Tibetan
་གཅིག་ལ་ཐ་དད་དང་། ཐ་དད་ལ་གཅིག་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་དང་བཞིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་དང་པོ་ནི། བྱས་མི་རྟག་ཐ་དད་ དུ་འཛིན་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི། ཤ་པ་དང་ཤུག་པ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྟ་བུ། གསུམ་པ་ནི། བུམ་པ་བུམ་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་བཞི་པ་ནི་སྒྲ་དང་བུམ་པ་ཐ་དད་དུ་ འཛིན་པ་ལྟ་བུ། དེ་བཞིའི་དང་པོ་གཉིས་འཆད་པ་ལ། ཐོག་མར་ཐ་དད་ལ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གསུམ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། སྒྲོ་འདོགས་པའི་བློའི་རྣམ་པ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་དགོས་པའོ། །དང་ པོ་ནི། དེ་གསུམ་ཐུན་མོང་དུ་དྲིལ་ན། ཤ་པ་དང་ཤུག་པ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཤ་ཤུག་གཉིས་གཅིག་དུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་གསུམ་ཡོད་དེ། ཤ་ཤུག་གཉིས་ ཡལ་འདབ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་ཡིན། བག་ཆགས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བ་དེ་བློའི་རྣམ་པ། དགག་སྒྲུབ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་དེ་དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ གཅིག་ལ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་ལའང་གསུམ་ཡོད་པ་ནི། འདི་ལྟར་སྒྲའི་བྱས་མི་རྟག་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཆོས་ཅན། སྒྲའི་སྟེང་དུ་བྱས་མི་རྟག་དོན་ལ་ཐ་དད་མིན་ཡང་། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། 2-928 བློའི་རྣམ་པ། དགོས་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། བྱས་མི་རྟག་གཉིས་ལོག་པ་ཐ་དད་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྡོག་པ་ཐ་དད་པས་ལོག་པ་པོ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་བྱས་ མི་རྟག་གསུམ་པོའི་ལྡོག་པ་གསུམ་པོ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་དུ་སྦྱར་བས། བྱས་རྟགས་ལས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་ནུས་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འཆད་པ་ ནི། རང་མཚན་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལ། །སེལ་བའི་འཛིན་སྟངས་མུ་བཞི་སྲིད། །ཅེས་སོགས་ཤློ་ཀ་བཞིའོ། །གནད་འདི་རྟོགས་ན། བྱས་རྟགས་ལྟ་བུའི་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་སོང་ཚོད་ལ་གཞན་སེལ་དུ་འཇོག་ཀྱང་། སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བའི་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་གཞན་སེལ་དུ་མི་འཇོག་པ་སོགས། སྣང་སེལ་གྱི་འཇུག་པ་ལ་བློ་གྲོས་ནུས་པ་ཆེས་ཆེར་གསལ་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་སེལ་བའི་འཛིན་སྟངས་ཤེས་ན། གོང་ གི་རྩོད་པའི་ལན་ཡང་འབད་མེད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱས་མི་རྟག་དོན་ལ་ཐ་དད་དུ་མེད་ཀྱང་། སེལ་ངོར་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་ལ་སྒྲ་བུམ་ གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྤྱི་མེད་ཀྱང་། སེལ་ངོར་ཡོད་པས། བྱས་པ་སྒྲ་བུམ་གཉིས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དོན་ལ་བྱས་མི་རྟག་ཐ་དད་མིན་ཀྱང་། 2-929 བྱས་མི་རྟག་ཐ་དད་དུ་ཁས་བླངས་དགོས་པ་ལྟར། དོན་ལ་སྤྱི་བྱེ་བྲག་མ་གྲུབ་ཀྱང་བྱས་མི་རྟག་སོགས་སྤྱི་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་གནད་ར
Chinese
因为存在将一执为多，将多执为一，将一执为一，将多执为多这四种情况。 第一种情况，例如将‘所作’和‘无常’执为不同。 第二种情况，例如将‘沙巴树’和‘杉树’执为相同。 第三种情况，例如将‘瓶子’执为‘瓶子’。 第四种情况，例如将‘声音’和‘瓶子’执为不同。 现在解释这四种情况中的前两种。首先，解释将不同执为相同的情况，这又分为三个方面：产生错觉的原因、产生错觉的心识状态、产生错觉的必要性。 第一点，将这三点共同归纳起来，例如，将沙巴树和杉树执为相同的分别念（概念），具有‘你将沙巴树和杉树执为相同的原因’等三个方面：沙巴树和杉树具有‘具有树叶’这一相同的特征等是原因；由于习气而错误地认为相同是心识的状态；在肯定和否定方面认识为相同是必要性。 第二点，将相同执为不同的情况也分为三个方面：例如，将声音的‘所作’和‘无常’执为不同的分别念（概念），虽然‘所作’和‘无常’在声音上实际上并非不同，但你将二者执为不同的原因、心识状态和必要性有三个方面：因为‘所作’和‘无常’二者是从不同的反体中分离出来的；因为不同的反体也使得二者的反体被认为是不同的；通过将声音、‘所作’、‘无常’这三者的反体，以反体不同的方式与宗、法、立宗理由三者结合，从而能够从‘所作’这一理由推知声音是无常的，这就是必要性。 以上解释可以用四句偈颂概括：‘自相一与异，区分之执持，四句皆可能。’ 理解了这个关键点，即使像‘所作’这样的理由、法和宗三者表面上被认为是排除他者的，但未被区分的理由、法和宗三者不应被认为是排除他者的。如此等等，对于显现和排除的运用，智慧的力量会得到极大的提升。如果了解了这种排除的执持方式，那么对于之前的辩论，也能毫不费力地得出答案：虽然‘所作’和‘无常’在实际上并非不同，但由于在排除的角度上，反体是不同的，所以被认为是不同的；虽然在实际上，声音和瓶子二者没有共同的周遍关系，但在排除的角度上是存在的，因此，‘所作’被认为是周遍于声音和瓶子的。因此，就像在实际上‘所作’和‘无常’并非不同，但也必须承认‘所作’和‘无常’是不同的一样，虽然在实际上共相和自相没有成立，但也必须承认‘所作’和‘无常’等是共相，这就是关键所在。
English
Because there are four ways of apprehending: taking one as different, taking different as one, taking one as one, and taking different as different. The first case is like apprehending 'made' and 'impermanent' as different. The second case is like apprehending 'Shapa tree' and 'fir tree' as the same. The third case is like apprehending 'vase' as 'vase'. The fourth case is like apprehending 'sound' and 'vase' as different. Now, explaining the first two of these four. First, regarding apprehending different as one, there are three aspects: the reason for imputation, the nature of the mind that imputes, and the necessity of imputation. The first point, combining these three in common, for example, the concept that apprehends Shapa tree and fir tree as the same has three aspects: the reason why you apprehend Shapa tree and fir tree as the same, etc., is that Shapa tree and fir tree have the same characteristic of 'having branches,' etc., which is the reason; the state of mind is being mistaken as the same due to habit; the necessity is realizing the same aspect in affirmation and negation. The second point, apprehending one as different also has three aspects: for example, the concept that apprehends the 'made' and 'impermanent' of sound as different. Although 'made' and 'impermanent' are not actually different in terms of sound, there are three reasons, mental states, and necessities for you to impute them as different: because 'made' and 'impermanent' are reversed from different opposites; because different opposites also hold the two reversed as different; by combining the three opposites of sound, 'made,' and 'impermanent' with subject, property, and reason through different opposites, it is possible to realize that sound is impermanent from the reason of 'made,' which is the necessity. The above explanation can be summarized in four verses: 'Self-character one and different, the way of holding distinctions, four possibilities exist.' Understanding this key point, even if the reason, property, and subject like 'made' are seemingly regarded as excluding others, the undifferentiated reason, property, and subject should not be regarded as excluding others. Thus, the power of wisdom is greatly enhanced in the application of appearance and exclusion. If one knows this way of holding distinctions, then the answer to the previous debate can also be achieved effortlessly: although 'made' and 'impermanent' are not actually different, they are regarded as different because the opposites are different in terms of exclusion; although there is no common pervasion between sound and vase in reality, it exists in terms of exclusion. Therefore, 'made' is established as pervading both sound and vase. Therefore, just as 'made' and 'impermanent' are not different in reality, but it is necessary to acknowledge that 'made' and 'impermanent' are different, even though generalities and particulars are not established in reality, it is necessary to acknowledge that 'made' and 'impermanent' are generalities, which is the key point. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ྟོགས་ན། རྗེ་བཙུན་ས་སྐྱ་པའི་གསུང་རབ་ ཀྱི་ནོར་བུ་ལེན་ཤེས་པ་ཡིན། སྐལ་ལྡན་དག་གིས་སྙིང་གི་ཟེ་འབྲུར་བཅང་བར་བྱའོ།། །། ༈ མཚན་གཞིའི་རབ་དབྱེ་བཤད་པ། གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དངོས། དོན་ལ་གཞན་སེལ་དགག །དབྱེ་བ་རྣམ་གཉིས་སོ་སོར་ བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་བློའི་གཞན་སེལ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་རྟེན་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་གཉིས་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་བློའི་གཞན་སེལ་དང་། དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་བློའི་གཞན་སེལ་གཉིས་ཡོད་ པའི་ཕྱིར། གཞན་སེལ་གཉིས་པོ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་ཡོད་དེ། རྟོག་པས་འཛིན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བློ་སེལ་དང་། སྒྲས་བརྗོད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྒྲ་ སེལ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ནི། ཡོད་དང་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡི། །སྒོ་ནས་གཞན་སེལ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་སོགས་ཤློ་ཀ་གཅིག་གོ། །དེས་ན་བློའི་གཞན་སེལ་ཁོ་ན་བཤད་ནས། མེད་དགག་ དང་། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་གཉིས་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། །དེ་གཉིས་ནི་རབ་བྱེད་བརྒྱད་པར་དགག་པ་རྣམ་གཉིས་འཆད་པའི་ཚེ་རྟོགས་ནུས་པ་ལ་དགོངས་ནས་འདིར་མ་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། 2-930 འོ་ན་རྩ་འགྲེལ་ལས། དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་དང་། དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་དང་། དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་ཞེས་བཤད་པས། དགོངས་ པ་ལོག་པར་བཀྲལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་ལ། བརྟེན་ཕྱིར་སྤྱི་དེའང་རྣམ་པ་གསུམ། །ཞེས་རྟེན་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། འདིར་རང་འགྲེལ་ལས། བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་དང་། དགག་བྱ་འགོག་པའི་ཚུལ་གྱིས། ཡོད་པ་གཞན་སེལ་དང་། མེད་པ་གཞན་སེལ་གཉིས་དང་། ཞེས་སྒྲུབ་ཚུལ་དང་། འགོག་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས། འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ འཆར་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་ནི། རྣམ་རིགས་ཀྱི་གཞུང་སོ་སོ་ལ་བརྟེན་ཀྱང་། དོན་གྱི་གནད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་མཚོན་ན། བུམ་པའི་དོན་སྤྱི་དེ། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཞན་སེལ་དུ་འཇོག་པའི་རྟེན་བུམ་པ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་ཡིན་ཏེ། དེ་བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་གཞན་ལའང་ རིགས་བསྒྲེའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག །དོན་གྱི་གཞན་སེལ་ཞེས་བྱ་བ། བེམ་པོ་དེ་གཞན་སེལ་མཚན་ཉིད་པར་འདོད་དོ། །འོ་ན་བུམ་པ་དེ་བློའི་གཞན་སེལ་ཡིན་ནམ། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་ཡིན། 2-931 དང་པོ་ལྟར་ན་བུམ་པ་ཆོས་ཅན། བློ་སེལ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བློ་སེལ་ཡིན་ན་སྒྲ་རྟོག་གི་འཇུག་ཚུལ་ལ་ལྟོས་ནས་བཞག་དགོས་པ་གང་ཞིག །ཁྱོད་སྒྲ་རྟོག་ལ་ལྟོས་མེད་དུ་
Chinese
如果理解了这一点，就能掌握杰尊萨迦派（Jetsun Sakya，萨迦派祖师）的论著之宝。有缘者应将其珍藏于心。 名称分类的解释 第二部分是分类，分为三部分：详细分类的实际内容；从意义上排除其他；分别解释两种分类。 第一部分是心识的排除他法，就其所依之法而言，你有两种：依赖于实物的心识排除他法；依赖于非实物的心识排除他法。 这两种排除他法，就其所缘而言，可以分为两种：从概念的执持方式上分为心识排除；从语言的表达方式上分为声音排除。 即：从有和无的执持之门，排除他法有两种。这是一个颂。 因此，只解释心识的排除他法，而不解释无遮（否定存在）和非遮（否定属性）的两种排除他法是有原因的。因为这两种在第八品解释两种否定的章节中可以理解，所以在此没有解释。 那么，根本论和注释中说：‘实物的排除他法’和‘非实物的排除他法’，而你却说‘依赖于实物的排除他法’和‘依赖于非实物的排除他法’，这不是曲解了吗？ 不是的。在《释量论》（Pramāṇavārttika）中说：‘因为依赖于实物和非实物，总的来说也有三种。’这是从所依之法的角度进行分类。 而这里，在自释中说：‘通过确立所证和排除所破的方式，存在的排除他法和不存在的排除他法两种。’这是依赖于确立的方式和排除的方式，从执持方式的显现方式上进行区分。 虽然依赖于不同的论典，但意义的关键是一致的。例如，瓶子的总义，是依赖于实物的排除他法，因为将它作为排除他法的基础的瓶子是实物。同样，它也是实物的排除他法，因为它在执持瓶子的概念中显现为实物的形象。其他的也可以类推。 第二部分是：有些人认为，意义的排除他法，是实物作为排除他法的自性。 那么，瓶子是心识的排除他法吗？还是无遮的排除他法？ 如果是前者，那么瓶子就不是心识排除，因为如果它是心识排除，就必须依赖于语言概念的运用方式来安立。而你并不依赖于语言概念。
English
If one understands this, one can grasp the jewel of Jetsun Sakya's (Jetsun Sakya, founder of the Sakya school) treatises. Fortunate ones should cherish it in their hearts. Explanation of the classification of terms The second part is classification, which is divided into three parts: the actual content of detailed classification; excluding others in terms of meaning; explaining the two types of classification separately. The first part is the mental exclusion of others. In terms of its basis, you have two: the mental exclusion of others based on objects; the mental exclusion of others based on non-objects. These two exclusions of others, in terms of their object, can be divided into two types: mental exclusion based on the way concepts hold; sound exclusion based on the way language expresses. That is: From the door of holding onto existence and non-existence, there are two types of exclusion of others. This is one verse. Therefore, there is a reason why only mental exclusion of others is explained, and the two types of exclusion of others, negation of existence (non-affirming negation) and negation of attribute (affirming negation), are not explained. Because these two can be understood in the eighth chapter explaining the two types of negation, so they are not explained here. Then, in the root text and commentary, it says: 'Exclusion of others of objects' and 'Exclusion of others of non-objects,' but you say 'Exclusion of others based on objects' and 'Exclusion of others based on non-objects.' Isn't this a misinterpretation? No. In the Pramāṇavārttika, it says: 'Because it relies on both objects and non-objects, generally speaking, there are also three types.' This is classifying from the perspective of the basis. And here, in the self-commentary, it says: 'Through the way of establishing what is to be proven and excluding what is to be refuted, there are two types: exclusion of others of existence and exclusion of others of non-existence.' This is based on the way of establishing and the way of excluding, distinguishing from the way of holding and the way of appearance. Although relying on different treatises, the key to the meaning is the same. For example, the general meaning of a vase is the exclusion of others based on objects, because the vase that is the basis for placing it as the exclusion of others is an object. Similarly, it is also the exclusion of others of objects, because it appears as the image of an object in the concept that holds the vase. Other things can be inferred by analogy. The second part is: Some people think that the exclusion of others of meaning is the nature of an object as the exclusion of others. Then, is a vase the mental exclusion of others? Or is it the non-affirming negation exclusion of others? If it is the former, then the vase is not a mental exclusion, because if it is a mental exclusion, it must be established depending on the way language concepts are used. But you do not depend on language concepts. -------------------------------------------------------------------------------- གདོད་མ་