Tibetan
འི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གཞན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཉི་ཤུ་པོའི་རྗེས་སུ་སེམས་དུ་བྱུང་བ་ནི་འདིར་མང་བས་འཇིགས་ ཏེ་ལོགས་སུ་གསལ་ལོ། །དེ་ལྟར་སེམས་གང་གི་རྗེས་སུ་སེམས་གང་འབྱུང་དཔྱད་པའི་སེམས་སྔ་མ་དེ་ཕྱི་མའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སེམས་དུ་རྙེད་དཔྱད་པ་ལ་འོ་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་སེམས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་སེམས་གང་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་དུ་ཞིག་སྔར་ མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་ཅེས་དཔྱོད་པ་ཡིན་ལ། རྙེད་པའི་དུས་སམ་རྙེད་ཚུལ་ལའང་ལྔ་སྟེ། སྐྱེ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་ཡོངས་ཉམས་དང་། །དགེ་བ་ཉིང་འཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། ། 1-964 སེམས་དེ་ལྡན་པ་མིན་ལས་རྙེད། །ཅེས་རང་འགྲེལ་དུ་བཤད་པ་ལྟར། ཁམས་གོང་མ་ནས་འོག་ཏུ་སླར་ལོག་པའམ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་དང་། གོང་མའི་སྙོམས་འཇུག་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ལ་འཇུག་པ་སྙོམས་ འཇུག་གི་ཚེ་དང་། ས་དང་ས་ལས་གྱུར་པ་ན་སེམས་དྲུག་རྙེད། གཟུགས་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་དྲུག་རྙེད། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སེམས་གཉིས་ རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། འདོད་པའི་དགེ་བ་མི་དགེ་བ། འདོད་པའི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས། གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ སེམས། གཟུགས་མེད་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས། སློབ་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་དང་དྲུག་པོ་དེ། སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས་གསར་དུ་རྙེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་རྩ་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་ཚེ། ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་འདོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཐོབ་པ་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁམས་གསུམ་དུ་སླར་ ལོག་གི་ཚེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ནས་འདོད་པའི་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ནས་འདོད་པའི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་དང་མི་དགེ་བ་གང་རུང་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་གཉིས་གང་མངོན་དུ་གྱུར་ཀྱང་། 1-965 འདོད་པའི་དགེ་མི་དགེ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་ཆར་གྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་ཆར་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་ཉམས་མ་ཐག་པའི་སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ གཉིས་ཆར་གྱི་ཐོབ་པ་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སླར་ལོག་སྟེ་འདོད་པའི་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚེ། འདོད་པའི་དེ་གསུམ་དུ་མ་ཟད་གཟུགས་ ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཡང་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་འདོད་ཉོན་ཅན་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་པའི
Chinese
因为还有未被遮蔽、未被记别的（心）。二十种心之后出现的心，因为这里太多了，所以单独说明。这样，通过分析哪个心之后出现哪个心，可知前一个心是后一个心的等无间缘，因为这是在解释等无间缘的差别。第三，分析如何获得心，那么，对于上面所说的十二种心，当哪个心显现时，会从先前未获得的状态转为获得哪个心呢？获得的时间或获得的方式也有五种：即生和入定，离欲和完全退失，以及善法相续时，从不具有的状态转为具有该心。如自释中所说：‘生与等至及，离贪与全衰，善趣相续时，心得非有得。’如从上界再次返回下界或出生时，以及进入上界的有漏和无漏等持时，即入定之时，从地到地转变时，获得六种心。当色界的烦恼心显现时，获得六种心。当无色界的烦恼心显现时，获得两种心。 首先，第一个（情况）成立，当欲界的烦恼心显现时，欲界的善心、不善心、欲界的无记心、色界的无记心、无色界的无记心、以及有学位的无漏心这六种心，因为存在从先前不具有的状态转为新获得的情况。例如，当以怀疑连接善根时，怀疑和相应的欲界烦恼显现，此时，新获得欲界生得善的获得。在三界中再次返回时，从上二界到欲界的中阴身相续时，欲界的无记和不善心会显现，无论显现哪个，欲界的善、不善、无记三种心的获得都会同时新获得。对于刚从欲界离欲退失的异生，也会新获得欲界的两种烦恼心的获得。又如，从无色界返回欲界，并在欲界的中阴身相续时，不仅获得欲界的三种心，还会新获得色界的无记心。此外，当欲界的烦恼心从色界的离欲退失时。
English
Because there are also those (minds) that are un-obscured and un-specified. The minds that arise after the twenty minds are too numerous here, so they are explained separately. Thus, by analyzing which mind arises after which mind, it should be understood that the preceding mind is the immediately preceding condition for the subsequent mind, because this is the occasion for explaining the distinctions of the immediately preceding condition. Third, when analyzing how to acquire minds, then, regarding the twelve minds mentioned above, when which mind manifests, which mind is acquired from a state of not having been previously acquired? There are also five times or ways of acquiring: namely, birth and entering into meditative absorption, dispassion and complete degeneration, and when virtuous continuity is connected, the mind is acquired from a state of not possessing it. As stated in the auto-commentary: 'Birth and absorption, dispassion and complete decay, when virtuous realms connect, the mind is obtained from non-existence.' For example, when returning from the higher realms to the lower realms or at the time of birth, and when entering into the contaminated and uncontaminated samadhi of the higher realms, i.e., at the time of entering into meditative absorption, when transforming from one ground to another, six minds are acquired. When the afflicted mind of the form realm manifests, six minds are acquired. When the afflicted mind of the formless realm manifests, two minds are acquired. First, the first (situation) is established, when the afflicted mind of the desire realm manifests, the virtuous mind of the desire realm, the non-virtuous mind, the unspecified mind of the desire realm, the unspecified mind of the form realm, the unspecified mind of the formless realm, and the uncontaminated mind of the learner, these six minds, because there exists a situation of newly acquiring from a state of not having been previously possessed. For example, when connecting the root of virtue with doubt, doubt and the corresponding desire realm affliction manifest, at this time, the attainment of the desire realm's innate virtue is newly acquired. When returning again in the three realms, when connecting the intermediate state from the upper two realms to the desire realm, the unspecified and non-virtuous mind of the desire realm will manifest, whichever of the two manifests, the attainment of all three minds of the desire realm, virtuous, non-virtuous, and unspecified, will be newly acquired simultaneously. For an ordinary being who has just degenerated from dispassion in the desire realm, the attainment of both afflicted minds of the desire realm will also be newly acquired. Furthermore, when returning from the formless realm to the desire realm and connecting the intermediate state in the desire realm, not only are the three minds of the desire realm acquired, but also the unspecified mind of the form realm is newly acquired. Moreover, when the afflicted mind of the desire realm degenerates from dispassion in the form realm. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
་ཚེ་ཡང་། གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་མི་ དགེ་བས་གཟུགས་མེད་འོག་མ་གསུམ་གྱི་ཆགས་བྲལ་ཅི་རིགས་ལས་ཉམས་པའི་ཚེ། གཟུགས་མེད་དེ་དང་དེའི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་མི་དགེ་བས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་ པའི་ཚེ་ནི། གོང་མའི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་དང་། སློབ་པའི་ཟག་མེད་སེམས་དང་གསུམ་ཆར་ཅིག་ཆར་དུ་རྙེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ཀྱང་ཐོབ་པ་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ མངོན་དུ་འགྱུར་དགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་སེམས་དྲུག་ཅིག་ཆར་རྙེད་པ་ཡོད་པ་ཡང་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན། མི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། གོང་གི་སེམས་དྲུག་གསར་རྙེད་ཡོད་ཀྱི་འདོད་པའི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ལས་དེ་དྲུག་རྙེད་པ་མེད་དེ། 1-966 དེས་མི་སློབ་པ་ལས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་མཆིམས་བློ་གསུང་སྟེ་དཔྱད་དོ། །རྟགས་གཉིས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། སེམས་དྲུག་རྙེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་མ་ བསྒྲིབས་ཀྱི་སེམས་གསུམ། འདོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས། གཟུགས་མེད་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས། སློབ་པའི་སེམས་དང་དྲུག་གསར་རྙེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སླར་ལོག་གི་ཚེ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚེ། གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱང་གསར་དུ་རྙེད། གཟུགས་ཀྱི་ མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་སྤྲུལ་སེམས་དང་། འདོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་སྤྲུལ་སེམས་གཉིས་ཀྱང་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་དེ་གཉིས་ལ་ཐོབ་པ་ སྔར་སྐྱེས་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ། །ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེའི་དོན་ཡང་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་གོང་དུ་ཁོའི་ཐོབ་པ་འབྱུང་བ་ལ་འཆད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པས་དགྲ་བཅོམ་ ལས་ཉམས་པའི་ཚེ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་དང་། སློབ་པའི་སེམས་གཉིས་ཀྱང་ཅིག་ཆར་དུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གོང་གི་རྟགས་གསུམ་པ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་གཉིས་རྙེད་དེ། 1-967 ཡོངས་ཉམས་ཀྱི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་དང་། སློབ་པའི་སེམས་གཉིས་ཅིག་ཆར་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་པ། ཁམས་གསུམ་ པ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཅན། དྲུག་དང་དྲུག་དང་གཉིས་རྙེད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་བཅུ་གཉིས་ནས་སེམས་གསུམ་གསར་དུ་རྙེད་པ་ཡོད་དེ།
Chinese
此外，当因为色界的遮无记（Tibetan: གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་）新获得，以及因为欲界的不善而从无色界下三地的离贪中退失时，为了新获得那个无色界的遮无记，以及因为欲界的不善而从阿罗汉（梵文：Arhat）果位退失时，为了同时获得上界的两个遮无记和有学（梵文：Śaikṣa）的无漏心，也是因为这个原因。这些都是新获得的，并非本体需要显现，也不是同时获得六种心。因此，当不善心显现时，上面的六种心是新获得的，但并非从欲界的遮无记中获得这六种心，因为不会从非有学中退失。这是钦布罗的说法，需要考察。第二个标志是，当色界的烦恼显现时，会获得六种心，即色界的善心和三种遮无遮心，欲界的非遮无记心，无色界的遮无记心，以及有学心，因为当返回三界时，从无色界到色界之间投生时，色界的遮无记心会显现，那时即使色界的生得善心也是新获得的，色界的非遮无记化生心和欲界的非遮无记化生心也是新获得的。这与其他的非遮无记不同，因为这两个具有先前已生的获得。先前已生的意思是，在所获得的法未显现之前，就必须解释为他的获得已经产生。当因为色界的烦恼而从阿罗汉果位退失时，无色界的遮无记心和有学心也会同时获得。此外，上面的第三个标志是，当无色界的烦恼显现时，会获得两种心。 完全退失时，当因为无色界的烦恼而从阿罗汉果位退失时，无色界的遮无记心和有学心会同时获得。正如所说：‘三界的烦恼者，获得六、六和二。’当色界的善心显现时，十二种心中会有三种心是新获得的。
English
Furthermore, when a obscured and unspecified (Tibetan: གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་) of the form realm is newly acquired, and when one falls from the detachment from desire of the lower three formless realms due to non-virtue of the desire realm, in order to newly acquire that obscured and unspecified of the formless realm, and when one falls from Arhatship due to non-virtue of the desire realm, it is also because of simultaneously acquiring the two obscured and unspecified of the higher realms and the undefiled mind of the learner (Sanskrit: Śaikṣa). These are all newly acquired, not that the essence needs to manifest, nor is it that six minds are acquired simultaneously. Therefore, when a non-virtuous mind manifests, the above six minds are newly acquired, but these six are not acquired from the obscured and unspecified of the desire realm, because there is no falling from non-learning. This is Chimlo's saying, which needs to be examined. The second sign is that when the afflictions of the form realm manifest, six minds are acquired: the virtuous mind of the form realm and the three obscured and non-obscured minds, the non-obscured and unspecified mind of the desire realm, the obscured and unspecified mind of the formless realm, and the mind of the learner, because when returning to the three realms, when taking rebirth from the formless realm to the form realm, the obscured and unspecified mind of the form realm will manifest, and at that time, even the innate virtuous mind of the form realm is newly acquired, and the two non-obscured and unspecified emanation minds of the form realm and the desire realm are also newly acquired. These are different from other non-obscured and unspecified minds because these two have the key of prior birth. The meaning of prior birth is that before the object of attainment manifests, it must be explained that his attainment has already occurred. When one falls from Arhatship due to the afflictions of the form realm, the obscured and unspecified mind of the formless realm and the mind of the learner will also be acquired simultaneously. Furthermore, the third sign above is that when the afflictions of the formless realm manifest, two minds are acquired. When completely fallen, when one falls from Arhatship due to the afflictions of the formless realm, the obscured and unspecified mind of the formless realm and the mind of the learner will be acquired simultaneously. As it is said: 'The afflicted of the three realms, acquire six, six, and two.' When the virtuous mind of the form realm manifests, three minds out of twelve will be newly acquired. --------------------------------------------------------------------------------