Tibetan
། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྔ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག །རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ། གཞན་འགྱུར་བཞི་སྟེ་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ལོགས་སུ་བགྲངས་པའི་ལྷག་མ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའོ། །གཞུང་ལུགས་ཕལ་མོ་ཆེར་ཕུང་པོ་ལྔའི་མགོ་གཟུགས་ཕུང་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྟོན་ན། ཅིའི་ཕྱིར། འདིར་རྣམ་ཤེས་དང་པོར་སྨོས་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རོལ་རྩལ་ཙམ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས། སེམས་ཉིད་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྣམ་ཤེས་དང་པོར་སྨོས་ཤིང་། ལྷའི་དུས་ནའང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་མི་བསྐྱོད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ལྷ་དང་རྟོག་པའི་ཆོས་མཐུན་བརྩི་བ་ནི། རྣམ་ཤེས་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ནི་སྐུ་དང་དངོས་སུ་མཐུན་པས་ན་སྐུའི་རིགས་རྣམ་སྣང་དང་། ཚོར་བ་ནི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་ལྟ་བའི་གཞི་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་བརྡའ་སྤྲོད་པས་གསུང་གི་རིགས་སྣང་མཐའ་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རིགས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད། །ཚོར་བ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ། །འདུ་ཤེས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཏེ། །འདུ་བྱེད་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཉིད། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་བསྐྱོད་པ། །ཞེས་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གང་དག་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱལ་པོ་རྣམ་སྣང་དུ་བཞེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལས་རིམ་ལས། རྣམ་ཤེས་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སེམས་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ། །མི་བསྐྱོད་ཡབ་ཡུམ་རང་བཞིན་ལས། །ཞེས་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མ་དག་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཁོ་ན་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མ་དག་པའི་ཕུང་སོགས་རྟོག་ཚོགས་འདི་དག་སྦྱང་བྱའི་ཆོས་མེད་སྣང་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་སུ་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་ནད་ཅན་གྱིས་དུང་སེར་པོར་མཐོང་བའི་ཚེ། སེར་པོ་དེ་དུང་གི་ཁ་དོག་གི་གནས་ལུགས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྟོག་པ་དང་ལྷ་གཉིས་ཆོས་མཐུན་བརྩི་བའང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལྷ་རྟོག་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་ལ་ཁ་དྲང་བའི་ཐབ
Chinese
五种各别决定，十一种善法，六种根本烦恼，二十种近分烦恼，四种不定法，总共五十一种心所法中，除了受和想两种之外，剩余四十九种。大多数论典中，五蕴的开头是从色蕴开始讲述的，为什么这里先说识蕴呢？因为色等诸法也只是心的游戏而已，并非其他，因此以心本身为主，所以先说识蕴。在天神方面，也与坛城的主尊不动佛相结合。将天神和分别念视为相同，是因为识是心的本体，所以心的种类是不动佛；色与身直接相符，所以身的种类是毗卢遮那佛；受是享受对境的基础，所以是功德的种类宝生佛；想是执着相的本体，对内外诸法施加名称，通过作用来表达，所以是语的种类无量光佛；行是做事的业的本体，所以是事业的种类不空成就佛。如是所说：色即是毗卢遮那佛，受即是宝生佛，想即是无量光佛，行即是不空成就佛，识是不动佛。如是于耶谢成就续中所说。哪些 认为如来识的国王是毗卢遮那佛，并非如此。在金刚次第中说：识是虚空的自性，因为是心所以自性不生，从不动佛父母的自性中产生。因此有妨害。具有八十种支分的五蕴，不净显现为轮回之法，难道仅仅是这些就是五部佛吗？并非如此。因为不净的蕴等分别念之集合，这些是所净之法，无有自性，是暂时的显现，所以不能成为五部佛。例如，有眼病的人看到海螺是黄色的，黄色并非是海螺颜色的实相。因此，将分别念和天神视为相同，也是为了让对事物有强烈执着的人们，能够直接产生天神和分别念无二无别的智慧。
English
Five distinct determinations, eleven virtuous qualities, six root afflictions, twenty secondary afflictions, four variable factors, thus, out of the fifty-one mental factors, excluding feeling and perception, there remain forty-nine. In most treatises, the exposition of the five aggregates begins with the form aggregate. Why is it that here, consciousness is mentioned first? Because phenomena such as form are merely the play of the mind and nothing else. Therefore, mind itself is taken as the principal, and consciousness is mentioned first. In the context of deities, it is also associated with Akshobhya, the main deity of the mandala. Considering deities and conceptual thoughts as similar is because consciousness is the essence of mind, so the lineage of mind is Akshobhya; form is directly in accordance with the body, so the lineage of body is Vairochana; feeling is the basis for regarding objects as enjoyment, so it is the lineage of qualities, Ratnasambhava; perception is the essence of grasping at characteristics, applying names to external and internal phenomena, communicating through action, so it is the lineage of speech, Amitabha; and volition is the essence of action, so it is the lineage of activity, Amoghasiddhi. As it is said: "Form is indeed Vairochana, feeling is Ratnasambhava, perception is Amitabha, volition is Amoghasiddhi, and consciousness is Akshobhya," as it is stated in the Yeshe Drubpa Tantra. Those who Consider the Tathagata, the king of consciousness, to be Vairochana, is not so. In the Vajra Sequence, it says: "Consciousness is the nature of space, because it is mind, its nature is unborn, arising from the nature of the father and mother Akshobhya." Therefore, it is contradictory. The five impure aggregates with eighty limbs, appearing as samsaric phenomena, are these alone the five Buddha families? It is not so. Because the impure aggregates and the collection of conceptual thoughts are objects to be purified, without inherent existence, and are temporary appearances, they cannot be the five Buddha families. For example, when someone with an eye disease sees a conch shell as yellow, that yellow is not the true nature of the conch shell's color. Therefore, considering conceptual thoughts and deities as similar is also a skillful means to directly lead those who are strongly attached to objects to generate the wisdom that deities and conceptual thoughts are inseparable.
Tibetan
ས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཕུང་སོགས་མ་དག་པའི་རྟོག་ཚོགས་ལས་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་ཞིག་གམ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་སྣང་གཞི་རང་བཞིན་ནམ་གཉུག་མའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡེ་ནས་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་སུ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་ལམ་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་བཞག་པས་ན་རྟོག་ཚོགས་ལས་གཞན་དུའང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། མིག་གི་ནད་སྨན་གྱིས་སྦྱངས་པས་དག་པའི་ཚེ་ན་སྔར་སེར་པོར་མཐོང་བའི་དུང་དེ་ཀ་དཀར་པོར་སྣང་བ་ལས། དཀར་པོའི་ཁ་དོག་གཞན་ཞིག་ལོགས་ནས་བཙལ་དུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །རིགས་ལྔ་ཀའི་མཚན་ལ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རྣམས་རང་གི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་སྒྱུར་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དཔུང་ཕམ་པ་དང་། རང་གི་དཔུང་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། ཐུགས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟོག་ཚོགས་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མངའ་བརྙེས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རོལ་པར་མཛད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པས་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་དཔུང་མ་ལུས་པ་ཕམ་པ་དང་། ཚོགས་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དཔུང་རྒྱལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བསྐྱོད་པ་ལ་ སོགས་པ་སོ་སོའི་མཚན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པས་མི་འགྱུར་བ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། སྐུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམ་སྣང་དང་། ཡོན་ཏན་ནི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་དང་། གསུང་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་མཛད་པས་པདྨའི་རིགས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དང་། ཕྲིན་ལས་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་པས་ལས་ཀྱི་རིགས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཀོད་པ་ལས། སྐུ་ནི་མ་བཅོས་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཐུགས་ནི་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་རིགས། །ཡོན་ཏན་ཀུན་འབྱུང་རིན་ཆེན་རིགས། །གསུང་ནི་ཆགས་མེད་པདྨའི་རིགས། །དོན་གྲུབ་སྤྱོད་པ་ལས་ཀྱི་རིགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་འབྲས་ཆོས་ལྔ་ལ་མཚན་ཇི་སྐད་དུ་ཐོབ་པའི་ངེས་པས། དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱར་འཕྲུལ་པ་:འཆང་བའི་༼འཆད་པའི་༽སྐྱེས་བུ་ལྔ་ལའང་དེ་ལྟར་དུ་གྲ
Chinese
这只是大概地说了说。那么，难道是从不净的蕴等分别念聚合中，成就了另外的五部佛吗？也不是这样的。因为，那些显现的基础，自性或本来的五蕴，本来就完全清净为五部佛，这本身通过道的因缘而显现，被安立为果，因此，也不能说是与分别念聚合不同。就像眼睛的疾病被药物治愈而清净时，之前看到是黄色的海螺，那个海螺显现为白色，除此之外，不能另外寻找一个白色的颜色一样。五部佛都称为“国王”，这是因为，例如国王们掌管并享用自己的王国，击败其他军队，使自己的军队获胜一样。心掌管自明智慧的分别念聚合，因为精通无漏之法而享受大乐，治理法之王国，从而使所化众生相续中的二障及其习气的军队全部被击败，使二资粮等功德的军队获胜。不动佛等各自名称的理由也是，所有如来的心智慧，不会被内外任何因缘所动摇，因此不变的金刚部不动佛，身是虽然没有从真如中移动，却显现为各种形象，因此如来部是毗卢遮那佛，功德是成为成办二利之处，因此宝生部宝生佛，语是以无贪执的方式在世间弘扬广大佛法光明，因此莲花部阿弥陀佛，事业是究竟成办利益众生之事，因此事业部不空成就佛。如《金刚庄严经》所说：身是无为真如，心是不变金刚部，功德是万物之源宝生部，语是无贪莲花部，成就事业是事业部。也就是说，因为对五果法如何获得名称有定解，所以，为了调伏众生，以方便之手印化现的五种化身（宣讲的）补特伽罗也是如此。
English
This is just a rough explanation. So, is it that from the impure aggregates of thoughts, etc., another five families of Buddhas are accomplished? That is not the case either. Because the basis of those appearances, the nature or original five aggregates, are originally completely pure as the five families of Buddhas. This itself manifests through the causes and conditions of the path and is established as the result. Therefore, it cannot be said to be different from the aggregates of thoughts. It is like when an eye disease is cured by medicine and becomes pure, the conch that was previously seen as yellow appears as white. Apart from that, one cannot look for another white color. The reason why all five families are called "King" is that, for example, just as kings rule and enjoy their own kingdom, defeat other armies, and make their own armies victorious, the mind governs the aggregates of thoughts of self-aware wisdom. Because of mastering the undefiled Dharma, they enjoy great bliss, and by governing the kingdom of Dharma, they cause the army of the two obscurations and their habitual tendencies in the minds of the beings to be completely defeated, and the army of merits such as the two accumulations to be victorious. The reasons for the individual names such as Akshobhya are also that the wisdom of the minds of all Tathagatas cannot be moved by any internal or external causes, therefore the unchanging Vajra family is Akshobhya. The body, although not moving from Suchness, appears in various forms, therefore the Tathagata family is Vairochana. The qualities become the place for accomplishing the two benefits, therefore the Ratna family is Ratnasambhava. The speech spreads the great light of Dharma in the world without attachment, therefore the Padma family is Amitabha. The activity completely accomplishes the benefit of beings, therefore the Karma family is Amoghasiddhi. As the Vajrakarodaya Tantra says: "The body is unconditioned Suchness, the mind is the unchanging Vajra family, the qualities are the source of all things, the Ratna family, the speech is the non-attached Padma family, accomplishing the meaning is the Karma family." That is to say, because there is a definite understanding of how the five result-Dharmas obtained their names, therefore, the five emanations (the expounders) of the individuals who manifest with the mudra of skillful means for taming beings are also like that.