Tibetan
བཞིན་སངས་རྒྱས་བྱིན་རླབས་ཀྱང་། ། 1-690 བླ་མ་མེད་པར་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཚིག་ཁ་ཏོན་དུ་གདོན་ཞིང་། དོན་ཡིད་ལ་དྲན་པར་བྱའོ།། ༈ །། ༈ ལུས་ལ་སྙིང་པོ་ལེན་འདོད་ཀྱི་བློ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་སུ། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ། སྲིད་ཞིའི་རྒུད་སེལ་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་བའི། །མཚན་ལྡན་བླ་མ་དབང་ གི་རྒྱལ་པོ་མཆོག །རྟག་ཏུ་ངུ་དང་གཞོན་ནུ་ནོར་བཟང་ལྟར། །གུས་པས་བསྟེན་པ་དེ་དག་སྐལ་བ་བཟང་། །གཉིས་པ་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བསྒོམ་པ་ལ་བཞི། དལ་འབྱོར་ངོས་བཟུང་བ། དེ་རྙེད་པར་ དཀའ་བ། རྙེད་པ་དོན་ཆེ་བ། དེས་ན་སྙིང་པོ་ལེན་པར་རིགས་པའོ། །དང་པོ་ལ་དལ་བ་ནི། མི་ཁོམ་བརྒྱད་སྤོང་དེ་ཡིས་དལ་བ་རྟག་ཏུ་རྙེད། །ཅེས་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་ལས་གསུངས་ པ་ལྟར། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ལ་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ནི། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། །ཀླ་ཀློ་ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ནི། །ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ལྐུགས་པ་ འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད། །ཅེས་པ་ལྟར་ངན་སོང་གནས་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་གནས་པའི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་སྟེ། མི་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་པ་བཞི་དང་། ཀླ་ཀློ་ལ་སོགས་ པ་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། ལས་འབྲས་ལ་བསྐུར་བ་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་ལྟ་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མེད་པའི་ཞིང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ལྕེ་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སྐྱོན་ཞུགས་པ་ལྐུགས་པ་སྟེ། 1-691 མིའི་འགྲོ་བ་པ་བཞི་དང་བཅས་པའི་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི། ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་ལུས་ནི་དལ་བའམ་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམ་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འབྱོར་པ་ལ་བཅུ་ལས་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི། རང་འབྱོར་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེའང་ལྔ་སྟེ། མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང་། །ལས་ མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད། །ཅེས་པ་ལྟར་མིར་གྱུར་པ། འཁོར་རྣམ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ། ལྐུགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་དབང་པོ་ཚང་བ། མཚམས་མེད་སོགས་ལ་མ་ ཞུགས་པས་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ། དགེ་ལེགས་འབྱུང་བའི་གནས་བསྟན་པ་ལ་དད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་དེས་ཆོས་གསུངས། །བསྟན་པ་གནས་དང་དེ་རྗེས་འཇུག །གཞན་ཕྱིར་སྙིང་ནི་བརྩེ་ བའོ། །ཞེས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ། དེས་དམ་པའི་ཆོས་གསུངས་པ། གསུངས་པའི་བསྟན་པའི་རྒྱུན་གནས་པ། བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་གཞན་ཡོད་པ། ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་ བས་ཟས་གོས་སོགས་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་བདག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེ་ནི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཞན་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར
Chinese
此外，即使是佛陀的加持， 没有上师也无法产生。'等等，要念诵这些产生定解的话语，并将其意义铭记于心。 为了生起想要从人身中获取精华的意乐，需要知道闲暇圆满难得。 能消除轮回和寂灭衰败，产生一切所需之 具相上师，如君王般至高无上！ 如常啼菩萨和萨陀波仑菩萨般， 以恭敬心依止他们，是多么好的福分！ 第二，修习闲暇圆满难得分为四部分：认识闲暇圆满， 其难得性，获得它的重大意义，以及因此有理由获取精华。 首先，关于闲暇：'舍弃八无暇，便能恒常获得闲暇'，如《宝积经》所说，远离八无暇。八无暇是：地狱、饿鬼、畜生， 边鄙、长寿天、邪见、佛不出世，以及愚哑。 如是说，三恶道以及位于果报巨大一方的长寿天，即四种非人道的众生；以及边鄙地方出生的人， 以及诽谤业果等持邪见者，以及生于没有佛陀教法的国土，以及舌头和意识有缺陷的愚哑者， 这包括四种人类众生在内的八种情况，因为没有修法的机会， 所以称为'无暇'。远离这些的身体称为'闲暇'或'有暇'， 因为有修持正法的机会。关于'圆满'，从十个方面来说，自己具备修法的顺缘称为'自圆满'，有五种：得人身、生于中土、诸根具足、 业际未颠倒、信奉正法。 如是说，生而为人，生于具备四众眷属的中央国土，远离愚哑等缺陷而诸根具足，没有造作五无间罪等颠倒之业，信奉善妙之源的佛法。 同样，如是说：'佛陀出世，并宣说了正法，教法住世，并随教奉行，以及为了他人而心怀慈悲。' 如是说，佛陀出世于世间，宣说了殊胜的佛法，所宣说的教法住世，有随教奉行的补特伽罗，以及对修行者心怀慈悲，施予饮食等物的施主， 这五者是因为具备了修法的其他顺缘。
English
Moreover, even the blessings of the Buddha, cannot arise without a lama. ' etc., recite these words that generate certainty, and keep their meaning in mind. To generate the intention to take the essence from the human body, one needs to know that leisure and endowment are difficult to obtain. That which eliminates the decline of samsara and nirvana, and produces all that is desired, the qualified lama, supreme like a king! Like Sadāprarudita and Sāgaramati, to rely on them with reverence is a good fortune! Second, meditating on the difficulty of obtaining leisure and endowment is divided into four parts: identifying leisure and endowment, its difficulty to obtain, the great significance of obtaining it, and therefore the reason to take its essence. First, regarding leisure: 'By abandoning the eight unfree states, one always obtains leisure,' as stated in the Ratnakuta Sutra, it is to be free from the eight unfree states. The eight unfree states are: hell, hungry ghosts, animals, barbarians, long-lived gods, wrong views, a world without a Buddha, and dumbness. As it says, the three lower realms and the long-lived gods who reside on one side of great fruition, that is, the four non-human beings; and those born in border areas such as barbarians, and those who deny the results of karma and hold wrong views, and those born in lands where there is no Buddha's teaching, and the dumb who have defects in their tongue and mind, these eight, including the four human beings, are called 'unfree' because there is no opportunity to practice Dharma. A body that is free from these is called 'leisure' or 'endowment,' because there is an opportunity to practice the sacred Dharma. Regarding 'endowment,' from ten aspects, gathering the conducive conditions for practicing Dharma by oneself is called 'self-endowment,' and there are five: being human, born in the central land, having complete faculties, not having reversed the limits of karma, and having faith in the Dharma. As it says, being born as a human, born in a central land with the fourfold assembly, having complete faculties free from defects such as dumbness, not having committed irreversible actions such as the five heinous crimes, and having faith in the source of virtue. Similarly, as it says: 'The Buddha appeared and taught the Dharma, the teaching remains, and follows it, and cherishes the heart for others.' As it says, the Buddha appeared in the world, taught the sacred Dharma, the lineage of the taught Dharma remains, there are individuals who follow the teaching, and benefactors who cherish those who have entered the path with compassion, giving food, clothing, etc., these five are because they possess other conducive conditions for practicing Dharma. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
། གཞན་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དལ་བ་དང་འབྱོར་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ནི། 1-692 གསུང་རབ་རྣམས་ལས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྔགས་པའི་དམ་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། སྤྱིར་བདེ་འགྲོའི་ལུས་ཙམ་འགྲུབ་པ་ཡང་། རྒྱུ་དགེ་ བ་ཕུན་ཚོགས་སྤྱད་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ། དགེ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་སྡིག་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་གིས་བདེ་འགྲོའི་སྒྲ་ཙམ་ཐོས་པ་ཡང་། ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དགེ་བ་དག་ཀྱང་མ་བྱས་ལ། །སྡིག་པ་དག་ཀྱང་ཉེར་བསགས་ན། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །བདེ་འགྲོའི་སྒྲ་ཡང་ཐོས་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་དལ་འབྱོར་ཕུན་ཚོགས་དང་ལྡན་ པའི་ལུས་ནི། དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསགས་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། འབྲས་བུ་ལུས་བཟང་ངན་གྱི་ཁྱད་པར། རྒྱུ་ལས་བཟང་ངན་གྱི་དབང་གིས་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དགེ་བ་ ཕུན་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་སྟེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། ཕལ་མོ་ཆེར་ན་མི་རྣམས་ནི། །དམ་པ་མ་ཡིན་ཕྱོགས་ཡོངས་འཛིན། །དེས་ན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །ངེས་པར་ངན་འགྲོར་ འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། མི་ལ་སོགས་པའི་གྲོ་བ་ཕལ་ཆེར། མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ངན་འགྲོ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་རིགས་གཞན་ལ་ལྟོས་ན། 1-693 མིའི་ལུས་ཙམ་ཡང་ཉིན་པར་གྱི་སྐར་མ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། རིགས་དྲུག་གི་ཆགས་ཚུལ་འབྲུའི་ཕུང་པོ་དང་མཚུངས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་འཐོར་བའི་དུད་འགྲོ་ལྟ་བུ་ཐ་མལ་པའི་མིག་ལམ་ དུ་སྣང་བ་ལ་བལྟས་ནའང་། མྱོང་བས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་རྒྱང་གང་གི་ཆུ་དང་སྐམ་ལ་གནས་པའི་དུད་འགྲོ་ཉུང་ཚད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ལ་གནས་པའི་སྲིན་བུའི་ རིགས་ཀྱི་གྲངས་ཚད་ལ་ལྟོས་ན། མི་ལུས་འཐོབ་པ་སྲིད་མཐའ་ཙམ་དུ་བསམས་མ་ཐག་ངེས་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དལ་འབྱོར་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་མི་ལུས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། འདི་ ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་མུན་པའི་བསྐལ་པ་རྣམས་དང་། སྒྲོན་བསྐལ་དག་གི་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བས་ཁྱབ་པ་དང་མ་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་དར་བའི་ ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་། དམ་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་རུང་མི་རུང་གི་ཁྱད་པར་དང་། རུང་བ་དག་ལ་ཡང་དང་པོར་ཆོས་དང་ཆོས་སྟོན་པའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ། ཕྲད་ནས་མོས་པ། མོས་ནས་ཞུགས་པ། ཞུགས་ནས་མཐར་ཕྱིན་པ། དཀོན་ཚུལ་ལ་བརྟགས་ན་ཨུ་དུམ་ཝ་རའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། དོན་འདི་ལ་དགོངས་ནས། འཕགས་པ་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལྡོག་པའང་རྙེ
Chinese
被称为‘他圆满’。 这样，具备闲暇和圆满之法的身体，在所有经文中都反复赞叹，是修持神圣佛法的圆满所依。 第二，从因的角度来说，难以获得。一般来说，仅仅获得善趣之身，也依赖于积累圆满的善业。因为对于那些远离善业而沉溺于恶业的人来说，仅仅听到善趣之名也极其困难。如《入行论》所说： ‘善业未曾作，恶业反增长，纵经百俱胝，难闻善趣名。’ 特别是，具备闲暇圆满之身的获得，若不积累广大的善业则无法成就。因为果，即身体的好坏差别，必须由因，即善恶的势力来决定。这样看来，具有圆满善业的众生极其稀少。如《四百论》所说： ‘多数诸人非圣品， 执持邪方处处有， 是故异生诸众生， 决定趣向于恶道。’ 如所说，大多数人等众生，普遍执持不善之方，因此倾向于恶趣。 从本体的角度来说，难以获得。相对于其他种类的众生，仅仅获得人身也如白天的星星一般稀少。因为六道轮回的形成被说成与谷堆相似。即使看看随处可见的散乱的旁生，也能通过经验来证实。看看在目光所及之处，水陆两栖的旁生数量是多么稀少，再看看自己身上寄生的昆虫种类和数量，就会立刻明白获得人身是多么渺茫的事情。 因此，更不用说获得具备闲暇圆满的人身是多么困难了。即使在没有佛陀之名的黑暗劫中，以及光明劫中，神圣佛法的光明遍布与未遍布之地的差别，以及生于佛法兴盛之地，是否能成为修持佛法的所依的差别，以及即使能够成为所依，最初遇到佛法和说法善知识，遇到后生起信心，生起信心后进入修行，进入修行后最终圆满，如果考察这些条件的稀有性，就会发现它如同优昙婆罗花一般稀有。考虑到这个意义，圣《宝积经》中说：‘从八无暇中解脱出来也很难。’
English
It is called 'other's endowment'. Thus, the body endowed with the qualities of leisure and endowment is repeatedly praised in all the scriptures as the perfect basis for practicing the sacred Dharma. Secondly, it is difficult to obtain from the perspective of cause. In general, even just attaining a body in the happy realms depends on accumulating perfect virtuous actions. Because for those who are separated from virtue and indulge in sin, even hearing the name of the happy realms is extremely difficult. As stated in the 'Bodhicharyavatara': 'Without performing virtuous deeds, and accumulating sins, even after hundreds of millions of kalpas, one will not hear the name of the happy realms.' In particular, obtaining a body endowed with leisure and endowment cannot be achieved without accumulating vast virtuous actions. Because the difference between good and bad bodies as a result must be determined by the power of good and bad causes. In this way, beings endowed with perfect virtuous causes are extremely rare. As stated in the 'Four Hundred Verses': 'Most people are not noble, holding onto wrong views everywhere. Therefore, ordinary beings will definitely go to the lower realms.' As it says, most beings such as humans universally hold onto non-virtuous sides, therefore they tend towards the lower realms. From the perspective of essence, it is difficult to obtain. Compared to other types of beings, even just obtaining a human body is as rare as a star during the day. Because the formation of the six realms is said to be similar to a pile of grains. Even looking at the scattered animals that are commonly seen, it can be confirmed through experience. Looking at how few aquatic and terrestrial animals there are within sight, and then looking at the types and numbers of insects living on one's own body, one can immediately understand how unlikely it is to obtain a human body. Therefore, let alone how difficult it is to obtain a human body endowed with leisure and endowment. Even in the dark kalpas where there is not even the name of the Buddha, and in the bright kalpas, the difference between places where the light of the sacred Dharma pervades and does not pervade, and the difference between being born in a place where the Dharma flourishes, whether or not it can become a basis for practicing the Dharma, and even if it can become a basis, initially encountering the Dharma and the spiritual friend who teaches it, generating faith after encountering them, entering into practice after generating faith, and finally completing the practice, if one examines the rarity of these conditions, one will find it as rare as the Udumbara flower. Considering this meaning, the holy 'Ratnakuta Sutra' says: 'It is difficult to be liberated from the eight unfree states.' -------------------------------------------------------------------------------- ད་པར་དཀའ། 1-694