Tibetan
རྣམས་ལ། །ཉན་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་། །འགྱུར་བ་མེད་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །ཉན་ཅིང་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བྲལ་བར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཀྱང་མི་འགལ་ལོ། །དེས་ན་ཁོག་གཞུང་ལས། མཚོན་བྱ་རང་བཞིན་གཞི་ཡི་རྒྱུད། །སྒྲོ་སྐུར་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། །མཚོན་བྱེད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ་སྟེ། །མཛུབ་མོས་རི་བོང་ཅན་བཞིན་ནོ། །ཞེས་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་སྒྲ་རྒྱུད་ཀྱིས་མཚོན་ནུས་པར་གསུངས་པས་ཀྱང་གསལ་ལོ། །ཅི། དེ་ལྟར་ན། ཟླ་བ་ལྟ་འདོད་པ་ལ་མཛུབ་མོས་བསྟན་ནས་ཟླ་བའི་རང་མཚན་མཐོང་ངེས་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ནས་རང་མཚན་མཐོང་གི་དོན་སྤྱི་མཐོང་བའི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། བྱིས་པ་བརྡའ་ལ་མ་བྱང་པ་ལ་ཟླ་བ་དངོས་སུ་བསྟན་ཀྱང་དོན་སྤྱིར་སོང་སྟེ། ཕྱིས་ཆུ་ཟླ་ལ་དེར་རྟོག་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་ལྟར། མཚོན་ བྱ་མཚོན་ནུས་ཀྱིས་ཟབ་མོའི་སྒྲས་བཤད་ཀྱང་སོ་སྐྱེ་མཚན་མའི་བློ་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ལྟར་མི་རྟོགས་པས། ཐོག་མར་དོན་སྤྱི་ཙམ་བློ་ལ་བཀོད་དེ་དད་པས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་པས་བརྒྱུད་ནས་བརྗོད་བྱ་ཟབ་མོའི་དོན་རྣམས་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་གཞི་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལའང་གསུམ་ལས། ལུང་ནི། རྒྱས་པ་ལས། བདེན་པ་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དང་། །གཉིས་སུ་མེད་དང་རྣམ་གསུམ་ཡང་། །དེ་གསུམ་ཉིད་དུ་མཉམ་པས་གསལ། །ཞེས་སོ། །མན་ངག་ནི། ལམ་རིམ་ལས། དེ་ཡང་རྣམ་གསུམ་གནས་ཚུལ་བཞག །ཅེས་སོ། །རིགས་པ་ནི། གནས་ལུགས་སམ་རང་བཞིན་གྱི་གཞི་ཆོས་ཅན། བདེན་པ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། རྣམ་པ་མ་འདྲེས་ལྡོག་བདེན་གཉིས་སུ་སྣང་ཞིང་། རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་དགག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་རིམ་ལྔ་ལས། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་དག །སོ་སོའི་ཆར་ནི་ཤེས་གྱུར་ཏེ། །གང་དུ་ཡང་དག་འདྲེས་གྱུར་པ། །ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དེ་བཤད་དོ། །ཞེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །བྱས་པ་དང་ནི་མི་རྟག་བཞིན། །མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་བརྟག་གཞི་ལ། མཚན་ཉིད་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེ་གཏན་ལ་དབབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དགག །གཞག །སྤང་གསུམ། དང་པོ་ནི། སྔ་རབས་པ་ཕལ་ཆེར། ལམ་པའི་བློས་བརྟགས་པས་ན་བརྟགས་གཞིའོ་གསུང་། དེ་ལྟར་ན་ལམ་ཡང་བརྟག་གཞིར་འགྱུར
Chinese
等。听闻和宣说的是什么？对于不变的事物妄加增损，听闻和接受。这样就确定了与行境相离，因此生起定解也不相违背。因此，在根本续部中说：“所诠自性基之续，无有增损而宣说，能诠幻化网一般，如指指向月中兔。”这样也清楚地说明了，自性续可以由声音续来表示。什么？如果这样，想要看月亮，用手指指出来，一定能看到月亮的自相。因此，从一开始就不能用见到自相的例子来比喻见到总义。如果这样说，没有过失。对于不熟悉符号的孩童，即使直接指示月亮，也会变成总义。就像后来在水月上产生对月亮的认识一样。能诠用深奥的声音来讲述所诠，但凡夫俗子以虚妄分别的分别念，不能如实理解所说。因此，首先在心中建立总义，通过由信心引导的定解，逐渐理解所诠深奥的意义，这是确定无疑的。第三，关于确定基的量，也有三种。其中，圣言量是，《广大》中说：“胜义世俗与真谛，二无别及三种性，彼三自性平等明。”如此说。口诀是，道次第中说：“彼亦安立三种性。”如此说。理证是，法性或自性的基，是所立，确定为三种真谛，因为显现为体性各异的遮返二谛，并且自性无别地圆满，即使一切智者也无法否认。如《五次第》中所说：“世俗与胜义谛，于各自之分中，如实了知已，何处真实和合者，即说为双运。”以及《菩提心释》中也说：“世俗说为空性，空性唯是世俗，如造作与无常，无则不生故。”第二，关于所观察的对境，有确定体性和确定它的意义两种。第一，有破、立、舍三种。第一是破，大多数旧派人士说，因为是用道的智慧来观察，所以是所观察的对境。如果这样，道也变成所观察的对境。
English
etc. What is it that is heard and taught? It is hearing and accepting by adding or subtracting from what is unchanging. Thus, it is not contradictory to establish certainty by determining separation from the realm of activity. Therefore, it is said in the root text: "The object to be signified is the continuum of the basis of self-nature. To teach without adding or subtracting is like the net of illusion, like pointing to the rabbit in the moon with a finger." Thus, it is also clear that the continuum of self-nature can be signified by the continuum of sound. What? If so, if you want to see the moon, pointing at it with your finger will surely allow you to see the self-nature of the moon. Therefore, from the beginning, it is not appropriate to use the example of seeing the self-nature to illustrate seeing the general meaning. If you say that, there is no fault. Even if you directly point to the moon for a child who is not familiar with symbols, it will become a general meaning. Just as later, in the water moon, the mind arises with the recognition of the moon. Although the object to be signified is explained by the profound sound of the signifier, ordinary people with minds of false discrimination cannot understand what is said as it is. Therefore, first establish the general meaning in the mind, and then gradually understand the profound meaning of the object to be expressed through the certainty guided by faith, which is undoubtedly established. Third, regarding the valid cognition that determines the basis, there are also three. Among them, the scripture is, in the Extensive One, it says: "Conventional truth, ultimate truth, and non-duality, and also the three natures, are clearly equal in those three natures." So it is said. The instruction is, in the Stages of the Path, it says: "That also establishes the three natures." So it is said. The reasoning is, the basis of the nature of reality or self-nature is the subject, and it is determined to be the three truths, because it appears as the two truths of distinct characteristics and negation, and the complete perfection of self-nature is inseparable, which cannot be denied even by the omniscient ones. As it is said in the Five Stages: "Conventional and ultimate truths, in their respective parts, having truly understood, wherever they are truly mixed, that is said to be union." And also in the Commentary on the Bodhicitta, it says: "Conventional is said to be emptiness, emptiness alone is conventional, like fabrication and impermanence, because without it, it cannot arise." Second, regarding the object of investigation, there are two: defining the characteristics and determining its meaning. First, there are three: negation, establishment, and abandonment. The first is negation. Most of the early scholars say that because it is investigated with the wisdom of the path, it is the object of investigation. If so, the path also becomes the object of investigation.
Tibetan
་ཞིང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་རགས་མི་དགོས་པ་བཞིན་བློས་སྒྲོ་བཏགས་ལ་སྤང་བྱའི་རྫས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ལམ་སྦྱངས་པའང་དོན་མེད་དུ་ཐལ་ལོ། །ཡང་། བླ་མ་བདེ་གཤེགས་ཆེན་པོ་ནི། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །བརྟག་དཔྱད་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའོ། །གསུང་། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་བྱའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཀ་དེར་ཐལ་བས་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གནས་ལུགས་ལ་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ལས་ལོག་པར་ རྟོག་པའི་ཞེན་སྣང་སྟེ། ལམ་རིམ་ལས། འཁོར་དང་འདས་དངོས་ཞེན་སྣང་བརྟག །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། འོ་ན་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ལོག་རྟོག་ཏུ་ཐལ་ཏེ། བརྟག་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། རང་མཚན་ལ་མ་ཁྱབ་ཅིང་། ཞེན་ངོ་ལ་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདས་པ་རང་མཚན་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་། འཁོར་བའི་རང་མཚན་འཁྲུལ་པ་ནི་རྫུན་པའི་ཕྱིར། རང་མཚན་གཉིས་ཀ་གཞལ་བྱར་མི་རུང་བ་མཉམ་པས་ཞེན་སྣང་ལ་འཇལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལས། ཞེན་སྣང་འཇལ་ལ་སྐྱོན་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །འོ་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཞེན་སྣང་གཉིས་སོ་སོ་ནས་གཞལ་ལམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་ཆ་ནས་ཐག་པ་ཡིན་ཡང་། ཞེན་ཆ་ནས་སྦྲུལ་དུ་ཞེན་པ་ལྟར། སྣང་ཆ་ནས་འདས་པ་ཡིན་ཡང་། ཞེན་ཆ་ནས་འཁོར་བར་འཛིན་པའི་ཚོགས་པ་དེ་གཞལ་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། རིམ་གསུམ་ལས། བརྟག་གཞི་གཉིས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོས། །འཁོར་དང་མྱ་ངན་འདས་པར་གསུངས། །ཞེས་པས། འཁོར་བའི་ཆོས་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐུགས་ཐིག་ལས། འཁྲུལ་གཞི་འཁྲུལ་ཚུལ་རང་བཞིན་གྱིས། །བསྡོམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པས། གང་ལས་འཁྲུལ་པའི་གཞི། ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ཚུལ། འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པར་ལ་བཟླ་བའོ། །དང་པོ་ལའང་། དགག །གཞག །སྤང་གསུམ། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ། གཉགས་པད་འབྱུང་སོགས། ཡེ་ནས་འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་པ་ལས་འཁྲུལ་ལོ་ཟེར་བ་ནི། མི་འཐད་དེ། ཐུགས་ཐིག་ལས། སྒྲོ་འདོགས་དབང་གྱུར་གང་ཟག་རྣམས། །སེམས་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ། །དངོས་པོར་རང་རྒྱུད་གཞིར་སྨྲ་བ། །དེ་ཡི་རིགས་རྒྱུད་རྟག་པར་ལྷུང་། །ཞེས་པས་སྐྱོན་བཞི་གནས་ཏེ། དང་པོ་ནི། འཁྲུལ་པ་རང་རྒྱུད་པ་རྟག་པར་ཐལ། ཡེ་ནས་འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་པ་ལས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། རྟགས་མ་གྲུབ་ན་དམ་བཅའ་ཉམས་ལ། འདོད་ན། ལམ་རིམ་ལས། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་ཕྱིར། ཞེས་པས་གསལ། སྐྱོན་གཉིས་པ་ནི། གཞི་
Chinese
，就像海市蜃楼不需要水坝一样，因为以分别念妄加增益，并不能成立所要断除的实法。那么修习道也成了无意义的了。又，上师大善逝是，以各别自证的智慧，成为应该观察的基础。说，这样一来，因为是智慧所观察的对境，基道果三者都包含于其中，所以不合理。第二是，对于实相没有如实成立而颠倒，执著的显现，如《道次第》中说：“轮回与寂灭，观察实执现。”第三是，如果说，那么过去法也成了颠倒错觉，因为是观察的基础。那么，这并不周遍于自相，而只是随顺于执著的显现。这是为什么呢？因为过去不是自相的行境，而轮回的自相错乱是虚假的。两个自相都同样不能被衡量，因此以执著的显现来衡量，没有过失。因此说：“衡量执著现，没有诸过失。”那么，轮回和寂灭的执著显现是分别衡量的吗？不是的。虽然从显现的角度来看是绳子，但从执著的角度来看，就像执著为蛇一样。虽然从显现的角度来看是过去，但从执著的角度来看，执著于轮回的集合，那是应该衡量的。第二是，《次第三》中说：“显示二观察基之法，宣说轮回与寂灭。”因此，是决断轮回之法和决断寂灭之法。第一是，《心滴》中说：“错乱之基错乱之方式，以自性，总集而完全了知。”因此，从何处错乱的基础，如何错乱的方式，错乱的自性不离法性而反复思维。第一方面也有，遮破，安立，断除三种。第一是，有些人说，娘·白炯（Nyag Benjung）等，本来就有错乱的基础才错乱的。这不合理，因为《心滴》中说：“为增益所转之人等，于心性无有对境者，说自体实有之基，彼之种姓恒时堕。”因此存在四种过失。第一是，错乱自体恒常成立，因为本来就有错乱的基础才错乱的。如果因不成，则违背誓言。如果承认，那么《道次第》中说：“轮回自性不可得故。”就清楚了。第二过失是，基础
English
, just as mirages do not require dams, because fabricated additions through conceptualization do not establish the reality of what is to be abandoned. Then, practicing the path also becomes meaningless. Furthermore, the great Sugata Lama is, with the wisdom of individual self-awareness, the basis for investigation. It is said that, in that case, since it is the object of investigation by wisdom, all three—basis, path, and result—are included in it, which is unreasonable. The second is, the appearance of clinging to a mistaken understanding of reality, as stated in the Stages of the Path: "Examine the clinging appearances of samsara and nirvana." The third is, if it is said that even past phenomena become mistaken conceptions because they are the basis for examination, then this does not pervade self-characteristics, but is merely in accordance with the appearance of clinging. Why is that? Because the past is not the object of self-characteristic experience, and the mistaken self-characteristic of samsara is false. Since both self-characteristics are equally unsuitable for measurement, there is no fault in measuring by the appearance of clinging. Therefore, it is said: "There is no fault in measuring the appearance of clinging." Then, are the clinging appearances of samsara and nirvana measured separately? No, they are not. Although from the perspective of appearance it is a rope, from the perspective of clinging it is like clinging to a snake. Although from the perspective of appearance it is the past, from the perspective of clinging, the collection of clinging to samsara is what should be measured. The second is, in the Three Successive Stages, it is said: "The phenomena that show the two bases for examination are said to be samsara and nirvana." Therefore, it is the determination of the phenomena of samsara and the determination of the phenomena of nirvana. The first is, in the Heart Drop, it is said: "The basis of delusion, the manner of delusion, by its nature, gather together and fully understand." Therefore, the basis from which delusion arises, the manner in which delusion arises, and the nature of delusion, without deviating from the nature of reality, should be repeatedly contemplated. In the first aspect, there are also three: refutation, establishment, and abandonment. The first is, some say that Nyag Benjung and others are deluded because there is a basis for delusion from the beginning. This is unreasonable, because in the Heart Drop it is said: "Those who are dominated by additions, who have no object of mind itself, who say that the basis of self-nature is real, their lineage will always fall." Therefore, there are four faults. The first is, delusion is established as inherently permanent, because it is deluded from the basis of delusion that has always existed. If the reason is not established, then the vow is broken. If it is admitted, then it is clear from the Stages of the Path: "Because the nature of samsara is not found." The second fault is, the basis