Tibetan
གནས་བདུན་པ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་འགྲེལ་པ། གཉིས་པ་དེ་ལྟར་མཁས་པར་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་སམ་སའི་ཡོན་ཏན་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་ཡོན་ཏན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ། ལྡན་ཚུལ། ཐོབ་པའི་ཚུལ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དང་བཞི། དང་པོ་ལ། བཟོད་ཤེས་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར། ཤེས་པ་བཅུ་ངོས་བཟུང་། དེ་དག་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་བློ་ལྟ་མིན། །དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉིས་ཀ། གཞན་ཤེས་དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན། །ཞེས་པ་སྟེ། དྲི་མེད་ཟག་མེད་ཀྱི་བཟོད་པ་རྣམས། ཤེས་བཟོད་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཤེས་པ་མིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བློ་ལྟ་བ་མིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པའི་འཕགས་པའི་བློ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལྟ་བ་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སོགས་དྲུག་ནི། ལྟ་བའང་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ཡོད་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཆོས་དང་ནི། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཆོས་ཤེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། བུམ་སྣམ་སོགས་ཀུན་རྫོབ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་ཟག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ཡིན། །དེ་དག་ཉིད་བདེན་བྱེ་བྲག་གིས། །བཞི་སྟེ་རྣམ་བཞི་དེ་དག་ནི། །མི་སྐྱེ་བ་དང་ཟད་པ་ཤེས། །དེ་གཉིས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི། །སྡུག
Chinese
第七处，智慧教义的注释。 第二，像这样精通之后，确定功德，其中有：确定智慧或地的功德，以及确定等持的功德两种。第一，确定智慧的自性，包括：具备的方式、获得的方式、以及特殊的法四种。第一，忍、智、见的差别，确定十种智慧，以及这些的特殊性质三种。第一是：无垢忍等非为智，尽与不生之智非见，彼之外余圣智二者，他智六者亦为见。这是说，无垢无漏的忍等，在智忍二者之中不是智，因为是真实觉悟的自性。尽与不生智的智慧不是见，因为没有真实见。从那之外，有其余的两种圣智，因为有见和智两种。从那之外，坏聚见等六者，也是见，因为是真实觉悟。第二，有略说和广说两种。第一是：智有漏与无漏。这是说，智有二种，即有漏和无漏两种。第二，有总说和分别说两种。第一是：初者名为世俗智，无漏二者法与随，唯是随知，世俗境即一切，法智所行之境者，欲界之苦等是。这是说，智称为世俗智，因为是缘于瓶、毡等世俗的智慧。无漏智有两种，即法智和随智。世俗智是缘于境的， 因为是缘于有为和无为的一切法的缘故。法智的智慧的行境是，缘于欲界的苦等生起之因。第二，有他心智、尽智和不生智两种。第一是：随知之行境者，乃是上界之苦等，彼等即是真谛之别，四者，此等四者即，不生与尽智，彼二初生者，乃是苦。
English
The seventh place, commentary on the teachings of wisdom. Second, after becoming proficient in this way, establishing the merits, including: establishing the merits of wisdom or ground, and establishing the merits of equanimity. First, establishing the nature of wisdom, including: the way of possessing, the way of obtaining, and the special Dharma, four kinds. First, the difference between forbearance, wisdom, and view, identifying the ten wisdoms, and the special characteristics of these three. The first is: Immaculate forbearance, etc., are not wisdom, Exhaustion and non-birth wisdom are not views, Other than those, the remaining two noble wisdoms, The other six wisdoms are also views. This means that the immaculate and uncontaminated forbearance, etc., among the two forbearances of wisdom, are not wisdom, because they are the nature of true realization. The wisdom of exhaustion and non-birth is not a view, because there is no true view. Other than that, there are two other noble wisdoms, because there are both view and wisdom. Other than that, the six views such as the view of the destructible aggregate are also views, because they are true realizations. Second, there are two types: brief explanation and detailed explanation. The first is: Wisdom is contaminated and uncontaminated. This means that there are two types of wisdom, namely contaminated and uncontaminated. Second, there are two types: general explanation and specific explanation. The first is: The first is called conventional wisdom, The two uncontaminated are Dharma and following, Only following knowledge, The realm of the conventional is everything, The realm of Dharma wisdom is, The suffering of the desire realm, etc. This means that wisdom is called conventional wisdom, because it is the wisdom that focuses on conventional things such as vases and felt. There are two types of uncontaminated wisdom, namely Dharma wisdom and following wisdom. Conventional wisdom focuses on the realm, because it focuses on all phenomena, conditioned and unconditioned. The object of the wisdom of Dharma wisdom is, because it focuses on the cause of suffering, etc., in the desire realm. Second, there are two types: knowledge of others' minds, exhaustion, and non-birth. The first is: The object of following knowledge is, The suffering of the upper realms, etc., These are the distinctions of the truth, Four, these four are, Non-birth and exhaustion wisdom, The first two that are born, are suffering.
Tibetan
་བསྔལ་རྒྱུ་རྗེས་ཤེས་པ་ཡིན། །བཞི་ལས་ཕ་རོལ་སེམས་རིག་པ། །དེས་ནི་ས་དབང་གང་ཟག་འདས། །ཞིག་དང་མ་སྐྱེས་མི་རིག་གོ །ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། །ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །རིག་སྟེ་བསེ་རུ་ལྟ་བུས་གསུམ། །སངས་རྒྱས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཀུན། །ཞེས་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོད་དེ། ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་སོགས་པས་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྗེས་ཤེས་ཡོད་དེ། ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྗེས་དང་རྗེས་ཤེས་དང་དེ་དག་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཞི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི། མི་སྐྱེ་བ་དང་ཟད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་འགག་པར་ཤེས་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོར་སྐྱེས་པའི་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དེ། སྲིད་རྩེའི་སྡུག་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པས་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོའི་སེམས་རིག་པའི་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བ་ནི་བཞི་ལས་བྱུང་སྟེ། ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་ལམ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཆོས་ཀུན་རིག་པ་མིན་ཏེ། ས་དང་དབང་པོ་དང་གང་ཟག་དང་། ཞིག་པ་འདས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་མ་འོངས་པ་རྣམས་མི་རིག་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བློ་ཡི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀྱི་གཅིག་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་མིན་ཏེ། སྔ་མ་ནི་འདོད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་ཁམས་གོང་ཁོ་ན་ ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་རིག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་དང་ཆོས་བཟོད་གཉིས་རིག་པའི་ཕྱིར། རང་རྒྱལ་བསེ་རུ་ལྟ་བུས་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་རིག་སྟེ། སྔ་མ་གཉིས་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་ཤེས་རིག་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབད་རྩོལ་གྱི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་ཀུན་རིག་སྟེ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཟད་པ་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། །ཡོངས་ཤེས་ལ་སོགས་ངེས་པའོ། །ཡོངས་ཤེས་བྱར་མེད་ཅེས་ལ་སོགས། །མི་སྐྱེ་བ་ཡི་བློར་འདོད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བློ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། སྔ་མས་ནི་སྡུག་བསྔ
Chinese
痛苦之因是随知。四者之外是他心智。因此，土地、权势、人和已逝、已毁和未生皆不识。法知与随知，心之方向非彼此。声闻见道之刹那二者知。如犀牛角者知三。佛陀无勤作一切知。如是说。随知有行境，因其缘于上界之痛苦等之集起。有随知，因其缘于上界之痛苦和集起。法知和随知以及它们，因缘于真谛之差别而有四种，因有从知痛苦到知不生之故。知真谛之四种相，称为不生和尽知，因其是知自己本分的应断不生和烦恼灭尽之智。最初生起的尽不生知之智慧，被称为从痛苦和集起中随知，因其以随入有顶之痛苦一切相而缘故。他者之心智之知，现在是从四者中产生，因其从法知和随知、道知和世俗知中产生。彼非一切法之知，因其不识土地、权势和人，以及已毁逝去和未生未来。与法知之智的方向相符者，非彼此二者之一作为行境，因前者是欲界，后者唯是上界之故。 声闻的他心智之见道刹那，知二者，因其知痛苦之法知和法忍二者。如犀牛角之独觉，他心智之见道刹那，知三者，因其知前二者，以及缘于集起之随知。佛陀无勤作之见道刹那，一切知，因此彼知一切法。第二是，尽知于诸真谛，遍知等是确定。遍知无事等，于不生之智中想。如是说。尽知和不生知之智二者有差别，因前者是痛苦
English
The cause of suffering is subsequent knowledge. Other than the four is the mind-knowing of others. Therefore, land, power, persons, the deceased, the destroyed, and the unborn are not known. Dharma-knowledge and subsequent-knowledge, the direction of the mind is not mutual. The moment of seeing the path of the Hearer knows two. Like a rhinoceros horn, one knows three. Buddhas, without effort, know all. Thus it is said. Subsequent knowledge has an object, because it focuses on the origin of suffering, etc., of the higher realms. There is subsequent knowledge, because it focuses on the suffering and origin of the higher realms. Dharma-knowledge and subsequent-knowledge, and those, because of the difference in focusing on the truth, there are four, because there is from knowing suffering to knowing non-arising. Those four aspects of knowing the truth are called non-arising and exhaustion-knowledge, because they are the wisdom that knows the non-arising to be abandoned of one's own share and the cessation of afflictions. The wisdom of exhaustion and non-arising knowledge that arises first is said to be subsequent knowledge from suffering and origin, because it focuses on the aspect of entering into all the suffering of the peak of existence. The knowledge of the mind-knowing of others, now, arises from four, because it arises from Dharma-knowledge and subsequent-knowledge, path-knowledge and conventional-knowledge. That is not the knowledge of all dharmas, because it does not know land, power, and persons, and the destroyed past and the unborn future. That which is in accordance with the direction of the wisdom of Dharma-knowledge is not one of the two as an object, because the former is the desire realm, and the latter is only the higher realms. The moment of seeing the path of the Hearer's mind-knowing, knows two, because it knows the Dharma-knowledge and Dharma-acceptance of suffering. Like a rhinoceros horn, a solitary realizer, the moment of seeing the path of mind-knowing, knows three, because it knows the former two, and the subsequent-knowledge that focuses on the origin. The moment of seeing the path of a Buddha without effort, knows all, therefore he knows all dharmas. The second is, exhaustion-knowledge is certain for all truths, pervasive knowledge, etc. Pervasive knowledge is without action, etc., it is thought of in the wisdom of non-arising. Thus it is said. There is a difference between the wisdom of exhaustion-knowledge and non-arising knowledge, because the former is suffering