Tibetan
་དོན་གཅིག་ཏུ་འདོད། ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལྟར་ན། མིག་དང་མིག་གི་ཁམས་ལ་མུ་བཞིར་འདོད་དེ། དང་པོ་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་མིན་པའི་མུ། གཉིས་པ་ཡིན་ལ་དང་པོ་མིན་པའི་མུ། གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་མུ་དང་བཞི། དང་པོ་ནི། ལྷག་མེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཁ་མའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་མིག་དབང་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི་མིག་གི་ས་བོན་ལྟ་བུ། གསུམ་པ་ནི་རྟེན་བཅས་ཀྱི་མིག་དབང་ལྟ་བུ། བཞི་པ་ནི་དེར་མཚུངས་ཀྱི་མིག་དབང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་གཟུགས་སེམས་གཉིས་ལས་གཞན་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་གསུམ་ནི། ངོ་བོ་དང་། དེ་ལས་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འཇོག་འཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཚོར་བ་མྱོང་བའོ་འདུ་ཤེས་ནི། །མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །ཞེས་པ་སྟེ། རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སེམས་བྱུང་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་སོགས་ལྔ། རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་སྤུ་རིས་མཚན་མ་མི་འདྲ་བ་འཛིན་པའི་ སེམས་བྱུང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་ན། རྟོག་བཅས། རྟོག་མེད་གཉིས། ཕུང་པོ་གཞན་བཞི་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་འདུས་བྱས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་ན། མཚུངས་ལྡན་འདུ་བྱེད་དང། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་གསུམ་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུགས་སེམས་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གཏན་ལ་ཕབ་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེའི་ཁམས་ཀྱང་གཏན་ལ་ཕབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས། འདུས་མ་བྱས་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་སུ་འཇོག་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང། དེའི་ཁམས་སུ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །གསུམ་པ་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་གསུམ་ལ། ཆོས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན། ཆོས་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ངོས་བཟུང་། ཞར་ལ་ཁམས་ཀྱི་གྲངས་ངེས་ལ་རྩོད་པ་སྤངས་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཁམས་བདུན་དག་ཏུའང་འདོད་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཡིད། །དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །དྲུག་པའི་རྟེན་ནི་རབ་སྒྲུབ་ཕྱིར། །ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་པ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་གཙོ་སེམས་ཡིན་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཚོགས་དྲུག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འཇོག་པའི་ཚེ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུའང་འདོད་དེ། ཚོགས་དྲུག་གི་ཁམས་དང་ཡིད་ཁམས་ཏེ་བདུན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཁམས་དེ་ཚོགས་དྲུག་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ཡང་རང་གི་བདག་འབྲས་ཀྱི་དུས་ན་འདས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིད་ཁམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཁམས་དེ་ཚོགས་དྲུག་ལས་ལོགས་སུ་སྨོས་པ་ནི་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ནི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་ཡིན་པས་སོ། །ཁམས་ལ་ལྡོག་པའི་ སྒོ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་རྐྱེན་དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག །དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག །འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཅུ་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་ཡིད་ཁམས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། ཅུང་ཟད་ཕྱེ་ན་བཅུ་བདུན་དུ་ཡོད་དེ། ཡིད་ཁམས་ཚོགས་དྲུག་ལས་དོན་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཁམས་ཞེས་པའི་དོན་ནི། ལེགས་སྦྱར་ཀྱི་སྐད་དུ་དྷཱ་དྷུ་ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་སྐད་བཅད་དང་བསྟུན་ན་འཕགས་ལམ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་དབྱིངས་ཞེས་འབྱུང་ལ། འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཁམས་ཞེས་འབྱུང་། དེ་ཡང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་རྐྱེན་སོགས་མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་ལ་སོ་སོའི་ཆ་མི་འདོར་བས་ཁམས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། སྔ་མའི་ཆ་ལས་ཕྱི་མའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའང་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་གཞན་རྣམས་གོ་སླ་ལ། ཚོགས་དྲུག་ཅེར་གྱིས་ངོས་འཛིན་ན། མིག་ཤེས་ནི་གཟུགས་ལ་རིག །རྟོག་པར་མ་སྐྱེས། རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཆ་ཅན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་སྒྲ། སྣས་དྲི། ལྕེས་རོ། ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་རྣམས་ཡུལ་དུ་རིག །རྟོག་པར་མ་སྐྱེས། རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཆ་ཅན་ནོ། །སྒོ་ལྔའི་སྣང་ཡུལ་ལས་སྐྱེས་སམ། དེའི་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ཇི་ཞིག་ལྟར་ལམ་གྱིས་ཤར་བ་ནི་ཆོས་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཡུལ་གྱི་ཆ་ནས་ཆོས་ཡིན་ལ། དེ་རིག་ལ་རྣམ་པར་ཤར་བའི་ཆ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ལུང་ལས། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་སྔ་མའི་ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་ཇི་ཞིག་ལྟར་སྐྱེ་བའམ། མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཡུལ་འཇལ་བའི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡུལ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཡིད་ཁམས་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་ཚོགས་དྲུག་རང་རང་གི་བདག་འབྲས་ཀྱི་དུས་ན་འདས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཐེག་ཆེན་ལྟར་ན། དཔེར་ན་གཟུགས་ལྟ་བུའི་ཚེ། དྭངས་གསལ་ཡུལ་ལ་འཛིན་མེད་དུ་གནས་པ་ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལ་ཤར་བ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གཉིས་པོ་བཞག་པ་ལ་འགགས་ཞེས་བཏགས་ནས། གཟུགས་སོ་སྙམ་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་ཤར་བའི་ཆ་ལ་ཡིད་དམ་སེམས་ཞེས་བྱ། དེ་ཉིད་འཇུག་པ་མྱུར་བས་ཞིབ་མོར་མི་རྟོག་པས་མི་རྟོག་པ་དང་ཡུལ་དང་པོར་རིག་པས་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་སྐྱེས་ཀྱི་དཔྱོད་པ་ཞིབ་མོ་ཐམས་ཅད་ནི་འཛིན་རྟོག་ཏུ་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་བློ་བརྟན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་འགྲེལ་ལས། ཡིད་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒོར་གྱུར་པས་འཇུག་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །དགེ་མི་དགེ་བར་མར་སེམས་པའི་ཡིད་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ནི་བྱ་བའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གོ་འབྱེད་པའོ། །ཀུན་གཞི་ནི་རྟེན་དང་གནས་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ཆོས་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ངོས་གཟུང་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་གཅིག་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས། །རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། །གཞན་གྱི་དངོས་དང་མི་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཕུང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད། ཆོས་ཁམས་གསུམ་པོ་དེ་ཆོས་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་གཟུགས། སེམས། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་དང་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། དང་པོ་གཟུགས་ཕུང་གིས། གཉིས་པ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས། གསུམ་པ་ཆོས་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་དེའི་སྡུད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེས་ཕྱི་མ་གཉིས་ལའང་འགྲེ། གསུམ་པ་ཁམས་ཀྱི་གྲངས་ངེས་ལ་རྩོད་སྤང་ནི། མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་མོད་ཀྱི། །རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་ཤེས། །འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་གཅིག་ཉིད། །མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་པ་སྟེ། ཁམས་ལ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲངས་ངེས་པ་མི་འཐད་དེ། མིག་ལ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཁམས་གཉིས། རྣ་བ་ལའང་དེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ་མིག་གཡས་གཡོན་གཉིས་མིག་ཏུ་རིགས་གཅིག་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁམས་གཅིག་ཏུ་ བཞག་པའོ། །འོན་ཀྱང་གཉིས་འབྱུང་
Chinese
认为意义相同。如《摄类学》中所说，对于眼和眼界，有四种情况：第一种情况是“是前者而非后者”；第二种情况是“是后者而非前者”；第三种情况是“两者都是”；第四种情况是“两者都不是”。第一种情况，比如无余涅槃阿罗汉的眼根。第二种情况，比如眼识的种子。第三种情况，比如有依的眼根。第四种情况，比如与其相似的眼根。这是所说的。第二，色和心之外所摄的三种法，有体性和从体性安立为界和处两种。第一，感受是体验，意识是取相的自性，行蕴不同于其他四蕴。也就是说，自力体验的心所感受的相，分为乐受等五种。自力取境之差别相的心所意识的相，分为有分别和无分别两种。行蕴的相是不同于其他四蕴的有为法。分为相应行和不相应行两种。第二，这三种非变碍，以及无为法等都称为法处和法界。也就是说，确定了色心之外的法，也就确定了法处和法界。这三种非变碍的色，以及无为法等，在安立为处和界时，就称为法处和法界。第三，心所摄的三种法，有三种法的自性，确定三种法的主要部分，以及顺便破除对界之数量确定的诤论。第一，识是各自了别，意处也是如此，也认为是七界，即六识和意。六识的紧后一刹那的识就是意。为了很好地成立六识的所依，所以安立为十八界。也就是说，六识是自力各自了别事物本质的主要心识，意处也是如此。
English
It is considered that the meanings are the same. According to the Compendium of Topics, there are four possibilities for the eye and the eye realm: the first possibility is "is the former but not the latter"; the second possibility is "is the latter but not the former"; the third possibility is "is both"; the fourth possibility is "is neither." The first case is like the eye faculty of an Arhat who has attained nirvana without remainder. The second case is like the seed of eye consciousness. The third case is like the eye faculty with support. The fourth case is like the eye faculty similar to that. This is what is said. Second, the three dharmas included other than form and mind are: the nature and the way of establishing them as realms and sources. The first is: feeling is experiencing, consciousness is the nature of apprehending characteristics, and the aggregate of formations is different from the other four aggregates. That is, the characteristic of mental feeling experienced by its own power, divided into five types such as pleasant feeling. The characteristic of mental consciousness that apprehends the different characteristics of objects by its own power, divided into two types: with conceptualization and without conceptualization. The characteristic of the aggregate of formations, which is different from the other four aggregates, is conditioned phenomena. Divided into two types: associated formations and non-associated formations. Second, these three are non-obstructive, and all unconditioned phenomena are called the dharma source and the dharma realm. That is, by determining the dharma other than form and mind, the dharma source and its realm are also determined. These three non-obstructive forms, and all unconditioned phenomena, when established as sources and realms, are called the dharma source and its realm. Third, for the three dharmas included by mind, there are the nature of the three dharmas, identifying the main part of the three dharmas, and incidentally refuting the dispute over the definite number of realms. The first is: consciousness distinguishes individually, the mind source is also the same, and it is also considered to be seven realms, namely the six consciousnesses and the mind. The consciousness of the immediately preceding moment of the six consciousnesses is the mind. In order to establish the basis of the six consciousnesses well, it is established as eighteen realms. That is, the six consciousnesses are the main consciousnesses that individually distinguish the essence of things by their own power, and the mind source is also the same.
Chinese
实则彼即是六识，因其非异于六聚故。若安立为十八界时，亦许有七识界，因有六聚之界与意界，共七故。虽意界非异于六聚，然于自之近取果之时，任何已灭之六识聚，即是意界故。意界之所以异于六聚而说者，乃为极成第六意识之不共所依故。从界之还灭门而言，定数为十八，因有我因根之六界，所缘境之六界，果识之诸界故。从体性门而言，则摄为十二，因六聚摄于意界故。略微分别则有十七，因意界非异于六聚故。又，所谓界之义者，梵语为धातु，若随其语根而释，则于圣道等佛之位，称为法界；于轮回之位，则称为界。又，以境与识、缘等众多且广大，而不舍各自之分，故为界之义。以后者之分而生前者之识，故亦名为生处。其他易解，若能明确定位六识，则眼识能识色，不生分别，具识相之分。如是，耳能识声，鼻能识香，舌能识味，身能识触等境，不生分别，具识相之分。由五根之显现境所生，或如其相而由道所现者，即是法，亦是意识。就境之分而言，是法；就识彼而显现之分而言，则名为识。又，经云：于此，意识乃随前境之后，如何而生，或衡量未显现之境之识，既是境，亦是识。如是。意界如前所说，乃六聚各自之近取果之时，任何已灭之六识聚，即是意界。
English
In reality, that is the six consciousnesses, because it is not different from the six aggregates. When establishing it as the eighteen realms, it is also accepted that there are seven consciousness realms, because there are the six aggregates of realms and the mind realm, totaling seven. Although the mind realm is not different from the six aggregates, at the time of its own immediately obtained result, whichever of the six consciousness aggregates has ceased, that is the mind realm. The reason why the mind realm is spoken of as different from the six aggregates is to extremely establish the uncommon basis of the sixth consciousness. From the perspective of the reversal of realms, the definite number is eighteen, because there are the six realms of the self-cause faculty, the six realms of the object of focus, and the realms of the resultant consciousness. From the perspective of substance, it is condensed into twelve, because the six aggregates are included in the mind realm. If slightly differentiated, there are seventeen, because the mind realm is not different from the six aggregates. Furthermore, the meaning of "realm" in Sanskrit is "dhātu." If interpreted according to its root, it is called "dhātu" in the state of the Buddhas, such as the Noble Path; in the state of samsara, it is called "realm." Moreover, because objects, consciousness, conditions, etc., are numerous and vast, and do not abandon their respective parts, it is the meaning of "realm." Because the latter part gives rise to the former's consciousness, it is also called "source of arising." The others are easy to understand. If one can clearly identify the six consciousnesses, then eye consciousness cognizes form, does not give rise to conceptualization, and possesses the aspect of consciousness. Similarly, the ear cognizes sound, the nose cognizes smell, the tongue cognizes taste, and the body cognizes touch, etc., as objects, do not give rise to conceptualization, and possess the aspect of consciousness. That which arises from the manifest object of the five faculties, or appears through the path in accordance with its appearance, is dharma, and is also mind consciousness. From the aspect of the object, it is dharma; from the aspect of cognizing it and appearing, it is called consciousness. Moreover, the sutra says: "Here, mind consciousness arises following the previous object, how it arises, or the consciousness that measures the unmanifest object, is both the object and the consciousness." Thus. The mind realm, as mentioned above, is whichever of the six consciousness aggregates has ceased at the time of the immediately obtained result of each of the six aggregates, that is the mind realm.