Tibetan
སུ་བྱ་བ་ནི། །མ་ཐོབ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མི་འཚོ། །ཐོབ་ལའང་དུས་མིན་གྱིས་མི་འཚོ། །དུས་ལ་བབ་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །དབུལ་ལ་གནོད་པས་ མི་འཚོ་ཞིང་། །མུ་གེས་འཚེ་ན་གཞན་སྐྱོབ་བྱེད། །ཆོམ་རྐུན་གྱིས་ནི་འཕྲོག་པ་དགག །ཕན་ཚུན་གནོད་ཚེ་ཕན་གདགས་ཤིང་། །དབུལ་དང་མགོན་མེད་རྣམས་ལ་སྦྱིན། །མི་སྲུན་པ་ལ་ཡང་དག་པའི། །ཆད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེས། །སྐྱེ་རྒུ་སྐྱོང་བར་བྱ་བའོ། །མི་སྲུན་པ་ལ་ཆད་པ་ཡིས། །ཇི་ལྟར་གཅོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། །ཡང་དག་དུས་བབ་དོན་ལྡན་དང་། །འཇལ་ཞིང་བྱམས་པ་ལྔ་ལྡན་པའི། །མི་ཡི་བདག་པོས་ཆད་པ་གཅོད། །དང་པོ་ཕ་རོལ་གཡོན་ལ་གནས། །ཆད་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། །ཉེས་མེད་ཆད་པས་བཅད་གྱུར་ན། །ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར། །གཉིས་པ་ཆད་པ་གཅོད་པ་ཡི། །མཐུ་མཆིས་གྱུར་ན་ཉེས་པ་དང་། །བསྟུན་ཏེ་ཇི་ལྟར་འོས་པར་སྦྱར། །བཟློག་ན་དུས་སུ་མ་བབ་འགྱུར། །གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི། །དོན་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ལས། །གང་བྱུང་བྱས་ན་ཁྲིམས་ཀྱི་ལུགས། །འདས་ནས་དོན་དང་མི་ལྡན་འགྱུར། །བཞི་པ་སྐྱོན་བརྗོད་ཙམ་གྱིས་ནི། །མི་འགྲུབ་ཆད་པས་གཅད་འོས་ནའང་། །བསད་དང་དབང་པོ་འབྱིན་པ་དང་། །ཡན་ལག་ཉིང་ལག་གཏུབ་མི་བྱ། །སྙིང་རྗེས་བཅིངས་དང་བཙོན་འཇུག་དང་། །བརྡེག་དང་བསྡིག་དང་གནོད་སྤྱོད་དང་། །གནས་ནས་དབྱུང་དང་ནོར་འཕྲོག་སོགས། །ཇི་ལྟར་འཚམས་པར་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལས་འདས་པར་བརླང་བྱས་ན། །ཧ་ཅང་ བརླང་པ་ཆེ་འགྱུར་ཏེ། །རྒྱལ་པོ་སྐྱེ་རྒུ་སྐྱོང་ཡིན་པས། །མི་སྲུན་བཀུམ་པར་བྱས་གྱུར་ན། །ཁོང་ཁྲོའི་སེམས་ཀྱིས་དུས་བྱས་ནས། །ངན་སོང་དག་ཏུ་ཕལ་ཆེར་འགྲོ། །ཡུན་རིང་སྐྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཡང་། །ཤ་མཁོན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར། །དབང་པོ་ཡན་ལག་བྲལ་གྱུར་ན། །ཕྱིར་ཞིང་བཅོས་སུ་མི་རུང་ལ། །དེ་ལས་གཞན་པ་བཅིང་བརྡེག་སོགས། །བཅོས་སུ་རུང་ཕྱིར་བྱ་བར་བཤད། །གལ་ཏེ་མི་སྲུན་དག་ལ་ཡང་། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་མ་བསྲུང་ན། །སྐྱེ་རྒུ་སྐྱོང་བའི་བྱ་བ་ནི། །རྒྱལ་པོས་རྫོགས་པར་མ་བྱས་སོ། །ལྔ་པ་ཇི་ལྟར་མི་སྲུན་ལ། །སྙིང་རྗེས་བརླང་བར་བྱ་ཞེ་ན། །དཔེར་ན་བུ་ནི་མི་སྲུན་པར། །ཉེས་པ་བཟློག་སླད་ཕ་ཡིས་ནི། །གསོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི། །རྡེག་དང་སྡིགས་སོགས་བྱེད་པ་བཞིན། །གནོད་སེམས་མེད་པའི་གདུལ་ཐབས་ལ། །ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ཆད་པས་གཅད་འོས་པའི། །མི་སྲུན་པ་ནི་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་གནོད་པ་དང་། །ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གནོད། །རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལ་མི་ཉན་དང་། །ལོག་པར་འཚོ་བས་འཚོ་བ་དང་། །ལོག་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་རྣམས་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་མི་བདེ་འཕེལ་བྱེད་པའོ། །དང་པོ་རྒྱལ་པོའི་སྲོག་དང་ནི། །བཙུན་མོ་ནོར་སོགས་བརླག་བྱེད་དང་། །ཕྱར་ཀ་གཏོང་དང་གསང་མི་ཐུབ། །ལ་སོགས་གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས། །ཉེས་དང་ བསྟུན་ལ་སྨད་ནས་སུ། །སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་ནོར་འཕྲོག་དང་། །བཅིང་དང་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པས། །ཕྱིན་ཆད་གནོད་པ་མེད་པར་བྱ། །ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པ། །སྤྱོ་དང་བསྡིག་དང་གནོད་པ་དང་། །བརྡེག་དང་བཙོན་དུ་བཟུང་སོགས་ཀྱི། །ཆད་པས་ལས་དེ་འགོག་པར་བྱ། །རང་གི་མངའ་ཡུལ་གནས་ན་ཡང་། །རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལ་མི་ཉན་རྣམས། །ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དབང་བསྒྱུར་ལ། །རང་རང་སྡེ་རིས་ལས་མི་བསྐྱོད། །རང་གི་རིས་ནས་མ་བསྐྱོད་པས། །རྒྱལ་པོར་དྲིན་དུ་གཟོ་སེམས་སྐྱེ། །འཇིགས་པས་བཀའ་ཉན་ཀུན་གྱིས་འདུད། །གྲགས་པར་འགྱུར་ཞིང་བསོད་ནམས་ཐོབ། །བྱ་བ་ཤན་པ་སྨད་འཚོང་སོགས། །སྡོམ་མིན་སྡིག་རྒྱུན་འཛིན་པ་ཡིས། །ལོག་པས་འཚོ་བར་གྱུར་རྣམས་ལ། །ཕྱིན་ཆད་འདི་འདྲ་མ་བྱེད་ཅིག །བྱས་ན་ཆད་པ་འདི་ལྟ་བུ། །གཅོད་པར་འགྱུར་ཞེས་འཇིགས་པ་དག །བསྟན་པས་བསྡིགས་ཏེ་དགག་པར་བྱ། །ཚུལ་མིན་ལྟ་བ་འཛིན་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཚོ་བ་ཉམས་ལྟ་བུ། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་རྣམས། །ཐབས་ཀྱིས་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ལ་གཞུག །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །ཆོ་ག་འཚོ་བ་ཉམས་པ་གང་། །དགེ་འདུན་མཐུན་པས་སྦྱངས་བྱས་ཏེ། །བསྐྲད་པར་བགྱིས་སམ་རང་རང་གི །ཁས་བླང་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ། །བསྐྲད་པར་ནུས་པར་མ་གྱུར་ན། །རྒྱལ་པོས་ ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་སུ། །བཙུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲོགས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཕྱོགས་གཉིས་པོ། །རྩོད་པས་ཁྲིམས་སོགས་ཉམས་གྱུར་ན། །རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཆོས་ལ་ནི། །ཡང་དག་མཁས་ན་དེ་ཉིད་དམ། །ཡང་ན་ཡུལ་དེར་གནས་པ་ཡི། །དགེ་སྦྱོང་དང་ནི་བྲམ་ཟེ་གང་། །ཆོས་མཁས་ཡ་རབས་སུ་གཏོགས་པ། །བསྡུས་ནས་རྩོད་པ་དེ་སྦྱང་བྱ། །དེ་ཚེ་གང་ཞིག་རིགས་པ་དེའི། །ཕྱོགས་ཀྱི་གྲོགས་ནི་ལེགས་བགྱིས་ཏེ། །བསྡིག་དང་བསྐྲད་སོགས་གང་འོས་པས། །གཅིག་ཤོས་ལོག་ཞུགས་དེ་བཟློག་བྱ། །ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་པོའི་ཡུལ་ཁམས་ན། །ཕ་མ་རྒས་ཚེ་མི་བཀུར་ཞིང་། །དེ་བཞིན་གཉེན་དང་བྲན་སོགས་ལ། །འོས་པའི་ཟས་ནོར་མི་སྟེར་བར། །ལས་ལ་བཀོལ་ཏེ་ངལ་འཇུག་པ། །འདི་དག་མི་སྲུན་ལྔ་པོ་དེ། །གང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤེ་ན། །རང་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དེ་ལ། །སྦྱིན་པར་འོས་པ་མི་སྟེར་བར། །རང་གིས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི། །ལོག་འཚོ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ན། །ལོག་པར་འཚོ་བའི་མི་སྲུན་པའོ། །སློང་བའི་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ལ། །མི་སྙན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། །མགྲོན་དུ་བོས་ནས་ཟན་གཅོད་དང་། །ཆོས་འགལ་ཟས་སྟོབ་བརྡེག་པ་སོགས། །བྱེད་པ་རིམ་གྲོ་བགྱི་འོས་ལ། །མི་བགྱི་ལོག་ཞུགས་ཆེན་པོ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དང་དེ་འདྲ་རྣམས། །ལོག་ཞུགས་མི་སྲུན་ཁོངས་སུ་འདུ། །དེས་མཚོན་འོས་མིན་འཚོ་རྣམས་དང་། །རིགས་ མིན་ངན་པའི་ལམ་ཞུགས་དག །མི་སྲུན་ཕྱི་མ་གཉིས་དག་ཏུ། །འདུ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཡུལ་ཁམས་གང་ན་དེ་ལྟ་བུའི། །ལོག་ཞུགས་མང་བར་གྱུར་པ་དེར། །ལྷ་རྣམས་དུས་སུ་ཆར་མི་འབེབས། །མུ་གེའི་དགོན་པ་ཉམ་ངར་འགྱུར། །མི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །རིམས་སོགས་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་གཏོང་། །ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ནད་མེད་འགྲིབ། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཀག་ཡུལ་དེ་དགེ། གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་མི་སྲུན་པར། །གྱུར་ན་དེ་ལ་སུ་ཞིག་གིས། །ཆད་པས་གཅད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། །རྒྱལ་པོ་རང་གིས་རང་ཚར་གཅོད། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་རང་ཉིད་ལ། །བག་མེད་སྙིང་རྗེ་མེད་གྱུར་ན། །རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ནས། །མི་སྙན་ངན་སོང་འཇིགས་པ་བསམ། །ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་པོས་དུས་དུས་སུ། །རང་གི་ཡུལ་ན་མཆིས་པ་ཡི། །ཡ་རབས་དམ་པར་བརྩི་བ་གང་། །དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་མཁས་གསལ་བ། །རིག་པ་དང་ནི་ལྡན་པ་ལ། །དགེ་བ་གང་དང་མི་དགེ་གང་། །ཅི་ཞིག་བྱས་ན་ལེགས་པ་དང་། །ཅི་ཞིག་བྱས་ན་སྡིག་འགྱུར་ཞེས། །འདྲི་ཞིང་ཆོས་སྟོན་སྐབས་དབྱེ་བྱ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ལ། །གནའ་བོའི་ཚུལ་བཟང་བསྟན་པར་བྱ། །སྐབས་ཕྱེ་གྱུར་ནས་རྒྱལ་པོ་དེའི། །སྐྱོན་རྣམས་འཇམ་པོའི་ཚིག་གིས་བརྗོད། །དེ་ལྟར་ཕྱི་ཡི་བཤེས་གཉེན་དང་། །ནང་གི་རང་གི་ཤེས་སྟོབས་ཀྱིས། །བདག་ཉིད་མི་སྲུན་ཚར་བཅད་ འགྱུར། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་རྒུ་གང་། །ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་པོས་སྲུང་ཚུལ་ནི། །མི་བསྲེག་མི་གཞིག་ལ་སོགས་པས། །ཇི་ལྟར་གནས་བཞིན་བསྲུང་བར་བྱ། །འདི་ལྟར་ཁྲོ་བའི་གནས་དག་ལ། །རྒྱལ་པོ་ཁྲོས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་བསྲེག་པ་དང་། །རྫིང་འདྲལ་གནས་བཤིག་བཟའ་ཤིང་གཅོད། །ལོ་ཏོག་གཞོམ་དང་རྟེན་བཤིག་དང་། །གང་ཡང་ས་ཕྱོགས་ལེགས་བསྟར་དང་། །ལེགས་སྒྲུབ་ལེགས་བྲིས་ཉམས་དགའ་བ། །དེ་དག་གཞིག་པར་མི་རིགས་ཏེ། །དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཁྲོ་ཡུལ་ལས། །འགྲོ
Chinese
何者应做之事：未得之享受不用以生活，已得之享受亦不用非时而生活，即便时机成熟，亦不因贫困之害而生活，若遭饥荒侵扰则救助他人，阻止盗贼抢夺，彼此有害时则互相帮助，布施给贫困和无依无靠者，对于不驯服者，以如法的惩罚来加以制裁，以此来治理百姓。对于不驯服者，应如何施以惩罚呢？以正直、合时、具义，衡量且慈爱这五者兼具之人主来施以惩罚。第一，对方处于错误的位置，成了应受惩罚之人，若无罪之人遭受惩罚，则会完全颠倒。第二，施加惩罚之人，若有权势，则应与罪行相符，如何适宜则如何施加。反之，则会变成不合时宜。第三，应安住于如何承诺之义上，若随心所欲，则会超越法律的规范，变得与意义不符。第四，仅凭指责无法成事，即便应施以惩罚，也不应杀戮、剜眼、断手足。应以慈悲心施以监禁、囚禁、鞭打、恐吓、损害行为、驱逐出境、掠夺财物等，如何适宜则如何施加。若超越此限而粗暴行事，则会变得过于粗暴，因为国王是治理百姓之人，若杀戮不驯服之人，以愤怒之心而为，则大多会堕入恶道。在漫长的轮回中，也会与血仇结下不解之缘。若失去肢体，则无法复原和医治，除此之外的监禁鞭打等，因可医治故说应做。若对不驯服之人，不以慈悲心加以守护，那么国王就未圆满完成治理百姓之事。第五，应如何以慈悲心来对待不驯服之人呢？例如，儿子不驯服时，为了阻止其犯罪，父亲不会杀了他，而是像鞭打和恐吓等那样。对于没有害意的调伏方法，是没有罪过的。除此之外，应施以惩罚的不驯服者有五种：对国王有害，以及互
English
What should be done: One should not live on possessions not yet obtained, nor should one live on possessions already obtained at the wrong time. Even if the time is right, one should not live because of the harm of poverty. If afflicted by famine, one should help others, prevent thieves from robbing. When there is harm to each other, one should help each other, and give to the poor and helpless. For those who are unruly, one should use righteous punishment to discipline them, and thereby govern the people. How should one punish the unruly? The ruler of men, who possesses righteousness, timeliness, meaningfulness, measurement, and loving-kindness, should inflict punishment. First, the other party is in the wrong, and has become someone who deserves punishment. If an innocent person is punished, it will be completely reversed. Second, if the one who inflicts punishment has power, then it should be in accordance with the crime, and applied as appropriate. Otherwise, it will become untimely. Third, one should abide by the meaning of what was promised. If one does whatever one wants, then one will go beyond the norms of the law and become inconsistent with meaning. Fourth, mere accusation will not accomplish anything, and even if punishment is warranted, one should not kill, gouge out eyes, or cut off limbs. One should use compassion to impose imprisonment, confinement, flogging, intimidation, harmful actions, expulsion, plunder of wealth, etc., and apply them as appropriate. If one acts violently beyond this limit, then one will become too violent, because the king is the one who governs the people. If one kills the unruly with an angry mind, then one will mostly fall into the lower realms. In the long cycle of rebirth, one will also be bound to blood feuds. If one loses a limb, it cannot be restored or healed. Other than that, imprisonment, flogging, etc., are said to be done because they can be healed. If one does not protect the unruly with a compassionate heart, then the king has not fully accomplished the task of governing the people. Fifth, how should one treat the unruly with compassion? For example, when a son is unruly, in order to prevent him from committing crimes, the father will not kill him, but will do things like flogging and intimidation. There is no fault in methods of taming without harmful intent. In addition to that, there are five types of unruly people who should be punished: those who are harmful to the king, and those who are mutu
Chinese
互相之间互相损害，不听从国王的命令，以邪命为生，以及步入歧途的人们，都是使世界不安宁的因素。首先是国王的生命，以及王妃、财富等被夺走，泄露秘密，无法保守秘密等，都是造成损害的因素。根据罪行进行惩罚，斥责、指责过失、掠夺财物、监禁和驱逐等，今后要杜绝损害。互相之间互相损害，辱骂、威胁、损害、殴打和监禁等，要通过惩罚来阻止这些行为。即使居住在自己的领地，对于不听从国王命令的人，要以威力压制并进行统治，使他们不离开各自的部落。不离开自己的部落，就会对国王产生感恩之心。因恐惧而听命，所有人都敬畏，名声远扬，获得功德。从事屠夫、妓女等行业，持有非戒律的罪恶之源的人们，对于以邪命为生的人，今后不要再做这样的事。如果做了，就会处以这样的惩罚，通过展示恐惧来威胁并阻止。持有不正见，如戒律和生活堕落等，对于步入歧途的任何人，要用方法引导他们走向正道。如果见解、戒律、仪式和生活有堕落，僧团要通过共同努力进行净化，或者驱逐，或者各自承诺也一样。如果无法驱逐，国王要认真调查，做僧侣一方的帮手。如果僧团双方，因争论而使戒律等衰败，国王自己如果精通佛法，或者那个地方居住的，任何精通佛法、属于贤良之辈的僧人和婆罗门，聚集起来调解争端。那时，对于合乎道理的一方，要好好帮助，通过威胁和驱逐等适当的方式，阻止另一方步入歧途。在拥有佛法的国王的国土上，年老的父母不被尊敬，同样对于亲戚和奴仆等，不给予适当的食物和财物，驱使他们劳动，这些不驯服的五种人，属于哪一类呢？
English
They harm each other. Those who do not listen to the king's orders, who live by wrong livelihood, and those who have gone astray are the factors that increase the unrest in the world. First, the king's life, as well as the queen, wealth, etc., are taken away, secrets are revealed, and secrets cannot be kept, etc., are all factors that cause harm. Punish according to the crime, rebuke, accuse of faults, plunder property, imprison and expel, etc., and prevent harm in the future. They harm each other, insult, threaten, harm, beat, and imprison, etc., and prevent these behaviors through punishment. Even if they live in their own territory, those who do not listen to the king's orders should be suppressed with power and ruled, so that they do not leave their respective tribes. By not leaving their own tribes, they will develop a sense of gratitude to the king. Out of fear, they obey, and everyone reveres them, their fame spreads far and wide, and they gain merit. Those who engage in occupations such as butchers and prostitutes, who hold the source of non-disciplinary sins, for those who live by wrong livelihood, do not do such things in the future. If they do, they will be punished in this way, and threaten and prevent them by showing fear. Those who hold wrong views, such as degraded discipline and life, for anyone who has gone astray, use methods to guide them to the right path. If there is degradation in views, discipline, rituals, and life, the Sangha should purify them through joint efforts, or expel them, or make their own promises as well. If they cannot be expelled, the king should carefully investigate and be a helper to the monks. If the two sides of the Sangha, due to disputes, cause the discipline to decline, if the king himself is proficient in the Dharma, or any monks and Brahmins who live in that place, who are proficient in the Dharma and belong to the virtuous, gather together to mediate the dispute. At that time, for the party that is reasonable, help them well, and prevent the other party from going astray through appropriate means such as threats and expulsions. In the kingdom of a king who possesses the Dharma, elderly parents are not respected, and similarly, relatives and servants, etc., are not given appropriate food and wealth, and they are driven to work, which of these five untamed people belong to?