Tibetan
ཀྱི་བདེན་པ་དང་། གནས་ལུགས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་གཞན་ལ་མ་གསན་པར། །བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྟོན་པར་མཛད། །གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་དེ་བཞིན་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་མཆིས། །ཞེས་དང་། རྩ་ཤེས་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེ་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་བའི་དོན་དམ་བདེན་པ་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བློས་མཐོང་ཚུལ་ཐ་དད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་ཐ་དད་པར། །དེ་ཉིད་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་རྫོབ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཡིན། །མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་པའི་ཕྱིར། །བྱས་དང་མི་རྟག་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གནས་ཚུལ་སེམས་པའི་རིགས་ངོར། བདེན་གཉིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་སྐྱོན་བཞི་བཞི་ཡོད་པར་དགོངས་འགྲེལ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལ་སྐྱོན་བཞི་ནི། ཀུན་རྫོབ་མཐོང་བས་གཙོ་བོར་དོན་དམ་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ལ་དམིགས་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་འཕེལ་བ་ལྟར། དོན་དམ་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱང་དེ་འཕེལ་བར་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ལས་ལོགས་སུ་དོན་དམ་བཙལ་དུ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །ཐ་དད་པའི་སྐྱོན་བཞི་ནི། དོན་དམ་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་དང་། དོན་དམ་རྟོགས་པས་སྣང་བ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་མི་ཆོད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་རིགས་པས་མ་རྙེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བའོ། །དེའི་དོན་ཡང་། བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་རིགས་པས་དཔྱད་པའི་ཚེ་གྲུབ་ན། དོན་དམ་རྟོགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་མ་ཆོད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བ་དང་། དོན་དམ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་བྱང་འཕེལ་བ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བའོ། ། དགོངས་འགྲེལ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་དེ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་སེམས་པ། །དེ་དག་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ལ། མཚན་ཉིད། སྒྲ་བཤད། དབྱེ་བ། བདེན་གཉིས་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་བཤད་པ་དང་བཞི། དང་པོ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ། མདོ་སྡེ་བ། སེམས་ཙམ་པ། དབུ་མ་བའི་འདོད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་པའམ་བཤིག་པ་ན་རང་འཛིན་གྱི་བློ་འདོར་བའི་ཆོས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ལ་བཅོམ་པ་ན། རང་འཛིན་བློ་འདོར་བ་དང་། བློས་རྣམ་པར་བཤིག་པ་ན་རང་འཛིན་བློ་འདོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། བུམ་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི། བུམ་ནང་གི་ཆུ་ལྟ་བུའོ། །བཅོམ་པའི་བློས་བཤིག་པ་ན་རང་འཛིན་གྱི་བློ་མི་འདོར་བ། དོན་དམ་གྱི་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི་རྡུལ་ཕྲན་དང་། ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཛོད་ལས། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཆོས་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་ཅིང་། སྤྱི་མཚན་དང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དོན་གཅིག །རང་མཚན་དོན་དམ་བདེན་པ་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་གཅིག་ཏུ་འདོད་དེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། དོན་དམ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་། །དེ་འདིར་དོན་དམ་ཡོད་པ་ཡིན། །གཞན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་སྟེ། །དེ་དག་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཤད། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། གཞན་དབང་གང་རུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དང་། རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་དུ་གྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིམ་བཞིན་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་བཏགས་དང་གཞན་དབང་དང་པོའི་མཚན་གཞི། ཡོངས་གྲུབ་གཉིས་པའི་མཚན་གཞིར་འདོད་དེ། བཞི་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཞི་བ་ལྷས་འཇིག་རྟེན་པའི་བློའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བའི་སྣང་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཀུན་རྫོབ་དང་། དེ་ལས་འདས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པར་བཞེད་དེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཀུན་རྫོབ་དང་ ནི་དོན་དམ་སྟེ། །འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །ཟླ་གྲགས། མཐོང་བ་ཡང་དག་པ་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དོན་དམ་དང་། མཐོང་བ་རྫུན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་བཞེད་དེ། འཇུག་པར། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་རྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་དེ་དེ་ཉིད་དེ། །མཐོང
Chinese
是关于世俗谛和胜义谛两种。如《父子相见经》中说： “世间知者不听于他人，以这二谛而作开示。何为世俗，何为胜义谛，第三谛则任何时候都不存在。”又如《中论》中说：“诸佛依二谛，为众生说法，一为世俗谛，二为胜义谛。” 第三，这二谛是体性一而反体各异。因为如果以理智分析，就找不到与世俗谛体性相异的胜义谛，而且从心识的显现方式来看，也没有任何差别。《入菩萨行论释》中说：“非从世俗谛，而可观察彼，世俗即是空，空性即世俗，无则不生故，如作与无常。” 在思维实相的智者面前，不应将二谛分析为一体或异体，因为《解深密经》中说，这样分析各有四种过失。第一种分析为一体的四种过失是：如果见到世俗谛，就会主要见到胜义谛；就像执著世俗谛会增长烦恼一样，执著胜义谛也会增长烦恼；不能在世俗谛之外寻求胜义谛；世俗谛具有各种戏论，胜义谛也会变成那样。 分析为异体的四种过失是：胜义谛不应是显现的自性；证悟胜义谛不能断除对显现的真实执著；不能以理智找到的真如不应是胜义谛；烦恼和清净应成一体。它的意思是：如果以理智分析二谛的体性是异体，那么证悟胜义谛也不能断除对世俗谛的执著，因此执著烦恼会增长，执著胜义谛会增长清净，这两种情况会同时发生。 《解深密经》中说：“行蕴界与胜义之自性，是一与异皆离之自性。谁人若思一与异，彼等已入非理作意。”
English
These are the two truths: the conventional truth and the ultimate truth. As stated in the Sutra of the Meeting of Father and Son: "The knower of the world, without listening to others, teaches through these two truths. Whatever is conventional is also ultimate; a third truth never exists." Also, as stated in the Root Wisdom: "The Buddhas teach the Dharma, relying truly on two truths: the conventional truth of the world and the truth of the ultimate meaning." Third, these two truths are of one essence but different aspects. Because if one analyzes with reason, one cannot find an ultimate truth that is different in essence from the conventional truth, and because there is no difference in the way they appear to the mind. As stated in the Commentary on the Bodhichitta: "Not different from the conventional, that itself is not an object. The conventional is said to be emptiness. Emptiness alone is conventional. Because without it, it cannot arise. Just like the made and the impermanent." In the face of those who contemplate the nature of reality, the two truths should not be analyzed as either one or different, because the Explanation of Intent states that there are four faults in each of these analyses. The four faults of the first analysis, as one, are: seeing the conventional truth will primarily lead to seeing the ultimate truth; just as attachment to the conventional increases afflictions, attachment to the ultimate will also increase them; it would be impossible to seek the ultimate truth separately from the conventional; and the ultimate would become like the conventional truth, with its various elaborations. The four faults of the analysis as different are: the ultimate would not be the nature of appearances; realizing the ultimate would not sever the imputation of true clinging to appearances; the suchness that cannot be found by reason in the conventional would not be the ultimate; and afflictions and purification would become one. Its meaning is: if the essence of the two truths is proven to be different when analyzed with reason, then even if one realizes the ultimate, one will not sever the imputation to the conventional, thus increasing afflictions, and increasing purification by focusing on the ultimate would occur simultaneously. As stated in the Explanation of Intent: "The aggregates, realms, and the nature of the ultimate, are of a nature free from one and different. Whoever thinks of one and different, those have entered into improper attention."
Chinese
分类。定义。词源。区分。解释二谛的量有四种。第一种是：毗婆沙宗，经部宗，唯识宗，中观宗的观点。第一种是：当被摧毁或破坏时，会舍弃自执之心的法，是世俗的定义。对于它，当被摧毁时，会舍弃自执之心；以及被心识完全破坏时，会舍弃自执之心，有两种情况。第一种，比如瓶子。第二种，比如瓶子里的水。被摧毁的心识破坏时，不舍弃自执之心的，是胜义的定义。例子的基础是微尘和识。在《俱舍论》中说：如果被摧毁或被心识其他所破除，如果排除它，心识不会执著于它，像瓶子和水一样是世俗的，胜义的存在是其他的。第二种是：被分别念虚构的，不能起作用的法，以及以自己的定义成立的，能起作用的，被认为是定义。共相和世俗谛是一个意思。自相、胜义谛和事物，被认为是一个意思。在《释量论》中说：凡是胜义能起作用的，那在这里就是胜义存在。其他的都是世俗存在，这些解释了自相和共相的定义。第三种是：被分别念虚构的，以及被他起所包含的法，以及通过理性能经受分析而成立的真如，依次是定义。遍计所执和他起是第一个例子的基础。圆成实性是第二个例子的基础。第四种是：一般地阐述，以及简略地阐述定义两种。第一种是：寂天认为，成为世间心识的对境的显现之法是世俗，超越它的真如是胜义谛。在《入菩萨行论》中说：世俗和 是胜义，这被认为是二谛。胜义不是心识的对境，心识被称为是世俗。月称认为，正确的见解是圣者的等持智慧的执著方式的对境是胜义，虚假的见解是世间心识的执著方式的对境是世俗谛。在《入中论》中说：一切事物通过正确的和虚假的见解，事物获得两种自性被执著。正确的见解的对境就是真如，见
English
Classification. Definition. Etymology. Differentiation. There are four explanations of the valid means of ascertaining the two truths. The first is: the views of the Vaibhashika, Sautrantika, Chittamatra, and Madhyamaka schools. The first is: the dharma that abandons the mind of self-grasping when destroyed or broken, is the definition of conventional truth. For it, when destroyed, it abandons the mind of self-grasping; and when completely destroyed by the mind, it abandons the mind of self-grasping, there are two situations. The first, like a vase. The second, like the water inside the vase. That which does not abandon the mind of self-grasping when destroyed by the destroying mind is the definition of ultimate truth. The basis of the example is particles and consciousness. In the Treasury of Knowledge, it says: If something is destroyed or eliminated by another through the mind, if it is excluded, the mind will not adhere to it. Like a vase and water, it exists conventionally, while the existence of ultimate truth is different. The second is: the dharma that is fabricated by conceptual thought and cannot perform a function, and that which can perform a function established by its own definition, is considered a definition. General characteristics and conventional truth are the same meaning. Specific characteristics, ultimate truth, and entities are considered to be the same meaning. In the Commentary on Valid Cognition, it says: Whatever ultimate truth can perform a function, that here is ultimate existence. Others are conventional existence, these explain the definitions of self-characteristics and general characteristics. The third is: the dharma that is fabricated by conceptual thought, and that which is included by other-dependence, and the suchness that is established through reason that can withstand analysis, are successively the definitions. The imputed and other-dependence are the basis of the first example. The perfectly established is the basis of the second example. The fourth is: generally explaining, and briefly explaining the definitions, two types. The first is: Shantideva believes that the phenomena of mere appearance that become the object of worldly minds are conventional, and the suchness that transcends it is ultimate truth. In the Bodhisattvacharyavatara, it says: Conventional and are ultimate, these are considered the two truths. Ultimate truth is not the object of the mind, the mind is said to be conventional. Chandrakirti believes that the correct view, the object of the grasping mode of the samadhi wisdom of the noble ones, is ultimate truth, and the false view, the object of the grasping mode of worldly minds, is conventional truth. In the Introduction, it says: All things, through correct and false views, the two natures of things are grasped. The object of the correct view is suchness, view