Tibetan
ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཤད་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བཏབ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྡུས་པ་ནི་གཞི་འབྲས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་ཞེས་པ་དེས་བསྟན། དེའི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་སེམས་ཉིད་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ཡིན། ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་ཞེས་པ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་ན་འབངས་བློན་པོ་རྣམས་དེ་ལས་འདའ་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བརྟན་གཡོ་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་ རྒྱ་རྣམ་པར་འདེབས་པའི་ནུས་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་དཔེར་ན་ཏིལ་འབྲུ་ལ་མར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ཡེ་ནས་ཁྱབ་བཅས་སུ་གནས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་ལས། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཏིལ་འབྲུ་ལ་མར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །ཞེས་དང་། ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ལས། ཏིལ་འབྲུ་དང་ནི་ཡུངས་འབྲུ་ལ། །མར་ཉིད་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་བཞིན། །སེམས་ཅན་ལུས་ལྟར་སྣང་བ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་བོན་ནི། །མཐུན་པའི་འོད་དང་བཅས་པ་སྣང་། ཅེས་དང་། མདོ་ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་འགྲོ་ཀུན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ཞེས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས། གཉིས་བསྡུས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཉིད་ཆོས་སྐུའི་ཀློང་དུ་བསྡུས་ཚེ། ཕྱག་རྒྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་དེ་དག་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པས་མཚན་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་ནུས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་སུ་ཚུལ་གཅིག་པ། ཞེས་དང་། ལེ་ལག་ལས། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ན། །མྱ་ངན་འདས་ཞེས་དེ་ལ་བྱ། ཞེས་དང་། འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ལས། སེམས་རྟོགས་ན་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མི་འཚོལ་བའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །མདོར་ཧྲིལ་གྱིས་བསྡུ་ན། ཕྱག་རྫོགས་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་འདིར་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་དེ་ཕར་འཕྲོས་ཚུལ་ལམ་ཁྱབ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཉིད་དེའི་ཀློང་དུ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚུར་རྫོགས་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ༑ དགྱེས་རྡོར་ལས། འདི་ཉིད་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །འདི་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས།
Chinese
如昔如何今亦然，不变之心性即是。如是说。第二，解释总摄之金刚萨埵，即以彼之手印，加持轮涅一切法，总摄为平等性，是为基果无二之金刚萨埵，此即彼所诠释。其义为，彼即是心性，显空无别自生之大智慧。所谓以手印加持，譬如国王之敕令以印玺加持，则臣民等皆不能违越，如是，对于包括动静轮涅二者的一切法，手印能无碍地施加印记之力，且对于一切法，譬如芝麻遍布油脂般，本来即是周遍存在。金刚萨埵心镜续云：世间界一切有情，如来藏如芝麻遍布油脂般存在。又如《宝饰庄严经》云：芝麻与芥子，油性本自圆满。如众生身显现，如来之种子，伴随和谐之光显现。又如《三摩地王经》云：善逝心髓遍一切众生。如是说。所谓总摄为平等性，总摄二取之法，即是当心性总摄于法身界中时，手印坛城之众多形相融入法界，故能安住于无相空性中。如是说，如云：法性界中一味性。又如《支分经》云：轮回与涅槃，些微差别亦无有。若能遍知轮回者，彼即名为证涅槃。如是说。阿达益西云：若能证悟心，即是智慧故，不应于他处寻觅佛陀，应善修此观念。如是说。总而言之，大手印与大圆满之差别亦在此汇集。心性向外散发之方式或周遍之方式，即是大手印；心性之界中，轮涅一切法向内圆满，即是大圆满。喜金刚云：此即名为轮回也，此即名为证涅槃。
English
Just as it was before, so it is now. The nature of mind is unchanging. Thus it is said. Secondly, the explanation of the condensed Vajrasattva is: By the mudra of that very one, all phenomena of samsara and nirvana are sealed, and condensed into equality, which is the Vajrasattva who is non-dual in basis and result, as indicated by that. Its meaning is that "that very one" refers to the nature of mind, the great self-arisen wisdom that is inseparable from appearance and emptiness. "Sealed with a mudra" means that just as when a king's decree is sealed with a royal seal, the subjects and ministers cannot transgress it, so too, the power of the mudra to imprint all phenomena, including the dualities of stability and movement, samsara and nirvana, is unimpeded. And just as oil pervades sesame seeds, all of these are inherently present in a pervasive manner. The Vajrasattva Heart Mirror Tantra says: "In all sentient beings in the world, the essence of the Tathagata is present like oil pervading sesame seeds." And the Jeweled Garland says: "In sesame seeds and mustard seeds, oil is naturally and spontaneously present. In what appears as the body of sentient beings, the seed of the Tathagata appears with harmonious light." And the Sutra King of Samadhi says: "The essence of the Sugata pervades all beings entirely." Thus it is said. "Condensed into equality" means that when those phenomena of duality are condensed into the expanse of the Dharmakaya of mind, the many forms of the mandala of mudras dissolve into the expanse, and thus one can abide in signless emptiness. As it is said: "In the realm of Dharmata, there is one taste." And the Limb says: "Samsara and nirvana, there is not the slightest difference. When samsara is fully known, it is called nirvana." Thus it is said. Ada Yeshe says: "If you realize the mind, it is wisdom, so you should not seek the Buddha elsewhere, but should cultivate this understanding thoroughly." Thus it is said. In short, the distinction between Mahamudra and Dzogchen is also included here. When the nature of mind is considered in terms of how it radiates outward or how it pervades, it is Mahamudra. When all the phenomena of samsara and nirvana are perfected inward into the expanse of the nature of mind, it is called Dzogchen. The Hevajra says: "This is called samsara, this is called nirvana."
Tibetan
།འཁོར་བ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཡོད་མི་འགྱུར། ཞེས་དང་། མདོ་ལས། འདི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །གདོས་བཅས་ཅན་གྱི་ཆོས་མིན་ལྟར། །རྟོག་མེད་རང་རིག་འོད་གསལ་བ། །ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་སོ། །གཞི་འབྲས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ། བརྟན་བསྡུས་གཉིས་པོ་དེ་སེམས་ཉིད་མི་འགྱུར་ཆ་ནས་ བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས་གཞི་དང་འབྲས་བུའི་ཐ་སྙད་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བས་ན་གཞི་འབྲས་གཉིས་སུ་མེད་བའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡི་ཆོས་གཞན་ནི། །ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོས་སྔར་ཡང་ལུང་མ་བསྟན། །ཕྱིས་ཀྱང་མི་སྟོན་ད་ལྟའང་སྟོན་མི་མཛད། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སེམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྟོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཤད་པ་ནི། གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་གཉིས་ཟད་ཅིང་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་སྐྱེས་བུས་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་དེས་བསྟན། གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་བསྟན་བསྡུས་གཉིས་སོ། །དེ་ནི་སེམས་ཉིད་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་རྟོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཉིད་སྣང་ལུགས་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ལུགས་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། སྣང་ཚུལ་ཙམ་ལ་བཟང་ངན་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ། རྣམ་གྲོལ་དོན་གཉེར་གྱི་གང་ཟག་གིས་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ལམ་རིམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེ ན་ནས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་འདོད་དང་། སྒྲིབ་གཉིས་ཟད་འདོད་ཀྱི་བསམ་པས་སེམས་ཉིད་རྣལ་མའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའམ་རྟོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱས་པ་ལས། ཇི་སྙེད་བརྗོད་པའི་ཁ་བརྒྱུད་ཀྱང་། །ཡང་དག་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ནི། །གཞན་ནས་བཙལ་ཀྱང་མི་རྙེད་པས། །རང་བཞིན་སྒྲིབ་མེད་དག་པ་ཡིན། ཞེས་སོ། །གང་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་མཚན་ཐོབ་ན། དེའི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མཚན་སྔོན་གནས་པ་ཞིག་ཐོབ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བཞག་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། ཞེས་སོ། །དེས་ག
Chinese
“捨棄輪迴的彼岸，沒有涅槃。”經中說：“所有這樣顯現的法，不像有實體的法，無念自明的光明，唯是覺性。”所謂的“基果無二的金剛薩埵”，是指從心性不變的角度來說的這兩個穩固的總集。因為其中沒有出現基和果的詞語，所以稱為基果無二的金剛薩埵。《普作王經》中說：“除了心之外的其他法，普作王過去沒有預言，將來也不會說，現在也不會說，這應當理解為佛的心。”第三，解釋證悟的金剛薩埵：有情通過滅盡二障、圓滿二資糧而證悟的本性之義，就是所謂的果位菩薩所指。所謂的本性之義，就是上面所說的兩個穩固的總集。這是從心性本性的角度來說的。這裡的證悟金剛薩埵和果位金剛薩埵，是從心性顯現的角度來說的。雖然本性是那樣，但在顯現上卻顯現為好壞各異。追求解脫的有情，通過依賴兩種次第的淨化之道，以圓滿二資糧、滅盡二障的意願，使心性真實的意義得以顯現，這就是果位金剛薩埵或證悟金剛薩埵。《廣釋》中說：“無論說多少口訣，真正意義的精髓，從他處尋找也找不到，因為自性無垢清淨。”因為所證悟的智慧也如金剛般無二。也就是說，如果證悟者獲得了金剛薩埵的稱號，那麼他心中所擁有的智慧也應該獲得金剛薩埵這個先有的稱號。如《現觀莊嚴論》中說：“此中無須去除任何事物，也無須安立任何事物，如實地觀看真實，如實地見到就能解脫。”
English
"Beyond abandoning samsara, there is no nirvana." The Sutra says, "All phenomena that appear in this way, are not like phenomena with substance, the self-aware luminosity without thought, is only awareness." The so-called "Vajrasattva of non-duality of base and result" refers to these two stable collections from the perspective of the unchanging nature of mind. Because the terms base and result do not appear in it, it is called Vajrasattva of non-duality of base and result. The Kunjed Gyalpo says, "Other phenomena apart from mind, the All-Creating King has not prophesied in the past, will not teach in the future, and does not teach now. This should be understood as the mind of the Buddha." Third, explaining the realized Vajrasattva: The meaning of the nature of reality that is realized by a being who has exhausted the two obscurations and perfected the two accumulations is what is indicated by the so-called result bodhisattva. The meaning of the nature of reality is the two stable collections mentioned above. This is explained from the perspective of the nature of mind. Here, the realized Vajrasattva and the result Vajrasattva are explained from the perspective of the appearance of mind. Although the nature is like that, in appearance, good and bad appear separately. A being who seeks liberation, through relying on the two stages of the path of purification, with the intention of perfecting the two accumulations and exhausting the two obscurations, the true meaning of the nature of mind is manifested, this is called the result Vajrasattva or the realized Vajrasattva. The Extensive Commentary says, "No matter how many oral instructions are spoken, the essence of the true meaning, cannot be found even if sought from elsewhere, because the nature is immaculate and pure." Because the wisdom that is realized is also non-dual like a vajra. That is, if a realized being obtains the title of Vajrasattva, then the wisdom that is in his mind should also obtain the pre-existing title of Vajrasattva. As the Ornament of Clear Realization says, "In this, there is nothing to be removed, nor is there anything to be placed, look at reality as it is, seeing reality as it is, one is liberated."