Tibetan
མས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཞེས་དང་། རྒྱན་ལས། དོན་གཉིས་ལྡན་པའི་སེམས་བྱུང་བ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ཀྱིས། དོན་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདིར་སེམས་རང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་པ་བྱ་བ་ལ་བཤད་ན་གཙོ་སེམས་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱེད་པ་ལ་བཤད་ན་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས། གཉིས་ཀ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་དུ་ཡོད་ཅེས་རོང་སྟོན་ཆེན་པོས་གསུངས་ཤིང་། ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་ནི། སེམས་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རིག་པ་ཡིན་ལ། སེམས་བྱུང་དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱོད་པས་ན། འདིར་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པས་ཁྱད་པར་ཞར་ལ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུན་པ་སེམས་བསྐྱེད་ལ་སོགས་པ་ཞར་ལ་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་བསྟན་བཤད་བསྡུ་གསུམ་ལས། དང་པོ་མདོར་བསྟན་ནི། དབྱེ་བ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཐོགས་མེད་སྲོལ་གཉིས་གྲགས། །རེ་རེ་གཅིག་ནས་དྲུག་བར་གཉིས་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་པས་སྲོལ་གཉིས་རེ་རེ་ལ་གཅིག་ནས་དྲུག་ཚན་གྱི་བར་དང་། དེ་ཡང་དབྱེ་གཞི་ལ་ལྟོས་ནས་སམ་སྨོན་འཇུག་གི་དབྱེ་བས་གཉིས་གཉིས་སོ། ། གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། གཅིག་ནས་དྲུག་ཚན་བར་གྱི་དང་། ས་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དང་པོ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །ཚོགས་གཉིས་བསླབ་པ་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་གཉིས། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་བསླབ་གསུམ་དང་། །ཚོགས་སྦྱོར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། །མ་དག་ས་བདུན་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང་། །དག་པ་ས་གསུམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྒྲིབ་ཀུན་སྤངས་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་ས་ཡི་སེམས་བསྐྱེད་དག་དང་བཞི། །ལྔ་ནི་ལམ་ལྔ་དྲུག་ནི་ཕར་ཕྱིན་དྲུག །ཅེས་པ་ལྟར་ཚན་པ་དྲུག་ལས། དང་པོ་གཅིག་ཚན་ནི། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་མ་རྟོགས་པ་ལ་སྙིང་རྗེས་དྲངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱའོ། །གཉིས་ཚན་ནི། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉིས་སམ། རགས་པ་བརྡའ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཕྲ་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་ཏེ། མྱང་འདས་ལས། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དབྱེ་བ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་སོ། །གསུམ་ཚན་ནི། དག་པར་བྱེད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས། གནས་པར་བྱེད་པ་ཏིང
Chinese
如是生起。如《现观庄严论》中说：“具有二义之生心。”在对这句话的注释中，世亲论师说：“缘于二义之心即是发心。”因此，在此处，心自己生起，所以“发心”就作为能发之心来说，是主心；因为心生起，所以“发心”就作为所发来说，是心所。荣敦大师说，两种情况都有“发心”的词义解释。全知大师说：“心是了知事物自性的智慧，如果分析心所的差别，那么在此处，因为自性生起，所以差别也随之生起，如同意乐等发心也随之获得一样。” 第二，关于分类，有总说、细说、总结三部分。第一，简略总说：“分类龙树无著二传统，各自一至六间有二二。”意思是说，两种传统各自有一到六组，而且根据分类的依据，或者根据愿菩提心和行菩提心的分类，各有两种。 第二，详细解释。分为一到六组之间的分类和地界限的分类。第一部分是：“第一空性悲心之精华，二资粮学处世俗胜义二，戒定慧学三，资粮加行胜解行发心，不清净七地增上意乐清净，清净三地异熟，大悲遣除诸障，佛地发心等与四，五为五道六度六。”如是六组。第一，一组是：对于以证悟空性的智慧，以及对未证悟者生起的悲心所引发的菩提心，就称为具有空性悲心精华的发心。第二，两组是：相对于福德和智慧资粮的学处，有两种；或者从粗略的由名言产生和微细的由法性获得的区别来说，有世俗和胜义两种发心。《涅槃经》中说：“以世俗胜义之差别，菩提心有二种。”第三，三组是：使之清净的是戒律，使之安住的是禅
English
Thus it arises. As it says in the Ornament, "The mind arising with two meanings." In the commentary on this, Vasubandhu says, "The mind that focuses on two meanings is the arising of the mind." Therefore, here, the mind itself arises, so "arising of the mind" is said to be the main mind when explained as the one who arises; because the mind arises, "arising of the mind" is said to be the mental factor when explained as the one who is arisen. Rongton Chenpo said that both have the meaning of "arising of the mind." The Omniscient One said, "The mind is the wisdom that knows the nature of things, and if we analyze the differences of mental factors, then here, because the nature arises, the differences also arise along with it, just as the desire and so on of the arising of the mind are obtained along with it." Second, regarding the classification, there are three parts: general statement, detailed explanation, and summary. First, the brief general statement: "The classifications are known as the two traditions of Nagarjuna and Asanga, each with one to six, in pairs of two." This means that each of the two traditions has one to six groups, and that there are two each depending on the basis of classification, or the classification of aspiration and application bodhicitta. Second, the detailed explanation. It is divided into the classification between one and six groups, and the classification of the boundaries of the grounds. The first part is: "First, the essence of emptiness and compassion, two accumulations, the two trainings of conventional and ultimate, the three trainings of morality, concentration, and wisdom, the mind of accumulation, joining, and aspiration, the seven impure grounds, the pure higher intention, the three pure grounds, the ripening, great compassion, the abandonment of all obscurations, the minds of the Buddha grounds, and four, five are the five paths, six are the six perfections." Thus, there are six groups. First, the one group is: With respect to the bodhicitta that arises from the wisdom of realizing emptiness, and the compassion that arises for those who have not realized it, it is called the mind of the essence of emptiness and compassion. Second, the two groups are: With respect to the training of the accumulations of merit and wisdom, there are two; or from the distinction of the coarse arising from conventions and the subtle obtained by the nature of reality, there are two minds of conventional and ultimate. The Nirvana Sutra says, "By the difference of conventional and ultimate, there are two kinds of bodhicitta." Third, the three groups are: That which purifies is morality, that which abides is concentration.
Tibetan
་འཛིན། གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་གསུམ་དང་། གཞན་ཡང་སྡོམ་སྡུད་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་གསུམ་དུ་དབྱེར་ཡོད་དོ། །བཞི་ཚན་ནི། ཚོགས་སྦྱོར་དང་། མ་དག་ས་བདུན་དང་། དག་པ་ས་གསུམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྣམས་ན་རིམ་པར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་བཞི་ཡོད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ། །མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་འདོད། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་བའོ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་ཚན་ནི། ཚོགས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་ལྔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་སྟེ། ཉི་ཁྲི་ལས། ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆོས་མཐོང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཞེས་སོ། །དྲུག་ཚན་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་སྟེ། དེ་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པོ་གང་དང་ལྡན་པས། ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ་སོགས་ཉེར་གཉིས་ནི། །ས་མཚམས་ཀྱིས་ཕྱེ་ས་བཅུའི་བར་དུའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་ཡང་ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ། །གཏེར་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་མཚོ། །རྡོ་རྗེ་རི་སྨན་བཤེས་གཉེན་དང་། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཉི་མ་ཀླུ། །རྒྱལ་པོ་མཛོད་དང་ལམ་པོ་ཆེ། །བཞོན་པ་བཀོད་མའི་ཆུ་དང་ནི། །སྒྲ་སྙན་ཆུ་བོ་སྤྲིན་རྣམས་ཀྱིས། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཞེས་དཔེ་ཉེར་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དོན་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར། འདུན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་ཕར་ཕྱིན་བཅུ་དང་། མངོན་ཤེས་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱང་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྷག་མཐོང་དང་། གཟུངས་སྤོབས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང་། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། འདུན་པ་ས་ལྟ་བུ་ནས་ཆོས་སྐུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ས་མཚམས་ནི། འདུན་པ་སོགས་གསུམ་ཚོགས་ལམ་གསུམ་ནའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་ལམ་ནའོ། །སྦྱིན་པ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་བཅུ་ནི་མཐོང་སྒོམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ས་བཅུ་ནའོ། །མངོན་ཤེས་ནས་གཟུངས་སྤོབས་ཀྱི་བར་ལྔ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི
Chinese
持。解脱之因，依于智慧之三学，有三种发心。此外，依于摄律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒之三种戒律，也有三种分类。四类是：在资粮道、加行道，以及不净地七地，清净地三地，和佛地等各阶段，有随顺信解而修行的发心等四种。如《现观庄严论》云：“发心于诸地，胜解及增上，清净与异熟，如是断障等。”五类是：资粮道、加行道、见道、修道、无学道这五道的五种发心。《二万颂》云：“最初业者的发心，完全清净后的发心，见法的发心，解脱的发心，不可思议的发心。”六类是：依于六度而有六种发心。如彼论云：“与六度相应的六种发心，与何相应？” 第二是：地、金、月、火等二十二种譬喻，是地之界限所分的十地之间。如《现观庄严论》云：“地金月与火，藏与宝出处，海金刚山药，友如意宝日，龙王库道与，乘庄严水及，乐器河云等，名为二十二。”以二十二种譬喻所象征的意义，次第如下：希求、意乐、增上意乐、加行、布施乃至智慧之间的十度、神通、福德与智慧、菩提分法、大悲与胜观、总持与辩才、法的喜宴、一乘道、具足法身等。将希求如地一般，乃至与法身相同而具足如云一般的状态相连。其中，地的界限是：希求等三种在资粮道的三道中。加行是在加行道中。布施乃至智慧之间的十度是在见道和修道所摄的十地中。神通乃至总持辩才之间的五种是特殊的
English
Holding. The cause of liberation, relying on the three trainings of wisdom, there are three types of bodhicitta. Furthermore, based on the three types of precepts—the precepts of restraining discipline, the precepts of accumulating virtue, and the precepts of benefiting sentient beings—there are also three divisions. The four categories are: In the stages of the path of accumulation, the path of joining, as well as the seven impure grounds, the three pure grounds, and the Buddha ground, there are four types of bodhicitta, such as practicing with faith in sequence. As the Ornament of Clear Realization states: "Bodhicitta in the grounds, aspiration and higher thought, purity and maturation, likewise, the abandonment of obscurations." The five categories are: The five bodhicittas of the five paths of accumulation, joining, seeing, meditation, and no-more-learning. The Twenty Thousand Verse states: "The bodhicitta of the initial practitioner, the bodhicitta of complete purification, the bodhicitta of seeing the Dharma, the bodhicitta of liberation, the bodhicitta of inconceivability." The six categories are: Based on the six perfections, there are six bodhicittas. As it states: "The six bodhicittas that possess the six perfections, with what do they correspond?" Secondly: The twenty-two metaphors such as earth, gold, moon, fire, etc., are between the ten grounds divided by the boundaries of the grounds. As the Ornament of Clear Realization states: "Earth, gold, moon, and fire, treasure and source of jewels, ocean, vajra, mountain, medicine, friend, wish-fulfilling jewel, sun, naga, king, treasury, road, vehicle, adorned water, musical instrument, river, and clouds, are the twenty-two." The meanings symbolized by the twenty-two metaphors are as follows in order: aspiration, intention, higher intention, application, the ten perfections from generosity to wisdom, supernormal cognition, merit and wisdom, Dharma in harmony with the factors of enlightenment, great compassion and insight, retention and eloquence, the feast of Dharma, the one vehicle path, possessing the Dharmakaya, etc. Aspiration is like the earth, and being endowed with the Dharmakaya is like the clouds. The boundaries of the grounds are: the three, such as aspiration, are in the three paths of the path of accumulation. Application is in the path of joining. The ten perfections from generosity to wisdom are in the ten grounds included in the path of seeing and the path of meditation. The five from supernormal cognition to retention and eloquence are special.