Tibetan
ས་སོ། །དང་པོ་ནི། གཡོ་ཐོབ་གོམ་བརྟན་མཐར་ཕྱིན་གྱི་ཉམས་ལྔས་ཏིང་འཛིན་ལ་བརྟན་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། བསྒོམ་བྱའི་དོན་སྤྱི་ཙམ་བློ་ཡུལ་དུ་བྱས་ཏེ་མོས་པ་ཙམ་གྱིས་བསྒོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ལམ་སོ་སོའི་ཏིང་འཛིན་སོགས་ཏེ། ཉམས་ལྔའི་སྒོ་ནས་ལམ་གང་དང་གང་སྒོམ་པ་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐར་ཕྱིན་པར་བསླབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཉམས་ལྔ་ནི། སློབ་དཔོན་བི་མ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་བསམ་གཏན་གྱི་འགྲེལ་པར། གཡོ་ཐོབ་གོམ་བརྟན་མཐར་ཕྱིན་ལྔ༑ ༑བསམ་གཏན་ཉམས་ཀྱི་སྐྱེ་ཚུལ་ཡིན། །ཞེས་པས། དེ་ལ་དང་པོ་ནི། གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་ན་རྣམ་རྟོག་སྔར་ལས་ཀྱང་མང་དུ་སོང་བ་ལྟ་བུ་གནས་པ་དང་པོ་རི་གཟར་གྱི་འབབས་ཆུ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་གཡོ་བའི་ཉམས། དེ་ཡང་སྔར་རྣམ་རྟོག་ལ་རྩིས་གདབ་མེད་པས་རྒྱ་འབྱམས་སུ་སོང་བ་དེ་ཉིད་སྐབས་འདིར་གནས་པར་རྩོམ་པའི་དང་པོར་རྣམ་རྟོག་ངོས་ཟིན་པས་སྔར་ལས་མང་དུ་སོང་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་གཞན་དུ་རྣམ་རྟོག་ངོས་ཟིན་པའི་ཉམས་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མ་བལྟས་པར་རྒྱུན་འཐུད་དེ་སྒོམ་པ་ལས་རྣམ་རྟོག་འགྱུ་འཕྲོ་བར་མི་ཆད་པ་དེ་ཁའི་ངང་ལས་ཡུད་ཙམ་རེ་གནས་པ་ཙམ་འབྱུང་སྟེ་གཉིས་པ་རོང་ཁུང་དོག་མོའི་ཆུ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ཐོབ་པའི་ཉམས་ཞེས་པ་གཞན་དུ་རྣམ་རྟོག་ངལ་གསོས་པའི་ཉམས་ཞེས་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ནས་ཀྱང་རྒྱུན་མཐུད་དེ་བསྒོམ་པ་ན་རེས་འགའ་ཙམ་རྟོག་པ་བན་བུན་དུ་འཕྲོ་བ་ཙམ་ལས་ཕལ་ཆེར་རྟོག་མེད་དུ་གནས་པ་སྟེ། གསུམ་པ་གཡོ་འགུལ་མང་པོ་བྱེད་མི་ནུས་པ་མི་རྒན་པོའི་སྤྱོད་ པ་ལྟ་བུ་ཞེས་གོམས་པའི་ཉམས་ཏེ་གཞན་ལས་རྣམ་རྟོག་ཐང་ཆད་པའི་ཉམས་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ནས་ཀྱང་བརྩོན་པས་བསྒོམ་པ་ན། ཕལ་ཆེར་རྟོག་མེད་དུས་སལ་ལེ་སིང་ངེར་གནས་ཤིང་། རྐྱེན་དྲག་པོས་ཅུང་ཟད་གཡོ་བ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། བཞི་པ་མཚོ་ཆུང་སིར་བུས་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུ་བརྟན་པའི་ཉམས་སམ་གཞན་དུ་རྣམ་རྟོག་གིས་བསྐྱོད་དུ་ཡོད་པའི་ཉམས་ཞེས་ཀྱང་བཤད། ལྔ་པ་ནི། དེ་ལྟར་གོམས་པ་ལས་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་གནོད་མི་ནུས་པའི་སྟེང་སླར་ཡང་བོགས་འབྱིན་དུ་འགྲོ་ལ་ཇི་ཙམ་འདོད་པའི་བར་དབང་འབྱོར་བ། ལྔ་པ་རྒྱ་མཚོ་རླབས་དང་བྲལ་བའམ་རི་བོ་གཡོ་བསྒུལ་མེད་པ་ལྟ་བུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཉམས་སམ། གཞན་དུ་རང་དབང་འབྱོར་བའི་ཉམས་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་ངེས་རྫོགས་ཀྱི་ལམ་དེ་ལ་ཡང་། ལམ་རིམ་ལས། སྲིད་པ་རིམ་པར་སྨིན་ཚུལ་གྱིས། །འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་རུ་བཞག
Chinese
地界。第一，以动、得、稳、固、圆满五种体验，即使没有获得禅定的稳固，也只是将所修之义略作意念，以信解而修。第二，各别道之禅定等，即以五种体验，修习任何一道，都要使该道的禅定达到圆满。其中五种体验是：学师比玛拉在《手印禅定释》中说：“动、得、稳、固、圆满五，是禅定体验的生起方式。”其中第一，当安住于禅定时，念头比以前更多，如初住于陡峭山崖的瀑布，这是动摇的体验。这是因为以前对念头没有加以控制，任其泛滥，现在开始试图安住，最初认识到念头，所以感觉比以前更多，这也被称为认识念头的体验。第二，不对其视为过患，持续不断地修习，念头不断生灭，只是在念头之间偶尔能稍微安住片刻，如狭窄山洞中的水，这是获得的体验，也被称为念头休息的体验。第三，从那以后，继续不断地修习，有时念头只是模糊地闪现一下，大部分时间都处于无念状态，如无法做太多动作的老年人的行为，这是习惯的体验，也被称为念头疲惫的体验。第四，从那以后，通过精进修习，大部分时间都处于无念、清晰、明朗的状态，似乎只是被强烈的因缘稍微动摇，如微风吹动的小湖，这是稳固的体验，或者也被称为能被念头动摇的体验。第五，像这样习惯之后，任何因缘都无法损害，而且还能再次增进，能够随心所欲地掌握。如平静无波的大海或无法摇动的高山，这是圆满的体验，或者也被称为获得自在的体验。此外，对于决定圆满的道，在《道次第》中说：“以有次第成熟之方式，安立进入之五支。”
English
The earth element. First, even without attaining stability in samadhi through the five experiences of agitation, attainment, steadiness, stability, and perfection, one meditates with mere faith by making the general meaning of what is to be meditated upon an object of thought. Second, the samadhis of the various paths, etc., are taught to perfect the samadhi of whichever path is meditated upon through the five experiences. The five experiences are: Acharya Vimala said in the commentary on the Mudra Samadhi, "The five, agitation, attainment, steadiness, stability, and perfection, are the ways in which the experiences of samadhi arise." Among these, the first is: when one abides in samadhi, it is as if thoughts arise more than before, like the first waterfall on a steep cliff, which is the experience of agitation. This is because previously thoughts were not controlled, so they were allowed to overflow. Now, in this situation, one begins to try to abide, and at first one recognizes thoughts, so it seems as if more thoughts arise than before. This is also called the experience of recognizing thoughts. Second, without seeing it as a fault, one continues to meditate, and the arising and ceasing of thoughts is uninterrupted, but only for a moment does one abide in the midst of thoughts, like water in a narrow cave, which is the experience of attainment, also called the experience of resting thoughts. Third, from then on, continuing to meditate, sometimes thoughts only flash vaguely, but most of the time one abides in a state of no-thought, like the behavior of an old person who cannot do many movements, which is the experience of habituation, also called the experience of thoughts being exhausted. Fourth, from then on, through diligent meditation, most of the time one abides in a state of no-thought, clear and bright, and it seems as if one is only slightly shaken by strong conditions, like a small lake stirred by a breeze, which is the experience of stability, or also called the experience of being able to be moved by thoughts. Fifth, having become accustomed in this way, no condition can harm one, and one can again increase and gain control to the extent that one desires. Like a calm ocean without waves or a mountain that cannot be shaken, this is the experience of perfection, or also called the experience of attaining freedom. Furthermore, regarding the path of definite perfection, in the Lamrim it says, "Through the way of ripening in stages, the five limbs of entry are established."
Tibetan
།གང་དག་དངོས་ཀུན་རང་རིག་ཕྱིར། །ཤི་བ་དོན་དམ་བདེན་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བ་བར་མ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་རིམ་གསུམ་གཉིས་མེད་དོ། །ཞེས་སྐྱེ་འཆི་བར་དོ་གསུམ་ཕྲུགས་གཅིག་ཏུ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འཆི་བ་འོད་གསལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ། དེ་བཞིན་དུ་ུབར་དོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་སྙིང་རྗེ་སྒྱུ་མ། སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་གསུམ་པོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པ། ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་བཅས། ཚོམ་བུ་ཚོགས་སྒྲུབ་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་རགས་པ་བསྐྱེད་རིམ་ཀྱིས་སྦྱོང་བ་དང་། ཕྲ་བ་རྫོགས་རིམ་ཀྱིས་སྦྱོང་བ་སྟེ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ལ། འཆི་བ་འོད་གསལ་དང་ཞེས་པས་སྦྱང་གཞི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པས་སྦྱོང་བྱེད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལུས་ཅན་རྣམས་འཆི་བའི་ཚེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་ཐིམ་རིམ་རྣམས་རྫོགས་པའི་མཐར་འཆི་སྲིད་ཆོས་སྐུའི་འོད་གསལ་འཆར་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྣང་བ་ཐིམ་དང་རྟོག་པ་ཐིམ། །ཕྲ་བ་ཐིམ་དང་རགས་པ་ཐིམ། །ཐིམ་པའི་རྗེས་ལ་གོམས་པ་ཡིས། །འོད་གསལ་བ་ཡི་སྣང་བ་འཆར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཕྲ་རགས་ཀྱི་ཐིམ་རིམ་རྣམས་རྒྱས་པའི་ཕྱོགས་ནས་འཆད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཞིང་། དེ་ཡང་ལུས་ཅན་རྣམས་འཆི་བའི་ སྔ་རོལ་དུ། རྣམ་སྣང་གི་རིགས་གཟུགས་ཕུང་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པའི་རྟགས་སུ་ལུས་ཉམས་ཞན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རྩལ་རགས་པ་ཐིམ་རྟགས་སེམས་ཀྱི་གསལ་ཆ་ཉམས། སའི་ཁམས་ཐིམ་པའི་རྟགས་ལུས་དམྱངས་སྐམ། མིག་དབང་ཐིམ་རྟགས་མིག་མི་འགྱུར་ཞིང་ཟླུམ། ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཐིམ་རྟགས་ལུས་ཀྱི་མདངས་ཉམས་པ འོ། །རིན་འབྱུང་རིགས་ཚོར་ཕུང་ཐིམ་རྟགས་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རྩལ་ཐིམ་རྟགས་དྲན་པ་འགྱུར་ཞིང་གསུང་མི་དྲན། ཆུའི་ཁམས་ཐིམ་རྟགས་ཁ་སྣའི་ཆུ་དང་ཁུ་ཁྲག་སོགས་སྐམ། རྣ་བའི་དབང་པོ་ཐིམ་པས་སྒྲ་མི་ཚོར། ཡུལ་གྱི་སྒྲ་ཐིམ་པས་རང་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་མི་ཐོས་པའོ། །པད་མའི་རིགས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐིམ་པས་སེམས་ཅན་མི་དྲན། སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རྩལ་ཐིམ་པས་ཕ་མ་བུ་སྲིང་སོགས་ཀྱི་མིང་མི་དྲན། མེའི་ཁམས་ཐིམ་པས་ཟས་མི་འཇུ། རྣ་བའི་དབང་པོ་ཐིམ་པས་སྟེང་རླུང་དལ། ཡུལ་གྱི་དྲི་ཐིམ་པས་རང་ལུས་ཀྱི་དྲི་མི་བྲོ་བའོ། །ལས་ཀྱི་རིགས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐིམ་པས་ལུས་ཀྱི་བྱ་བྱེད་མི་ནུས། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རྩལ་ཐིམ་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི
Chinese
那些将一切事物视为自性明觉的缘故，死亡是胜义谛的真谛，而生和中有是世俗谛。生的三个次第是无二的。这表明生、死、中有三者圆满为一体。死亡是与光明相符的道路，即大空性；同样，中有是与慈悲幻化相符的道路；生的三个次第是与一个手印、具有戏论的手印、以及成团的会供，即具有染污的五条道路相符的。粗分通过生起次第来净化，细分通过圆满次第来净化。在二者之初，以“死亡是光明”一句，表明所净化的基础是与光明相符的道路；以“大空性”一句，表明净化的方法。也就是说，众生在死亡时，内外的次第融解都完成后，会出现死有法身的光明。如经中所说：“显现融解和念头融解，微细融解和粗大融解，通过习惯于融解之后，会出现光明的显现。”正如所说，粗细的次第融解是从增长的方面来解释的。而且，众生在死亡之前，毗卢遮那佛的色蕴融入光明的征象是身体虚弱。如镜般的智慧的自性光芒，粗大融解的征象是心之明晰减弱。地界融解的征象是身体变得干瘦。眼根融解的征象是眼睛不会改变且变得圆。境的色融解的征象是身体的光彩消失。宝生佛的受蕴融解的征象是不再体验感受。平等性智的自性光芒融解的征象是记忆改变且不记得所说的话。水界融解的征象是口鼻中的水和精血等变得干枯。耳根融解的征象是听不到声音。境的声音融解的征象是听不到自己身体发出的声音。莲花部的想蕴融解的征象是不记得众生。妙观察智的自性光芒融解的征象是不记得父母、兄弟姐妹等的名字。火界融解的征象是食物不消化。耳根融解的征象是上行气减缓。境的香融解的征象是闻不到自己身体的气味。业部的行蕴融解的征象是身体的活动无法进行。成所作智的自性光芒融解的征象是世间的
English
Those who regard all things as self-awareness, death is the ultimate truth of the ultimate reality, while birth and the intermediate state are conventional truths. The three stages of birth are non-dual. This shows that birth, death, and the intermediate state are all complete as one. Death is the path that accords with clear light, which is great emptiness; similarly, the intermediate state is the path that accords with compassionate illusion; the three stages of birth are the paths that accord with one mudra, the mudra with elaboration, and the gathering of assemblies, which are the five paths with defilements. The coarse is purified by the generation stage, and the subtle is purified by the completion stage. In the first of the two, the phrase "death is clear light" indicates that the basis to be purified is the path that accords with clear light; the phrase "great emptiness" indicates the method of purification. That is, when sentient beings die, at the end of the completion of the internal and external dissolution processes, the clear light of the Dharmakaya of the death state appears. As it is said in the scriptures: "Appearance dissolves and thought dissolves, subtle dissolves and coarse dissolves, through habituation to dissolution, the appearance of clear light arises." As it is said, the coarse and subtle dissolution processes are explained from the perspective of increase. Moreover, before sentient beings die, the sign of the dissolution of the form aggregate of the Vairochana family into clear light is physical weakness. The natural radiance of mirror-like wisdom, the sign of coarse dissolution, is the diminishing of the clarity of mind. The sign of the dissolution of the earth element is that the body becomes emaciated and dry. The sign of the dissolution of the eye faculty is that the eyes do not change and become round. The sign of the dissolution of the object of form is that the radiance of the body disappears. The sign of the dissolution of the feeling aggregate of the Ratnasambhava family is that feelings are no longer experienced. The sign of the dissolution of the natural radiance of equanimity wisdom is that memory changes and one does not remember what was said. The sign of the dissolution of the water element is that the water in the mouth and nose, and semen and blood, etc., become dry. The sign of the dissolution of the ear faculty is that one does not hear sounds. The sign of the dissolution of the object of sound is that one does not hear the sounds coming from one's own body. The sign of the dissolution of the discrimination aggregate of the Padma family is that one does not remember sentient beings. The sign of the dissolution of the natural radiance of discriminating wisdom is that one does not remember the names of parents, siblings, etc. The sign of the dissolution of the fire element is that food does not digest. The sign of the dissolution of the ear faculty is that the upward-moving wind slows down. The sign of the dissolution of the object of smell is that one does not smell the odor of one's own body. The sign of the dissolution of the compositional aggregate of the Karma family is that the body's activities cannot be performed. The sign of the dissolution of the natural radiance of accomplishing wisdom is that the worldly