Tibetan
དང་། །དམྱལ་བ་དུད་འགྲོ་ཡི་དྭགས་རྣམས་སུ་ནི། །སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་མ་ལགས་སྐྱེ་བ་ནི། །གནོད་པ་དུ་མའི་སྒོར་གྱུར་མཁྱེན་པར་མཛོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་འཁོར་བ་སྤྱིའི་ཉེས་པ་ ནི། རྒྱས་པར་བྱས་ན་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་སྟེ། དེས་པ་འདོད་པས་ཕོངས་དང་འཆི་བ་དང་། །ན་རྒ་ལ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཡི། །འབྱུང་གནས་འཁོར་བ་ལ་ནི་སྐྱོ་མཛད་ཅིང་། །འདི་ཡི་ཉེས་ པའི་ཤས་ཀྱང་གསན་པར་མཛོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དེ་ལས་རགས་བསྡུས་པ་འགའ་ཙམ་བརྗོད་ན། འཁོར་བ་མཐོ་དམན་གྱི་ཉེས་པ་དང་། ངེས་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། 1-349 ལུས་གྲངས་མེད་པ་བླངས་པའི་ཉེས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ངོམས་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། གཅིག་པུ་གྲོགས་མེད་པའི་ཉེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་མཐོ་དམན་གྱི་ཉེས་པ་ནི། བརྒྱ་བྱིན་མཆོད་འོས་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ནི། །ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱིར་ཡང་ས་སྟེང་ལྷུང་། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་། །འཁོར་བ་དག་ཏུ་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ དང་། ངེས་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་ནི། །ཕ་ནི་བུ་ཉིད་མ་ནི་ཆུང་མ་ཉིད། །སྐྱེ་བོ་དགྲར་གྱུར་པ་ནི་བཤེས་ཉིད་དང་། །བཟློག་པ་ཉིད་དུ་མཆིས་པས་དེའི་སླད་དུ། །འཁོར་བ་དག་ན་ངེས་ པ་འགའ་མ་མཆིས། །ཞེས་པ་དང་། ལུས་གྲངས་མེད་པ་བླངས་པའི་ཉེས་པ་ནི། །རེ་རེའི་བདག་ཉིད་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། །ལྷུན་པོར་མཉམ་པ་སྙེད་ཅིག་འདས་གྱུར་ཏེ། །ཞེས་དང་། མྱང་འདས་བསལ་བ་ ལས། ཕན་ཚུན་དག་ཏུ་རྩོད་པའི་ཕྱིར། །མགོ་བོ་བཅད་པ་གང་ཡིན་པ། །སྤུངས་ན་དེ་ལྟར་མཐོ་བ་ནི། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་ཐལ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདོད་པ་ལ་ངོམས་ པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་ནི། རེ་རེས་རྒྱ་མཚོ་བཞི་བས་ལྷག་པ་ཡི། །འོ་མ་འཐུངས་ཏེ་ད་དུང་སོ་སོ་ཡི། །སྐྱེ་བོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཁོར་བ་བས། །དེ་བས་ཆེས་མང་ཉིད་དུ་བཏུང་འཚལ་ལོ། ། 1-350 ཞེས་དང་། ཀར་ཤ་པ་ཎའི་ཆར་ཕབ་ཀྱང་། །འདོད་ལྡན་རྣམས་ལ་ངོམས་པ་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་པུ་གྲོགས་མེད་པའི་ཉེས་པ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྐྱེ་ནའང་གཅིག་པུ་ སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །འཆི་ནའང་དེ་ཉིད་གཅིག་འཆི་སྟེ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མ་ཡི་ཐུག་མཐའ་རྒྱ་ཤུག་ཚིག་གུ་ཙམ། །རིལ་བུའི་གྲངས་ཀྱང་ ས་ཡིས་ལང་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་འཁོར་བ་འདིར་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལས་མེད་པས། དེ་ལྟར་འདི་ཀུན་མི་རྟག་བདག་མེད་དེ། །སྐྱབས་མེད་མགོན་མེད་གནས་ མེད་དེ་སླད་དུ། །འཁོར་བ་ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ། །མི་མཆོག་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་ནི་འབྱ
Chinese
天人以及地狱、畜生、饿鬼等处，都不是好的去处。要知道，这些转生是诸多痛苦之门。’ 如是说。其次，轮回总体的过患，如果详细来说，是说不尽的。简而言之，就是因欲望而贫困，以及死亡、衰老等诸多痛苦的根源。要对轮回感到厌倦，并听闻这其中的部分过患。 如是说。所有痛苦的根源，从这些根源中略作归纳来说，有轮回高低的过患、无常的过患、无数次受生的过患、对欲望没有满足的过患、孤独无助的过患等等。首先，高低的过患是： ‘曾经是受百神供养的帝释天，也会因业力而再次堕落到地上。曾经是转轮圣王，也会在轮回中变成奴仆。’ 就像这样。无常的过患是：‘父亲变成儿子，母亲变成妻子，仇人变成朋友，反之亦然。因此，在轮回中没有任何确定性。’ 就像这样。无数次受生的过患是：‘每一个个体所积累的骨头，都像须弥山一样高。’ 如是说。从《涅槃经》中摘录：‘互相争斗而被砍下的头颅，如果堆积起来，会高过梵天世界。’ 等等。对欲望没有满足的过患是：‘每个人喝过的奶水比四大海还多，但仍然追逐着欲望，轮回不息，喝的奶水会更多。’ 如是说。‘即使降下如雨般的金币，也无法满足贪婪者的欲望。’ 等等。孤独无助的过患是：在《入菩萨行论》中说：‘出生时独自出生，死亡时也独自死去。’ 就像这样。还有一次又一次投生的过患：‘母亲的骨灰堆积如喜马拉雅山那么高，骨灰做成的念珠，用尽大地也数不清。’ 如是说。因此，无论在轮回中转生到哪里，都只有痛苦。因此，这一切都是无常、无我的，没有庇护、没有救助、没有安身之处。对于这如水泡般没有意义的轮回，愿您这些最殊胜的人们能够厌离。
English
The gods and humans, as well as the hells, animals, and hungry ghosts, are not good places to be born. Know that these rebirths are the doors to many sufferings.' Thus it is said. Secondly, the general faults of samsara, if described in detail, are inexhaustible. In short, it is the source of poverty due to desire, and many sufferings such as death and aging. Be weary of samsara and listen to some of its faults. Thus it is said. The source of all suffering, to mention a few in summary from these sources, includes the faults of high and low status in samsara, the faults of impermanence, the faults of taking countless bodies, the faults of not being satisfied with desires, the faults of being alone and without help, and so on. First, the faults of high and low status are: 'Having been Indra (Śakra), worthy of worship by a hundred gods, one may fall back to earth due to karma. Having been a Chakravartin (universal monarch), one may become a servant in samsara.' Like that. The faults of impermanence are: 'A father becomes a son, a mother becomes a wife, an enemy becomes a friend, and vice versa. Therefore, there is no certainty in samsara.' Like that. The faults of taking countless bodies are: 'The pile of bones accumulated by each individual is as high as Mount Meru.' Thus it is said. From the *Nirvana Sutra*: 'The heads that have been cut off in mutual disputes, if piled up, would exceed the height of the Brahma world.' And so on. The faults of not being satisfied with desires are: 'Each person has drunk more milk than the four great oceans, yet still chases after desires, endlessly transmigrating, and will drink even more milk.' Thus it is said. 'Even if a rain of gold coins were to fall, it would not satisfy the desires of the greedy.' And so on. The faults of being alone and without help are: In the *Bodhicharyavatara* it says: 'One is born alone, and one dies alone.' Like that. There are also the faults of repeatedly taking rebirth: 'The ashes of mothers are piled up as high as the Himalayas, and the number of rosary beads made from the bones cannot be counted even with the entire earth.' Thus it is said. Therefore, no matter where one is born in samsara, there is only suffering. Therefore, all of this is impermanent, selfless, without refuge, without help, and without a place to stay. May you, the most excellent people, be disgusted with this meaningless samsara like a bubble. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ུང་བར་མཛོད། །ཅེས་པ་ལྟར་བསམ་ཞིང་གོ་ན། སྲིད་གསུམ་དག་ལ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་འདོད་ཅིང་། ། ཞེས་པའམ། ཕྲ་མེན་མའི་བུ་མ་ལ་ཞེན་པ་ལོག་པའམ། ཚལ་ཚིག་པའི་བྱའམ། སྲིན་མོའི་གླིང་གི་ཚོང་པ་ལྟ་བུའི་བློ་སྐྱེས་ན། དེ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་བྱེད་དགོས། ཆོས་མ་བྱས་པར་ རང་ཐར་པའང་མི་འགྲོ། གཞན་གྱིས་བྱས་པས་ཀྱང་མི་ཕན། དེས་ན་ཐར་པ་བདག་ལ་རག་ལས་འདི་ལ་ནི། གཞན་གྱི་གྲོགས་བགྱིར་ཅི་ཡང་མ་མཆིས་པས། ཐོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསམ་གཏན་ལྡན་པ་ཡིས། ། 1-351 བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བག་ཡོད་མཛོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་ཁོ་ནས་བྱ་དགོས། ཆོས་མང་པོ་གཅིག་ཡོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བཟང་བ་མེད་པས། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་སྐྱེས་ གྱུར་ན་སྐད་ཅིག་གིས། །འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བསྡམས་པའི་ཉམ་ཐག་རྣམས། །བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བརྗོད་བྱ་ཞིང་། །འཇིག་རྟེན་ལྷ་མིར་བཅས་པའི་ཕྱག་བྱར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། སེམས་འགྲེལ་ལས། སྐྱེས་བུ་གང་ ཞིག་སྐད་ཅིག་ཙམ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྒོམ་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་ནི། །རྒྱལ་བ་ཡིན་ཡང་བགྲང་མི་སྤྱོད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཞིག་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ ནི། །མྱུར་དུ་སྐྱབས་པར་འདོད་པ་དེས། །བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བྱ་བ། །གསང་བའི་དམ་པ་སྤྱད་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟར་བདག་གཞན་བརྗེ་བ་ལས་བཟང་བ་མེད། འོ་ན་དགྱེས་རྡོར་རམ། ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོའམ། སྟོང་པ་ཉིད་བཟང་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། རྒྱ་གར་དུ་དགྱེས་རྡོར་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཅིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐོབ་པ་གཅིག་བྱུང་བ་ལ། ཇོ་བོའི་ཞལ་ནས། དེ་སྟབས་བཟང་ བ་ཡིན། མ་ལེགས་ན་འཆུག་སྟེ་བྱ་བ་ཡིན་གསུང་སྐད། པོ་ཏོ་བས་ཀྱང་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ལ་གཞན་མ་རངས་ནས། སྤྱན་སྔ་བ་ལ་ཇོ་བོ་འདི་སྐད་གསུང་ཟེར་ཞུས་པས། དེ་ཨ་ཅང་། 1-352 དེ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེད་ན། ཧེ་བཛྲ་བསྒོམ་པ་དམྱལ་བར་ཡང་འགྲོ། ཡི་དྭགས་སུ་ཡང་འགྲོ། དུད་འགྲོར་ཡང་འགྲོ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེད་ན་དེ་དག་གི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དམྱལ་བ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་མན་ཆད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཕའི་ས་བོན་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཡོན་མང་དུ་གསུངས་པས་འདི་ ལས་བཟང་བའི་ཆོས་མེད། ཆོས་གཞན་བསམ་སྟེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ན་གཉེན་པོར་འགྲོ། འདིའི་ཚིག་དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་གཉེན་པོར་འགྲོ། བདེ་ལྷན་གྱིས་འགྲོ། ཉན་རང་དུ་ཡང་མི་གོལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་
Chinese
如是思惟领会，则对于三有（srid gsum，三界，梵文：trailokya，指欲界、色界、无色界）哪怕在梦中也不生希求。 或者像断绝了对私生子的贪恋，或者像烧焦的鸟，或者像罗刹洲的商人一样生起厌离心，就必须修持能从中解脱的佛法。不修持佛法， 自己也无法解脱，他人修持也无济于事。因此，解脱依赖于自己，对此，他人无法提供任何帮助。正如经中所说：‘具足闻法、戒律、禅定者，’ ‘对于四种真理（བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་，梵文：catvāri āryasatyāni，苦、集、灭、道）当谨慎。’因此，必须自己努力。虽然佛法众多，但没有比菩提心（བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་，梵文：bodhicitta，为利益一切众生而发愿成佛之心）更好的了。如《入菩萨行论》所说：‘一旦生起菩提心，刹那间，’ ‘被囚禁在轮回（འཁོར་བ，梵文：saṃsāra，生死轮回）牢狱中的可怜众生，便被称为如来（བདེ་གཤེགས，梵文：sugata，善逝）之子，’‘受到包括天神和人类在内的世间众生的礼敬。’又如《心性休息》所说：‘任何众生，’ ‘哪怕只在一瞬间，修持菩提心，’‘其功德之聚，即使是诸佛也无法计数。’特别是在《入菩萨行论》中说：‘任何想要迅速地，’‘救护自己和他人的，’‘就应修持交换自他的，’‘这殊胜的秘密。’因此，没有比交换自他更好的法门。 或许有人会想，那么《喜金刚》（དགྱེས་རྡོར，梵文：Hevajra，藏传佛教无上瑜伽部所修本尊之一），或者《大手印》（ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ，梵文：Mahāmudrā，藏传佛教噶举派所修最高法门），或者《空性》（སྟོང་པ་ཉིད，梵文：śūnyatā，佛教核心概念，指诸法无自性）不是更好吗？据说，在印度，有一位修持《喜金刚》的瑜伽士，证得了入流果（རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ，梵文：srotaāpanna，佛教四果位之初果）。阿底峡尊者（ཇོ་བོ，指阿底峡尊者）说：‘那是因为他运气好，如果不好，就会出错。’ 博朵瓦（པོ་ཏོ་བ）也这么说，但有人不高兴，就向仲敦巴（སྤྱན་སྔ་བ）汇报说：‘阿底峡尊者这么说。’仲敦巴说：‘啊，是吗？’ 如果没有菩提心，修持《喜金刚》也会堕入地狱，也会堕入饿鬼道，也会堕入畜生道。因为没有菩提心，那些法门也会成为恶道的因。而菩提心是不会变异的。空性也可以成为从地狱到独觉（རང་སངས་རྒྱས，梵文：pratyekabuddha，又称缘觉，指无师自悟者）的因缘。而菩提心就像父亲的精子一样，是成佛的不共之因，因此不可能变异。它能生起一切佛法，所以就像种子一样。’ 等等，经中讲述了很多菩提心的利益，因此没有比这更好的佛法。如果修持其他佛法，并在相续中生起，可以作为对治。仅仅忆念菩提心的词句，就可以作为对治。可以带来安乐。也不会堕入声闻乘（ཉན་རང，梵文：Śrāvaka，听闻佛陀教法而修行的弟子）和独觉乘。菩萨（བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ，梵文：bodhisattva，发菩提心，为利益众生而修行佛道者）的行为
English
If you think and understand in this way, you will not desire the three realms (srid gsum, trailokya) even in your dreams. Or, like abandoning attachment to a bastard son, or like a burnt bird, or like a merchant on the island of Rakshasas, if you develop renunciation, then you must practice the Dharma that liberates you from it. Without practicing the Dharma, you cannot liberate yourself, and others' practice will not help. Therefore, liberation depends on oneself, and others cannot provide any help in this regard. As it is said: 'Those who possess learning, discipline, and meditation,' 'Should be mindful of the four truths (བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་, catvāri āryasatyāni).' Therefore, one must strive on one's own. Although there are many Dharmas, there is none better than bodhicitta (བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་, bodhicitta). As it is said in the *Bodhicaryāvatāra*: 'The moment bodhicitta arises,' 'The wretched beings imprisoned in the prison of samsara (འཁོར་བ, saṃsāra), are called the sons of the Sugatas (བདེ་གཤེགས, sugata),' 'And are revered by the world, including gods and humans.' Also, as it is said in the *Resting in the Nature of Mind*: 'Any being,' 'Who, even for a moment, meditates on bodhicitta,' 'The accumulation of merit from that, even the Buddhas cannot enumerate.' Especially in the *Bodhicaryāvatāra*, it says: 'Whoever desires to quickly,' 'Protect themselves and others,' 'Should practice exchanging themselves with others,' 'This sacred secret.' Therefore, there is nothing better than exchanging oneself with others. Perhaps one might think, then isn't *Hevajra* (དགྱེས་རྡོར, Hevajra), or *Mahāmudrā* (ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ, Mahāmudrā), or *Emptiness* (སྟོང་པ་ཉིད, śūnyatā) better? It is said that in India, there was a yogi who practiced *Hevajra* and attained the state of stream-enterer (རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ, srotaāpanna). Jowo (referring to Atiśa) said: 'That was because he was lucky; if not, he would have made a mistake.' Potowa also said the same, but someone was unhappy and reported to Dromtönpa (སྤྱན་སྔ་བ): 'Jowo said this.' Dromtönpa said: 'Oh, really?' Without bodhicitta, practicing *Hevajra* will also lead to hell, also to the realm of hungry ghosts, also to the realm of animals. Because without bodhicitta, those practices can also become the cause of evil realms. But bodhicitta does not change. Emptiness can also be the cause and condition for everything from hell to pratyekabuddha (རང་སངས་རྒྱས, pratyekabuddha). But bodhicitta, like the father's sperm, is the unique cause of Buddhahood, so it cannot change. It gives rise to all the Buddha's teachings, so it is like a seed.' Etc., the scriptures speak of many benefits of bodhicitta, so there is no better Dharma than this. If you practice other Dharmas and they arise in your mindstream, they can serve as antidotes. Just remembering the words of bodhicitta can serve as an antidote. It brings happiness. You will also not fall into the paths of śrāvakas (ཉན་རང, Śrāvaka) and pratyekabuddhas. The conduct of a bodhisattva (བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ, bodhisattva) --------------------------------------------------------------------------------