Tibetan
འི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་དབྱེ་ན་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། ཀུན་འགྲོ་ལྔ། ཡུལ་ངེས་ལྔ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག །རྩ་ཉོན་དྲུག །ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུ། གཞན་འགྱུར་བཞི་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཕྲི་བའི་ལྷག་མ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཁོ་ན་རེ། ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ལས་ཚོར་འདུ་གཉིས་ཕུང་པོར་ལོགས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། བཤད་དུ་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། །སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་བཞག །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བགྲངས་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་ཏེ། སྤར་ཁབ་ལས། དེ་དག་རང་གི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅུ་དང་བཅས་པ་ཉིད། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་གྲགས། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། གཞུང་གཞན་རྣམས་སུ་ཕུང་པོའི་གོ་རིམ་དང་པོར་གཟུགས་ཕུང་སྨོས་ན། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་པོར་སྨོས་པ་གང་ཞེ་ན། བཤད་དུ་ཡོད་དེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉི་འོད་སེང་གེའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཕྱི་རོལ་པ་དག་གཟུང་ བའི་དོན་རགས་པ་དག་ལ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་འཛིན་པའི་གཞི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ཡིན་པས། འགལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་ལྷར་དག་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། གཞན་ལུགས་དགག་པ་དང་། རང་ལུགས་བཞག་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྗེ་འཁོན་སྟོན་ན་རེ། འདིའི་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཚོགས་བརྒྱད་མ་ཡིན་ཏེ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་འདོད་ན། མི་བསྐྱོད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་དང་། ཉོན་ཡིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་གང་ཟག་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །གསུངས་ནའང་ཐུན་མོང་གི་གཞུང་དང་བསྟུན་པར་ཟད་ཀྱི། འདིར་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཏེ། དམྱལ་བའི་ཐུབ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཞེ་སྡང་ཟད་པར་སྤངས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་སངས་རྒྱས་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མགོ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ། །ལུང་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ཐམས་ཅད་མ་ལུས་ཆོས་སོ་ཅོག །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་དུས་ན་ནི། འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་དུས་ན་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན། ཐེག་པ་འདིའི་ལུགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡེ་ནས་དག་པས་སྤང་གཉེན་དུ་མི་འདོད་དེ། འཆིང་གྲོལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ཊཱི་ཀར་ཡང་། རྡོ་རྗེ་ཕུང་པོའི་ཡན་ལག་ནི། །ཞེས་པའི་ཡན་ལག་འདྲེན་པའི་ཚེ། བརྒྱད་ཅུར་བགྲངས་པ་དང་ནང་འགལ་ཏེ། ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་ཡིད་འཕྲི་བས། རྟོག་པ་དོན་བརྒྱད་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་བཞག་པ་ནི། རྟོག་ཚོགས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཇི་བཞིན་པའི་རིགས་ལྔ་ཡིན་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱུད་དག་པའི་ སངས་རྒྱས་ལྔའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པའམ། དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་ལ་ཐུགས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རང་དབང་བསྒྱུར་ཞིང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་མངའ་བརྙེས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁོ་ན་རེ། གཞུང་འདིར་ལྷའི་མཚན་ནས་མི་སྨོས་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ནས་སྨོས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལན་ལ། བླ་མ་འགའ་ཞིག་འདིར་རྒྱལ་པོ་དང་། འོག་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པས། རྟོག་པའི་མཚན་ནས་སྨོས་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པས་སངས་རྒྱས་ལ་མྱ་ངན་གྱི་མིང་གིས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་གསུངས། དོན་དུ་འདི་ཡིན་ཏེ། མ་དག་པ་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུའང་རྟོག་ཚོགས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྫོགས་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་གསུངས་པར་མ་ཟད། ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་རྣམས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། །རྣམ་པར་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི། །གྲངས་མེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས། །དེ་དག་ཐུབ་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། བྱམས་པ་སེང་གེ་སྒྲའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པར་འདོད་པ་དེས་བདག་ཉིད་མཆོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང་། དྲི་མ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེ
Chinese
之故。具有显现造作之自性的心，就你而言，如果分类有五十一种，即：五遍行、五别境、十一善、六根本烦恼、二十随烦恼、四不定。因此，在五十一种心所中，减去感受和认识二者，剩余的四十九个就是行蕴。有人问：在五遍行中，感受和认识二者单独作为蕴的原因是什么？答：可以解释，如《俱舍论》中说：“为诤根本故，轮回因故，次第转故，心所中，感觉与认识，单独立为蕴。”如是所说之故。这样计算，五蕴就变成了八十个支分，如《星算》中说：“彼等自身具足八十支分，即称为五圆满佛。”如是所说之故。有人问：其他论典中，五蕴的顺序首先说色蕴，而此处首先说识蕴的原因是什么？答：可以解释，这是为了显示此论超越了外道共同的宗义之故，如《日光狮子释》中说：“外道认为所取的粗大事物是主要的，而此处则认为能取的根本——识是主要的。因此，这并不矛盾，而且大乘是佛陀的教诲。”如是所说之故。第二，讲述如何清净成佛，那是怎样的呢？在讲述这个的时候，有驳斥他宗和建立自宗两种。首先是驳斥他宗：觉囊派昆钦说：“这里的识不是八识，而是五根识。如果认为是八识，那么在不动佛的相续中，因为有阿赖耶识，就会导致不是阿罗汉的过失，并且因为有烦恼意，就会导致不是断除二障之人的过失。”虽然这样说，但也只是顺应共同的论典而已，在这里是极不合理的。地狱的能仁，你相续中没有嗔恨是荒谬的，因为你是断尽嗔恨的人，因为你是佛陀圣者。因此，对于一切分别念都是一样的。
English
Therefore, the mind, which has the characteristic of manifest activity, has fifty-one divisions: five omnipresent, five object-specific, eleven virtuous, six root afflictions, twenty secondary afflictions, and four variable. Thus, of the fifty-one mental factors, the remaining forty-nine, after subtracting feeling and perception, are the aggregate of formation. Someone asks: What is the reason for separating feeling and perception from the five omnipresent as aggregates? Answer: It can be explained, as it is said in the Treasury of Knowledge: "Because it is the root of dispute, because it is the cause of samsara, because it turns in sequence, among the mental factors, feeling and perception are separately established as aggregates." Therefore, by counting in this way, the five aggregates become eighty branches, as it is said in the Spar Khab: "They themselves possess eighty branches, and are known as the five complete Buddhas." Someone asks: In other treatises, the aggregate of form is mentioned first in the order of the aggregates, but why is consciousness mentioned first here? Answer: It can be explained, this is to show that this treatise surpasses the common vehicle that has become external, as it is said in the commentary of Sunlight Lion: "Outsiders consider the coarse objects of grasping to be the main thing, but here, the root of grasping, consciousness, is considered the main thing. Therefore, it is not contradictory, and the Great Vehicle is considered to be the teaching of the Buddha." Therefore. Second, how is it explained that it is purified into a deity? What is it like? When explaining this, there are two things: refuting the views of others and establishing one's own views. The first is: Lord Khonston said: "The consciousness in this case is not the eight consciousnesses, but the five sense consciousnesses. If it is considered to be the eight consciousnesses, then in the continuum of the immovable one, because there is the alaya consciousness, it would lead to the fault of not being an arhat, and because there is afflicted mind, it would lead to the fault of not being a person who has abandoned the two obscurations." Although it is said like this, it is only in accordance with the common treatises, and it is very unreasonable here. It is absurd that the Thubpa of hell does not have hatred in your continuum, because you are a person who has abandoned hatred, because you are a noble Buddha. Therefore, it is the same for all thoughts.
Chinese
不合理。也与经文相违背，因为“一切无余诸法性，非是佛陀之自性。”以及《广大解》中说：“识之国王者，即是吉祥金刚萨埵，阿赖耶识完全清净。”这在未完全清净之时，乃是轮回诸法之根本，在完全清净之时，乃是寂灭诸法之根本。如是说故。因此，此宗的阿赖耶识，本来就是法界之智慧，因此不需断证，因为已经超越了系缚解脱。在自己的释文中也说：“金刚身之支分是。”在引用支分时，与八十相违背，因为减去阿赖耶识和烦恼意，不会产生八种概念。第二，建立自宗，即是概念集合五蕴的自性，本来就是如是五种姓，特别是清净续部的五佛之果显现而究竟圆满，或者对于这样的概念，以心之自明智慧自在转变，并且证得无漏之法，享受大乐，因此称为国王。如果有人问：此论中不提神的名号，而提概念的名号，有什么理由呢？回答说：有些上师说，这里说了国王，下面说了伟大等等，因此提概念的名号不成立，例如说寂灭，并不是用寂灭之名来称呼佛陀。实际上是这样的：即使在不清净的轮回状态中，概念集合也自性清净，因此在密宗的续部中说，圆满了身和智慧的坛城，而且在甚深了义的经部中也有记载，比如在《华严经》中说：“色受想行识，如是无量诸如来，彼等能成大牟尼。”以及在《慈氏狮吼经》中也说：“如果想要供养如来，就应该供养自己。”以及在《无垢称经》中说：“视我为恐怖集合者，即是如来。”
English
It is unreasonable. It also contradicts the scriptures, because "All without exception are of the nature of Dharma, not other than the Buddha himself." And in the Extensive Commentary, it says: "The king of consciousness is the glorious Vajrasattva, the completely pure Alaya-consciousness." When it is not completely pure, it is the root of all the dharmas of samsara, and when it is completely pure, it is the root of all the dharmas of nirvana. Therefore, in this system, the Alaya-consciousness itself is the wisdom of the Dharmadhatu, and is therefore not considered something to be abandoned or cultivated, because it has transcended bondage and liberation. In one's own commentary, it also says: "The limbs of the Vajra-body are." When citing the limbs, it contradicts the count of eighty, because subtracting the Alaya-consciousness and the afflicted mind, no eight concepts arise. Second, establishing one's own system: the nature of the five aggregates of conceptual collections is the five families as they are, especially when the result of the five Buddhas of the pure lineage is manifested and perfected, or when such concepts are transformed by the wisdom of self-awareness of the mind, and one possesses the uncontaminated Dharma and enjoys great bliss, therefore it is called a king. If someone asks: Why does this text not mention the names of deities, but mention the names of concepts? The answer is: Some lamas say that here it says king, and below it says great, etc., therefore mentioning the names of concepts is not established, just as saying nirvana does not mean calling the Buddha by the name of nirvana. The truth is this: even in the impure state of samsara, the conceptual collections are naturally pure, therefore it is said in the tantras of Secret Mantra that the mandala of body and wisdom is complete, and it also appears in the profound sutras of definitive meaning, such as in the Gandavyuha Sutra: "Form, feeling, perception, volition, and consciousness, are countless Tathagatas, they can become great sages." And in the Maitreya Lion's Roar Sutra, it also says: "If you want to make offerings to the Tathagata, you should make offerings to yourself." And in the Vimalakirti Sutra, it says: "He who sees me as a collection of fears is the Tathagata."