Tibetan
ང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་བཞག་མོད། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་རང་རིག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བློ་ངོར་དབྱེ་གཞི་ཤེས་བྱ་ཙམ་དུ་བྱས་པས་གནས་ལུགས་ཤེས་བྱར་ཐལ་བ་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་དབྱེ་གཞི་ཉིད་གནས་ལུགས་ཡིན་པས་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུད་དོན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་བསྡུས་ལས། ཕྱི་ནང་བྱེ་བྲག་ཇི་སྙེད་པའི། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཇི་བཞིན་ངང་དུ་ཡེ་གནས་པ། །ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུད་དོན་ཡིན། །ཞེས་བཞེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཡང་བདེན་གཉིས་འབྱེད་ པའི་རྣམ་བཞག་གི་ཚེ། གལ་པོར། ཤེས་བྱ་ཙམ་གྱི་སྣང་བ་ལ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་གྲུབ། །ཅེས་དབྱེ་གཞི་ཤེས་བྱར་གསུངས་པ་ལྟར། འདིར་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དབྱེ་གཞི་ཤེས་བྱ་ཙམ་ལས། དབྱེ་བའི་ཆོས་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་ལས་མང་མི་དགོས་ཤིང་ཉུང་ན་མི་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། གཞི་དེ་རང་ལ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་བྲོད་པ་བསྐྱེད་པས་ལམ་གྱི་དཀའ་ཚེགས་བཟོད་པར་བྱས་ནས་འཇུག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཡུངས་ཀར་ལ་མར་ནག་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པས། མར་ནག་འདོད་པ་རྣམས་བཏག་འཚག་གི་རྩོལ་བ་ལ་མི་བལྟ་བར་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ལྟར་དབྱེ་སྒོ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཁོ་ནར་ངེས་ཤིང་འདུས་པ་དེ་ཚད་མས་ཤེས་སམ། ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གིས་ཤེས་ཞེ་ན། ཚད་མས་ཤེས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་བློར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་རྟོག་གེའི་རིགས་པས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་བྱ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་ངོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དགོངས་འདུས་ལས། དཔེའམ་ཚད་མའི་གཏན་ཚིགས་སམ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །རྟོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དམུས་ལོང་མཁའ་ལ་མཐོ་འཇལ་འདྲ། །ཞེས་དང་། དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། སོ་སོ་རང་རིག་མཚན་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་ཡོངས་ཆད་པས། །རྩོད་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་རྟོག་གེའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །ཞེས་དང་། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། བྱིས་པ་དེ་དག་རྟོག་གེ་བ། །རོ་དང་འདྲ་བས་དེ་དག་བརྟགས། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་གང་གིས་ཤེས་ན། ལམ་རིམ་ལས། བྱེ་བྲག་བསྡུས་པས་ཀུན་ཁྱབ་
Chinese
我虽仅以遍计所执的力量，安立为各自分别显现，但并非以法之自性来区分，因为自性在自证的菩提心中是一体的。然而，在名言的意识层面，仅仅将区分的基础作为所知，安立为胜义所知也没有过失，因为此处区分的基础本身就是胜义，因此了知它是续部意义的根本。如《义聚》中所说：内外差别有多少，一切诸法菩提心，如其本然常安住，是应了知的续部义。因为这样认为。虽然胜义不是意识的行境，但在辨别二谛的分别时，非常重要。如云：仅于所知之显现，二谛之田亦成就。如是宣说区分的基础为所知。此处也相同。第二，从区分的基础——仅仅是所知来说，区分的法确定为基、道、果三者，因为多则不需，少则不摄。第三，依靠基自身所具有的，生起对果——身和智慧的渴望，因此有忍受道之艰难而进入的必要。譬如芥子中自然具有酥油，因此想要酥油的人们，不会顾及舂磨过滤的辛劳而进入。第四，如是区分之门确定且包含在基、道、果三者之中，这是由量成立，还是由非量成立呢？是由量成立的，否则将耗尽于增益的意识中，不可信赖。那么，是否会通过思辨的理智来了解呢？不是的，因为所要了解的胜义之义，是超越名言识相的。如《甚深密集经》中所说：譬如量之理，或随念之智慧，不能够证悟，如盲人测量天空之高低。又如《解深密经》中所说：各自自证无相行境者，不可言说且名言皆断绝，无诤论之胜义法，彼乃超离思辨境。又如《楞伽经》中所说：彼等孩童思辨者，如尸体般彼等观察。如是。那么，由何者了知呢？《道次第》中说：以总摄差别而周遍
English
Although I merely establish it as appearing separately due to the power of complete imputation, it is not differentiated by the nature of phenomena, because the nature is one in the self-aware mind of enlightenment. However, in the realm of conceptual mind, there is no fault in establishing the basis of differentiation merely as knowable, even if it becomes the knowable of reality, because here the basis of differentiation itself is reality, and therefore knowing it is the root of the meaning of the tantra. As it is said in the Compendium of Meanings: All phenomena, internal and external, however many differences there may be, the mind of enlightenment, abiding as it is in its natural state, is the meaning of the tantra to be known. Because it is held in this way. Although ultimate reality is not the object of the mind, it is very important at the time of distinguishing the two truths. As it is said: In the appearance of mere knowables, the field of the two truths is also established. Thus, the basis of differentiation is spoken of as knowable. It is the same here. Secondly, from the basis of differentiation, which is merely knowable, the dharma of differentiation is definitely the three: ground, path, and fruit, because more is not needed and less is not included. Thirdly, relying on the fact that the ground exists in itself, it is necessary to endure the hardships of the path and enter, because it generates longing for the fruit, body and wisdom. For example, mustard seeds naturally contain butter, so those who want butter do not look at the labor of pounding and filtering and enter. Fourthly, is it established by valid cognition or by non-valid cognition that the gate of differentiation is definitely and inclusively in the three: ground, path, and fruit? It is established by valid cognition, otherwise it will be exhausted in the mind of superimposition and cannot be trusted. Then, will it be understood by the reasoning of speculation? No, because the meaning of reality to be understood is beyond the appearance of conventional knowledge. As it is said in the Condensed Meaning: Like the reason of example or valid cognition, or the wisdom of inference, it is not possible to realize, like a blind man measuring the height of the sky. And as it is said in the Explanation of the Thought: The object of self-awareness, each individually self-aware, is inexpressible and all conventional terms are cut off, the ultimate dharma, free from dispute, is beyond the realm of speculation. And as it is said in the Lankavatara Sutra: Those children are speculators, like corpses, they observe. Thus. Then, by what is it known? In the Stages of the Path it is said: By summarizing the differences, it is all-pervasive.
Tibetan
གསུམ། །ཞེས་པས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་ཆད་ལྷག་མེད་པར་འཇལ་ནུས་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དྲི་མ་མེད་པའི་ལུང་ཚད་མ་དང་། མཁས་པས་མཛད་པའི་མན་ངག་ཚད་མ་དང་། དེ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའི་རིགས་པ་ཚད་མ་གསུམ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་ཏེ། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་མེ་ལོང་ལས། ལུང་དང་རིགས་པ་ མན་ངག་གི །ཚད་མ་དག་གིས་གང་གཞལ་བས། །ཤེས་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐུགས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་གསང་བའི་འགྲེལ་པ་འདི། །ལུང་དང་མན་ངག་རིགས་པས་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་དང་། སློབ་དཔོན་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ཡང་དག་སྒྲོན་མར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་དོན་དམ་རང་བཞིན་གྱི། རིག་པའི་ཚུལ་ཆེན་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི། །ལུང་དང་མན་ངག་རིགས་པས་ཐག་བཅད་དེ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་ཡིད་ཆེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ལུང་ནི་འདི་ཉིད་ལས། ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་མཉམ་སྦྱོར་གྱིས། །རང་བྱུང་ཀུན་ངམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་སོ། །མན་ངག་ནི། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཤེས་བྱ་རྣམས། །འབྲུ་མཐུན་ཚིག་དོན་ཤེས་བྱའི་ཕྱིར། །རྣམ་གསུམ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྡུས། །ཞེས་སོ། །རིགས་པ་ནི། དབྱེ་གཞི་ལས་དབྱེ་སྒོ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་དག་མ་ཚོགས་པར་དོན་གཉིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་གང་ཞིག །དེར་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་མ་འདུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། དེ་གསུམ་ཁ་ཡར་བ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ས་བོན་ཡོད་ཀྱང་ཞིང་ས་དང་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་ས་བོན་མེད་ན་སྟོན་ཐོག་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། དེར་མ་འདུས་པའི་ཆོས་གཞན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་མ་འདུས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བརྟགས་གཞི་ཡིན་པས་གཞིར་འདུ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དེ། གཞི་ལ་ངོ་བོའི་གཞི་དང་བརྟགས་གཞི་གཉིས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིམ་གསུམ་ལས། ངོ་བོའི་གཞི་དང་བརྟགས་པའི་གཞི། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། གཞིའི། ལམ། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལའང་། གཞི་སྤྱིའི། གནས་ལུགས་ཀྱི། བརྟགས་གཞིའི་ངོ་བོའོ། །དང་པོ་ནི། རང་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། རིམ་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་དེ། །གསེར་གྱི་དཔེ་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བཅོས་བསླད་མེད་པར་རང་རྩལ་འགག་
Chinese
三、之所以说能够毫无遗漏地衡量极其隐秘之义，是因为除了佛陀的无垢圣言量、智者所著的口诀量，以及与二者相符而生的理证量这三种量之外，别无其他。以普遍的三种量来了解，如《说续·金刚镜》中所说：“以圣言与理证，以及口诀之量，衡量任何事物，都能通达所知。”又如《释小》中所说：“此乃心之明灯，秘密之释，以圣言、口诀、理证而定。”又如导师吉祥所著《正见明灯》中所说：“无分别胜义自性之，广大智慧心之所缘境，以圣言、口诀、理证而决断，对法之自性真实信解。”因此，圣言即是此中所说：“于圆满智慧之坛城，以闻思修之结合，自生任运自然成。”口诀是：“为知晓基道果之所知，为知晓意义相符之词义，总摄为三续之义。”理证是：从分类之基中，确定分类之门为基、道、果三者。若不具备这些，则无法产生圆满二利的菩提果。因为其中没有不包含的所知之法。首先成立，因为从这三者分离则不可能产生果。例如，即使有种子，如果没有田地和人的努力，或者有后两者却没有种子，就不会有收成。其次成立，因为没有发现其中不包含的其他法。如果有人说没有包含错觉的显现，那么这没有过失，因为那是考察之基，所以包含在基中。因为基确定为本体之基和考察之基两种。如《次第三》中所说：“本体之基与考察之基。”第二，分为基、道、果之本体三种。第一种又分为基之总相、基之实相、考察之基的本体。第一种是自证菩提心，如《次第三》中所说：“一切本体皆是心性，如金之例，无有二。”第二种是无有改造污染的自力止
English
Three. The reason why it is said that it is possible to measure the extremely hidden meaning without any omission is that there is nothing other than the Buddha's immaculate words of authority, the authoritative instructions composed by scholars, and the reasoning that arises in accordance with these two. It is known by the three pervasive authorities. As it is said in the Explanatory Tantra Vajra Mirror: "By whatever is measured by the authorities of scripture and reasoning, and instructions, one will come to understand the knowable." Also, as it is said in the Small Commentary: "This is the lamp of the mind, the secret explanation, established by scripture, instructions, and reasoning." Also, as it is said in the Lamp of Correct View by the teacher Pal Yang: "The great way of wisdom, the object of the mind, which is the nature of non-conceptual ultimate reality, is decided by scripture, instructions, and reasoning, and one truly believes in the nature of the Dharma." Therefore, scripture is what is said here: "In the mandala of perfect wisdom, through the union of hearing, thinking, and meditating, self-arisen, spontaneous, naturally accomplished." Instructions are: "To know the knowable of the ground, path, and fruit, to know the meaning of words that are in accordance with the meaning, it is summarized as the meaning of the three tantras." Reasoning is: From the basis of classification, it is determined that the doors of classification are the ground, path, and fruit. If these are not complete, then the fruit of enlightenment, which perfects the two benefits, will not arise. Because there is no knowable Dharma that is not included in it. First, it is established that it is impossible for the fruit to arise from the separation of these three. For example, even if there is a seed, if there is no field and human effort, or if there are the latter two but no seed, there will be no harvest. Secondly, it is established that there is no other Dharma that is not included in it. If someone says that the appearance of delusion is not included, then there is no fault, because that is the basis of investigation, so it is included in the ground. Because the ground is determined to be of two types: the ground of essence and the ground of investigation. As it is said in the Three Stages: "The ground of essence and the ground of investigation." Secondly, there are three types: the essence of the ground, the path, and the fruit. The first is also divided into the general aspect of the ground, the reality of the ground, and the essence of the basis of investigation. The first is self-awareness, the mind of enlightenment, as it is said in the Three Stages: "All essences are mind itself, like the example of gold, there is no duality." The second is the unceasing self-power without modification or pollution.