Tibetan
་པའི་ཁམས་རིམ་གྱིས་གསེར་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ། རིན་པོ་ཆེ་ཀཽ་ཏུ་བྷ་དང་རྡོ་ཕལ་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞག་པས་སྐད་ཅིག་ལ་གསེར་དུ་མི་འགྱུར་བ༑ རིམ་གྱིས་གསེར་དུ་འགྱུར་བ་གྲོལ་ལམ་དེ་ཡང་སྔར་གྱི་ཐབས་ལམ་ལས་ལམ་མྱུར་བུལ་གྱི་ཁྱད་ཙམ་མ་གཏོགས་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལ་ཡང་། རིམ་པའི་རིམ་དང་ཅིག་ཆར་བའོ། ཞེས་པས། གྲོལ་ལམ་དེ་ཉིད་སྔར་གྱི་ཐབས་ལམ་ལ་ལྟོས་ནས་རིམ་ལམ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། དེལའང་ཅིག་ཆར་བ་དང་། རིམ་གྱིས་པ་གཉིས་ལས་ཅིག་ཅར་བ་ནི། དཔེར་ན་དབང་དུས་སུ་གྲོལ་བའི་རྒྱལ་པོ་ཨིནྟྲ་བྷུ་ཏི་ལྟ་བུ་སྟེ། སྡོམ་ངེས་ལས། རབ་མཆོག་སྦྱངས་པ༴ སོགས། ཞེས་སོ། རིམ་གྱིས་པ་ནི། ཞག་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ལ་མཐོང་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་རྙེད་པའི་གྲུབ་ཐོབ་གླིང་རས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིམ་གྱིས་པ་དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་སྟེ་རྒྱས་པར་འཆད་ན། འདི་ཉིད་ལས། ཤེས་འཇུག་མཚན་ཉིད་འབྱོར་བའི་གཟུང་། །འབྲས་བུ་སྨིན་བྱེད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན། །ནུས་མཐུ་ཅན་དུ་གང་གྱུར་པ། །རིག་འཛིན་རྒྱལ་བའི་ཞིང་དུ་གྲགས། ཞེས་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བ། རྐྱེན་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན། ལམ་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་རིག་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་རྒྱུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བ་བཤད་པ་དེ་ལ་ཡང་། ལམ་རིམ་ལས། གཞི་དང་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པའི་དོན། ཞེས་པས། གཞལ་བྱ་གཏན་ཚིག་གྲུབ་མཐའ་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་གཞལ་བྱ་ནི། འཁོར་བཅས་གཉིས་སུ་སྣང་ཞིང་ཞེན་པའི་ཞེན་པ་སྒྲོ་བཏགས་དང་བཅས་པ་ནི། སྐབས་འདིར་བཏགས་གཞིའམ་གཞལ་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་བཀོད་ལས། བཏགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ལས་གཞལ། ཞེས་སོ། འོ་ན་འཁོར་འདས་གཉིས་མི་གཞལ་ལམ་སྙམ་ན། མི་གཞལ་ཏེ་འཁོར་བ་ནི་མེད་སྣང་གློ་བུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་གཞལ་རྒྱུ་མ་བྱུང་ཡང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས་གཞལ་བྱར་མ་གྲུབ་སྟེ། སྔ་མ་ལས། འདས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཕྱིར། །གཞལ་བྱའི་ ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས། །གལ་ཏེ་འདས་པའི་སྣང་བ་ཡིས། །འཇལ་ན་དང་པོའི་ལྐོ ག་ཏུ་གྱུར། ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་ན། སྔོན་བྱུང་དངོས་ལྔའི་གཏན་ཚིགས། རྗེས་འཇུག་ཚུལ་ལྔའི་གཏན་ཚིགས། ཚིག་ལྔའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་དངོས་ལྔའི་གཏན་ཚིགས་ནི། སྔོན་བྱུང་དུ་སྟོན་པ་སྐུ་ལྔས་རང་རང་གི་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ
Chinese
就像贱金属逐渐变成黄金一样。珍贵的如意宝珠和普通的石头放在一起，不会立刻变成黄金。逐渐变成黄金的解脱道，也只是比以前的方法快慢不同而已，最终的结果是没有区别的。对此也有，渐次和顿悟之分。因此，解脱道相对于以前的方法来说是渐次道，但其中也有顿悟和渐次两种。顿悟的例子，就像在灌顶时解脱的国王因陀罗菩提一样。《总集定解》中说：“最胜勤奋等”。渐次的例子，就像七天内获得见道证悟的成就者岭喇嘛一样。如果稍微分开详细讲解渐次，就像这里所说：“知入门槛具足之所摄，果成熟之因与缘，能力强大之所成，称为持明胜者之刹土。”这里有三种特征：因是知之特征的见，缘是入门之特征的禅定，道成就之果是四种持明。首先，讲解因是知之特征的见，在《道次第》中说：“基和理证成立之义。”其中有可量、理证、宗派等。首先，可量是：轮回和涅槃显现为二，执著的执著和虚构等，此时称为所依或可量。《分别阐述》中说：“从所诠释之行境中衡量。”那么，轮回和涅槃不可量吗？不可量，因为轮回是无有显现、突如其来的法，所以无法衡量。而涅槃不是意识的行境，所以没有成立为可量。如前者所说：“逝者非行境，如何能成为可量之境？若以逝者之显现衡量，则最初变为隐蔽。”第二，如果稍微分开讲解理证，有先前出现的五种事物之理证，随后出现的五种方式之理证，五种词语之理证等。首先，五种事物之理证是：在先前出现时，五身向各自的眷属们显现各自的法性。
English
It is like base metal gradually turning into gold. Putting a precious Cintamani jewel and an ordinary stone together will not instantly turn them into gold. The path of liberation that gradually turns into gold is only different in speed compared to the previous methods, but there is no difference in the ultimate result. Regarding this, there are also gradual and sudden aspects. Therefore, the path of liberation is a gradual path compared to the previous methods, but within it, there are also sudden and gradual aspects. An example of the sudden is like King Indrabhuti who was liberated during the empowerment. As it says in the 'Definitive Summary': 'Supreme diligence, etc.' An example of the gradual is like Lingrepa, the accomplished one who attained the realization of the path of seeing in one week. If we explain the gradual in a little more detail, as it says here: 'The object possessed of the characteristics of knowing and entering, the cause and condition that ripen the fruit, that which becomes powerful, is known as the field of the Vidyadharas.' There are three characteristics: the view, which is the characteristic of knowing the cause; the samadhi, which is the characteristic of entering the condition; and the result of accomplishing the path, which is the four Vidyadharas. First, regarding the explanation of the view, which is the characteristic of knowing the cause, it says in the 'Stages of the Path': 'The meaning of the basis and the establishment of reason.' Among these, there are the measurable, the reason, and the tenets. First, the measurable is: the appearance of samsara and nirvana as two, the clinging to clinging, and the imputations, which are called the basis of imputation or the measurable in this context. As it says in the 'Detailed Explanation': 'Measure from the very object of imputation.' So, are samsara and nirvana not measurable? They are not measurable because samsara is a phenomenon of impermanence and suddenness, so it cannot be measured. And nirvana is not an object of consciousness, so it is not established as measurable. As the former says: 'The past is not an object, how can it be a measurable object? If measured by the appearance of the past, then it initially becomes hidden.' Second, if we explain the reason in a little more detail, there are the reasons of the five things that appeared previously, the reasons of the five ways that appeared subsequently, and the reasons of the five words. First, the reasons of the five things are: when appearing previously, the five kayas manifest their respective dharmata to their respective retinues.
Tibetan
་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྟོན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་འཁོར་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཆོས་སྐུ་སྐྱེ་མེད་དོན་གྱི་གསུང་གིས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་འཁོར་སྨིན་པ་རྒྱ་མཚོ་ལ་ལོངས་སྐུ་དགོངས་པ་བརྡའི་གསུང་གིས༴ སྤྲུལ་པའི་སྐུས་འཁོར་མོས་པ་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཀུན་ཡིད་འཇུག་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གསུང༴ རྡོ་རྗེའི་སྐུས་དབྱེར་མེད་རྡོ་རྗེའི་འཁོར་རྣམས་ལ་གྲགས་སྟོང་དབྱེར་མེད་བྲག་ཆ་ལྟ་བུའི་གསུང༴ མངོན་བྱང་གི་སྐུས་འཁོར་རྒྱ་མཚོ་ལ་མངོན་བྱང་གི་རིགས་པ་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱི་གསུང་གིས་བརྡ་སྤྲོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གསེར་བལྟ་འདོད་པ་ལ་གསེར་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལམ་རིམ་ལས། དེ་བས་གསེར་ལྟ་གསེར་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྗེས་འཇུག་ཚུལ་ལྔའི་གཏན་ཚིག་ནི། སྔོན་བྱུང་སྐུ་ལྔས་གསུང་ཚུལ་མཐུན་པའི་བརྡའ་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་། ཆོས་སྐུའི་གསུང་སྐྱེ་མེད་མཚོན་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ། ལོངས་སྐུའི་གསུང་མེ་ལོང་ནང་གི་བྱད་གཟུགས་དངོས་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲུལ་སྐུའི་གསུང་ཀུན་ཡིད་འཇུག་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་ལྟ་བུ། རྡོ་རྗེའི་གསུང་གྲགས་སྟོང་དབྱེར་མེད་བྲག་ཆ་ལྟ་བུ། མངོན་བྱང་གི་གསུང་རིགས་པ་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱི་གསུང་རྣམས་ཏེ། ལམ་རིམ་ལས། ཡང་དག་རྫོགས་སངས་རྒྱས་སྟོན་པ། །སྐུ་ལྔས་འདུལ་བའི་འཁོར་རྣམས་ལ། །གསུང་ལྔ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན། །གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་འཇལ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ཚིག་ལྔའི་གཏན་ཚིགས་ནི། སྔར་གྱི་ཚུལ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཚིག་ཏུ་དངོས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་རིམ་ལས། ངོ་བོ་སྣང་ཚིག་རང་སྣང་ཚིག །ལྡེམ་དགོངས་ཚིག་དང་བཀྲི་དྲང་ཚིག །འདོད་རྐྱེན་ཚིག་དང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག ། རང་རིག་མངོན་གསལ་ཚིག་གིས་མཚོན། ཞེས་སོ། །འོ་ན་འདིར་སྐུ་ལྔ་ལས་མི་འབྱུང་བས་གསུང་བདུན་འབྱུང་བ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། ངོ་བོ་སྣང་ཚིག་དང་རང་སྣང་ཚིག་གཉིས་ཆོས་སྐུའི་གསུང་དང་། འདོད་རྐྱེན་དང་ལྡེམ་དགོངས་གཉིས་ལོངས་སྐུའི་གསུང་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་བསྡུ་ན་དཔྱད་དུ་མེད་པའི་གོ་བ་སྟོན་པ་སྐུ་བཞིའི་གཏན་ཚིགས། དཔྱད་དུ་ཡོད་པའི་གོ་བ་སྟོན་པ་སྤྲུལ་སྐུའི་གཏན་ཚིག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་དཔྱད་དུ་མེད་པའི་སྟོན་པ་ཞེས་པ་ཆོས་ཐམས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་བློ་གཉིས་ཀ་རིས་སུ་མ་ཆད་པས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། རྒྱལ་བའི་
Chinese
是为开示于此证悟之义。即是说，导师法身以法身无生义之语，向眷属智慧海传达；圆满报身以报身密意表示之语，向眷属成熟海传达；化身以普皆悦意梵音之语，向眷属信乐海传达；金刚身以无别金刚眷属众，宣说声空无别如雷鸣之语；现证菩提身以现证菩提之理加持之语，向眷属海传达。譬如欲见黄金者，则如实指示黄金一般。如《道次第》云：“是故观金如金矣。”第二，后随五法之定则者，乃是先前所出五身，以语规一致之表示义。即是说，法身之语，象征无生，犹如虚空；报身之语，犹如镜中之影像；化身之语，犹如普皆悦意梵音之语；金刚语，犹如声空无别之雷鸣；现证菩提之语，乃是理智加持之语。如《道次第》云：“正等觉佛陀导师，以五身调伏之眷属众，宣说五语即是彼，决定且衡量之。”第三，五语之定则者，乃是先前之五法，于言词中如实宣说。如《道次第》云：“自性显现语，自显现语，隐意语与引导语，欲乐缘起语与金刚语， 以自证现明语表示。”如是，若问此处不从五身而出，何以生出七语耶？自性显现语与自显现语二者，归属于法身之语；欲乐缘起与隐意二者，归属于报身之语之故也。若总摄彼等，则为开示无有可评判之义的四身之定则；开示具有可评判之义的化身之定则二者。初者，所谓无有可评判之导师，乃是诸法悉皆安住于菩提心要，因此，可评判之境与能评判之智二者，皆未截然分开，故而远离言词之宣说。经中云：‘胜者’
English
It is to show the meaning of realization here. That is, the Teacher, the Dharmakaya, communicates with the retinue, the Ocean of Wisdom, through the speech of the Dharmakaya, the unborn meaning; the Sambhogakaya communicates with the retinue, the Ocean of Maturity, through the speech of the Sambhogakaya's intention; the Nirmanakaya communicates with the retinue, the Ocean of Faith, through the speech of the all-pleasing Brahma's voice; the Vajrakaya communicates with the indivisible Vajra retinue through the speech of sound and emptiness indivisible, like thunder; the Abhisambodhikaya communicates with the retinue, the Ocean, through the speech of the Abhisambodhi's reasoning and blessing. For example, it is like showing gold directly to someone who wants to see gold. As the Lamrim says: "Therefore, seeing gold is like gold." Second, the determination of the five subsequent methods is that the five bodies that have appeared before are the meaning of the sign that is consistent with the way of speaking. That is, the speech of the Dharmakaya symbolizes the unborn, like the sky; the speech of the Sambhogakaya is like the actual appearance of the image in the mirror; the speech of the Nirmanakaya is like the speech of the all-pleasing Brahma's voice; the Vajra speech is like the sound and emptiness indivisible thunder; the speech of the Abhisambodhi is the speech of reasoning and blessing. As the Lamrim says: "The perfectly enlightened Buddha, the Teacher, to the retinue who are tamed by the five bodies, the five speeches are taught, and that is the only way to determine and measure." Third, the determination of the five words is that the five methods mentioned above are actually expressed in words. As the Lamrim says: "The nature of appearance, the word of self-appearance, the word of hidden meaning and the word of guidance, the word of desire and the Vajra word, are indicated by the word of self-awareness and manifestation." So, if you ask why seven speeches arise here when they do not arise from the five bodies, it is because the nature of appearance and the word of self-appearance are included in the speech of the Dharmakaya, and the desire and the hidden meaning are included in the speech of the Sambhogakaya. If you summarize them, there are two determinations: the determination of the four bodies that show the meaning of no judgment, and the determination of the Nirmanakaya that shows the meaning of judgment. The first is that the so-called Teacher who cannot be judged is that all dharmas abide in the essence of Bodhi, so the object to be judged and the wisdom to judge are not completely separated, so it is free from the expression of words. The Sutra says: 'Victorious'