Tibetan
་སྡང་། གཏི་མུག །དུག་གསུམ་ཆ་མཉམ་ལ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་ཉི་ཁྲི་རེ་སྟེ་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་གསུངས་པ་དེ་དག །མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པས་གཟུགས་ཕུང་གིས་བསྡུས་པར་བཞེད། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་མིང་སྤྱི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་བཞེད་དོ། །ཞར་བྱུང་ནི། ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན། །སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །ཞེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཕུང་གི་ཚད་གང་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་མཛད་པའི་ཆོས་ཕུང་གི་བསྟན་བཅོས་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ཡོད་པ་དེ་ཚད་ཡིན་ཟེར། ཁ་ཅིག་ཕུང་པོ། ཁམས། སྐྱེ་མཆེད་སོགས་དོན་ཚན་རེ་རེ་རྫོགས་པར་སྟོན་པའི་གཏམ་ཚོགས་ལ་འདོད། སློབ་དཔོན་རང་གི་བཞེད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྣ་རེ་འདུལ་བའི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པར་སྟོན་པའི་གཏམ་ཚོགས་ལ་བཞེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་གྲངས་མཐུན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་གྱི་བསྡུ་ཚུལ་ནི། དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་ཅི་རིགས་པར། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལེགས་དཔྱད་དེ། །ཇི་སྐད་བཤད་པར་བསྡུ་བར་བྱ། །བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ། །སྣང་དང་མུན་པ་དག་ཡིན་ ལོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྣམ་ཤེས་ཁམས་ཡིན་སྐྱེ་བའི་རྟེན། །ཞེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཕུང་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་མདོ་ལས་ཅི་རིས་པར་གསུངས་པའི་ཕུང་པོ། སྐྱེ་མཆེད། ཁམས་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་དཔྱད་དེ་འདིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོས་གསུམ་དུ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས། དང་པོ་གཟུགས་ཕུང་གིས་བསྡུས། ལྷག་མ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ། །འོ་ན་ཟད་པར་གྱི་དང་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟར་བསྡུས་ཤེ་ན་དེ་ལ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆ་གཉིས་སུ་ཡོད་ཅིང་། དང་པོ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས། གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །འབྱུང་བཞིའི་ཁམས་ནི་རེག་བྱའི་ཁམས་སུ་བཤད་ཟིན་ཞིང་། བུ་ག་ནམ་མཁའ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉིན་པར་སྣང་བ་དང་། མཚན་མོ་མུན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ལོ། །ཟག་བཅས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ཏེ་ཡང་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་བྱེད་པས་སོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཡིན་ཏེ་མདོ་ལས། ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་འབྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད། འབྱུང་བཞིས་རྒྱས་པར་བྱེད། ནམ་མཁས་རྒྱས་པའི་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་ལ། གཉིས་ཚན་གྱི་སྒོ་ནས། གསུམ་ཚན་གྱི་སྒོ་ནས། བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས། གྲུབ་པ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས། བྱུང་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས། ལྟ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་དྲུག །དང་པོ་ནི། བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ། །ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་པུ་བསྟན་ཡོད་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་ཡུལ་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཅན་བཅུ་ཅར་ཡང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ནི་རང་ཡོད་པའི་སར་གཟུགས་ཅན་གཞན་འབྱུང་བ་ཐོགས། འགའ་ཞིག་ནི་རང་ཉིད་གཞན་ལ་ཐོགས་པའོ། ། དང་པོའི་དཔེ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད། གཉིས་པའི་དཔེ་ནི་ཉི་མ་དང་སྣང་བ་ལྟ་བུ། འདིར་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ། དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ། སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་གསུམ། ཡུལ་ཅན་རྣམས་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས། སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས། འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན་མུ་བཞིར་ཡོད་དེ། མིག་དབང་ལྟ་བུ་ནི་དང་པོ་ཡིན་གྱི་གཉིས་པ་མིན། ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་གི་དབང་ཤེས་ལྟ་བུ་ནི། གཉིས་པ་ཡིན་གྱི་དང་པོ་མིན། མིག་ཤེས་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ། ཡུལ་ལ་ཐོགས་ན་ཡུལ་དེ་ཡོད་དགོས་སོ། །དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་ན་དེ་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་བོ། །དང་པོ་ལ་མུ་བཞི་ཡོད་དེ། སྐམ་སར་ཐོགས་ལ་རློན་སར་མི་ཐོགས་པ་མིའི་མིག་ལྟ་བུ། རློན་སར་ཐོགས་ལ་སྐམ་སར་མི་ཐོགས་པ་ཉའི་མིག་ལྟ་བུ། གཉིས་ཀར་ཐོགས་པ་སྲམ་གྱི་མིག་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་ནི། བདུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ཡོད་སར་ཅིག་ཤོས་འབྱུང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ལ་ལྟ་བུ། འོ་ན་མིག་དབང་གི་རྡུལ་དང་། ལུས་དབང་གི་རྡུལ་གཉིས་ཇི་ལྟར་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས། གཅིག་ཡོད་སར་ཅིག་ཤོས་འབྱུང་བ་ལ་མི་ཐོགས་པའི་ཚུལ་དུ་གནས། དཔེར་ན་སྒྲོན་མེའི་འོད་ཡོད་སར་ཉི་མའི་འོད་འབྱུང་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་གསུམ་ཚན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལ། དགེ་སོག
Chinese
贪、嗔、痴。对于平等运用三种毒素的对治法，宣说了两万一千个法蕴，总共八万四千个法蕴。随顺经部宗的观点，这些法蕴是能表达的语言，因此被摄于色蕴之中。随顺分别说者的观点，这些法蕴是非名称总和的行，因此被摄于行蕴之中。 顺便说一下：有些人说，衡量教典的标准是： 蕴等言说每一项， 对治诸种行持故， 相应宣说诸法蕴。 也就是说，衡量法蕴的标准是什么呢？有些人说，是由舍利子所著的、有六千颂的法蕴论，那个是标准。有些人认为，蕴、界、处等，完整地显示每一个意义的言说集合就是法蕴。论师自己的观点是，对于调伏每一种烦恼的对治法，完整地显示的言说集合。因为对于运用八万种烦恼的对治法，宣说了数量相同的八万四千个法蕴。 第二，其他界和处的摄集方式是： 如是其余随其宜， 蕴处界等诸法者， 善加分析自相后， 如是所说当摄集。 孔隙即是虚空界， 显现光明与黑暗。 具漏之识即是识， 识界乃是生之基。 也就是说，如法蕴被三种法所摄集一样，其他在经中随其所宜宣说的蕴、处、界等，要善加分析各自的自相，然后摄集到这里所说的三种法中。从戒律、禅定、智慧、解脱和解脱智见这些蕴中，第一个被摄于色蕴，其余的被摄于行蕴。那么，灭尽定和持胜定如何摄集呢？它们有心和心所两种部分，第一个被摄于意处，第二个被摄于法处。四大界已经在可触界中解释过了。孔隙虚空就是虚空界，因为白天显现光明，夜晚显现黑暗。有漏的识
English
Attachment, aversion, and ignorance. As antidotes to the equal application of the three poisons, twenty-one thousand collections of teachings were taught, totaling eighty-four thousand collections of teachings. According to the Sautrāntikas, these collections of teachings are expressive words, and therefore they are considered to be included in the form aggregate. According to the Vaibhāṣikas, these are formations that are not general names, and therefore they are considered to be included in the aggregate of formations. Incidentally, some say that the measure of scriptures is: Aggregates and so forth are each statement, For the sake of counteracting all actions, The collections of teachings are taught accordingly. That is to say, what is the standard for measuring a collection of teachings? Some say that the standard is the collection of teachings composed by Śāriputra, which contains six thousand verses. Some consider the collections of statements that completely show each meaning of aggregates, elements, and sense bases to be collections of teachings. The teacher's own view is that it is the collections of statements that completely show the antidotes to subdue each affliction. Because for the antidotes to the application of eighty thousand afflictions, eighty-four thousand collections of teachings were taught in equal number. Second, the way to include other elements and sense bases is: Likewise, others as appropriate, The aggregates, sense bases, and elements, Having well analyzed their own characteristics, Should be included as stated here. A gap is called the space element, Appearance of light and darkness. Contaminated consciousness is consciousness, The consciousness element is the basis of birth. That is to say, just as the collections of teachings are included by the three dharmas, the aggregates, sense bases, and elements that are taught as appropriate in the sūtras should also be well analyzed for their own characteristics and then included in the three dharmas mentioned here. From the aggregates of ethics, concentration, wisdom, liberation, and the wisdom of liberation, the first is included in the form aggregate, and the rest are included in the aggregate of formations. So, how are the cessation attainment and the suppression attainment included? They have two parts, mind and mental factors. The first is included in the mind sense base, and the second is included in the dharma sense base. The four great elements have already been explained in the touchable element. A gap in space is called the space element, because it appears as light during the day and as darkness at night. Contaminated consciousness
Chinese
是识蕴，因为它是转生到轮回的所依。无漏的识蕴不会这样做。第一，经中说：这六界是进入母胎的门户。经中所说的识能进入母胎，四大使其增长，虚空是增长的助伴。第三，从界的相的差别上分，从二分的角度，从三分的角度，从有碍无碍的角度，从成色等角度，从生等角度，从见等角度来分，共有六种。第一种是：显现有者此唯色，有碍之物乃十色。意思是说，色的生处唯是显现有者，因为是在眼境中可以显现的色。十色全部都是有碍之物，有些是阻碍其他色在自身所在之处产生，有些是自身阻碍其他事物。 第一种的例子是：色的生处。第二种的例子是太阳和光明。这里有对境的阻碍，对所缘的阻碍，对遮蔽的阻碍三种。有境者是对境的阻碍，心和心所是对所缘的阻碍。如果认为这二者有什么区别，那么有四句：比如眼根是第一种但不是第二种。比如二月显现的眼识是第二种但不是第一种。眼识是二者都是的情况。如果对境有阻碍，那么对境必须存在。如果对所缘有阻碍，那么不一定存在。第一种有四句：在干燥的地方有阻碍，在潮湿的地方没有阻碍，比如人的眼睛。在潮湿的地方有阻碍，在干燥的地方没有阻碍，比如鱼的眼睛。二者都有阻碍，比如水獭的眼睛。第三种是对遮蔽的阻碍，叫做遮挡，比如色相互之间在一个存在的地方，对另一个的产生造成阻碍。那么眼根的微尘和身根的微尘是如何存在的呢？因为二者都是非常清澈的色，所以在同一个地方，不会阻碍另一个的产生而存在。比如灯的光明存在的地方，不会阻碍太阳的光明产生一样。第二，从三分的角度来分，善等。
English
It is the consciousness aggregate, because it serves as the basis for being born into samsara. The undefiled consciousness aggregate does not do so. Firstly, as stated in the sutra: These six elements are the gateways for entering the mother's womb. The consciousness mentioned in the sutra enables entry into the mother's womb, the four elements cause it to grow, and space is the companion for growth. Thirdly, regarding the differentiation of the aspects of the elements, there are six divisions: from the perspective of two categories, from the perspective of three categories, from the perspective of the obstructive and non-obstructive, from the perspective of the formed, such as form, from the perspective of arising, and from the perspective of seeing. The first is: 'Manifest existence here is only form, obstructive are the ten forms.' This means that the source of form is solely manifest existence, because it is the form that can be manifested in the field of the eye. All ten forms are obstructive, some obstruct the arising of other forms in their own place, and some are themselves obstructive to others. The example of the first is: the source of form. The example of the second is the sun and light. Here, there are three types of obstruction: obstruction to the object, obstruction to the focus, and obstruction to obscuration. Those with objects are obstructed by the object, while mind and mental factors are obstructed by the focus. If one wonders what the difference is between these two, there are four possibilities: for example, the eye faculty is the first but not the second. For example, the eye consciousness of the double moon appearance is the second but not the first. Eye consciousness is a case where it is both. If there is obstruction to the object, then the object must exist. If there is obstruction to the focus, then it does not necessarily exist. The first has four possibilities: obstruction in dry places but not in wet places, like the human eye. Obstruction in wet places but not in dry places, like the fish's eye. Obstruction in both, like the otter's eye. The third is obstruction to obscuration, called blocking, like when forms mutually obstruct the arising of one in the place where the other exists. Then how do the particles of the eye faculty and the particles of the body faculty exist? Because both are very clear forms, they exist in a way that they do not obstruct the arising of one in the same place as the other. For example, just as the light of a lamp does not obstruct the arising of the light of the sun. Secondly, from the perspective of dividing into three categories, such as virtue, etc.