Tibetan
ས་པའི་ཆོས་གཞལ་བྱར་བྱས་ནས་འཇལ་བ་དེ། མྱང་འདས་ལ་འཇལ་ལམ་འཁོར་བ་ལ་འཇལ། དང་པོ་ལྟར་ན། འདས་པའི་རང་མཚན་ནི་ལས་དང་པོ་པ། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིག་ཤེས་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འོ་སྐོལ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་གཞལ་བྱར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་བཀོད་ལས། འདས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་གྱུར་ཕྱིར། །གཞལ་བྱའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས། །ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་འདས་པའི་སྣང་བ་ལ། །འཇལ་ན་དང་པོའ་ལྐོག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེར་ཞེན་པའི་སེམས་དེ་ལ་འཇལ་ལོ་ཞེ་ནའང་། མི་རིགས་ཏེ། མྱང་འདས་འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཞེན་དུ་མི་རུང་ཞིང་། གལ་ཏེ་ཞེན་ན་སྒྲོ་བཏགས་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་བས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་མྱ་ངན་འདས་ཞེན་པ། །དེ་ཉིད་འདས་པར་རུང་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། འཁོར་བའི་རང་མཚན་སྣང་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇལ་ལམ། ཞེན་པ་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་འཇལ། དང་པོ་མི་རིགས་ཏེ། རིག་པ་རང་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཀ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལྟར་སྣང་བས་གཞལ་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེའང་སྔ་མ་ལས། སྣང་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། །བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཏེ་རིག་སྣང་ཕྱིར། །གཞལ་བྱར་རིགས་མིན་སྐྱེ་བོ་ཡི། །ཡུལ་མིན་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལྟར་སྣང་། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་། ཨཱ་དེ་བས། ཇི་ལྟར་སྣང་ཉིད་དགག་མིན་ཏེ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །འདིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུར་གྱུར་པའི། །བདེན་པར་རྟོག་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན། །ཞེས་པས་སྣང་ཙམ་ལམ་གྱི་དགག་བྱའང་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པས་དགག་པར་མི་ནུས་ཤིང་། བཀག་ན་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བཀག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཞེན་པ་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་འཇལ་ལོ་ཞེ་ནའང་། ཤེས་ པ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་པས། འདས་མ་འོངས་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇལ་དུ་མི་བཏུབ་སྟེ། འདས་པ་འགགས་ཤིང་མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་བཀོད་ལས། ལོག་རྟོག་སྤྲོས་པའི་སྐད་ཅིག་མ། །སྔ་མ་འདས་དང་ཕྱི་མ་བྱུང་། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་མི་རིགས། །ཞེས་སོ། །ད་ལྟར་བ་ལ་འཇལ་ལོ་ཞེ་ནའང་། ད་ལྟར་གྱི་ཡིད་ཀུན་བཏགས་ཉིད་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་གནས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཞེན་པའང་གནས་འགྱུར་བའི་དཔྱད་བྱའི་གཞལ་བྱ་མ་གྲུབ་ལ། དེ་མ་གྲུབ་པས་གཞལ་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལུས་མེད་པའི་གྲིབ་མ་བཞིན་དང་། གཞན་དུ་བསམ་ཤེས་རང་གིས་རང་ལའང་གཞལ་དུ་མི་བཏུབ་སྟེ། མཛུབ་མོ་རང་གིས་རང་ལ་རེག་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུའང་། རྣམ་བཀོད་ལས། ད་ལྟར་སྐད་ཅིག་མི་བརྟན་པ། །སོ་སོར་རྟོག་པར་གནས་འགྱུར་ན། །ཞེན་འགག་རང་ལ་བརྟག་མི་རིགས། །ཞེས་དང་། ལམ་རིམ་ལས། ཀུན་བཏགས་ཤེས་པ་བར་མར་འགྱུར། །ཕྱི་ཡུལ་ལུས་མེད་གྲིབ་མ་བཞིན། །མེད་པས་མི་བཏུབ་རང་ཉིད་ལ། །མི་བཏུབ་མཛུབ་མོ་བཞིན་དོགས་པ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གང་ལ་གཞལ་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་རང་ཐད་རང་ཐད་ཀྱི་ཞེན་སྣང་ལ་འཇལ་ཏེ། རྣམ་བཀོད་ལས། དེ་དེ་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ། །དེ་ཡང་རང་ཐད་རང་ཐད་དཔྱད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་གནས་འགྱུར་པས་གཞལ་བྱ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཡིད་རྟོག་བཅས་བསམ་ཤེས་སུ་རེ་ཞིག་གནས་འགྱུར་ཡང་ཞེན་པའི་ངོ་བོ་མ་དག་པས་ཀུན་བཏགས་སྐྱེད་རུང་དང་། ཞེན་སྣང་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་པ་རྩ་བ་ནས་དག་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། དེ་ད་རུང་རྒྱུད་ལ་མ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་བཏགས་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་ཡང་སྐབས་འདིར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་རིམ་ལས། གཉེན་པོ་མེད་པས་དག་མིན་ཅིང་། །བར་མའི་ཡུལ་ཕྱིར་ངེས་ཚིག་འགྲུབ། །ཅེས་དང་། རྣམ་བཀོད་ལས། གལ་ཏེ་ཡིད་འགྱུར་ཞེན་པའང་། །སྐད་ཅིག་མཉམ་པར་འགག་པས་མེད། །དེ་ཚེ་བརྟག་གཞི་ཡོད་མི་རུང་། ། དོགས་ན་ཞེན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི། །གཏན་ཏུ་དག་པ་མ་ཡིན་ཕྱིར། །སོ་སོར་སྤྱོད་ཀྱང་ཞེན་ཡུལ་མཐོང་། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རྒྱུད་སྐད་ཅིག་གི་སྟེང་དུ་མངོན་གྱུར་དུས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་ནས་འཇལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གཅིག་མངོན་གྱུར་གྱིས་ཚེ་གཅིག་བག་ལ་ཉལ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་དང་ད་ལྟར། ད་ལྟར་དང་ཕྱི་མ་འཕྲད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇལ་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་འཕྲད་ཙམ། གཉིས་པ་ལ་མགོ་ནོན། གསུམ་པ་ལ་བསམ་ཤེས་རྫོགས་པར་སྐྱེས་པའི་ཚེ། སྔ་མའི་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་མངོན་གྱུར་ཅི་རིགས་སུ་འགག་ཅིང་། རྐྱེན་གཞན་གྱིས་དེའི་རྒྱུན་རྗེད་པའི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་ཀུན་བཏགས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྟེ། ཡུལ་ཤེས་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་མེད་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། རྣམ་བཀོད་ལས། ལྟ་བའི་ཚེ་ན་གནས་འགྱུར་བས། །གཞལ་བྱ་མེད་པར་དོགས་པ་ཡང་། །ཞེན་པ་ཤེས་པའི་སྤྱི་ཡུལ་ཡིན། །སྐད་ཅིག་གནས་འགྱུར་ཤེས་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ཡུལ་སེམས་མ་འདྲེས་ཕྱིར། །ཞེན་སྣང་འཇ
Chinese
将世俗的法作为所量来衡量，是衡量涅槃还是轮回？如果按照第一种说法，已逝之物的自性是最初的业，因为对于信解行持的明智来说是隐蔽的。因为不是我们这些人的行境，所以不能作为所量，如《分别》中所说：“已逝之物非行境，如何能成为所量之境？”又说：“如果衡量已逝之物的显现，那么最初的就会变得隐蔽。”如果说衡量对它的执着心，那也是不合理的，因为涅槃不是错觉意识的境，所以不能执着。如果执着，就会变成虚构的轮回之法，那就不是涅槃了。如云：“心中若执涅槃，彼即非真涅槃。”如果按照第二种说法，是衡量轮回的自性仅仅是显现，还是衡量执着虚构的意识？第一种说法是不合理的，因为觉性是自显现的。因为它像一个已成立的宗派一样显现，所以不能作为所量。如前所说：“显现自身之体性，是所说之境，因其为觉性显现。非是可量凡夫之境，如似成立之宗派。”另外，阿底峡尊者说：“如何显现本身并非否定，因为是依缘而生。此处所要遣除的是，将痛苦之因执为真实。”因此，仅仅显现也不是道的否定对象，因为觉性无法否定，如果否定就会出现过失。因为会阻断道的福德资粮，以及断绝如所有智的智慧之流。如果说衡量执着虚构的意识，也是不合理的，因为意识具有刹那三时的自性，所以不能衡量过去和未来的境，因为过去已灭，未来未生。如《分别》中所说：“错觉分别之刹那，前者已逝后者生。依此不能作观察。”如果说衡量现在，也是不合理的，因为现在的意念分别本身会转变为思惟的智慧。那时，执着也会发生转变，因此作为观察对象的所量并不成立。因为这不成立，所以无法衡量，因为没有境，比如像没有身体的影子一样。另外，思惟的智慧也不能自己衡量自己。
English
When worldly dharmas are taken as objects of measurement, are we measuring nirvana or samsara? If we take the first option, the self-nature of what has passed is the initial karma, because it is hidden from the discriminating wisdom of faith and practice. Since it is not the realm of our experience, it cannot be taken as an object of measurement. As the *Vibhaṅga* states: "Since the past is not an object of experience, how can it be a suitable object of measurement?" And: "If we measure the appearance of the past, then the initial will become hidden." If you say that we measure the mind that clings to it, that is also not reasonable, because nirvana is not the object of mistaken consciousness, so we cannot cling to it. If we cling to it, it will become a fabricated dharma of samsara, and thus not nirvana. As it is said: "If the mind clings to nirvana, that itself is not true nirvana." If we take the second option, are we measuring the mere appearance of the self-nature of samsara, or are we measuring the clinging, fabricated consciousness? The first option is not reasonable, because awareness is self-appearing. Since it appears like an established tenet, it cannot be taken as an object of measurement. As stated earlier: "The nature of appearance itself is the object of expression, because it is the appearance of awareness. It is not a suitable object of measurement for ordinary beings, appearing like an established tenet." Furthermore, Atiśa said: "How things appear is not itself to be negated, because it arises dependently. Here, what is to be reversed is the grasping at suffering as true." Therefore, mere appearance is not the object of negation on the path, because awareness cannot negate it, and if it is negated, there will be faults. Because it would obstruct the accumulation of merit on the path, and cut off the stream of the wisdom of knowing all things. If you say that we measure the clinging, fabricated consciousness, that is also not reasonable, because consciousness has the nature of three moments, so it cannot measure the objects of the past and future, because the past has ceased and the future has not yet arisen. As the *Vibhaṅga* states: "The moment of mistaken conceptual proliferation, the former has passed and the latter has arisen. Based on that, it is not reasonable to investigate." If you say that we measure the present, that is also not reasonable, because the mind of the present, which is conceptual, itself transforms into the wisdom of contemplation. At that time, clinging also transforms, so the object of measurement for investigation is not established. Because it is not established, it cannot be measured, because there is no object, like a shadow without a body. Furthermore, contemplative wisdom cannot measure itself.
Chinese
不能成立，就像指头自己不能触碰自己一样。如是说，在《分别品》中说：“现在刹那不稳固，于各自的分别念中住转变，执著断灭不应观察自己。”又《道次第》中说：“遍计识于中间转变，外境如无身之影，因无故不能于自己，不能如指头般怀疑。”如是说之故。那么于何者衡量呢？于现在的刹那识自己本身的执著显现而衡量，在《分别品》中说：“彼彼识是刹那，彼亦于自于自察。”如是。这样，意于各自的分别智慧中住转变故，没有所衡量吗？意与有分别念暂时住转变为思惟识，然执著的自性未清净故，能生遍计，且能生执著显现之故，没有此过失。意与有分别念的识，从根本上清净的对治是修习的智慧，然其尚未依于自相续之故，且从根本上断除遍计的对治见道，于此处也未生之故。《道次第》中说：“因无对治故不清净，为中间之境故，能立决定词。”又《分别品》中说：“若意转变执著亦，与刹那同时断灭故，彼时观察之基不应有。 若疑执著之境，非为恒时清净故，虽各自行亦见执著境。”如是。此亦非于刹那的知识流上，显现同时聚集而衡量，一显现之时，一则处于潜伏之故。以前者和现在，现在和未来相遇的方式衡量，现在的第一个刹那仅是相遇，第二个是开始，第三个是思惟识圆满产生之时，以前的遍计之显现各自断灭，他缘令其遗忘的后一个刹那，遍计正在生起，因境识未混杂故，没有无所量之过失。在《分别品》中说：“见之时住转变故，疑无所量亦，执著是知识的总境，刹那住转变是知识本身，因此境心不杂故，执著显
English
It is not tenable, just as a finger cannot touch itself. As it is said, in the "Discrimination Chapter": "The present moment is unstable, residing and changing in each separate thought, it is not appropriate to examine oneself when attachment is cut off." Also, in the "Stages of the Path": "The conceptual mind changes in between, the external object is like a bodiless shadow, because it is non-existent, it cannot be in itself, it is doubtful like a finger." Therefore, what should be measured? The present moment of consciousness is measured by the appearance of attachment in itself. In the "Discrimination Chapter" it says: "That consciousness is momentary, that too is examined in itself." Thus, is there nothing to measure because the mind resides and changes in the wisdom of separate thoughts? Although the mind with conceptual thought temporarily resides and changes into thinking consciousness, because the nature of attachment is not purified, it can generate conceptualization, and because the appearance of attachment can arise, there is no fault in this. The antidote that purifies the mind with conceptual thought from its root is the wisdom of meditation, but it has not yet relied on one's own continuum, and the path of seeing, which completely eliminates conceptualization from its root, has not arisen here either. The "Stages of the Path" says: "Because there is no antidote, it is not pure, because it is an intermediate object, the definitive word can be established." Also, the "Discrimination Chapter" says: "If the mind changes, attachment also, ceases simultaneously with the moment, then the basis for examination should not exist. If you doubt that the objects of attachment are not permanently pure, although they act separately, you still see the objects of attachment." Thus, it is not to be measured by gathering together at the same time as manifestation on the stream of momentary consciousness, but when one manifests, the other remains dormant. It is measured by the way the former and the present, the present and the future meet. The first moment of the present is just a meeting, the second is the beginning, and when the third is the complete arising of thinking consciousness, the manifestations of the former conceptualizations cease accordingly, and in the next moment, when other conditions cause it to be forgotten, conceptualization is arising. Because the object and consciousness are not mixed, there is no fault of immeasurability. In the "Discrimination Chapter" it says: "Because the dwelling changes at the time of seeing, the doubt of immeasurability is also, attachment is the general object of knowledge, the momentary dwelling change is knowledge itself, therefore, because the object and mind are not mixed, the appearance of attach