Tibetan
་པ་དམ་པས་བརྒྱན་རྗེས་སུ། །བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ངེས་པར་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་དོན་ལ་ཉེ་བར་དཔྱོད་པས་ནང་དུ་སེམས་པར་འཇུག་པ་ན། དོན་སྤྱི་ཙམ་དུ་མ་ལུས་པར་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་བསམ་ཤེས་ཀྱིས། རེ་རེ་ནས་ཚིག་དང་དོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་ནོར་མ་ནོར་བསམ་པས་བརྟག་ཅིང་ངེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བས་གསེར་བཞིན་དུ། །ལེགས་པར་བརྟགས་ལ་ང་ཡི་བཀའ། །བླང་བར་བྱ་ཡིས་གུས་ཕྱིར་མིན། །ཞེས་པའི་དཔེས་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་དོན་རྣམས་ལ་དད་པས་འཇུག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་པའི་ལུང་དང་། དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པ་དང་། སྔ་ཕྱི་མི་འགལ་བ་གསུམ་གྱིས་བརྟགས་ནས་བླང་བར་བྱ་བ་སྟེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དོན་གང་ལུང་དང་རིགས་པ་ཡིས། །ལེགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། །སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་མེད་པ་སྟེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་། །ཞེས་སོ། །གཞན་དག་ཤེས་བྱ་གནས་གསུམ་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་བརྟག་པར་འཆད་དོ། །སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནི། ཡིད་བཞིན་མཛོད་ལས། དེ་ལྟར་བསམ་བྱ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། །སྒོམ་བྱུང་ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ། །ཞེས་པས་སྤྱིར་ཇི་ལྟར་ངེས་པའི་དོན་རྣམས་བླང་དོར་གྱི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བྱའི་ལྟ་བ་ལ། འཁོར་ལོ་བར་པའི་དངོས་བསྟན་རིགས་ཚོགས་སུ་བཀྲལ་བ་ལྟར་ན། ངེས་དོན་མེད་དགག་ལ་བཞེད་པས། ཅི་ཡང་མི་སྒོམ་པ་ལ་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་། ཅི་ཡང་མ་མཐོང་བ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འཆད། འཁོར་ལོ་ཐ་མའི་དགོངས་པ་བྱམས་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་བཀྲལ་བ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་བསྟོད་ཚོགས་སུ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་སྒོམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བྱར་བཤད་ཅིང་། དེ་ཉིད་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ཟབ་མོ་རྣམས་དང་ཡང་དགོངས་པ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། གྲུབ་མཐའ་མཛོད་དང་ཡིད་བཞིན་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་སུ་ཐོས་པས་གཏན་ལ་དབབ་བྱ་ངོས་འཛིན་པའི་སྐབས་སུ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་རྒྱུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྩེ་མོར་སྒྲུབ་པར་མཛད་ཅིང་། སྒོམ་པ་ཉམས་མྱོང་གིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་རྣམས་སུ་མྱོང་བྱ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཞེད་པ་གཉིས་མི་འགལ་ལམ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། སོ་སྐྱེའི་སར་ལྟ་བ་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚེ་བློའི་མཚན་འཛིན་གཞིག་དཀའ་བས། དེ་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འགོག་པར་བྱེད་པ་ལ། སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ཐལ་འགྱུར་བ་རྣོ་བའི་ཕྱིིར་དང་། ཡང་སྒོམ་བྱུང་ཉམས་མྱོང་གིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་འཁོར་ལོ་ཐ་མར་གསུངས་པའི་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཟབ་ཅིང་ཆེས་བཟང་བ་ཡིན་ཏེ། དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ཟབ་མོ་རྣམས་ནས་བཤད་པའི་ལྟ་བའི་ཉམས་ལེན་དང་ཡང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །དེས་ན་སྙིང་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྒྱུད་བླ་མ་དང་དབུ་མ་ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པར་གསུངས་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ལ། རིགས་ཅན་དེས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། གནས་ལུགས་ཁམས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའིི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་རག་ལས་པས་ན། སྟན་བདེ་བ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་ལྟར་རྣམ་རྟོག་གི་མཚན་མ་དང་དམིགས་པ་གང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར། གང་ཤར་གྱི་རང་ངོ་ལ་བསལ་བཞག་མེད་པར་སལ་ལེ་སིང་ངེ་ངོས་བཟུང་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་ཞལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཆོས་སྐུ་ནི། །ཡེ་ཤེས་མིག་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པར། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དྲི་མ་མེད་པའི་སྣང་བ་འབྱུང་། །ཞེས་དང་། སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱིས་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །
Chinese
以殊胜者所庄严之后，必须于自心中生起思慧，如是说。又如所听闻之义，以就近观察而令内心趣入时，不只停留在粗略意义上，而是以辨别差别的思慧，一一思择词句和意义的次第，辨别正确与否，务必加以确定。如《般若摄颂》云：“如炼金，经烧割磨，善察吾语，非因敬而取。”以是为例，对于经续的词义，不应仅以信心趣入，而应以生起信心的教证、以实力的理证、以及前后不相违的三者加以观察后方可取舍。如《四百论》云：“凡义以教及理证，善为明显宣说者，前后无有相违者，是为圣者所摄受。”如是说。其他论师则说，应以教证和理证二者来观察所知三处。由修习而生的智慧是，如《如意宝藏论》云：“如是所应思惟圆满后，当于自心生起修生慧。”如是，总的来说，对于如何确定的意义，应从取舍的角度进行修持和实修。特别是，应趣入修习胜观的智慧，即无分别的智慧。如《入行论》云：“由具足寂止之胜观，当知能摧灭烦恼。”如是说。其中，关于以禅修而体验的见解，如中转法轮的真实开示在理聚中所阐释的那样，认为是对意义的无遮破，因此，将什么都不修视为修空性，将什么都不见视为证悟真如。末转法轮的意趣，由弥勒法系的论著，无著、世亲昆仲所阐释，以及龙树论师在赞颂集中，将能取所取二者无别的智慧，阐释为以禅修而体验的对境。而此与密宗的甚深续部，其意趣也是一致的。因此，全知法王无垢光尊者也于《宗派宝藏论》和《如意宝藏论》的根本释文中等论著中，在确定应以闻思而定解的对境时，将应成派中观宗安立为因乘大乘的顶峰。
English
After being adorned by the supreme ones, one must generate the wisdom of contemplation in one's mind. Thus it is said. Furthermore, when one engages the mind inwardly by closely examining the meaning of what has been heard, one should not remain with just the general meaning, but with the wisdom of contemplation that distinguishes the particulars, one should examine and ascertain each and every sequence of words and meanings, thinking about whether they are correct or incorrect. As it says in the Essence of Wisdom Collected from All: "Like gold, through burning, cutting, and polishing, examine my words well, and take them not out of respect." As an example, one should not merely engage with the words and meanings of the sutras and tantras with faith, but one should examine them with the scriptures that generate confidence, with the reasoning of factual strength, and with the three that are not contradictory to what came before and after, and then take them. As it says in the Four Hundred Verses: "Whatever meaning is well and clearly spoken by scripture and reasoning, and is without contradiction to what came before and after, is embraced by the holy ones." Thus it is said. Other teachers explain that the three places of knowledge should be examined by the two, scripture and reasoning. The wisdom that arises from meditation is, as it says in the Wish-Fulfilling Treasury: "When what is to be contemplated is thus completely perfected, one should generate the wisdom that arises from meditation in one's mind." Thus, in general, one should practice and experience the meanings that have been ascertained, from the perspective of what to take and what to discard. In particular, one should engage in meditating on the wisdom of higher seeing, the non-conceptual wisdom. As it says in the Engaging in Bodhisattva Behavior: "By the higher seeing that is fully endowed with calm abiding, one should know that the afflictions are completely destroyed." Thus it is said. Among these, regarding the view to be experienced through meditation, as the explicit teachings of the middle turning of the wheel are explained in the collections of reasoning, it is asserted that there is no negation of meaning, therefore, not meditating on anything is considered meditating on emptiness, and not seeing anything is considered realizing suchness. The intention of the final turning of the wheel, as explained by the treatises of the Maitreya teachings, Asanga and Vasubandhu, and in the collections of praises by Nagarjuna, the wisdom that is inseparable from the apprehended and the apprehender is explained as the object to be experienced through meditation. And this is also in accordance with the intention of the profound tantra classes of secret mantra. Therefore, the all-knowing Dharma King, the Venerable Drime Ozer, also in the Root and Commentary of the Treasury of Tenets and the Wish-Fulfilling Treasury, etc., when determining the object to be ascertained through hearing and thinking, establishes the Prasangika Madhyamaka as the pinnacle of the Great Vehicle of the causal vehicle.
Chinese
并且行持。在以禅修体验来确定的各个时候，如果认为体验者与所执、能执二者分离的各自自证智是不矛盾的，那么是不矛盾的。在凡夫位以闻思来确定见解时，心的相执难以摧毁，因此，以闻思所生的智慧来遮止它。因为破立宗的理证是极具锋芒的。而且，以禅修所生的体验来确定时，最后法轮所说的中观见解，是甚深且极好的。因为，自性清净的法界，胜义谛的自生智慧，是一切法的原始状态。因为与甚深密咒续部中所说的见修行持也相符，所以这样认为。因此，如《宝性论》和《中观法界赞》中所说的那样，通达了心髓经部的密意之后，具种性者发起无上菩提心，并且，安住实相界之义，也依赖于无分别的等持之门。因此，在舒适的坐垫上结跏趺坐，如是说：此中无有可遣除，无有丝毫可安立，如实观照如实性，如实见已得解脱。如是，对于分别念的相和所缘，心中不作意任何，对于任何显现的自性，无有取舍地，坦然、明朗，在远离一切执着的自面上，一心安住。心与心所的一切戏论止息，从而将证见远离能取所取的无分别智慧，各自本觉的自性。如《宝性论》所说：内在自性法身者，将以智慧之眼见。《法界赞》中说：依于眼与色，将生无垢之显现。以及，罗睺罗赞颂圣母时说：言思表达皆不及，般若波罗蜜多，不生不灭虚空性，各自证知智行境，三世诸佛之母前，我皆顶礼作赞颂。
English
And practice. At all times when determining through meditative experience, if it is thought that the self-cognizant wisdom of each individual, which is separate from the experiencer and the grasped and grasper, is not contradictory, then it is not contradictory. When establishing a view through hearing and thinking on the level of ordinary beings, it is difficult to destroy the mind's clinging to characteristics. Therefore, it is prevented by the wisdom arising from hearing and thinking. Because the reasoning that refutes and establishes tenets is extremely sharp. Moreover, when determining through meditative experience, the Madhyamaka view taught in the final turning of the wheel is profound and excellent. Because the naturally pure realm of reality, the ultimate truth of self-arising wisdom, is the primordial state of all phenomena. It is thought that this is also in accordance with the view and practice taught in the profound secret mantra tantras. Therefore, having understood the meaning of the essence sutras, as stated in the Ratnagotravibhāga and the Madhyamakadharmadhātustotra, the one with the potential generates the supreme bodhicitta. Moreover, realizing the meaning of the realm of reality also depends on the gate of non-conceptual samadhi. Therefore, sitting in the lotus position on a comfortable seat, it is said: "Here, there is nothing to be removed, there is not even a little to be established, truly look at the true nature, having truly seen, be liberated." Thus, without paying attention to any characteristics or objects of conceptual thought, without acceptance or rejection of the nature of whatever arises, openly and clearly, abide single-pointedly on your own face, free from all grasping. All the elaborations of mind and mental factors cease, and thus one will see the non-conceptual wisdom that is separate from grasping and being grasped, the very nature of one's own awareness. As it says in the Ratnagotravibhāga: "The inner self, the Dharmakaya, will be seen with the eye of wisdom." And in the Dharmadhātustotra: "Relying on the eye and form, stainless appearances will arise." And as Rāhula praised the Mother: "Beyond speech, thought, and expression, Prajñāpāramitā, unborn, unceasing, the nature of space, the object of the wisdom of individual self-awareness, to the Mother of the Buddhas of the three times, I prostrate and praise!"