Tibetan
ང་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་ནའང་དབྱེ་སྒོ་བཞིའི་ནང་གསེས་བཅུ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་རིས་སུ་ཆད་པ་ཞིག་ན། ཐུགས་ཐིག་ལས། གཅིག་ལ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་། །ཞེས་པ་དང་འགལ་ལ། ཡང་ལྡོག་བཅས་ཀྱི་དབྱེ་བའང་མེད་པར་གཅིག་པ་ཞིག་ན་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ལམ་རིམ་ལས། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་རང་གནས་པ། །ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཀུན་ངོ་བོ། །ཞེས་པས་ངོ་བོ་རང་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་གཅིག་པར་གསུངས་པ་གང་ཞིག །དེའི་མཚོན་ཚུལ་གྱི་ལྡོག་ཆ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་དུ་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྣམ་པར་བསྡུ་བ་ནི། ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་འདུ་སྟེ། སྔར་དབྱེ་སྒོ་བཞིར་ཕྱེ་བ་དེ་རྣམས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཉིད་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་བཏགས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་བསྡུས་པའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་སྤྱིར་གཏན་ལ་དབབ་པས་མདོར་བསྟན། དེ་སོ་སོར་གཏན་ལ་དབབ་པས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ། ངོ་བོ། སྒྲ་དོན། མཚན་ཉིད་དང་བཞི། དང་པོ་ལའང་། དབྱེ་གཞི། དབྱེ་ཆོས། དབྱེ་བའི་དགོས་པ། ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གང་ལས་འབྱེད་ པའི་གཞིར་མེད་མི་རུང་བ་སྟེ། དབྱེ་གཞི་མེད་པའི་དབྱེ་སྒོ་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཙམ་དབྱེ་གཞིར་འཐད་ཅེས་མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་ཞལ་མཐུན་པར་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་དུའང་། སྤྱན་འགྲེལ་ལས། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཤེས་བྱ་རྣམས། །འབྲུ་མཐུན་ཚིག་དོན་ཤེས་བྱའི་ཕྱིར། །རྣམ་གསུམ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྡུས། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་འཐད་དེ། ལུང་རིགས་མན་ངག་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ལུང་དང་འགལ་ཏེ། དགོངས་འདུས་ལས། དཔེའམ་ཚད་མའམ་གཏན་ཚིགས་སམ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །རྟོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དམུས་ལོང་མཁའ་ལ་མཐོ་འཇལ་འདྲ། །ཞེས་སོ། །མན་ངག་དང་འགལ་ཏེ། ལམ་རིམ་ལས། དེ་མིང་ཞེན་པ་དགྲོལ་ཕྱིར་ལས། །ཐ་སྙད་གཉིས་པར་བསམ་བརྗོད་འདས། །ཞེས་སོ། །རིགས་པས་ཀྱང་གནོད་དེ། ཤེས་བྱ་ཙམ་དབྱེ་གཞིར་བྱས་ན་གནས་ལུགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་ཤེས་བྱར་ཐལ། དབྱེ་གཞིའི་ཁྱབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡོར་གཅོད་ལས། ཆོས་དབྱིངས་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་པས། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་དང་། གལ་པོ་ལས། དོ
Chinese
我来说。虽然如此，如果四种分类中的十二个部分在本质上是截然不同的，那么就与《心滴》中的“一个具有三个的本质”相矛盾。如果也没有相反的分类，而是相同的，那么就与分开相矛盾。如果这样说，本质相同，但反体不同，所以没有过失。《道次第》中说：“如此这般，智慧自性住，道与果位皆为性。”因此，所说的本质是自证菩提心，这又是什么呢？因为它的象征方式，在基、道、果三个方面显现为不同。第二，归纳为：所有所知之法都归纳为基、道、果三种，因为之前所分的四种分类仅仅是名称的不同，而本质上并没有成立为不同。例如，就像给同一个人取了许多不同的名字一样。第三，确定归纳的意义，基、道、果三种总体上确定，这是简略的说明。分别确定它们，这是详细的解释。第一，有分类、本质、词义和定义四种。第一种也有分类的依据、分类的法、分类的必要、确定者的量这几种思考。第一是：从中进行区分的依据是不可缺少的，因为没有分类依据的分类是不相符的。大多数智者都一致认为，仅仅是所知可以作为分类的依据。正如《眼疏》中所说：“基道果的所知诸法，为了意义一致的所知词义，归纳为三种传承的意义。”如果这不合理，因为与经、理、诀窍三者相违背。与经相违背，因为《意集》中说：“譬喻或量或因，不能以随后的推测智慧来证悟，就像盲人测量天空的高度一样。”与诀窍相违背，因为《道次第》中说：“为了遣除对名称的执着，在第二种表达中，是超离思议的。”理证也有损害，如果仅仅以所知作为分类的依据，那么安住的自性之基也成了所知。因为是分类依据的周遍。不能这样认为，因为它是超离所知之境的。如《金刚经》中说：“法界不是所知，因此不能完全了知。”以及《噶波》中说：
English
I will explain. However, if the twelve divisions within the four categories are distinct in nature, it contradicts the statement in Thuk Thik: "One has the nature of three." Also, if there is no distinction with opposites and it is the same, then it contradicts being separate. If you say that, there is no fault because the essence is the same but the opposites are different. The Lamrim says: "Thus, wisdom abides in its own place, the nature of all paths and fruits." Therefore, what is said to be the same in essence as self-awareness, Bodhicitta? Because its symbolic aspect appears different in the three aspects of ground, path, and fruit. Second, the collection is: all knowable dharmas are collected into the three of ground, path, and fruit, because the four categories previously divided are only different in name and do not establish different essences. For example, it is like giving many different names to the same person. Third, to determine the meaning of the collection, the three of ground, path, and fruit are generally determined, which is a brief explanation. Determining them separately is a detailed explanation. First, there are four: classification, essence, meaning of words, and definition. The first also has the basis of classification, the dharma of classification, the need for classification, and the consideration of the valid means of determination. The first is: the basis from which to distinguish is indispensable, because the categories without a basis of classification are not consistent. Most scholars agree that only knowable things are suitable as the basis of classification. As it is said in the Commentary on the Eye: "The knowable things of the ground, path, and fruit, for the sake of the meaning of knowable words with the same meaning, are collected into the meaning of the three lineages." If it is not reasonable, it is because it contradicts the three: scripture, reasoning, and pith instructions. It contradicts the scripture, because the Gongdu says: "Neither example, nor measure, nor reason, can be realized by subsequent inferential wisdom, like a blind man measuring the height of the sky." It contradicts the pith instructions, because the Lamrim says: "In order to dispel attachment to names, in the second expression, it is beyond thought and expression." Reasoning also harms, if only knowable things are taken as the basis of classification, then the basis of the nature of abiding reality also becomes knowable. Because it is the pervader of the basis of classification. It cannot be accepted, because it is beyond the realm of knowable things. As the Vajra Cutter says: "The Dharma realm is not knowable, therefore it cannot be fully known." And the Galpo says:
Tibetan
ན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། ལན་དུ་ཁ་ཅིག །གནས་ལུགས་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ཡང་། གཏན་ལ་འབེབས་ལྡོག་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་ཟེར་ཡང་། གཏན་ལ་དབབ་བྱ་ཁོ་ན་གནས་ལུགས་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་གསུངས། མཁས་པ་དག་རོག །གནས་ལུགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་བྱར་ཐལ་བ་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ། དགོངས་འདུས་ཀྱི་ལུང་དེའི་དོན་ནི། རྟོག་གེའི་རིགས་པས་མི་རྟོགས་པ་ལ་དགོངས་ཀྱི། ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་གྱིས་མི་རྟོགས་པ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། མན་ངག་ཀྱང་གནས་ལུགས་ལ་ཐ་དད་མེད་པ་ལ་བརྗོད་ཀྱི། གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་ལ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་སུ་ཁ་ཚོན་ཆོད་དམ་མ་ཆོད་ཟེར་ན། དེ་ཙམ་དུ་གསང་བ་སྒྱུ་འཕྲུལ་པའི་ལུགས་ཀྱི། ལམ་མཐའ་དག་ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་སུ་འདུས་སམ་མ་འདུས། འདུས་ན་འདིར་ཡང་ཆོད་དོ། །གནས་ལུགས་དེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་མཐར་ཐལ་ཞེ་ ན། ལམ་ཡང་ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་རུང་གིས་མཚོན་ནུས་པར་ཐལ་ལོ། །ཡང་མ་འདུས་ཟེར་ན། འདིར་ཡང་མ་ཆོད་དོ། །འོ་ན་ཤེས་བྱ་ཁ་ཚོན་གཅོད་པའི་ཚད་མ་རྒྱུན་ཆད་དུ་ཐལ། ཤེས་བྱ་ལ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ་ཟེར་ན། ལམ་མཐའ་དག་ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་སུ་འདུས་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ཏེ། ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་གསུམ་པ་ཞིག་ཀྱང་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མགོ་བསྒྲེའོ། །དེས་ན་ལམ་མཐའ་དག་ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་སུ་འདུས་ཀྱང་། ལམ་ཙམ་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་སུ་ཁ་ཚོན་ཆོད་ཀྱང་། གནས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་དེ་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་བྱར་རིགས་ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟར་ཡང་ཡིན་མོད། ཁོ་བོ་ནི་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ལས་འདས་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གཞལ་བྱར་བྱས་པ་མི་འགལ་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སེམས་རྟོག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་ཀྱང་སྐྱེས་བུས་འཇལ་བ་བཞིན་དང་། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། ཤེས་པར་བྱ་བའང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཟད་དོ། །ཞེས་དང་། གལ་པོ་ལས། ཤེས་བྱའི་ནང་ནས་དམ་པར་ནི། །གྱུར་ཕྱིར་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དོན་དམ་ཤེས་བྱར་བཤད་པའི་སྐབས་མང་ཡང་། སྔར་གྱི་ལུང་རྣམས་དང་མི་འགལ་བའི་གནད་ཀྱང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོར་ན་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་སོ་སོར་སྣང་བ་ལྟར། རེ་ཞིག་འཁྲུལ་སྣ
Chinese
如果有人说：“因为（经中）说，那不是智慧的行境。”回答说，有些人说：“虽然实相不是所知，但确立和遣除是所知的对境，所以没有过失。”但（有人）说：“因为仅仅是确立的对象就是那个实相，所以不合理。”各位智者！实相本体的基成为所知，没有过失。因为《意集经》的密意是，（经意）是指不能用分别念的理智来证悟，不是指不能用普遍的三相推理来证悟。而且口诀也说的是与实相无有差别，而不是说确立的方式。然而，如果有人问，对于所知，能确定分为实有和非实有吗？仅此而已，按照秘密幻术师的观点，所有道都包含在见和禅定中了吗？如果包含，那么这里也能确定。如果有人问，实相落入实有和非有的边际了吗？那么道也应该能用见和禅定中的任何一个来表示了。如果又说不包含，那么这里也无法确定。那么，确定所知的量就成了断绝，所知就会变成第三个蕴吗？如果有人说，这与所说的所有道都包含在见和禅定中相矛盾，那么道的第三个主要部分也会存在，这样就抬不起头了。因此，即使所有道都包含在见和禅定中，就像道仅仅普遍存在一样，即使所有所知都能确定分为实有和非实有，实相的基也普遍存在，这应该可以作为确立的对象。”这样说。即使是这样，我（认为），实相的自性虽然超越了能知和所知，但在名言中作为可衡量之物也不矛盾。例如，虚空虽然超越了心识的对境，但就像人可以测量它一样。在《父子相见经》中说：“所知也完全包含在世俗谛和胜义谛两种真谛中。”以及《噶拉巴经》中说：“在所知之中，因为是殊胜的，所以是决定的词语。”虽然很多时候都说胜义是所知，但这与之前的经文并不矛盾，关键就在于此。总之，将基、道、果分为三，就像梦中的因果各自显现一样，暂时是错乱的显现。
English
If someone says, "Because (the sutra) says, 'That is not the realm of wisdom.'" In response, some say, "Although reality is not knowable, establishing and refuting are objects of knowledge, so there is no fault." But (someone) says, "Because the object of establishment alone is that reality, it is unreasonable." Wise ones! There is no fault in the basis of the essence of reality becoming knowable. Because the meaning of the 'Compendium of Intentions' is that (the sutra) refers to what cannot be realized by the intellect of conceptual thought, not to what cannot be realized by the universal three-aspect reasoning. Moreover, the oral instructions also speak of the non-difference from reality, not of the way of establishing it. However, if someone asks, can one definitely divide knowledge into real and unreal? Only that much, according to the view of the secret illusionists, are all paths included in view and meditation? If included, then it can also be determined here. If someone asks, does reality fall into the extremes of real and unreal? Then the path should also be able to be represented by either view or meditation. If again it is said not included, then it cannot be determined here either. Then, the valid cognition that determines knowledge becomes cut off, and knowledge will become a third aggregate? If someone says that this contradicts the statement that all paths are included in view and meditation, then a third main part of the path will also exist, so one cannot raise one's head. Therefore, even if all paths are included in view and meditation, just as the path merely exists universally, even if all knowledge can be definitely divided into real and unreal, the basis of reality also exists universally, this should be able to be taken as an object of establishment." So it is said. Even so, I (think) that although the nature of reality transcends the knower and the known, it is not contradictory to make it measurable in mere convention. For example, although space transcends the object of mind, it is like a person can measure it. In the 'Sutra of the Meeting of Father and Son,' it says, "Knowledge is also completely contained in the two truths of conventional truth and ultimate truth." And in the 'Kalapa Sutra,' it says, "Among knowledge, because it is supreme, it is a definitive word." Although ultimate truth is often said to be knowledge, this does not contradict the previous scriptures, the key lies in this. In short, dividing the basis, path, and result into three is like the causes and effects in a dream appearing separately, it is temporarily a confused appearance.