Tibetan
ག་སྐྱེས་པ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་ བུ་སྟེ། དམན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དང་། རྒྱལ་སྲས་ལས། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ཕྱི་ མ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་དུས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །འགྲེལ་པའི་དོགས་དཔྱོད་དེ་དག་ནི་གནད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་བློ་གྲོས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་མོད། སླར་ཡང་འདི་འདྲི་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་ པའི་རྟེན་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་དུ་འགྱུར་ཁ་མའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ཟག་མེད་དེ། དེའི་རྟེན་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་དུ་གྱུར་མ་ཐག་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་ལམ་ཟག་མེད་དེའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་ ཁས་བླངས་དགོས་ཏེ། དེའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་གཅིག་ཡོད། སློབ་པའི་ལམ་ན་ནི་དེ་འདྲ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ནི། ལྷག་པས་དམན་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པ་དང་འགལ། དེ་འདྲའི་སྐལ་མཉམ་མེད་ན་ནི། 1-870 ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་མ་གཏོགས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་མཁས་པ་དག་ལ་དྲིའོ། །ཡང་ སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེ། སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་ཐོབ་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་ཐལ། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེ། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཐོབ་ པ་ལས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། རྒྱལ་སྲས་ལས། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་ལྷག་ཅིག་སྐྱེས་ པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཐོབ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་། རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་དམན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་སོ། །གོང་དུ་མ་ཁྱབ་ན། དེ་དེ་ ལྟར་མིན་པར་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དེ་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དེའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། གཞན་དག་ལ་རྒྱུས་མེད་མོད། ཁོ་བོ་ཅག་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེ། དེའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། 1-871 རྒྱལ་པོ་སྲས་ཀྱི་དགོངས་པ་བསྐོང་བར་གྱུར་ཅིག བཞི་པ་མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་དོགས་དཔྱོད་གཉིས། དང་པོ་ནི། རང་འཁོར་དུ་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་སེམས་དང་རྟེན་མཚུངས་པའི་སེམས་བ
Chinese
何者生起？对于苦谛生起法智忍的补特伽罗来说，如同（苦谛）法智忍是低劣的缘故。如《宝鬘论》所说：‘于苦谛生起法智的获得，先前生起的任何法智，都与后一刹那生起的（法智）同时生起，后一刹那（生起的法智）具有苦谛随法智忍的体性等等，乃至道谛随法智忍之间同时生起。苦谛生起法智忍的获得，是具有同等力量的俱有缘。’这些注释中的疑问分析虽然很有意义，并且已经阐明了智慧，但我想再次提问：阿罗汉的所依，对于将要成为不还果的阿罗汉道无漏道，是否必须承认其所依是刚刚成为不还果的不还果道的无漏道的俱有缘？因为它的俱有缘只有一个，而在有学道中则没有这样的情况。如果承认，那么就与殊胜的不作为低劣者的俱有缘相矛盾。如果没有这样的俱有缘，那么是否与除了第一个无漏刹那之外，所有有为法都承认具有俱有缘相矛盾呢？这个问题应该向印度的智者们请教。此外，苦谛法智的获得，是苦谛随法智忍的相续中的苦谛法智忍的俱有缘，因为该相续中的法智忍的获得，是通过比法智的获得更为强大的俱有缘来扩展的，所以是特殊的。理由成立，如《宝鬘论》所说：‘因此，先于它生起的后一刹那，以及其他与苦谛法智忍的获得同时生起的（法智），即使通过缘极大地扩展，也仍然是低劣的。’如果上面没有遍及，那么它不应该是那样，因为苦谛法智忍是两者（法智和法智忍）的俱有缘，并且承认与苦谛法智的获得同时生起的（法智）不是它的俱有缘。对于其他人来说，可能没有缘，但我们认为，与苦谛法智同时生起的苦谛随法智忍的获得，虽然是它的俱有缘，但与法智不同，所以是有区别的。愿能满足王子（指龙树菩萨）的意愿。第四，等起因，具有体性和疑问分析两种。第一，使自己的眷属成为主要的，心和所依相同的心和心所。 何者生起？对于苦谛生起法智忍的补特伽罗来说，如同（苦谛）法智忍是低劣的缘故。如《宝鬘论》所说：‘于苦谛生起法智的获得，先前生起的任何法智，都与后一刹那生起的（法智）同时生起，后一刹那（生起的法智）具有苦谛随法智忍的体性等等，乃至道谛随法智忍之间同时生起。苦谛生起法智忍的获得，是具有同等力量的俱有缘。’ 这些注释中的疑问分析虽然很有意义，并且已经阐明了智慧，但我想再次提问：阿罗汉的所依，对于将要成为不还果的阿罗汉道无漏道，是否必须承认其所依是刚刚成为不还果的不还果道的无漏道的俱有缘？因为它的俱有缘只有一个，而在有学道中则没有这样的情况。如果承认，那么就与殊胜的不作为低劣者的俱有缘相矛盾。如果没有这样的俱有缘，那么是否与除了第一个无漏刹那之外，所有有为法都承认具有俱有缘相矛盾呢？这个问题应该向印度的智者们请教。 此外，苦谛法智的获得，是苦谛随法智忍的相续中的苦谛法智忍的俱有缘，因为该相续中的法智忍的获得，是通过比法智的获得更为强大的俱有缘来扩展的，所以是特殊的。理由成立，如《宝鬘论》所说：‘因此，先于它生起的后一刹那，以及其他与苦谛法智忍的获得同时生起的（法智），即使通过缘极大地扩展，也仍然是低劣的。’ 如果上面没有遍及，那么它不应该是那样，因为苦谛法智忍是两者（法智和法智忍）的俱有缘，并且承认与苦谛法智的获得同时生起的（法智）不是它的俱有缘。对于其他人来说，可能没有缘，但我们认为，与苦谛法智同时生起的苦谛随法智忍的获得，虽然是它的俱有缘，但与法智不同，所以是有区别的。 愿能满足王子（指龙树菩萨）的意愿。第四，等起因，具有体性和疑问分析两种。第一，使自己的眷属成为主要的，心和所依相同的心和心所。
English
What arises? For a person who has attained the forbearance of knowing the Dharma (chos shes pa'i bzod pa) regarding suffering (sdug bsngal), it is like (the forbearance of knowing the Dharma regarding suffering) is inferior. As it says in the Ratnāvalī (gyal sras las): 'The attainment of knowing the Dharma regarding suffering, whatever Dharma that arose previously, arises simultaneously with the subsequent moment, the subsequent moment (of Dharma) having the characteristic of the subsequent knowledge of forbearance regarding suffering, and so forth, up to the subsequent knowledge of forbearance regarding the path arising simultaneously. The attainment of the forbearance of knowing the Dharma regarding suffering is the co-emergent cause with equal potential.' These doubts and analyses in the commentaries are meaningful and have clarified the wisdom, but I would like to ask again: For the basis of an Arhat, regarding the Arhat path of non-returner (phyir mi 'ong) that is about to become, is it necessary to acknowledge that its basis is the co-emergent cause of the non-returner path of non-returner that has just become, which is a non-leaking path? Because it has only one co-emergent cause, whereas there is no such case in the path of a learner. If you acknowledge it, then it contradicts the superior not being the co-emergent cause of the inferior. If there is no such co-emergent cause, then does it not contradict acknowledging that all conditioned phenomena except for the first non-leaking moment have a co-emergent cause? This question should be asked to the Indian scholars. Furthermore, the attainment of the Dharma-knowledge of suffering (sdug bsngal chos shes) is the co-emergent cause of the Dharma-knowledge-forbearance of suffering (sdug bsngal rjes bzod) in the continuum of the Dharma-knowledge-forbearance, because the attainment of the Dharma-knowledge-forbearance in that continuum is distinguished by being expanded through a co-emergent cause that is more powerful than the attainment of the Dharma-knowledge. The reason is established, as it says in the Ratnāvalī: 'Therefore, the subsequent moment that arises before it, and other attainments of the forbearance of knowing the Dharma regarding suffering that arise simultaneously, even though they are greatly expanded through causes, are only inferior.' If the above is not pervasive, then it should not be so, because the Dharma-knowledge-forbearance of suffering is the co-emergent cause of both (Dharma-knowledge and Dharma-knowledge-forbearance), and it is acknowledged that (the Dharma-knowledge) arising simultaneously with the attainment of the Dharma-knowledge of suffering is not its co-emergent cause. For others, there may be no cause, but we think that the attainment of the Dharma-knowledge-forbearance of suffering that arises simultaneously with the Dharma-knowledge of suffering, although it is its co-emergent cause, is different from the Dharma-knowledge, so there is a distinction. May the intention of the prince (referring to Nāgārjuna) be fulfilled. Fourth, the corresponding cause (mtshungs ldan rgyu), has two aspects: definition and doubt analysis. First, the main one that makes its retinue, the mind and mental factors that have the same basis as the mind. -------------------------------------------------------------------------------- ྱུང་ཆོས་
Tibetan
ཅན། ཁྱོད་རང་འཁོར་དུ་བྱེད་པའི་གཙོ་བོའི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་ལྔ་མཚུངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་སེམས་བྱུང་དང་། རྟེན་ མཚུངས་པའི་གཙོ་སེམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དེའི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་ལྔ་མཚུངས་ཀྱི་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་ལྔ་མཚུངས་ཀྱི་རིག་ པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ལྟར་འཇོག་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་པ། མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་བྱུང་རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ་ཞེས་སོ། ། འོ་ན་འདིར། རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཞེས་རྟེན་ཁོ་ན་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། དེ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སེམས་སེམས་བྱུང་གཉིས་རྟེན་མཚུངས་ཅན་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་གྱི། གཞན་བཞི་མཚུངས་པ་ཙམ་གྱི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་མཚུངས་ན་མཚུངས་པ་ལྔ་ཆར་ཚང་དགོས་ལ། གཞན་རྣམས་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་རྐྱེན་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་དམིགས་རྣམ་རྫས་དུས་བཞི་ཡང་མཚུངས་པར་གྲུབ་ལ། 1-872 སྔོན་པོ་ལྟ་བུའི་དམིགས་རྣམ་རྫས་དུས་མཚུངས་ཀྱང་རྟེན་མཚུངས་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། རང་འགྲེལ་ལས། གང་དག་རྟེན་མཚུངས་པ་ཡོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ ནི་ཕན་ཚུན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །འདིར་མཆིམས་ཊཱིཀ་ལས། དུས་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་མཚུངས་ལྡན་ལས་གཞན་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ནི། མཁས་ པའི་གཏམ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དེ་འདྲ་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་དང་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། མགྲོན་ པོ་རྣམས་གྲོགས་སྟོབས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ལམ་དུ་འགྲོགས་པ་དང་ཕན་ཚུན་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་མཚུངས་པ་ལྔས་མཚུངས་པའི་ཆ་ནས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་མགྲོན་པོ་རྣམས་ ཕན་ཚུན་ཟས་དང་ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་འདྲ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་པ། རང་འགྲེལ་ལས། གང་དག་རྟེན་མཚུངས་པ་ཡོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུའི་དོན་གྱི་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། 1-873 འགྲོན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ། །མཚུངས
Chinese
有法（chos can，事物）是与你（khyod rang）伴随的主要心识（sems）的相应因（mtsungs ldan gyi rgyu yin te），因为你与它在五个方面（rnampa lnga）上相同。同样地，作为伴随生起的心所（sems byung）和所依（rten）相同的有法的主要心识，你是它的相应因，因为你是与它在五个方面上相同的觉知（rig pa）。因此，在五个方面上相同的觉知，是有法，你是相应因的定义（mtshan nyid yin te），因为你能如此安立。如是宣说：‘相应因是心识等，以及所依相同的（sems byung rten mtshungs can rnams so）。’ 那么，在这里，‘所依相同的（rten mtshungs can rnams so）’，仅仅提到所依有什么必要呢？对此是有必要的，因为心识和心所二者是所依相同的相应因，而其他四者仅仅是相似的相应因。因为所依相同，则五个方面必须全部具备，而其他方面则不一定。例如，以增上缘（bdag rkyen）眼根（mig la）为所依的心识和心所，其所缘（dmigs）、行相（rnam）、自性（rdzas）、时间（dus）四者也相同。虽然蓝色（sngon po）等所缘、行相、自性、时间相同，但所依不一定相同。如是宣说，在自释（rang 'grel）中说：‘凡是所依相同的，心识和心所，它们之间是相互相应的因。’ 在此，赤米注疏（mchims Tika）中说：‘同时的因果（dus mnyam pa'i rgyu 'bras）是相应因之外的俱生因（lhan cig 'byung rgyu）的定义’，这不是智者之言，因为如果是相应因，则必须是俱生因。因为自释中说：‘凡是相应的因，也是俱生的因。’那么，如此分别宣说有什么理由和必要呢？从相互产生结果的角度来说，是俱生因，例如，客人们互相帮助在路上同行，并且在教法上互相一致。从五个方面相同的角度来说，是相应因，例如，路上的客人们在食物、沐浴等行为上相同和相似。如是宣说，在自释中说：‘凡是所依相同的心识和心所，在相互产生结果的意义上，是俱生因，如同客人们互相帮助在路上同行一样。’ 相应（mtsungs）
English
A phenomenon (chos can) is the corresponding cause (mtsungs ldan gyi rgyu yin te) of the main consciousness (sems) that accompanies you (khyod rang), because you are the same as it in five aspects (rnampa lnga). Similarly, the main consciousness that arises as an accompanying mental factor (sems byung) and has the same basis (rten) is a phenomenon, you are its corresponding cause, because you are a cognition (rig pa) that is the same as it in five aspects. Therefore, a cognition that is the same in five aspects is a phenomenon, you are the definition (mtshan nyid yin te) of the corresponding cause, because you can be established as such. Thus it is said: 'The corresponding cause is consciousness, etc., and those that have the same basis (sems byung rten mtshungs can rnams so).' Then, here, 'those that have the same basis (rten mtshungs can rnams so),' what is the necessity of mentioning only the basis? There is a necessity for this, because both consciousness and mental factors are corresponding causes that have the same basis, while the other four are only similar corresponding causes. Because if the basis is the same, then all five aspects must be complete, while the others are not necessarily so. For example, the consciousness and mental factors that rely on the empowering condition (bdag rkyen) eye faculty (mig la) also have the same object (dmigs), aspect (rnam), substance (rdzas), and time (dus). Although the object, aspect, substance, and time of blue (sngon po), etc., are the same, the basis is not necessarily the same. Thus it is said, in the auto-commentary (rang 'grel) it says: 'Whatever consciousness and mental factors have the same basis, they are mutually corresponding causes.' Here, in the Chim Tika (mchims Tika) it says: 'Simultaneous cause and effect (dus mnyam pa'i rgyu 'bras) is the definition of the co-emergent cause (lhan cig 'byung rgyu) other than the corresponding cause,' this is not the word of a wise person, because if it is a corresponding cause, then it must be a co-emergent cause. Because the auto-commentary says: 'Whatever is a corresponding cause is also a co-emergent cause.' Then, what is the reason and necessity for explaining them separately like this? From the perspective of mutually producing results, it is a co-emergent cause, for example, guests help each other to travel on the road and are mutually consistent in Dharma. From the perspective of being the same in five aspects, it is a corresponding cause, for example, guests on the road are the same and similar in actions such as food and bathing. Thus it is said, in the auto-commentary it says: 'Whatever consciousness and mental factors have the same basis, in the sense of mutually producing results, are co-emergent causes, just as guests travel together on the road with mutual strength.' Corresponding (mtsungs) --------------------------------------------------------------------------------