Tibetan
ོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ། རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་རིམ་བཞིན་བཤད། །ཅེས་མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་བར་བཤད་པས། འདིར་ཕྱོགས་སྔར་བཀོད་པ་ནི། མིག་ཤེས་ཁོ་ནས་གཟུགས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། མིག་ཤེས་དང་མིག་དབང་གཉིས་ཆར་གྱིས་ གཟུགས་མཐོང་བར་འདོད་པ་ལ་དགག་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར། དེ་ནི་ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་གཏམ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ནི། །ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །མིག་ གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་རྟེན་བཅས། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་མིན། །ཞེས་མིག་དབང་གིས་གཟུགས་མཐོང་བས་ལྟ་བར་འཇོག་ལ། མིག་ཤེས་ནི་གཟུགས་མ་མཐོང་ཞིང་། ལྟ་བར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མེད་པས་ ལྟ་བར་མི་འཇོག་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་སྔ་མ་དེ་ནི་ཉི་འོག་བྱེ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལྟར་ཡིན་ལ། འདི་ནི་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆ་ བསྡུས་རྗེས་འབྲང་ན་རེ། དབང་མངོན་དང་དུས་མཉམ་པའི་གཟུགས་དེ་དེའི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དུས་མི་མཉམ་ན་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། དབང་མངོན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་རང་དང་དུས་མཉམ་པའི་གཟུགས་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། 2-748 ཁྱོད་དེ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ལ་དུས་མཉམ་པ་དང་། རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུང་ཡུལ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་དུས་མཉམ་པའི་གཟུང་ཡུལ་གྱི་དགོས་པ་མེད་པར་ཐལ། ཁྱོད་རང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུང་ཡུལ་ལས་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འཆད་པ་ལ། ཡུལ་དང་རྣམ་ཤེས་དུས་མཉམ་ནི། ཞེས་སོགས་བྱུང་ངོ་། ། གཉིས་པ་རང་ལུགས་ནི། དམིགས་རྐྱེན་ཡུལ། བདག་རྐྱེན་དབང་ པོ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡིད་བྱེད་གསུམ་ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་རང་འབྲས་གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་གྱི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རང་འདྲའི་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་ ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་ཆོས་ཅན ཁྱོད་སྐྱེ་བ་ལ་རྐྱེན་གསུམ་ཀ་དགོས་ཀྱང་ཁྱོད་རང་གི་དམིགས་རྐྱེན་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཟས་སོགས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་། བུ་ཕ་མ་གང་རུང་གི་གཟུགས་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ལྟར། ཁྱོད་རང་གི་དམིགས་རྐྱེན་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན། ཡུལ་ གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འབྲས་བུ་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་འབྲས་གཟུགས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའི་ཉེར་ལེན་བྱས་ཏེ་དེ་བེམ་པོར་བསྐྱེད་པ་དང་། རང་འབྲས་གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། 2-749 དེ་ཤེས་པར་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནད་དེས་ན། བློ་གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་ཡང་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཚུལ་གཉ
Chinese
‘听到是分别识，领会是次第说。’如是说眼识见色。此处先立宗是说，并非唯有眼识见色，而是为了驳斥认为眼识与眼根二者都能见色的观点。有人如是说。那是无稽之谈。在《俱舍论》中说：‘眼与法界为一方，是见，有八种。眼见诸色具所依，非是依彼之识。’眼根见色，故安立为‘见’，而眼识未见色，也没有安立为‘见’的理由，因此不被安立为‘见’，这与上述说法相违背。而且，前面的引文是随顺说一切有部之义，而此处是随顺迦湿弥罗分别说部之义。如果随顺聚类足论师的观点，则说：与根现同时的色是该根的所取境，因为不同时就不能见。如果这样说，那么根现（法），你并非与你同时的色的所取境，因为你与它不相关联。如果认为它有同时的、作为因的所取境，那么，它（法），你没有同时的所取境的必要，因为你已经由你自己的作为因的所取境所成就。’如是解释，其中出现了‘境与识同时’等语。 第二，自宗的观点是：缘缘境、增上缘根、等无间缘作意三者聚合之际的色处（法），你是果，是执色根现的所取境，因为你是能对它产生自类相的外境。执色根现（法），你虽然生起需要三个条件，但你生起时与你的缘缘——色的相貌相似是有理由的，就像食物等是子的因，但子会与父母任何一方的相貌相似一样，你生起时与你的缘缘相似，这是事物的自性。因此，境——色处（法），你有两个果，一是作为自果，是色第二刹那的近取因，从而使它成为实物；二是作为自果，是执色根现的俱有缘，从而使它成为识。关键在于，执色根现的智慧（法），你也有两种方式。
English
'Hearing is the discriminating consciousness, understanding is the gradual explanation.' Thus it is said that eye consciousness sees form. Here, the initial statement is to say that it is not only eye consciousness that sees form, but to refute the view that both eye consciousness and eye faculty can see form. Some say this. That is nonsense. In the *Abhidharmakośa*, it says: 'Eye and the element of form are one side, it is seeing, there are eight kinds. The eye sees all forms with a basis, it is not the consciousness that relies on it.' The eye faculty sees form, therefore it is established as 'seeing', but eye consciousness does not see form, and there is no reason to establish it as 'seeing', therefore it is not established as 'seeing', which contradicts the above statement. Moreover, the previous quotation follows the Sarvāstivāda school, while this follows the Kashmir Vaibhāṣika school. If one follows the views of the *Chabbisuddhi*, it is said: 'The form that is simultaneous with the manifest faculty is its object, because if it is not simultaneous, it cannot be seen.' If you say so, then the manifest faculty (dharma), you are not the object of the form that is simultaneous with you, because you are not related to it. If you think that it has a simultaneous object that is the cause, then, it (dharma), you do not need a simultaneous object, because you have already been accomplished by your own object that is the cause.' Thus it is explained, in which the words 'object and consciousness are simultaneous' etc. appear. Second, the self-view is: the object of the objective condition, the faculty of the dominant condition, and the mental activity of the immediately preceding condition, when these three are combined, the form aggregate (dharma), you are the result, the object of the manifest form-grasping faculty, because you are the external aggregate that can generate its own likeness. The manifest form-grasping faculty (dharma), although your arising requires three conditions, there is a reason why your arising is similar to the appearance of your objective condition—form, just as food etc. are the cause of the child, but the child will resemble the appearance of either the father or the mother, your arising is similar to your objective condition, this is the nature of things. Therefore, the object—form aggregate (dharma), you have two results, one is as your own result, you are the proximate cause of the second moment of form, thereby making it a material object; the other is as your own result, you are the co-operative condition of the manifest form-grasping faculty, thereby making it consciousness. The key is that the wisdom of the manifest form-grasping faculty (dharma), you also have two ways. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ིས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དངོས་སུ་གཏད་པས་ཡུལ་ གཟུགས་ཤེས་པའི་ཚུལ་གཅིག་དང་། རྣམ་པ་དེ་བློ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་བློ་རང་ཉིད་ཤེས་པའི་ཚུལ་གཅིག་དང་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འཆད་པ་ནི། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད། །ཅེས་ སོགས་ཤློ་ཀ་ཕྱེད་དང་གཉིས་སོ། །དེ་དག་གིས་ནི། གོང་གི་རྩོད་ལན། ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་པའི་ཚེ་ན། ཕྱི་རོལ་པས་འདོད་པའི་རྡུལ་ཕྲན་རྟག་དངོས་དང་། རང་སྡེས་འདོད་པའི་ཟླ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་ ཕྲན་དང་། རགས་པ་ཡིན་ཡང་ནང་གི་དབང་པོ་རྣམས་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་པ་བཀག་ནས། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བསགས་རྡུལ་རགས་པ་རྣམས་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་། འཛིན་བྱེད་ཀྱང་། བྱེ་སྨྲས་འདོད་པའི་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་ལྟ་བྱེད་ཡིན་པ་བཀག་ནས། འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པའི་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཟུང་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་། ལྟ་ཚུལ་ཡང་བྱེ་སྨྲས་འདོད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་པ་དང་། ཡུལ་རྣམ་ མེད་དུ་འཛིན་པ་བཀག་ནས། རང་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་ནུས་ན་རང་དུས་སུ་འདས་ཟིན་ཡང་རང་གི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར་སྙིང་པོ་བསྡུས་ནས་འཇམ་མགོན་ས་སྐྱ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། 2-750 གསུམ་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ། གནད་དུ་ཆེ་བ་འདི་དཔྱད་དགོས་ཏེ། དབང་ཤེས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་ལ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ། འོ་ན་དབང་ཤེས་དེ་སྤྱིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ པར་ཐལ། དེ་ཚོགས་སྤྱིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྩོད་པ་ལན་དང་བཅས་པ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་དང་། རྣམ་འགྲེལ་དུ་ཞིབ་པར་བཤད་པ་ལ་མཁས་པའི་གཙུག་རྒྱན་གོ་ཤཱག་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པས་བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ལ། རགས་པ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པས། གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ན། རགས་པ་མིན་པས་ཁྱབ་ཅིང་། རྡུལ་ཕྲན་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཅེས་གསུངས་པ་འདི། གཞུང་གི་དགོངས་པ་གཏན་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་དུ་དོགས་པ་དགོད་པའི་ཚེ། དེ་ལྟར་ན་སྤྱི་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མིན་ནམ་ཞེ་ན། ཞེས་བཤད་ལ། དེའི་དོན་ནི། དབང་ཤེས་ཆོས་ཅན། སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ ཡིན་པར་ཐལ། ཚོགས་སྤྱི་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་དེ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་ཡིན་པས་ཚོགས་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཁྱོད་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་མིན་པར་ཐལ་བ་དང་། 2-751 རྟོག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའི་ལན་དུ་མཛོད་འགྲེལ་ལས། འདི་ད
Chinese
‘因为你将色法的相貌真实地施予，所以成为了知境色法的一种方式；因为相貌是心识自身的体性，所以成为了知心识自身的一种方式，因此有两种方式。’这样讲，就是《境与根、意作意》等半颂两句。这些是为了驳斥之前的争论：在承认外境存在时，驳斥了外道所认为的常实微尘，以及自宗所认为的无分微尘，以及即使是粗大的内根也不是所取境，而是外境的生处、粗大的积聚微尘是所取境。并且，对于能取，驳斥了毗婆沙宗所认为的有色根是能见者，而是没有被错觉因染污的五门识是具有所取境的。对于见解，也驳斥了毗婆沙宗所认为的因果同时，以及无相而取，而是如果能将相貌施予自身，即使在自身的时间已经过去，也是自身的所取境。如世亲、陈那、法称论师所说，总结了经部宗的宗义，由蒋贡萨迦班智达很好地阐述。 第三，驳斥争论。最重要的是要考察这一点：在承认根识的所取境是八种实物微尘的集合时，那么根识就成了共相的行境。因为它成了集合共相的行境。不能这样认为，因为它仅仅是自身特性的行境。’这个争论以及回答，在《阿毗达磨俱舍论》和《释量论》中有详细的阐述，像智者顶饰郭仓师兄弟等，对于毗婆沙宗和经部宗的根本宗义，认为粗大不是实物，如果是所取境，就遍于是非粗大，并且遍于是仅仅是微尘。这种说法完全不是论典的观点，因为在《俱舍论》的注释中，在提出疑问时说：‘如果是这样，因为缘于共相的缘故，五种识的集合将成为共相的境，而不是成为各自特性的境吗？’这样说。它的意思是：根识，有法，将成为共相的境，因为它成了以集合共相作为所取境的识，因为你的所取境是八种实物微尘的集合，所以是集合共相。如果承认，那么你就成了不是以你自己的特性作为所取境的识， 并且成了分别念。因为那个缘故。’这是它的意思。对此，《俱舍论》的注释中说：‘这……’
English
'Because you truly bestow the appearance of form, it becomes a way of knowing the object of form; because the appearance is the nature of consciousness itself, it becomes a way of knowing consciousness itself, therefore there are two ways.' This speaks of the half-verse and two lines such as 'Object and root, mental activity'. These are to refute the previous arguments: When admitting the existence of external objects, refute the eternal and real atoms believed by outsiders, as well as the indivisible atoms believed by our own school, and even the coarse inner roots are not the objects to be taken, but the coarse aggregates of external birthplaces are the objects to be taken. Moreover, regarding the taker, refute the Vaibhashika school's belief that the colored roots are the seers, but the five consciousnesses of the doors that have not been contaminated by illusion are those with objects to be taken. Regarding the view, it also refutes the Vaibhashika school's belief that cause and effect are simultaneous, and that they are taken without appearance, but if they can bestow appearance on themselves, even if their own time has passed, they are their own objects to be taken. As stated by Vasubandhu, Dignāga, and Dharmakīrti, the essence of the Sautrāntika school's tenets is summarized and well explained by Jamyang Khyentse Wangpo. Third, refuting the argument. The most important thing is to examine this point: When admitting that the object of root consciousness is the collection of eight kinds of material dust, then the root consciousness becomes the object of the general. Because it becomes the object of the collection of the general. It cannot be thought of this way, because it is only the object of its own characteristics.' This argument and answer are explained in detail in the *Abhidharmakośa* and the *Pramāṇavārttika*, and like the wise ornaments Gochak brothers, regarding the fundamental tenets of the Vaibhashika and Sutra schools, they believe that the coarse is not a substance, and if it is an object to be taken, it pervades non-coarseness, and pervades only atoms. This statement is completely not the view of the treatise, because in the commentary of the *Kośa*, when raising doubts, it says: 'If this is the case, because of focusing on the general, the five aggregates of consciousness will become the objects of the general, rather than becoming the objects of their own characteristics?' This is what it says. Its meaning is: Root consciousness, dharma, will become the object of the general, because it becomes the consciousness that takes the collection of the general as the object to be taken, because your object to be taken is the collection of eight kinds of material dust, so it is the collection of the general. If you admit it, then you become a consciousness that does not take your own characteristics as the object to be taken, and becomes conceptual thought. Because of that reason.' This is its meaning. To this, the commentary of the *Kośa* says: 'This...' --------------------------------------------------------------------------------