Tibetan
ས་གནས་བསྒྱུར་ཞིང་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་རྒྱུར་བྱ་བའི་ཆེད་དེ། ལམ་རིམ་ལས། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་བྱ་དང་། །སྤྲོས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་འཐོབ་བྱ་དང་། །སྒྱུ་སྟོང་རྟོག་ཞེན་དབང་དུ་བྱ། །རྟོག་པའི་ཕུང་སོགས་གནས་བསྒྱུར་ཅིང་། །གཞན་དག་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལྡན་གྱི་སྐུ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་གསལ་བ་སྟེ། འདི་ཉིད་ལས། མཁའ་དཀྱིལ་དྭངས་པའི་དབྱིངས་ཉི་ཟླ། །ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་པོ་སྟངས་དཔྱལ་བསྒོམ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་གྲངས་ལ། དོན་གྱི་རྒྱ་གཅིག་དང་། རྟགས་ཀྱི་རྒྱ་གཅིག་གོ །དང་པོ་ནི། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ཕྲ་རགས་གཉིས་ལས། ཕྲ་བ་ནི། ཡིག་འབྲུ་ལ་བསླབ་པ་སྟེ། རྒྱས་པ་ལས། ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཧཱུཾ་དུ་བསྡུ། །ཞེས་སོ། །རགས་པ་ནི། ལྷའི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཞི་བ་རྒྱན་གཅིག་པ་དང་། ཁྲོ་བོ་རྒྱན་གཅིག་པའོ། །བཞི་པ་འབྲས་བུ་ནི། རྟོག་ཚོགས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་གསལ་བ་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་པའོ། །ཞར་བྱུང་རྩོད་སྤོང་ནི། ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པའི་སྐབས་སུ་ལྷག་པའི་ལྷ་དགུ་བསྒོམ་མམ་མི་བསྒོམ། མི་བསྒོམ་ན། ལམ་རིམ་ལས། གནས་གཅིག་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བསྒོམ། །སྤྱི་མགྲིན་ཙིཏྟའི་གནས་གསུམ་དུ། །བྱིན་བརླབས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྒོམ་བྱ། །དབུ་ཡི་གནས་ལྔར་ཡེ་ཤེས་ལྔ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབང་རྫོགས་པས་ བརྒྱན། །ཞེས་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལ། བསྒོམས་ན་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷག་པའི་ལྷ་དགུ་རྩ་ལྷ་དང་བཅུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། ལན་དུ་ལྷག་པའི་ལྷ་དགུ་བསྒོམ་མོད། འོ་ན་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ཟེར་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཡན་ལག་གི་ལྷ་དགུ་བསྒོམས་ཀྱང་རྩ་ལྷ་གཅིག་ལས་མི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། ཤིང་གི་སྡོང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་སམ་མི་ཤེས། མི་ཤེས་ན། ཡུམ་ལས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པར་ཤེས་པས་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་། ལམ་རིམ་ལས། རིག་ཕྱིར་ཀུན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས། །ཞེས་པ་དང་འགལ་ལ། ཤེས་ན། རྒྱ་གཅིག་གི་ལྷ་སྐུ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་ཤེས་པས་ལྷ་གཞན་གྱི་ཤེས་སམ་མི་ཤེས། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་གཅིག་ཤེས་པས་ཀུན་ཤེས་པའི་དམ་བཅའ་ཉམས། དང་པོ་ལྟར་ན་སྤྲོས་བཅས་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་དུ་ཐལ་ཞེ་ན། ལན་ནི་ལྷ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ལྷ་ཀུན་གྱི
Chinese
为了将处所转变并作为有戏论之因，如《道次第》所说： “果位完全成就，以戏论之因获得，幻空觉执为自在，觉之蕴等处所转，为了使其他成熟故。” 如是说。第二，本体是：四印具足之身，显现空性无别而明现。此中说：“虚空清净之界日月，智慧之王坦然修。” 如是说。第三，分类有：意义之印一，表相之印一。第一是：证悟真谛无别为自性。第二，有粗细二者，细的是：学习字句。广说中说：“外内器情收摄于吽（藏文：ཧཱུྃ།，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）。” 如是说。粗的是：观修本尊身相与印契相同，即寂静尊身饰相同，忿怒尊身饰相同。第四，果是：于明现为觉聚身与智慧获得稳固。顺便解决诤论：于一印之时，是否观修其余九尊本尊？若不观修，则与《道次第》所说：“一处观修智慧萨埵，顶喉心三处，加持观修三金刚，头之五处五智慧，五智以圆满力严。”相违。若观修，则成为非一印，因为观修其余九尊本尊与根本尊共十尊之故。答曰：观修其余九尊本尊。若说：那么成为非一印之过？答曰：无有遍。因为虽观修支分之九尊本尊，然不观修根本尊之外。如树之树干。又，若知一法之如是性，则知一切法之扼要与广说否？若不知，则与《母经》所说：“若知色之如是性，则知一切法之扼要与广说。”相违。又与《道次第》所说：“为知故，一切亦如是知。”相违。若知，则以知一印之本尊身相显现空性无别，而知其他本尊否？若如后者，则坏失以知一而知一切之立誓。若如前者，则观修有戏论成为无意义之过？答曰：以知一尊之体性，而知一切尊之
English
For the purpose of transforming the place and making it the cause of elaboration, as stated in the Lamrim: "The fruit is to be completely accomplished, to be obtained by the cause of elaboration, to control illusion and emptiness, and to transform the aggregates of consciousness, in order to ripen others." So it is said. Secondly, the essence is: the body with four mudras, appearing clearly as inseparable from emptiness. It says in this: "In the clear realm of the sky, the sun and moon, the king of wisdom meditates calmly." So it is said. Thirdly, the categories are: one mudra of meaning and one mudra of sign. The first is: realizing the inseparability of truth as one's own nature. The second has two aspects, subtle and coarse. The subtle is: studying the syllables. In the extensive explanation, it says: "The outer and inner vessels and contents are gathered into Hūṃ（藏文：ཧཱུྃ།，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）." So it is said. The coarse is: meditating on the deity's body with the same mudra, that is, the peaceful deity with the same ornaments and the wrathful deity with the same ornaments. Fourthly, the result is: gaining stability in the clarity of the aggregates of consciousness as body and wisdom. Incidentally, resolving disputes: At the time of the one mudra, should the remaining nine deities be meditated upon or not? If not, it contradicts what is said in the Lamrim: "In one place, meditate on the wisdom being, in the three places of the crown, throat, and heart, bless and meditate on the three vajras, in the five places of the head, the five wisdoms, the five wisdoms adorned with complete power." If meditated upon, it becomes not one mudra, because the remaining nine deities are meditated upon together with the root deity, making ten in total. The answer is: the remaining nine deities are meditated upon. If it is said: then it becomes a fault of not being one mudra? The answer is: there is no pervasion. Because although the nine branch deities are meditated upon, only the root deity is not meditated upon. Like the trunk of a tree. Furthermore, if one knows the suchness of one dharma, does one know the essence and extensive explanation of all dharmas or not? If one does not know, it contradicts what is said in the Mother Sutra: "If one knows the suchness of form, one knows the essence and extensive explanation of all dharmas." It also contradicts what is said in the Lamrim: "For the sake of knowing, all are known in this way." If one knows, does one know the other deities by knowing the deity's body of one mudra as appearing inseparable from emptiness? If it is like the latter, then the vow of knowing all by knowing one is broken. If it is like the former, then does the meditation with elaboration become meaningless? The answer is: by knowing the nature of one deity, one knows all deities.
Tibetan
་མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་བློས་ཤེས་མོད། དེ་ལྟ་ནའང་སྤྲོས་བཅས་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་བློས་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་ཚད་ལ་གོམས་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དངོས་པོ་ངེས་པའི་བློས་བསྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་དང་བཟོའ་བྱེ་བྲག་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པའི་ལྷ་སྐུ་དེ་སྣང་བར་བསྒོམ་མམ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམས། དང་པོ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་ཁྱད་མེད་དུ་འགྱུར་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ལྷ་སྐུ་བསྒོམ་པའི་ཅིག་ཅར་བ་དང་ཁྱད་མེད་པར་ཐལ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒོམ་ནའང་སྔོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ལ་བསླབ་པ། ཅིག་ཅར་བ་གཞན་ལ་མི་སློབ་པས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་བཅས་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་དགོས་ཆེད་ནི། ལྷ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་དགྲོལ་ཞིང་། བྱེ་བྲག་གི་རྟོག་པ་བཟློག་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་བཅས་ལས་སུ་རུང་བས་ཚོགས་སྒྲུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་དངོས་གྲུབ་རྣམ་གཉིས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལམ་རིམ་ལས། བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་བྱ་ཞིང་། །སྤྱོད་ཡུལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་ པ་དང་། །འཁོར་ལོའ་ས་མཐར་ཕྱུང་བ་དང་། །ཚོགས་ལ་དུས་ཀྱི་བསྒྲུབ་ཕྱིར་བསྒོམ། །དགུག་གཏང་བཅིང་དགྲོལ་:གསོད་གསོ་དང་བསད། །འཕམ་རྒྱལ་ཏིང་འཛིན་འདིས་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི། རྟོག་ཚོགས་མཐའ་དག་རིག་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གསལ་བར་བསྒོམ་པ་སྟེ། རིམ་དྲུག་ལས། དེ་ཕྱིར་བདེན་གཉིས་དབྱེ་བ་མེད། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་དག །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་གྲངས་ལ། རང་བཞིན། ལམ། འབྲས་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པའོ། །ཕྱི་མ་ནི་འོག་མིན་ན་འཁོར་ལོ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་སངས་རྒྱས་དུ་མ་སྙེད་བཞུགས་པ་དེའོ། །ལམ་ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་པ་ལ། ཞི་བ་དང་། ཁྲོ་བོ་གཉིས། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་པ། ཚོམ་བུ་སྤྲོས་པ། ཞལ་ཕྱག་སྤྲོས་པ། རྣམ་གྲངས་སྤྲོས་པ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ། རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་མོ། །གཉིས་པ་ལ། གཅིག་གསུམ་ལྔ་པའོ། །གསུམ་པ་ལ། ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་དང་། ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ། ཁྱད་པར་ཁྲོ་བོ་ལ་དབུ་དགུ་ཕྱག་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནས། དབུ་ཕྱག་གྲངས་མེད་པའི་བར་རོ། །བཞི་པ་ནི། ཞི་བ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་དང་། ཉི་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་། བསམ་ཡས་ལྷུན་གྲུབ་གསུམ།
Chinese
虽然以通达体性的智慧了知，但即便如此，有相的修习也不会变得无意义，因为即使以通达体性的智慧了知，也无法完全遍及所知的程度。因此，必须以确定事物本性的智慧来修习，例如黄金的本性和工艺的差别一样。又，同一手印的本尊，是观想为显现，还是观想显现而无自性？如果像前者那样，就会变得与世俗谛没有差别；如果像后者那样，就会过失于与观想本尊的顿入者没有差别。答：没有过失。因为即使在此处观想为无分别，但先前要学习其他的禅定，而顿入者不学习其他的禅定，因此差别非常大。第四，有相手印有四种，第一是必要：解脱执着于唯一本尊的分别念，遣除差别的分别念，并且有相手印可以成办事业，因此成为积聚资粮之因，并且能成就两种成就。如《道次第》所说：圆满福德之行，加持所行之处，以及驱逐轮回边地，为了会供之时修习。勾招、遣送、束缚、解脱：杀、生与镇伏，胜伏的禅定由此而成办。第二，本体是：观想一切分别念之集合，皆明观为二无智慧的本尊坛城。如《六次第》所说：因此，二谛无有分别，内外器情本自清净。第三，分类有：自性、道、果的手印有相三种。第一是：一切分别念之集合，本自安住于本尊坛城中。后者是：在色究竟天有无数的轮涅聚大之佛安住。道手印有相分为：寂静和忿怒两种。这两种都有坛城有相、聚落有相、面手有相、种类有相四种。第一种有：广大、中等、简略三种。第二种有：一、三、五种。第三种有：一面二手，三面六臂，特别是忿怒尊有九头十八臂，乃至头手数量无尽。第四种是：寂静尊有千佛、二万四千佛，以及任运成就的三种。
English
Although understood with a mind that ascertains the nature, even so, meditating with elaboration does not become meaningless, because even if understood with a mind that ascertains the nature, it does not fully encompass the extent of knowledge through familiarity. Therefore, it is necessary to meditate with a mind that ascertains the nature of things, just like the nature of gold and the differences in craftsmanship. Furthermore, regarding the deity form of the same mudra, do you meditate on it as appearing, or do you meditate on appearance as being without inherent existence? If it is like the former, it will become no different from conventional truth; if it is like the latter, it will be a fault of being no different from those who attain realization instantly through meditating on the deity form. Answer: There is no fault. Because even if you meditate on it as non-dual here, you must first learn other samadhis, while those who attain realization instantly do not learn other samadhis, so the difference is very great. Fourth, elaborate mudras have four aspects. First, the purpose is: to liberate from the conceptual thoughts that cling to a single deity, to reverse the conceptual thoughts of differentiation, and because elaborate mudras can accomplish activities, they become the cause for accumulating merit and accomplish the two types of attainments. As the Lamrim states: To perfect the accumulation of merit, to bless the places of activity, and to expel the borders of samsara, meditate for the sake of gathering at the time of assembly. Summoning, sending, binding, liberating: killing, giving life, and subduing, the samadhi of victory is accomplished by this. Second, the essence is: to meditate on all collections of conceptual thoughts as clearly appearing as the mandala of deities of non-dual wisdom. As the Six Successive States states: Therefore, the two truths are without distinction, outer and inner vessels and contents are primordially pure. Third, the categories are: the elaborate mudras of nature, path, and result, of which there are three. The first is: all collections of conceptual thoughts are primordially abiding in the mandala of deities. The latter is: in Akanishta, many Buddhas of the great wheel of samsara and nirvana reside. Elaborate path mudras are divided into: peaceful and wrathful. Both of these have four aspects: elaborate mandala, elaborate assembly, elaborate face and hands, and elaborate types. The first has: extensive, intermediate, and concise three. The second has: one, three, and five. The third has: one face and two hands, three faces and six arms, especially wrathful deities have nine heads and eighteen arms, up to countless heads and hands. The fourth is: peaceful deities have a thousand Buddhas, twenty-four thousand Buddhas, and the three spontaneously accomplished ones.