Tibetan
ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱོན་ཡོན་ལས། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་དགའ་དང་སྡང་བར་བྱེད། །ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་དེས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་། །འགྲོགས་ན་བདེ་ཞིང་མཛའ་བ་རབ་ཏུ་བརྟན་གྱུར་པ། །འབྲས་ལྡན་ལྗོན་ཤིང་བཟང་པོའི་གྲིབ་མ་སྣུམ་པོར་ནི། །ངལ་བསོས་བཞིན་དུ་བརྟེན་རྣམས་བདེ་བ་འཐོབ་པར་བྱེད། །ང་རྒྱལ་ཆེ་ཞིང་མ་དུལ་བ་ཡི་སྐྱེ་བོ་གང་། །མཐོན་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་ལ་སྐྱབས་འཚོལ་རྣམས། །སྤྲིན་ཆུང་གྲིབ་མ་གཞན་དུ་རྗེས་སུ་ཕན་མི་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དྲེགས་མེད་དེས་པའི་ས་སྐྱོང་བསྟེན་པར་བྱ། །ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་དུལ་བ་དང་ལྡན་འདི་ནི་ཟླ་བ་མིན་ཡང་ས་གསུམ་ཀུན་དགར་བྱེད། །འགྲོགས་ན་ཤིན་ཏུ་བདེ་བའི་འཇུག་ངོགས་དམ་པ་ཡིན་ཡང་བདུད་རྩིའི་རྫིང་བུ་གྱུར་མ་ལགས། །མཐའ་དག་སྐྱེ་བོ་དགའ་ཞིང་ལྟ་བས་འདུན་སར་གྱུར་ཀྱང་ལྷ་ཡི་དགའ་ཚལ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞལ་མེད་ཁང་མཆོག་མིན་ཡང་འདི་ཕྱིར་བདེ་ཞིང་ལེགས་པའི་སྒོ་བརྒྱ་འབྱེད་པའི་ཚུལ་དང་ལྡན། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ས་གཞི་སྐྱོང་བའི་རྒྱན་ལས། མི་བདག་དུལ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་བཅུ་པའོ།། །།ཆེན་པོའི་སར་གནས་མི་ཡི་བདག་པོ་རྣམས། །རང་གི་འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་མཐའ་དག་ལ། །ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པའི་ཡིད། །ཡངས་པའི་ས་ཆེན་བཞིན་དུ་བཞག་པར་བྱེད། །གྲུ་གཅིག་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ལའང་། །ཕྱོགས་ལྷུང་ཅན་དེ་མི་མཛེས་ན། ། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཚེ་གཅིག་གི །དཔོན་དུ་གྱུར་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། །རང་གི་འབངས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཀུན། །གཙོ་བོ་དེ་ལ་བརྟེན་པར་མཉམ། །དེ་ཕྱིར་མཉམ་པར་བསྐྱང་བྱ་ཡི། །མི་མཉམ་གྱུར་ན་ཡི་ཆད་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་རྗེས་བརྩེ་ཞིང་། །མ་རུངས་པ་ལ་ཚར་གཅོད་པ། །སོ་སོའི་ལས་འབྲས་མངོན་སུམ་དུ། །བསྟན་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་མཉམ་མིན། །སོ་སོའི་ལས་སྐལ་གང་ཐོབ་པ། །འདི་ལ་བགོ་བྱ་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཁྲལ་དང་ཁྲིམས་དང་སྲུང་ཚུལ་རྣམས། །ཉེ་རིང་བྱས་ན་མི་མཉམ་ཡིན། །རྒྱལ་པོས་རང་གི་ཡུལ་ཁམས་རྣམས། །དགྲ་དང་གནོད་པ་ཕོངས་པའི་ཕྱོགས། །རྣམས་ལས་ཇི་ལྟར་ནུས་པར་བསྲུང་། །གཅིག་མ་བསྲུངས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་མིན། །ཐབས་ནི་གང་གིས་བསྲུང་ཞེ་ན། །རང་དོན་མི་ཤེས་ནུས་མེད་རྣམས། །འདི་བྱོས་འདི་ལས་མ་འགལ་ཞེས། །ཁྲིམས་སུ་བཅས་པས་སྲུང་བར་བྱེད། །ཁྲིམས་ལས་འགལ་ན་སུ་ཡང་རུང་། །མཚུངས་པར་ཆད་པས་བཅད་བྱ་ཡི། །འགའ་ལའང་ཡང་བར་མི་བྱ་སྟེ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁྲིམས་སྙོམས་སོ། །ཁྲིམས་ནི་སྙོམས་པར་བྱས་ནས
Chinese
正如各自的缺点和优点一样，人们会产生喜欢和厌恶的情绪。如果有人没有傲慢而且温顺，和他相处会感到快乐，友谊也会非常稳固。就像在果实累累的茂盛树荫下，休息的人们能够获得快乐一样。如果有人非常傲慢且不驯服，即使他出生在高贵的种姓，那些向他寻求庇护的人，也像小片云彩的阴影一样，无法带来任何帮助。因此，应该依止没有傲慢且温顺的统治者。没有傲慢且具有谦逊品德的人，即使不是月亮，也能让三界都感到喜悦。和他相处非常快乐，虽然他是神圣的入口，但并不是甘露的池塘。虽然所有的人都喜欢他，并且用目光表达渴望，但他并不是天神的欢乐园林。虽然他不是无量宫殿，但他具有开启今生来世幸福和美好的百扇门的方式。出自《律典·大地守护者的庄严》，关于考察君主谦逊的论述，第十章完毕。 处于伟大地位的君主们，对于自己所有的眷属，应该像宽广的大地一样，不带偏袒地保持平等之心。即使是乘坐同一条船的人，如果带有偏袒之心，也会显得不和谐。更何况是成为众多人民的领袖呢？自己所有的臣民，都平等地依赖着君主。因此，应该平等地对待他们，如果不平等，就会感到失望。对于有才能的人给予关爱，对于不驯服的人进行惩罚，为了明确地展示各自的业果，这并不是不平等。各自获得什么样的命运，这有什么可分配的呢？如果在税收、法律和保护方式上有所偏袒，那就是不平等。国王应该尽其所能地保护自己的国土，免受敌人和损害的侵扰。如果连一个都无法保护，那就不是国王。那么，用什么方法来保护呢？对于那些不了解自身利益且无能的人，通过制定“做这个，不要违背这个”的法律来保护他们。如果有人违反法律，无论他是谁，都应该受到同样的惩罚，不要对任何人网开一面，这样做才能使法律公正。法律公正之后
English
Just as with individual faults and merits, people develop feelings of liking and disliking. If someone is without arrogance and is docile, associating with them brings happiness, and friendship becomes very stable. Just like in the lush shade of a good tree laden with fruit, those who rely on it, like taking a rest, obtain happiness. If someone is very arrogant and untamed, even if they are born into a high caste, those who seek refuge in them will not be of any help, like the shade of a small cloud that moves elsewhere. Therefore, one should rely on a ruler who is without arrogance and is docile. One who is without arrogance and possesses the quality of humility, even if not the moon, makes all three realms happy. Associating with them is very pleasant, although they are a sacred entrance, they are not a pool of nectar. Although all people like them and express their desire with their eyes, they are not a pleasure garden of the gods. Although they are not an immeasurable palace, they possess the means to open a hundred doors to happiness and goodness in this life and the next. From the Ornament for the Protectors of the Earth, a Treatise on Examining the Humility of a Ruler, the tenth chapter is complete. Those who are lords of men, abiding in a great position, should, towards all the people of their retinue, without partiality, maintain a mind of equality, like the vast earth. Even those who embark in the same boat, if they are partial, it is not pleasing. What need is there to mention one who has become the leader of many people? All the people of one's subjects equally rely on that lord. Therefore, they should be cared for equally; if they are unequal, disappointment will occur. Cherishing those who have qualities, and punishing those who are unruly, in order to clearly show the results of each person's actions, this is not inequality. Whatever fortune each person has obtained, what is there to distribute in this? If taxes, laws, and methods of protection are biased, that is inequality. The king should protect his own country from enemies and harmful, impoverished regions as much as he is able. If he cannot protect even one, he is not a king. By what means should he protect? For those who do not know their own benefit and are incapable, he protects them by establishing laws: "Do this, do not transgress this." If anyone transgresses the law, whoever they may be, they should be punished equally, and no one should be shown leniency; if this is done, the law is just. After the law has been made just
Tibetan
་སུ། །སྐྱེ་རྒུ་བདེ་བར་བསྐྱང་བའི་ཕྱིར། །བཀའ་དྲིན་ཚུལ་གྱིས་དྲུག་ཆའི་དཔྱ། །དུས་བཟང་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བླངས། །སྙིགས་མའི་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས། །སྐྱེ་རྒུ་ཚུལ་བཞིན་མི་སྐྱོང་བར། །དཔྱ་ལ་གདུ་བར་བྱེད་པ་ནི། །བྲན་གཡོག་ངོ་ཚ་མེད་དང་འདྲ། ། བྲན་གཡོག་ངོ་ཚ་མེད་པ་རྣམས། །བཟའ་བཏུང་མཐོང་ན་ནན་གྱིས་འདུ། །དཀའ་བ་མཐོང་ན་ཐབས་ཀྱིས་བྱོལ། །ལས་མི་བྱེད་པར་གླ་རྔན་འདོད། །འོས་པའི་དཔྱ་ཁྲལ་སྡུད་པ་ཡང་། །འབྱོར་དང་འབྱོར་མེད་རིམ་པ་དང་། །བསྟུན་ནས་མཉམ་པར་བླང་བྱ་ཡི། །མི་མཚུངས་བླངས་ན་ག་ལ་སྙོམས། །ཁྲལ་འདེད་བྱ་བའི་འབངས་ཀུན་ལ། །ཡུལ་དུས་འབྱོར་པ་དང་བསྟུན་ཏེ། །གཞིས་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་བླང་། །མི་ལྕོགས་པ་ཡིས་མནར་མི་བྱ། །བ་འཇོ་མེ་ཏོག་བཏུ་ཚུལ་དུ། །རྩ་བ་ཉམས་པར་བྱ་མི་རིགས། །གལ་ཏེ་རྩ་བ་ཉམས་བྱས་ན། །རྒྱལ་པོས་ད་གཟོད་སུ་ལས་ལེན། །འབངས་རྣམས་རང་གི་ལག་མཐུ་ཡིས། །བསྒྲུབས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆུང་ལ། །ལོ་རེའི་བཟའ་བཏུང་གོས་རྣམས་ཀྱང་། །སེམས་ཁྲལ་མེད་པར་བདོག་པའང་དཀོན། །གྲོང་ཁྱེར་དུ་མའི་དཔྱ་ཁྲལ་ནི། །ཅུང་ཟད་བླངས་ཀྱང་བསྡོམས་ན་མང་། །དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་པོས་འཁོར་རྣམས་ལ། །བརྩེ་སེམས་བཞག་སྟེ་དཔྱ་བླང་བྱ། །དཔྱ་དབུལ་པ་དང་ལས་བྱེད་སོགས། །རྒྱལ་པོར་ཕན་པའི་བགྱི་བ་ལ། །ཆ་མཚུངས་རིགས་པས་ཁྲལ་རྣམས་ལ། །འཁོར་ཀུན་སྐྱིད་སྡུག་སྙོམས་ན་བདེ། །ལ་ལ་ཅི་བྱེད་རང་དབང་ཅན། །ཁ་ཅིག་གཞན་དབང་རྟག་ཏུ་མནར། །འདྲ་དང་མི་འདྲ་མང་བ་ཡི། །ཡུལ་དེའི་སྐྱེ་རྒུ་མཁོས་མི་ཕེབས། །མཆོད་གནས་དམ་པའི་ཞབས་འདེགས་དང་། །འོས་ལ་གནང་བའི་ བཀའ་དྲིན་ལ། །འབངས་རྣམས་འགྲན་སེམས་མི་འོས་ཀྱང་། །རིགས་མཐུན་མཉམ་པར་བསྐྱང་ན་ལེགས། །སྐྱེ་བོ་ལས་ཀྱིས་བཀོད་པའི་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་བདེ་སྡུག་མཉམ་པར་ནི། །རྒྱལ་བས་ཀྱང་ནི་མི་སྤྱོད་ན། །རྒྱལ་པོ་གཞན་གྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། །འོན་ཀྱང་གནས་སྐབས་བྱ་བ་ལ། །འདྲ་ཞིང་མཉམ་པ་ཁོ་ན་ཡིས། །ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་སྙོམས་བྱས་ན། །མཐོ་དམན་སུས་ཀྱང་བཀའ་ལ་བརྩི། །རྒྱལ་པོ་ཀུན་གྱི་ཐུན་མོང་ཕྱིར། །བྱ་བ་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་ཞིང་། །ཕྱོགས་ཞེན་ཅན་གྱི་ངག་མི་སྨྲ། །གཏོང་ལའང་ཕྱོགས་ཞེན་མི་བྱའོ། །རང་གི་ཆོས་ལུགས་གཙོར་བཟུང་སྟེ། །བསྟན་ལ་ཕན་འདོགས་ཅི་བྱས་ཀྱང་། །དེ་ལ་གྲུབ་མཐའ་གཞན་འཁུ་ན། །རྒྱལ་པོའི་སྐྱོན་མིན་འཁོར་གྱི་སྐྱོན། །རང་གི་གྲུབ་མཐའ་གཅེས་བཟུང་ནས། །གྲུབ་མཐའ་གཞན་ལ་གནོད་བྱེད་ན
Chinese
苏。为了养育众生安乐，以恩德如法收取六分之一的赋税，吉祥时代诸王也是如此收取。末世时代的君王们，不按规矩养育众生，对赋税横征暴敛，如同无耻的奴仆。\ 无耻的奴仆们，见到饮食就拼命争抢，见到困难就想方设法逃避，不做事却想要工钱。征收合理的赋税，也应根据贫富程度，协调一致地收取，不平等地收取怎么能公平呢？对于所有需要征税的百姓，应根据地方时节和财产状况，在不损害家业的情况下收取，不要用无法承受的重负来折磨他们。要像挤牛奶和采摘鲜花一样，不能损伤根本。如果损伤了根本，国王又能从谁那里收取呢？百姓们依靠自己的双手，获得的享受已经很少了，每年的衣食住行，想要无忧无虑地拥有也很难。众多城市的赋税，即使稍微收取一点，加起来也很可观。因此，国王应该对臣属们，怀着慈爱之心收取赋税。对于贫困者和劳动者等，对国王有益的行为，按照平等的原则，所有臣属都能安乐地分担苦乐，那才是最好的。有些人做什么都很自由，有些人却总是受制于人而痛苦。在一个差异如此之大的地方，百姓们的生活不会富裕。对供养处圣者的侍奉，以及对有功之人的赏赐，百姓们不应该嫉妒，但应该平等地对待同类。因为众生的命运由业力决定，所以即使是佛陀，也不能让所有人的苦乐都一样，更何况是其他的国王呢？但是，在处理具体事务时，只要做到一视同仁，不偏不倚，公正处理，无论地位高低，都会尊重您的命令。为了所有国王的共同利益，做事不应偏袒，不应说偏袒的话，给予也不应有偏颇。坚持自己的宗教信仰，尽力帮助佛教，如果因此而排斥其他宗派，这不是国王的过错，而是臣属的过错。珍视自己的宗派，却损害其他宗派
English
Su. In order to nurture beings in happiness, kings of auspicious times also collected one-sixth of the tax with kindness and according to the law. Kings of degenerate times, instead of nurturing beings according to the law, oppressively levy taxes, like shameless servants.\ Shameless servants, upon seeing food and drink, rush to grab it. Upon seeing hardship, they try to escape by any means. They want wages without working. Collecting appropriate taxes should also be done in accordance with the level of wealth and poverty, and collected equally. How can it be fair if it is collected unequally? For all the subjects who are to be taxed, it should be collected according to the local season and wealth, without harming their livelihood. Do not torment them with unbearable burdens. Like milking a cow and picking flowers, the root should not be damaged. If the root is damaged, from whom will the king collect? The people, with their own hands, have little enjoyment. Every year, food, clothing, and shelter are hard to come by without worry. The taxes of many cities, even if collected a little, add up to a lot. Therefore, the king should collect taxes with love for his subjects. For the poor and laborers, etc., for actions that benefit the king, according to the principle of equality, it is best if all subjects can happily share the joys and sorrows. Some are free to do whatever they want, while others are always tormented by being controlled by others. In a place with so much difference, the people's lives will not be prosperous. The people should not be jealous of the service to the holy objects of offering, and the rewards to those who deserve it, but they should treat their own kind equally. Because the fate of beings is determined by karma, even the Buddhas cannot make everyone's suffering and happiness the same, let alone other kings? However, in dealing with specific affairs, as long as you are impartial, unbiased, and fair, everyone, high or low, will respect your orders. For the common good of all kings, actions should not be biased, biased words should not be spoken, and giving should not be biased. Uphold your own religious beliefs, and do your best to help Buddhism, but if you exclude other sects because of this, it is not the fault of the king, but the fault of the subjects. Cherish your own sect, but harm other sects.