English
May (he) pass away. May (he) attain the state of Buddha, free from death and sorrow! Please satisfy those exhausted by thirst with nectar! Remembering your excellent words spoken in the past, I will renounce from this sacred city. Due to this urging, (the Bodhisattva) looked in the four directions of Kapilavastu (now in Nepal). At the east gate, he saw the suffering of old age; at the south gate, the suffering of sickness; at the west gate, the suffering of death; and at the north gate, the beautiful and pleasing sight of a monk wearing saffron robes. Because of this, he asked his father, the king, for permission to renounce, but the king did not allow it. When the army surrounded the four sides of the city, Indra caused the army to fall into a drunken sleep. The noble one, with strength and diligence, departed quickly. (In order) to liberate sentient beings from the dangers of suffering, and in order to manifest the supreme enlightenment, now is the time to renounce. The Bodhisattva placed his son Rāhula in the womb of Sāhomā, mounted the steed Kanthaka, whose four hooves were lifted by four sons of gods, and together with the attendant Chandaka, proceeded to the pure stupa of Śuddhodana. He cut off his own hair and naturally completed the vows of a monk. Then, the attendant Chandaka and the steed Kanthaka were turned back. Indra offered saffron robes, which (the Bodhisattva) accepted. The gods of the Thirty-Three (Trāyastriṃśa) invited the hair knot, and even today it is known as the Hair Knot Festival. Then, from Lhaksyong, the son of Ringsyong, and Lingshu, the son of Gyutsal She, he listened to the samadhi of the Peak of Existence. In order to show future generations that it is not necessary to take severe physical asceticism to practice enlightenment, and in order to refute the attachment of the non-Buddhist extremists, (the Bodhisattva) practiced austerities for six years on the banks of the Nerañjanā River, eating only one grain of rice each day for the first two years, drinking only one drop of water each day for the middle two years, and eating nothing at all for the last two years. Because his body was afflicted by the sun and hunger and thirst, his body became very thin and weak. When his father, the king, came to visit with his retinue, he fell into a pit of sorrow.
Tibetan
པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ནས། འདི་ལྟར་གསུངས་ཏེ༑ ཉི་ཟླ་སྐར་ཚོགས་ས་ལ་ལྷུང་མི་སྲིད། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཀྱང་ང་མི་འཆི། །དེ་ཕྱིར་འདི་ལ་མྱ་ངན་ཁྱོད་མ་བྱེད། །རིང་པོར་མི་ཐོགས་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་འགྱུར། ཞེས་གསུངས་སོ༑ ༑དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་གཤེགས་པའི་ཚེ། གྲོང་པའི་བུ་མོ་ལེགས་སྐྱེས་མས་བ་སྟོང་གི་འོ་མ་དེ་ཉིད་གཅིག་བཞོས་གཅིག་ཏུ་བླུགས་པའི་ཉིང་ཁུ་དེ་ཉིད་མཐར་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཀོལ་བས། བཀྲ་ཤིས་པའི་མཚན་མ་དཔལ་བེའུ་དང་། གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བས། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཞུས་ཏེ་གསོལ་མ་ཐག་སྔར་གྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རིད་ཅིང་ཉམ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་སྤངས་ཏེ་སྐུ་གསེར་གྱི་གཏན་པ་ཕྱིས་པ་ལྟར་གྱུར། དེ་ནས་རྩ་འཚོང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་རྩྭ་ཟོར་བ་རྨ་བྱའི་མགྲིན་པའི་སྤུ་ལྟར་སྔོ་བ་དེ་ཉིད་ཕུལ་བས་བཞེས་ཏེ་ཡུལ་དབུས་རྡོ་རྗེ་གདན་བསྐལ་བཟང་གི་སངས་རྒྱས་སྟོང་རྩ་འཚང་རྒྱ་བར་འ གྱུར་པའི་གནས་ལ་ཁྱད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དང་བཅས་ཏེ། ཤིང་དེ་ཡང་ངོ་བོ་མི་འགྱུར་ལ་རྣམ་པ་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་དྲུང་གི་ཁྲི་དེའི་སྟེང་དུ། ཇི་སྙེད་ཟག་མེད་མ་ཐོབ་པར། །དེ་སྲིད་དཀྱིལ་ཀྲུང་གཞིག་མི་བྱ། ཞེས་དང་། སྟན་འདིར་བདག་གི་ལུས་ནི་སྐམ་ཀྱང་རུང་། །རུས་པ་ལྤགས་པ་ཤ་རྣམས་ཞིག་གྱུར་ཀྱང་། །བསྐལ་མང་རྙེད་དཀའི་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པར། །སྟན་འདིར་ལུས་ནི་འགུལ་བསྐྱོད་མི་བྱའོ། །ཞེས་སོ༑ ༑དེ་ནས་ཉིན་གྱི་ཆ་ལ་ཐུན་གསུམ་དང་མཚན་གྱི་ཆ་ལ་ཐུན་གསུམ་ཡོད་པའི། མཚན་ཐུན་དང་པོའི་དུས་སུ་སྨིན་མཚམས་ནས་འོད་ཟེར་མཐིང་ག་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པས་བདུད་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་མོག་མོག་པོར་བྱས་ན། བདུད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཅི་ཡིན་བལྟས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ལ་བབ་པར་ཤེས་ནས། བདུད་ཀྱིས་དེར་འོང་སྟེ། ཁྱོད་འདིར་ཅི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་ ཟེར་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཁོ་བོ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ལ་བབས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བདུད་ན་རེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསག་མི་དགོས་སམ། ཞེས་ཟེར་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས། ཁྱོད་ཀྱིས་གཏན་པ་མེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་གཅིག་གིས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་ན། ཁོ་བོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག
Chinese
之时，菩萨从彼禅定中起立，如是说道：日月星辰不会坠落地面，凡夫俗子我亦不会死亡，因此你等无需为此悲伤，不久之后我将证得菩提成佛。如是说。之后，当其前往金刚座（菩提伽耶）现证圆满菩提之时，村姑乐施女以千头母牛之乳，一挤一倾所提炼之精华，最终与蜂蜜混合使用。吉祥之征兆，吉祥结，卍符号等显现。遂将此供养菩萨，刚一食用，先前极度瘦弱衰竭之身躯即刻消失，身躯犹如擦拭过的金像。之后，卖草人吉祥献上草叶，其草如孔雀颈羽般碧绿，菩萨接受后，于中部地区金刚座（菩提伽耶），贤劫千佛现证菩提之殊胜处所，连同菩提树。此树本体不变而形相变化，于其树下之座上。未得无漏之前，不离此跏趺坐。如是说。于此座上，吾身纵然枯槁亦无妨，纵然骸骨、皮肤、血肉皆坏灭，未得无数劫难得之菩提之前，此身亦不动摇。如是说。之后，白日分为三时，夜晚分为三时，于初夜之时，自眉间放射蓝色等光芒，将魔众之宫殿等变得昏暗。魔众见此情景，心生疑惑，菩萨于菩提树下，现证圆满菩提之时机已到。魔众遂来到菩萨前，说道：你在此作何？菩萨答道：我现证圆满菩提之时机已到。魔众说道：现证圆满菩提，难道不需要于无数劫中积聚资粮吗？菩萨说道：你以一次无常之供养，便成为欲界之主，而我于无数劫中，头颅与手足
English
At that time, the Bodhisattva arose from that samadhi and spoke thus: "The sun, moon, and stars will not fall to the ground. Though I am an ordinary person, I will not die. Therefore, you should not grieve over this. Before long, I will attain enlightenment and become a Buddha." Thus he spoke. Then, when he went to the Vajra Throne (Bodh Gaya) to manifestly attain perfect enlightenment, the village girl Lekshkima offered the essence of milk from a thousand cows, extracted by milking and pouring it in one go, and finally mixed with honey. Auspicious signs such as the auspicious knot and swastika appeared. She offered this to the Bodhisattva, and as soon as he consumed it, his previously emaciated and weakened body vanished, and his body became like a polished golden statue. Then, the grass seller Tashi offered grass that was as green as the feathers of a peacock's neck. The Bodhisattva accepted it and, in the central region of the Vajra Throne (Bodh Gaya), at the special place where the thousand Buddhas of this fortunate aeon will attain enlightenment, together with the Bodhi tree. That tree, whose essence does not change but whose form changes, upon the throne beneath it: "Until I attain the unpolluted, I will not break this cross-legged posture." Thus he said. "On this seat, though my body may wither, though my bones, skin, and flesh may decay, until I attain the enlightenment that is difficult to find in countless aeons, this body will not move." Thus he said. Then, the day being divided into three parts and the night into three parts, during the first watch of the night, blue and other rays of light emanated from between his eyebrows, making the palaces of the demons dim. When the demons saw this, they wondered what it was. They knew that the time had come for the Bodhisattva to manifestly attain perfect enlightenment under the Bodhi tree. The demons then came to the Bodhisattva and said, "What are you doing here?" The Bodhisattva replied, "The time has come for me to manifestly attain perfect enlightenment." The demons said, "To manifestly attain perfect enlightenment, isn't it necessary to accumulate merit for three countless aeons?" The Bodhisattva said, "You became the lord of the desire realm with a single impermanent offering, while I, for countless aeons, have offered my head and limbs..."