Tibetan
་ལས། འཆད་པའི་སྐྱེས་བུ་རིགས་ལྔ་སྟེ། །ཞེས་པས་རིགས་ལྔ་ཆར་ཡིན་ཡང་། ཐུགས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱི་སྐབས་འདིར་མི་བསྐྱོད་པ་མདུན་ན་བཞུགས་སོ། །གཉིས་པ་འཆད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི། རིགས་ལྔ་ཡབ་ཡུམ་སྟེ། དེ་ལས། མཚུངས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ལྔས་ཀྱང་བསྟན་པ་གསུང་མི་འགལ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ རིགས་ལྔ་ཡབ་ལྔ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཞེས་སོགས་སོ། །དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྟོག་པ་བཤད་པ། དེ་ལྷར་དག་ཚུལ། དེའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད། །ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་ཤེས་ནི། ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚོགས་བརྒྱད་དེ། ཀུན་གཞི། ཉོན་ཡིད། ཡིད། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ནི། གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་བཅོ་ལྔ་སྟེ། རྒྱུའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་བཞི་དང་། འབྲས་གཟུགས་ནི། མཛོད་ལས། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་པས་བཅུ་གཅིག་གོ །ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི། བདེ། སྡུག །བར་མ་གསུམ་མོ། །འདུ་ཤེས་ནི། ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི། རྒྱ་ཆེ། ཆུང་། ཚད་མེད་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ནི། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་པའོ། །དེའང་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། ཀུན་འགྲོ་ལྔ། ཡུལ་ངེས་ལྔ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག །རྩ་ཉོན་དྲུག །ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུ། གཞན་འགྱུར་བཞི་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ནི། ཚོར་འདུ་སེམས་རེག་ཡིད་བྱེད་དེ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ལྔ། །གཉིས་པ་ནི། འདུན་མོས་དྲན་ཏིང་ཤེས་རབ་སྟེ། །ཡུལ་ངེས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ། །གསུམ་པ་ནི། དད་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། །མ་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་མེད། །བརྩོན་འགྲུས་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །བཏང་སྙོམས་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ། །བཅུ་གཅིག་པོ་ནི་དགེ་བ་ཡིན། །བཞི་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་དང་། །མ་རིག་ཐེ་ཚོམ་ལྟ་བ་སྟེ། །རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་རྣམ་པ་དྲུག །ལྔ་པ་ནི། ཁྲོ་འཁོན་འཆབ་འཚིག་ཕྲག་སེར་སྒྱུ། །གཡོ་རྒྱགས་མེད་ངོ་ཚ་ཁྲེལ། མཆན་གཉིས་རྣམ་པར་འཚེ། །དམུ་རྒོད་མ་དད་ལེ་ལོ་དང་། །བག་མེད་བརྗེད་ངས་ཤེས་བཞིན་མིན། །རྣམ་གཡེང་ཉི་ཤུ་ཉེ་ཉོན་མོངས། །དྲུག་པ་ནི། གཉིད་འགྱོད་རྟོག་དཔྱོད་གཞན་འགྱུར་བཞི། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་གཉིས་ཕྲི་བའི་ལྷག་མ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་ནི་འདུ་ བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར། ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ལས་ཚོར་འདུ་གཉིས་ཕུང་པོར་ལོགས་སུ་བཞག་ཅེ་ན། མཛོད་ལས། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། །སེམས་བྱུང་རྣམ་ལས་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་བཞག །ཅེས་སོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ། སྤར་ཁབ་ལས། དེ་དག་རང་གི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅུ་དང་བཅས་པ་ཉིད། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་གྲགས། ཞེས་སོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གཞུང་གཞན་རྣམས་སུ། ཕུང་པོའི་གོ་རིམ་དང་པོར་གཟུགས་ཕུང་སྨོས་ན། འདིར་རྣམ་ཤེས་དང་པོར་སྨོས་པ་གང་ཞེ་ན། ལན་ནི། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འགྲེལ་པ་ཉི་སེང་མར། ཕྱི་རོལ་པ་དག་གཟུང་བའི་དོན་རགས་པ་དག་ལ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་འཛིན་པའི་གཞི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ཡིན་པས། འགལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལྷ་དང་སྦྱོར་ཚུལ་ལ། དགག་གཞག་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྗེ་འཁོན་སྟོན་ན་རེ། འདིའི་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཚོགས་བརྒྱད་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་འདོད་ན། མི་བསྐྱོད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་དང་། ཉོན་ཡིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་གང་ཟག་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་གསུངས་ནའང་། ཐུན་མོང་གི་གཞུང་དང་བསྟུན་པར་ཟད་ཀྱི། འདིར་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཏེ། དམྱལ་བའི་ཐུབ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཞེ་སྡང་ཟད་པར་སྤངས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་སངས་རྒྱས་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མགོ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ། །ལུང་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ཐམས་ཅད་མ་ལུས་ཆོས་སོ་ཅོག །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་དུས་ན་ནི། འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རྩ་བ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་དུས་ན་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་འ
Chinese
从……来说，宣讲的补特伽罗有五种。虽然说是五种，但在心之幻化的场合，不动金刚在前。第二种宣讲的补特伽罗是五部佛的父母。其中，因为具有四种相同之处，五部佛宣讲也不相违背。如是所说。首先，五部佛的五位佛父是：薄伽梵如来，即遍知之王等等。对此有三点：解释分别，彼等如何清净为天，以及彼等部类的差别。第一点是：在后部续中说：色与受、想与行，以及识，被称为五蕴。如是说。其中，识是能辨别对境之自性的八识聚，即：阿赖耶识、染污意、意、五根识。色是可变为色之自性的十五法，即：因之色，四大种；以及果之色，在《俱舍论》中说：色是五根和五境，以及无表色。因此是十一。受是体验之自性的，乐、苦、不苦不乐这三种。想是执取对境之相之自性的，广大、小、无量这三种。行是令显现之自性的心。这也是五十一心所，即：遍行五、境决定五、善十一、根本烦恼六、近分烦恼二十、不定四。因此，第一是：受、想、心、触、作意，此为五种遍行。第二是：欲、胜解、念、定、慧，此为五种境决定生起。第三是：信与惭、知惭愧、无贪无嗔无痴、精进、不放逸、极喜、舍、不害，此为十一种善法。第四是：贪欲、嗔恚、我慢，以及无明、怀疑、邪见，此为六种根本烦恼。第五是：忿、恨、覆、恼、嫉、悭、诳、谄、害、无惭、无愧，二者损害，以及无忍、不信、懈怠，以及放逸、失念、不正知，掉举，此为二十种近分烦恼。第六是：睡眠、后悔、寻、伺，此为四种不定法。
English
From... there are five kinds of beings who expound. Although it is said that there are five kinds, in the context of the magical illusion of the mind, Akshobhya is in front. The second expounding being is the five Buddha families, father and mother. Among them, because they possess four similarities, the teachings of the five families are not contradictory. As it is said. First, the five fathers of the five families are: the Bhagavan Tathagata, the King of Complete Knowledge, and so on. There are three aspects to this: explaining the concepts, how they are purified as deities, and the distinctions of their families. The first is: In the later tantras, it is said: Form, feeling, perception, formation, and consciousness are called the five aggregates. As it is said. Among them, consciousness is the eight collections of consciousnesses that have the characteristic of distinguishing objects, namely: the alaya consciousness, afflicted mind, mind, and the five sense consciousnesses. Form is the fifteen dharmas that have the characteristic of being form, namely: the form of cause, the four great elements; and the form of effect, in the Treasury of Knowledge it says: Form is the five senses and the five objects, and non-revealing form. Therefore, it is eleven. Feeling is of the nature of experiencing, the three of happiness, suffering, and neither. Perception is of the nature of grasping the characteristics of objects, the three of vast, small, and immeasurable. Formation is the mind of the nature of manifesting. This is also the fifty-one mental factors, namely: the five omnipresent, the five object-determining, the eleven virtuous, the six root afflictions, the twenty secondary afflictions, and the four variable ones. Therefore, the first is: feeling, perception, mind, touch, and attention, these are the five omnipresent. The second is: desire, conviction, mindfulness, concentration, and wisdom, these are the five object-determining births. The third is: faith and shame, knowing shame, non-attachment, non-hatred, non-ignorance, diligence, non-carelessness, great joy, equanimity, non-harming, these are the eleven virtuous dharmas. The fourth is: desire, anger, pride, and ignorance, doubt, and wrong view, these are the six root afflictions. The fifth is: wrath, resentment, concealment, vexation, jealousy, stinginess, deceit, flattery, harm, shamelessness, no shame, the two harm, and impatience, disbelief, laziness, and carelessness, forgetfulness, non-awareness, distraction, these are the twenty secondary afflictions. The sixth is: sleep, regret, investigation, analysis, these are the four variable dharmas.
Chinese
如是说。这样，在五十一心所中，减去感受和认识二者，剩余的四十九个就是造作。为什么呢？五遍行中，感受和认识二者被单独列为蕴呢？《俱舍论》中说：争论之根本，轮回之因故，次第相续故，心所诸法中，感受与认识，单独立为蕴。如是说。因此，五蕴有八十个支分，如《宝箧经》中说：彼等各自具有八十支分，被称为五圆满正等觉。如是说。此处有些人说：其他论典中，蕴的顺序首先说色蕴，而此处首先说识蕴是什么原因呢？回答是：这显示了此（论）超越了外道共同的声闻乘，是殊胜的。《释论·日光》中说：外道认为所取的粗大事物是主要的，而此处则认为能取的根本——识是主要的，因此没有矛盾，并且大乘是佛陀的教诲。如是说。第二，关于与本尊结合的方式，有破立二者。第一，觉囊派大师说：此处的识不是八识，而是五根识。如果认为是八识，那么由于不动佛的相续中有阿赖耶识，因此会成为非阿罗汉，并且由于有烦恼意，因此会有不是断除二障之士的过失。虽然这样说，但只是顺应共同的论典而已，此处是极不合理的。地狱的能仁（佛陀）法相，你的相续中没有嗔恨，因为你是断尽嗔恨之士，因为你是圣佛。因为对于一切分别念都是一概而论，所以不合理。也与经文相违背，如云：一切无余诸法皆，非是佛陀之余者。以及《广大解说》中说：识之王是，吉祥金刚萨埵阿赖耶识完全清净者。彼于未完全清净之时，是轮回一切法之根本，于完全清净之时，是涅槃一切法之根本。如是说。因此，大乘
English
Thus it is said. Thus, out of the fifty-one mental factors, the remaining forty-nine after subtracting feeling and perception are formations. Why is it that feeling and perception are separately established as aggregates among the five omnipresent ones? The Treasury of Knowledge says: 'Because they are the root of disputes, the cause of samsara, and the reason for sequential continuity, feeling and perception are separately established as aggregates among mental factors.' Thus it is said. Therefore, the five aggregates have eighty branches, as it says in the Jewel Box Sutra: 'These, each with their own eighty branches, are known as the five complete Buddhas.' Thus it is said. Here, some say: In other treatises, the aggregate of form is mentioned first in the order of the aggregates, but why is consciousness mentioned first here? The answer is: This shows that this (treatise) surpasses the common Hearer Vehicle of outsiders and is superior. In the commentary 'Sunlight,' it says: 'Outsiders consider the gross objects of grasping to be primary, but here, the consciousness that is the root of grasping is considered primary. Therefore, there is no contradiction, and the Great Vehicle is considered the teaching of the Buddha.' Thus it is said. Second, regarding the method of union with the deity, there are two aspects: refutation and establishment. First, the Jonang master said: 'The consciousness in this context is not the eight consciousnesses, but the five sense consciousnesses. If it is considered to be the eight consciousnesses, then because the unmoving one's continuum has the alaya consciousness, it would follow that he is not an arhat, and because he has afflicted mind, it would follow that he is not a person who has abandoned the two obscurations.' Although this is said, it is merely conforming to common treatises, and it is extremely unreasonable here. The Sage of Hell (Buddha) Dharmakaya, your continuum does not have hatred, because you are a person who has completely abandoned hatred, because you are a noble Buddha. Because all discriminations are treated equally, it is unreasonable. It also contradicts the scriptures, as it says: 'All remaining dharmas are not other than the Buddha himself.' And in the Extensive Explanation, it says: 'The king of consciousness is the glorious Vajrasattva, the completely pure alaya consciousness. When it is not completely pure, it is the root of all the dharmas of samsara, and when it is completely pure, it is the root of all the dharmas of nirvana.' Thus it is said. Therefore, the Great Vehicle.