Tibetan
ག་གི་རྟོགས་པ། དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་མཁྱེན་པ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པའི་རྗེས་ཐོབ་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལྟ་བུའོ། །དབྱེ་ན། ངོ་བོ། ཡོན་ཏན། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་གསུམ། དང་པོ་གཉིས་སྔ་མ་དང་འདྲ། གསུམ་པ་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་གཏན་ཚིགས་བཅུ་དྲུག་གོ ། གསུམ་པ་ལ། མཚན་ཉིད་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་ཞིག །རང་གང་ལ་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་སྒོམ་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ། མཚན་གཞི་ནི། བྱང་སེམས་སྒོམ་ལམ་པ་དབང་འབྲིང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སོགས་གོང་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན་གསུམ་ལས་སྔ་མ་གཉིས་གོང་དང་འདྲ། གསུམ་པ་ལ། སྐྱེ་བ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས། འགག་པ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས། དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས། ཡུལ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས། ཤེས་པ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས། ཉམས་ལེན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས། ཐབས་མཁས་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་བརྒྱད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས། འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས། མ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་པ་དབང་རྣོན་ཆོས་ཅན། རང་གི་སེམས་རྒྱུད་ལ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་འབྱུང་རུང་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུད་ལ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་གི་རྒྱལ་སྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྒྱུ་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་སྐྱེ་བར། །རྗེས་སུ་དཔོག་པ་གང་ཡིན་པ། །དོན་གཞན་ལ་ནི་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །དེ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རྗེས་ཐོབ་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་པ་དབང་རྣོན་ཆོས་ཅན། བསམ་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐེག་དམན་ལམ་དུ་འཇུག་མི་ སྲིད་པའི་མཉམ་བཞག་གི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྔོན་སོང་ཡིན་ཏེ། རང་དོན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་བསམ་པས་མ་གོས་ཤིང་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྗེས་ཐོབ་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དུ་ལྡན་གྱི་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ས་བཅུ་པ་ལས། དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་དང་། །ཆུ་སྐྱར་ལས་ནི་ཆུར་དཔོག་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་གྱིས། །རིགས་ནི་ཚད་མ་དག་ལས་
Chinese
何者的证悟？成为其果的后得智，以及与其一同行持的后得身语的特殊行为等。分类有：自性、功德、所缘之门三种分类。前两种与前相同。第三种是包含十六刹那的能知和所知，即十六种理路。第三种，定义是：不退转的理路，凡是具有此理路的菩萨修道者，都具有能使其不退转的能力。例子是：菩萨修道者中根者的相续等，如前所述。分类有三种，前两种与前相同。第三种有：生起甚深的理路、止灭甚深的理路、如是性甚深的理路、所缘甚深的理路、了知甚深的理路、修习的行为甚深的理路、能取所取二取不成立甚深的理路、方便善巧甚深的理路，共八种。第二种有：自性的理路、果的理路、无缘的理路三种。第一种是：菩萨加行道中的利根者，法性，自相续中生起无间断的遍智智慧是可能的，因为自相续中具有生起无间断的遍智智慧的圆满因缘的佛子。如是安立。在《释量论》中说：从因缘聚合中产生果，凡是随其推测的，因为不依赖其他意义，所以说是自性。如是说。第二种是：具有后得身语特殊行为的菩萨加行道中的利根者，法性，从思维和行为两方面来说，不可能进入小乘道，因为先前已经有了不为自利作意所染污，且被证悟空性的殊胜智慧所摄持的后得身语的特殊行为。例如，有烟的山上，有火，因为有烟。如是安立。又如《十地经》中说：从烟知火，从水鸟知水，具有智慧的菩萨，从正量中……
English
What is realization? It is the subsequent wisdom that becomes its result, and the special actions of body and speech that accompany it. There are three types of classification: by nature, by quality, and by object. The first two are the same as before. The third is the sixteen lines of reasoning that are contained in the sixteen moments of knowing and enduring. The third, the definition is: any reasoning that is irreversible. Any Bodhisattva on the path of meditation who possesses this reasoning has the ability to make him irreversible. The example is: the continuum of a Bodhisattva on the path of meditation with medium faculties, etc., as before. There are three types of classification, the first two are the same as before. The third has: the reasoning of profound arising, the reasoning of profound cessation, the reasoning of suchness, the reasoning of profound object, the reasoning of profound knowledge, the reasoning of profound practice, the reasoning of non-duality of grasper and grasped, and the reasoning of skillful means, a total of eight. The second has: the reasoning of nature, the reasoning of result, and the reasoning of non-apprehension, a total of three. The first is: a Bodhisattva on the path of joining with sharp faculties, the nature of phenomena, it is possible for omniscient wisdom to arise uninterruptedly in one's mind stream, because one is a son of the Buddha who has the complete causes and conditions for the uninterrupted arising of omniscient wisdom in one's mind stream. Thus it is established. In the Pramāṇavārttika it says: From the aggregation of causes, the result arises, whatever is inferred from it, because it does not depend on other meanings, it is said to be nature. Thus it is said. The second is: a Bodhisattva on the path of joining with sharp faculties who possesses special actions of body and speech in the subsequent attainment, the nature of phenomena, it is impossible to enter the Lesser Vehicle path from the perspective of both thought and action, because previously there were special actions of body and speech in the subsequent attainment that were not tainted by thoughts of self-interest and were seized by the special wisdom that realizes emptiness. For example, on a mountain with smoke, there is fire, because there is smoke. Thus it is established. Also, as it says in the Daśabhūmika Sūtra: From smoke, one knows fire, from water birds, one infers water, a Bodhisattva with intelligence, from valid reasoning...
Tibetan
ཤེས། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་པ་དབང་རྣོན་ཆོས་ཅན། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་གང་ཟག་ཡིན་ཏེ། བསམ་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐེག་དམན་ལམ་དུ་འཇུག་མི་སྲིད་པའི་རྒྱལ་སྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་གཞུང་གིས་བསྟན་ཚུལ་ནི། ལུས་རྣམ་བཞག་ཏུ། སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས་ཞེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་ལ་དབྱེ་ན་དུ། དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་གིས་སྒྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་སེམས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་ལས། དང་པོ་འཆད་པ་ནི། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གནས། །དེ་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །ཞེས་པས་བསྟན། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་ལྡོག་སོགས་རྟགས། །ཞེས་སོགས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་། གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་ལྡོག་སོགས་རྟགས། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་བརྗོད་པ་ཡིས། །ཞེས་པས་གཏན་ཚིགས། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ལ་གནས་པའི། །ཞེས་པས་ཆོས་ཅན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ། ཞེས་པས་བསྒྲུབ་ཆོས། མཚན་ཉིད་འདི་ཞེས་པས་དེའི་ཁྱབ་པ་བསྟན་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་བཤད་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་ལམ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སོགས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་བསྟན་བཤད་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །ཞེས་པས་གཏན་ཚིགས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཞེས་པས་ཆོས་ཅན། མི་ལྡོག་པའི་ཞེས་པས་བསྒྲུབ་ཆོས། མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པ་བསྟན། གསུམ་པ་ནི། སྒོམ་ལམ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སོགས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན། འོ་ན། སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་གང་། དབྱེ་ན་དུ། དེའི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་གཞི་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་ཐེག་དམན་གྱི་སྒོམ་ལམ་ལས་ཡུལ་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཟབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་འཆད་པ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། ཞེས་སོགས་སོ། །ངོ་བོ་འཆད་པ་ནི། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་དང་མཐོང་བའི་ཞེས་སོགས་སོ། །གྲངས་ངེས་འཆད་པ་ནི། དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་རྩོད་སྤོང་འཆད་པ་ནི། གྲངས་མེད་ལ་སོགས། ཞེས་སོགས་སོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཉམས་པ་དང་། གཉེན་པོ་འཕེལ་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་ཐལ། དེ་དོན་དམ་པར་བདེན་སྟོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་
Chinese
如是知晓。第三，具足利根的菩萨加行道者，是从无上菩提中不退转的补特伽罗，因为是从思维和修行的角度来说，是不可能进入小乘道的王子。如是安立。第三，经论的教示方式是：在《身差别论》中，在“不退转的学道者之众”的章节中，如果区分不退转的僧众，那么，以什么不退转的理由来成立呢？对此，不退转的菩萨有加行道、见道、修道三者。首先，解释加行道：在决择分中，“何等菩萨安住于，彼等此处不退转之众。”如是教示。详细解释彼等是：“色等之退转等相。”等如是宣说。又是，“色等之退转等相，以二十种方式宣说之。”如是理由。“安住于决择分之。”如是法。“不退转。”如是所立。以“此定义”来显示其周遍，同样在广说中也应知晓。第二，在见道中，以“菩萨”等二句来教示。详细解释彼等是：“见道之忍”等如是教示宣说等。又是，“见道之忍，与智之十六刹那。”如是理由。“菩萨”如是法。“不退转”如是所立。应知是定义。显示周遍成立。第三，在修道中，以“菩萨”等二句来教示。那么，修道的体性是什么？如果区分，有多少种？其相之根据是什么呢？宣说大乘修道比小乘修道从所缘的领悟方式的角度来说，具有甚深差别的特点是：“修道是甚深。”等。宣说体性是：“决择分与见道之”等。宣说数量决定是：“彼是恒常之故。”等。对此，宣说诤论消除是：“无数等。”等。大乘修道的所断衰损，和对治增长的事业不作，因为彼在胜义中是真实空性的缘故。
English
As it is known. Third, a Bodhisattva on the path of application, who is of sharp faculties, is a person who does not turn back from the unexcelled Bodhi, because from the perspective of thought and practice, it is impossible for a prince to enter the path of the Lesser Vehicle. As it is established. Third, the way the scriptures teach is: In the *Body Differentiation*, in the chapter on "the assembly of learners who do not turn back," if we distinguish the Sangha who do not turn back, then, by what reason of non-retrogression is it established? To this, the Bodhisattva who does not turn back has three: the path of application, the path of seeing, and the path of meditation. First, explaining the path of application: In the decisive division, "Whatever Bodhisattvas abide, they are here the assembly of non-retrogression." As it is taught. Explaining them in detail is: "Signs such as turning back from forms," etc., as it is said. Also, "Signs such as turning back from forms, are declared in twenty ways." As the reason. "Abiding in the decisive division." As the subject. "Non-retrogression." As the predicate to be proven. By "this definition" it shows its pervasion, and similarly, it should also be known in the extensive explanation. Second, in the path of seeing, it is taught by the two phrases "Bodhisattva," etc. Explaining them in detail is: "The forbearance on the path of seeing," etc., as the teachings and explanations. Also, "The forbearance on the path of seeing, and the sixteen moments of wisdom." As the reason. "Bodhisattva" as the subject. "Non-retrogression" as the predicate to be proven. It should be known as the definition. Showing the establishment of pervasion. Third, in the path of meditation, it is taught by the two phrases "Bodhisattva," etc. Then, what is the nature of the path of meditation? If we distinguish, how many kinds are there? What is the basis of its signs? Explaining the characteristic that the Mahayana path of meditation has a profound difference from the Hinayana path of meditation in terms of the way of realizing the object is: "The path of meditation is profound," etc. Explaining the nature is: "The decisive division and the path of seeing," etc. Explaining the definite number is: "Because it is constant," etc. To this, explaining the elimination of disputes is: "Countless," etc. The abandonment of the Mahayana path of meditation is diminished, and the work of increasing the antidote is not done, because it is truly empty in the ultimate sense.