Tibetan
དབྱེ་ན། བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྗེས་དཔག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་གཞན་སེལ། རྫུན་པ་ལ་འཇུག་པ་ལོག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་གཞན་སེལ། གཉིས་ཀར་དོགས་པ་ ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་དང་གསུམ། མཚན་གཞི་རིམ་བཞིན། བུམ་པ་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་ལ་བུམ་པ་བུམ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལོག་ཤེས་ལ་ བུམ་པ་བུམ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་། བུམ་འཛིན་ཐེ་ཚོམ་ལ་བུམ་པ་བུམ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། དེས་ན་གནད་དྲིལ་ན། སྣང་བ་མངོན་གྱུར་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་ སེལ། མི་སྣང་བ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་གསུམ་དོན་གཅིག་སྟེ། མངོན་གྱུར་གྱི་དངོས་པོ། ལྐོག་གྱུར་གྱི་དངོས་པོ། དངོས་པོ་དང་གསུམ་དོན་ གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་གྱུར། ལྐོག་གྱུར། ཤེས་བྱ་གསུམ་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཡིན་ན། མངོན་སུམ་ལ་མངོན་གྱུར་ཡིན་པས་ཁྱབ། རྗེས་དཔག་ལ་ལྐོག་གྱུར་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ པ་དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་ལ་མཚན་ཉིད། རྣམ་གྲངས། དབྱེ་བ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། བློའི་གཞན་སེལ་གང་ཞིག རང་གཞན་སེལ་དུ་འཇོག་པའི་གཞི་ཡང་ཡིན། དངོས་མེད་ཀྱང་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་སྲིད་པའི་རིགས་སུ་གནས་པ་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད། 2-614 གཉིས་པ་ནི། དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ། དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ། མེད་པ་གཞན་སེལ་གསུམ་དོན་གཅིག གཉིས་པ་དབྱེ་ན། དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པའི་དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་ དང་། དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་གཉིས། དང་པོ་ནི། བུམ་པ་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི། རི་བོང་རྭ་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུ་ ལ་བྱེད། གསུམ་པ་དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ་ལ་མཚན་ཉིད། རྣམ་གྲངས། མཚན་གཞི་གསུམ། དང་པོ་ནི། རྟོག་པས་དངོས་འགལ་བཅད་ནས་འཇུག་པའི་གཞི་ཡང་ཡིན། དོན་ལ་གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་པའི་གཞི་ མཐུན་པར་ཚད་མས་དམིགས་པ་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད། གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་དོན་གཅིག མཚན་གཞི་ནི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། དེས་ན། དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ་ཡིན་ན། གཞན་ སེལ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ་ཡིན་ན། རང་མཚན་ཡིན་པས་ཁྱབ། གཞན་སེལ་ཡིན་ན་སྤྱི་མཚན་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཞན་སེལ་ལ། བློའི་གཞན་སེལ་དང་། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་གསུམ་པོ་གང་རུང་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ་ཡིན་ན། གཞན་སེལ་མིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་དགག་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། 2-615 མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང་། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་ག
Chinese
分类：分为三种，即以真理为对象，成为推理对象的排除他物；以虚假为对象，成为颠倒识对象的排除他物；以及对两者都抱有疑惑，成为犹豫不决对象的排除他物。例子依次为：对于认识瓶子的推理来说，瓶子显现为瓶子；对于执持瓶子的颠倒识来说，瓶子显现为瓶子；对于执持瓶子的犹豫不决来说，瓶子显现为瓶子。 总而言之，依赖于显现的显现事物的排除他物，依赖于不显现的隐蔽事物的排除他物，以及依赖于事物的排除他物这三者意义相同，因为显现事物、隐蔽事物和事物三者意义相同，因为如果某事物是所知，那么它在现量中必然是显现的，在比量中必然是隐蔽的。第二，依赖于非事物的排除他物，包括定义、分类和类别三种。第一，什么是定义？即心识的排除他物，它既是安立自身排除他物的基础，也是非事物，存在于共同基础的可能性范围内，这就是它的定义。 第二，包括：依赖于非事物的排除他物、非事物的排除他物、不存在的排除他物，三者意义相同。第二，分类：分为两种，即以应否定的事物存在于所知中为基础的非事物排除他物，以及以应否定的事物不存在于所知中为基础的非事物排除他物。第一种，例如瓶子不存在的普遍概念。第二种，例如兔子角不存在的普遍概念。 第三，自相意义的排除他物，包括定义、分类和例子三种。第一，什么是定义？即通过分别念断除相违事物而进入的基础，也是在意义上成立，并且被量所认识的共同基础，这就是它的定义。第二，它和事物二者意义相同。例子是瓶子。因此，如果某事物是自相意义的排除他物，那么它就不是排除他物，因为如果某事物是自相意义的排除他物，那么它就是自相，而如果它是排除他物，那么它就是共相。因此，排除他物必然是心识的排除他物、无遮的排除他物或非遮的排除他物，因为自相意义的排除他物必须不是排除他物。第二，从应否定的角度来分类，分为无遮的排除他物和非遮的排除他物。
English
Divisions: There are three types: exclusion of others that takes truth as its object and becomes the object of inference; exclusion of others that takes falsehood as its object and becomes the object of distorted consciousness; and exclusion of others that takes both as objects and becomes the object of doubt. Examples are, respectively: for the inference that cognizes a pot, the pot appears as a pot; for the distorted consciousness that grasps a pot, the pot appears as a pot; and for the doubt that grasps a pot, the pot appears as a pot. In summary, the exclusion of others that relies on manifest phenomena, the exclusion of others that relies on non-manifest hidden phenomena, and the exclusion of others that relies on phenomena are all the same in meaning, because manifest phenomena, hidden phenomena, and phenomena are all the same in meaning, because if something is knowable, then it is necessarily manifest in direct perception and hidden in inference. Second, the exclusion of others that relies on non-things includes three aspects: definition, classification, and categories. First, what is the definition? It is the exclusion of others by the mind, which is both the basis for establishing the exclusion of self and others, and is also a non-thing, existing within the scope of the possibility of a common basis. This is its definition. Second, it includes: the exclusion of others that relies on non-things, the exclusion of others of non-things, and the exclusion of others of non-existence, all three of which have the same meaning. Second, classification: it is divided into two types: the exclusion of others of non-things based on the fact that the object to be negated exists in the knowable, and the exclusion of others of non-things based on the fact that the object to be negated does not exist in the knowable. The first type is like the general concept of the absence of a pot. The second type is like the general concept of the absence of rabbit horns. Third, the exclusion of others in the sense of self-characterization includes three aspects: definition, classification, and examples. First, what is the definition? It is the common basis that is entered by conceptual thought after cutting off contradictory things, and that is also established in meaning and recognized by valid cognition. This is its definition. Second, it and the thing are the same in meaning. The example is a pot. Therefore, if something is the exclusion of others in the sense of self-characterization, then it is not the exclusion of others, because if something is the exclusion of others in the sense of self-characterization, then it is self-characterization, and if it is the exclusion of others, then it is a universal characteristic. Therefore, the exclusion of others must be either the exclusion of others by the mind, the exclusion of negation, or the exclusion of non-negation, because the exclusion of others in the sense of self-characterization must not be the exclusion of others. Second, from the perspective of what should be negated, it is divided into the exclusion of negation and the exclusion of non-negation. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ཉིས། དང་པོ་བཤད་ཟིན། གཉིས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་གཉིས། དང་པོ་ནི། གཞན་སེལ་གང་ཞིག རང་གི་དགག་བྱ་བཀག་ཤུལ་དུ་ ཆོས་གཞན་འཕེན་པ་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། མཚན་གཞི་ནི། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་བུམ་མིན་བཅད་ནས་བུམ་པ་བུམ་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། དེས་ན་གནད་ཀྱི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ན། སྣང་ བའི་སྒྲུབ་པ་དང་། སེལ་བའི་སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་སེལ་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་། མེད་དགག་དང་། མ་ཡིན་དགག་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་མ་ཡིན་དགག་དང་། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང་ དགག་སྒྲུབ་ཉིས་ཚོགས་དང་། དགག་པ་རྐྱང་པ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་དགག་སྒྲུབ་ཉིས་ཚོགས་དང་བཞི་དོན་གཅིག་ཏུ་ཁས་བླངས་ནས། སྤྱི་མཚན་དང་གཞན་སེལ་དོན་གཅིག་ཏུ་ཁས་བླངས་པས་ཆོག་ལ་དེ་ ལྟར་ན། སྤྱི་མཚན་ནམ་གཞན་སེལ་ཡིན་ན། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང་། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་གཉིས་པོ་གང་རུང་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཅིང་། བློའི་གཞན་སེལ་ཡིན་ན། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་ ཡིན་པས་ཁྱབ། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་ལ། བློའི་གཞན་སེལ་གྱིས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཤེས་བྱ་དང་། གཞལ་བྱ་སོགས་མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་ཡིན་ཡང་། བློའི་གཞན་སེལ་མིན་པའི་ཕྱིར། གནད་དེས་ན། 2-616 སྣང་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་། སེལ་བའི་སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་སྣང་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་དངོས་པོ་དོན་གཅིག དགག་སྒྲུབ་ཉིས་ཚོགས་དང་། དགག་རྐྱང་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་དགག་རྐྱང་དང་། མེད་དགག་ དོན་གཅིག་ཅེས་པ་ནི། དཔལ་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པའི་དགོངས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་གྱི་གཞུང་དོན་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་གཏེར་རྩ་བར། སྣང་བ་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན། ། སེལ་བ་ལ་ནི་དགག་སྒྲུབ་གཉིས། །ཞེས་དང་། རང་འགྲེལ་ལས། དེས་ན་སེལ་བའི་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་དང་། མེད་དགག་མ་ཡིན་དགག་གཉིས་དོན་གཅིག ཅེས་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེང་སང་། མ་ ཡིན་དགག་དང་། སྒྲུབ་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་སྨྲས་པ་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་དེ། སྣང་བའི་སྒྲུབ་པ་རྣམས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཡང་། མ་ཡིན་དགག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་དག་ལ་དོགས་པ་འདི་ལྟར་ དཔྱད་དགོས་ཏེ། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་བློའི་གཞན་སེལ་ཡིན་པར་ཐལ། དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ་གང་ཞིག དོན་རང་མཚན་དང་དངོས་ པོ་གཉིས་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་མི་རྟག་པའི་གཞན་སེལ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ་གང་ཞིག མི་རྟག་པ་དང་། དོན་རང་མཚན་གཉིས་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར། 2-617 ཁྱབ་པ་ཁས། འདོད་ན་གཞན་སེལ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །ཡང་དངོས་པོའི་དོན་སྤྱི་ཆོས་ཅན། དོན་རང་མཚན་གྱི་གཞན་སེལ་ཡིན་པར་ཐལ། དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་
Chinese
二、第二部分分为体相和例子两部分。第一部分是：什么是遣余？ 遣余的体相是，在遮止了自身所要否定的对象之后，将其他事物推及于其上。例子是：在执持瓶子的分别念中，遮断了非瓶子，而瓶子显现为瓶子。因此，如果总结要点，那就是：显现的成立和遮止的成立二者区分开来的遮止的成立；以及无遮和非遮二者区分开来的非遮；非遮的遣余和遮止与成立二者聚合；以及单纯的遮止二者区分开来的遮止与成立二者聚合，这四者在意义上被承认为一体。并且，共相和遣余在意义上被承认为一体就可以了。这样一来，如果它是共相或遣余，那么它必然是非遮的遣余或无遮的遣余二者之一。如果是意识的遣余，那么它必然是非遮的遣余。非遮的遣余不一定都是意识的遣余，因为所知和能量度的事物等都是非遮的遣余，但不是意识的遣余。因此， 显现的成立和遮止的成立二者区分开来的显现的成立与事物在意义上是一致的。遮止与成立二者聚合和单纯的遮止二者区分开来的单纯的遮止与无遮在意义上是一致的。这与结合《三篇百论》的观点而得出的无上正量理路宝藏的宗义相符，如《理路宝藏根本论》所说：‘显现是事物的对境，遮止则有遮止与成立二者。’自释中说：‘因此，遮止的遮止与成立二者，与无遮和非遮二者意义相同。’因此，现在有人说非遮与成立意义相同是没有意义的，因为显现的成立是成立的，但不是非遮。对于这些意义，需要这样进行思考：瓶子，作为所立，是依赖于事物的意识的遣余，因为它是事物的遣余。如果进一步问：为什么它是事物的遣余？因为作为意义自相的遣余，意义自相和事物二者在意义上是一致的。那么，瓶子，作为所立，你应该是非恒常的遣余，因为你是意义自相的遣余，非恒常和意义自相二者在意义上是一致的。普遍认可这种说法。如果承认，那么你就是遣余。此外，事物的总义，作为所立，是意义自相的遣余，因为它是事物的遣余。
English
2. The second part has two aspects: definition and example. The first is: What is exclusion of others (gzhan sel)? The definition of exclusion of others is that after negating its own object of negation, it projects other phenomena onto it. The example is like this: in the conceptualization of grasping a pot, after cutting off what is not a pot, the pot appears as a pot. Therefore, to summarize the essential points: the establishment of appearance and the establishment of exclusion, the exclusion of establishment divided by the two; and non-implicative negation (ma yin dgag) divided by implicative negation (med dgag) and non-implicative negation; the exclusion of others of non-implicative negation and the combination of negation and affirmation; and the combination of negation and affirmation divided by mere negation, these four are accepted as one meaning. And it is sufficient to accept that general characteristic and exclusion of others are one meaning. In this way, if it is a general characteristic or exclusion of others, then it must be either the exclusion of others of non-implicative negation or the exclusion of others of implicative negation. If it is the exclusion of others of mind, then it must be the exclusion of others of non-implicative negation. The exclusion of others of non-implicative negation is not necessarily the exclusion of others of mind, because knowable and measurable things are the exclusion of others of non-implicative negation, but not the exclusion of others of mind. Therefore, The establishment of appearance and the establishment of exclusion, the establishment of appearance divided by the two, and things are the same in meaning. The combination of negation and affirmation and mere negation, the mere negation divided by the two, and implicative negation are the same in meaning. This is in accordance with the supreme treasure of valid cognition reasoning, which is combined with the view of the Three Hundred Thousand Treatises, as the root text of the Treasure of Reasoning says: 'Appearance is the object of things, and exclusion has two: negation and affirmation.' And in the self-commentary, it says: 'Therefore, the two of exclusion, negation and affirmation, and the two of implicative negation and non-implicative negation, have the same meaning.' Therefore, it is meaningless for people to say that non-implicative negation and affirmation have the same meaning, because the establishment of appearance is established, but it is not non-implicative negation. For these meanings, it is necessary to examine the doubts in this way: a pot, as the subject, is the exclusion of others of mind that depends on things, because it is the exclusion of others of things. If you further ask: Why is it the exclusion of others of things? Because as the exclusion of others of its own character of meaning, the two of its own character of meaning and things are the same in meaning. Then, a pot, as the subject, you should be the exclusion of others of impermanence, because you are the exclusion of others of its own character of meaning, and the two of impermanence and its own character of meaning are the same in meaning. Universally accept this statement. If you admit it, then you are the exclusion of others. Furthermore, the general meaning of things, as the subject, is the exclusion of others of its own character of meaning, because it is the exclusion of others of things. --------------------------------------------------------------------------------