Tibetan
་རླངས་པ་སོགས་ལ་ཚངས་པ་དབུལ་སེལ་མེ་ལ་བཏབ་པའི་དུད་པ་སྣར་རྡུབས། །ཆོས་འབྱུང་གི་སྣ་སྨན་ཉེས་སེལ་བསྟེན་པས་ནད་རིགས་སྤྱི་ལ་ཕན་ཅིང་དབང་པོ་གསལ་བའི་མཆོག་ཡིན་པར་གསུངས། སྣ་ཤུ་ལ་ཏི་ཆའི་ཐལ་བའམ་རྒུན་འབྲུམ་ནུས་བསྲེགས་ཀྱི་ཐལ་བ་བྱུག ། སྣ་ཁྲག་ལ་ཐང་ཆེན་ཉེར་ལྔ་ཁ་ཆེ་བུངས་བསྐྱེད་པ། གླང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་ལ་ཁ་ཆེ་དམ་མཁྲིས་ཁ་ཚར་བཏབ་པ། བི་ཇིའི་ཚོ་ལ་ལུད་ཁ་སྡོམ་སོགས་ཟབ། གསེར་ཐང་བཅོ་བརྒྱད། སྐྱུ་རུ་ཉེར་ལྔ་ཁྲག་སེལ་གྱེ་འཁྲུལ་འཁོར་ཅན་ཀྱང་ལེགས། མགོ་དང་རོ་སྟོད་ལ་ཆུ་ཕྱར། མ་ཐུབ་ན་རུ་ཐུང་དང་དྲུག་འདུས་གཏར། ཁྲག་གར་སླེབ་ཀྱི་དཔུང་འཛུམ་མམ་ལང་ན་སྨིན་མཚམས་སུ་མེ་གད་པ། རྟེན་འབྲེལ་བཅོས་སྐྱེས་པའི་སྒྲོ་བ་དང་བུད་མེད་སྣ་ཁྲག་འོང་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུ་མ་དར་སྐུད་དམར་པོས་བཅིང་། མདའ་གཞུ་སྣ་ཁྲག་འོང་ཕྱོགས་གཡས་གཡོན་གོ་ལྡོག་ཏུ་འཐེང་། མེ་རྫས་ཀྱི་སྙིགས་མ་བདུག་པས་ཀྱང་ཆོད་པར་བཤད། ཅིས་ཀྱང་མཆོད་ན་མན་ངག་སྨན་སྣ་ཁྲག་ལྕགས་སློང་དུ་ནུས་ལྡན་བསྲེགས་པ་ཆ་གསུམ་གཞིར་བྱས། ཚ་ལ། ཁ་ཆེ། ཤིང་ཚ་གསུམ་བསྡམས་པ་ཆ་གཅིག་དང་དམ་མཁྲིས་ཅུང་ཟད་བཏབ་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་གྲང་གིས་ཕུལ་བསངས་པར་ཆོད། ཟུང་ངན་རིགས་ལ་སྐྱ་རྦབ་ཁྲིད་ཉེན་ཆེ་བས་ཟས་སྤྱོད་གཟབ། ད་ལི་བཅུ་དྲུག །སོ་ལྔ་སོགས་བཏང་དགོས་མིན་རིག་པས་དཔྱད་དོ། ༈ །ཁའི་ནད་ཁ་ཤུལ་ཚངས་པ་དཔུལ་སེལ་དུད་པ་རྡུབས། རྙིལ་ལ་ཁྲག་ཆད་བབས་པའི་གཟེར་སྐྲང་དང་རྙིལ་ཆད་པ་ལ་ཕྱི་རྒྱུད་གྲང་ཐང་གསུམ་པའི་མཁུར་བཀང་ངམ། དྲི་ཆུ་ལ་མཚུར་ནག་བཏབ་པའི་མཁུར་བཀང་ ཟབ་འདི་རྣམས་ཕྱིར་ཕོ་དགོས། །ལྡོང་རོས་དྲུག་པས་ཀྱང་ཕན། ལྕེ་མི་བདེ་བ་ལ་ནང་སྔ་ལྕེ་བཞར་གྱིས་དག་པར་བྱས་ནས་པི་ལིང་ཕྱེ་མ་ཐུར་མགོ་རེ་བྱུག་པས་ཕན། ལྕེའུ་ཆུང་བབས་ན་སྤྱི་གཙུག་གི་སྐྲ་ཚོམ་གཅིག་ཐེབ་སྐོར་ལྟ་བུའི་ནང་ནས་གྱེན་དུ་དྲངས་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་བཅིངས་ཏེ་བཞག །ཁ་ལྕེ་གྲེ་བ་སྐོམ་པ་ལ་ཕྱི་རྒྱུད་སོ་ཕག་མཁུར་བཀང་བསྟེན། སྐད་འགགས་པ་དང་གྲེ་བ་ཚ་སྐོམ་ལ་ཕྱི་རྒྱུད་བོང་དཀར་བཞི་ཐང་ངམ། ཚར་བོད་གཅིག་ཐང་བཏང་། ལི་ཤི་བཞི་པའམ། ལི་ཤི་དྲུག་པ་ལོ་བརྒྱད་དྲི་ཆུས་ཕུལ། ཕལ་ཆེར་ལ་སྤང་རྒྱན་བཅོ་ལྔ་དང་བཅུ་པ་འཕྲོད། གྲེབ་གཟེར་ཆེ་བའི་གཉན་ཤས་ཅན་ལ་ཁྱུང་སྔོན་དགུ་པ། ལི་ཁྱུང་རྣམས་ཟབ་འབྲོང་སྤང་ཡང་འཕྲོད། ཡང་བད་ཁྲག་གིས་གྲེབ་དང་ལྡོག་མ་མི་བདེ་བ་ལ། བདུད་རྩི་སུམ་སྦྱོར་སྟེང་། སྒང་ཐོག་པ་དང་བོང་ང་དམར་པོ་བསྣན་པ་ཟབ། བོང་དམར་བདུན་པ་ཚར་བོང་ཐང་གིས་ཕུལ་བའང་བསྔགས་ཀྱང་བོང་དམར་བོད་ཀྱི་སྔོ་སྨན་ལེགས་པར་སྣང་། ལྷ་ལུང་མཁན་པོའི་བོང་དམར་བརྒྱད་པ་འཕྲོད་ཆེ། མཆུ་གློ་ལ་ནང་གཤག་ནས་ཁྲག་བཏོན། མཆུ་མཛེ་ལ་ཙནྡན་དམར་པོ་དང་བ་ཤ་ཀའི་ཕྱེ་མ་བྱུག །ནང་སྔ་རྡོ་བ་མོ་ཅན་ལྟ་བུའི་གྲང་མོ་གླན་ཀྱང་ཕན་ནོ། །ཡང་མཆུ་ནད་ཕལ་ཆེར་ལ་མྱུ་གུ་ཤིང་གི་ཁཎྜ་བྱུག །དེས་མ་ཐུབ་ནམ་ཆུ་རྩ་དང་སྲིན་རྩ་རྒྱབ་རྩ་གཏར། ལྷགས་པས་མ་མཆུ་གས་པ་ལ་ སྤྱི་གཙུག་ཏུ་མར་བྱུགས་པས་ཕན། ༈ །ལྦ་བའི་བཅོས་སྐོར་ལྷན་ཐབས་ནང་གསལ་ལག་ལེན་བདེ་ཞིང་ཟབ་པར་བསྔགས་ཀྱང་། བྱུར་ལྦ་སོགས་བཅོས་དཀའ། ཤ་སྦྱོར་བརྒྱད་པ་ཟླ་སྨད་ཉི་ཤུ་གཅིག་ནས་དགུའི་བར་བསྟེན། རྨེན་བུའི་སྦྱོར་བ་ལྦ་བ་རྒྱུན་གཅོད་ཡུན་རིང་བསྟེན་པའང་ཟབ། རྒྱ་ཚྭ་དྲུག་པས་ལྦ་བ་འཇོམས་ཤིང་། ཛཱ་ཏི་དགུ་པས་མཇུག་གཅོད་པའང་བསྔགས་ལྦ་བའི་མཐའ་ནས་ཚོན་རེའི་སར་མེ་བཙའ་བསྐོར་ནས་གདབ། དེས་ཆུང་དུ་སོང་ན་རིམ་པར་ཇེ་བཏུད་ཀྱིས་ནང་དུ་གདབ་པ་ཡིན་ཀྱང་འཕྲོད་མིན་ཞིབ་བརྟག་དགོས། མགོ་སོ་སོགས་ལ་ཤ་ལྷག་ལྟ་བུ་སྐྱེས་པ་རྩ་བ་སྐུད་པས་བསྡམ་ལ་ཅུང་བཞག །རྩེ་ནས་གཙག་བུས་གཤག་སྟེ་བརྟོལ་ལ་འབྲས་འདུལ་སྦྱར་ཏེ་གསོ། །ཡང་ལྦ་བ་སོགས་ཤ་ལྷག་གི་རིགས་རྩད་ནས་འདོན་པའི་གདམས་ངག་ནི། བྱུང་ནས་ལོ་གཉིས་གསུམ་ཙམ་སོང་བའི་རྙིང་པ་ལ་ཚ་ཐུར་བརྒྱབ་ཅིང་བཙགས་ནས་རྨ་གསོ་བ་དང་། རྗེས་གཅོད་མེ་བཙའ་གོང་སྨོས་བྱས་ཀྱང་ཆོག །ཡང་ན་གཙག་བུས་ལེགས་པར་གཤག་ནས་ནང་གི་རྣག་ཁྲག་ཆུ་སེར་སོགས་དབྱུང་། གཉིས་ཀ་ལ་ཤ་གད་ནད་ངོས་མ་བསྣད་པ་གལ་ཆེ། །དེ་ནས་ཆུ་ཡིས་དག་པར་བཀྲུས་རྗེས་རྨ་སྨན་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་གུར་གུམ་དམ་མཁྲིས་སྦྱར་བའི་ཆུ་ལ་ལན་ཚྭ་བཏབ་པ་བྱུགས། དར་སྙུད་ཀྱིས་ཤ་གདན་དང་མཉམ་པར་བཙེམ། ཕྱི་རུ་ ཏེལ་གེ་དུམ་བུ་སྦྱིན་གྱིས་སྦྱར། ཞག་བཅུ་སྐོར་ཟས་སྤྱོད་གཟབ། ཡང་རྣ་བའི་ནང་གི་ལྦ་རྩ་དེ་ཁབ་ཀྱིས་ཕུག་ནས་ཞ་ཉེའི་རྣ་ཆ་བཏགས་བའམ། ཀང་མར་ལུང་ཐིག་བྱས་པའི་ཞ་ཉེའི་རྡོག་པོ་རྐེ་ལ་བཏགས་པས་ཀྱེང་།ཐུབ། ཉིན་གཉིད་མི་ལོག །ཟས་སྐོམ་ཉུང་དུ་བྱ་བ་སོགས་གལ་ཆེ། ༈ །སྙིང་ནད་གོང་གསལ་རྣམས་ཀྱིས་མཐུས། སྙིང་སྲིན་སོགས་མན་རྒྱུད་ལྟར་བཅོས་དགོས། ༈ །གློ་ནད་ཁྲག་འཁྲུགས་ཆམས་པ་སོགས་ཀྱི་ནད་མཇུག་གློ་བར་ཞེན་པ་ཡིན་པས། ཐོག་མར་གཙོ་བོ་ཉེར་ལྔ་དང་། ཙནྡན་བཅོ་ལྔས་ཚད་པ་བཅག །གློ་རླུང་ལྤུ་སོབ་ལུ་བ་ལ་བདུད་རྩི་འཆི་སོས། འཁྲུགས་གློ་
Chinese
将焚烧洁净的蒸汽等产生的烟雾吸入鼻中。据说，使用《教法之源》中的鼻药可以消除疾病，是使感官清晰的最佳方法。对于鼻疮，涂抹豆蔻灰或燃烧葡萄干的灰烬。 对于鼻出血，服用二十五味汤，加入藏红花以增加药量。对于十三味象汤，加入藏红花胆汁以达到止血效果。对于比吉氏病，使用封闭粪便的栓剂等。服用十八味金汤。服用二十五味余甘子汤，或使用止血转轮丸也很好。用冷水拍打头部和上半身。如果无法控制，则切开短箭和六合穴位。如果血液变得浓稠，在手臂内侧或人中处烧灼。对于因缘起疗法引起的男性和女性鼻出血，用红线绑住出血侧的乳房。如果鼻出血来自弓箭方向，则左右交替拉动。据说，燃烧火药残渣也能止血。无论如何都要治疗，以曼陀罗药材为基础，将具有止血作用的矿物药材燃烧成三份。将肉桂、藏红花和木香三种药材混合成一份，加入少量胆汁，用冷水冲服药粉即可止血。对于患有混合疾病的人，有导致癫痫的危险，因此要注意饮食和行为。服用十六味豆蔻或三十五味等药物，应根据病情进行判断。 口腔疾病，口疮，吸入焚烧洁净的蒸汽。对于牙龈脓肿和牙龈断裂，使用《外续》中的第三味冷汤漱口，或用加入黑盐的尿液漱口。 这些药液都需要吐出。使用六味千金藤也有帮助。如果舌头不适，先用刮舌器清洁舌头，然后涂抹一勺胡椒粉末即可缓解。如果小舌下垂，将头顶的一撮头发从漩涡处向上拉起，绑住使其不再落下。对于口干舌燥和喉咙干燥，使用《外续》中的砖茶漱口。对于失音和喉咙发热干燥，服用《外续》中的四味白萝卜汤，或服用一味藏茴香汤。服用四味荔枝汤或六味荔枝汤，用八年的尿液冲服。对于大多数情况，十五味或十味甘草汤有效。对于咽喉肿痛严重的炎症患者，服用九味蓝鸟汤。服用荔枝蓝鸟汤、旱獭甘草汤也有效。此外，对于因痰血引起的咽喉和食道不适，在服用三味甘露丸的基础上，加入岗托巴和红花乌头。
English
Inhale the smoke produced by burning cleansing vapors, etc., into the nose. It is said that using nasal medicine from the 'Source of Dharma' can eliminate diseases and is the best way to clarify the senses. For nasal sores, apply the ashes of cardamom or the ashes of burnt raisins. For nosebleeds, take Twenty-Five Flavor Soup, adding saffron to increase the dosage. For Thirteen Flavor Elephant Soup, add saffron bile to achieve hemostasis. For Behcet's disease, use suppositories that close the stool, etc. Take Eighteen Flavor Gold Soup. Taking Twenty-Five Flavor Amla Soup, or using a hemostatic rotating wheel pill is also good. Splash cold water on the head and upper body. If it cannot be controlled, cut the Short Arrow and Six Combination acupoints. If the blood becomes thick, cauterize the inner side of the arm or the philtrum. For nosebleeds in men and women caused by dependent origination therapy, tie the breast on the bleeding side with a red silk thread. If the nosebleed comes from the direction of the bow and arrow, pull alternately left and right. It is said that burning gunpowder residue can also stop bleeding. In any case, treat with a mandala medicine as the basis, burning mineral medicines with hemostatic effects into three parts. Mix cinnamon, saffron, and costus root into one part, add a small amount of bile, and rinse the powder with cold water to stop bleeding. For people with mixed diseases, there is a risk of causing epilepsy, so pay attention to diet and behavior. Taking Sixteen Flavor Cardamom or Thirty-Five Flavor, etc., should be judged according to the condition. Oral diseases, canker sores, inhale the burned clean steam. For gum abscesses and broken gums, use the third cold soup from the 'Outer Tantra' to gargle, or use urine with black salt added to gargle. These medicinal liquids need to be spit out. Using Six Flavor Clematis also helps. If the tongue is uncomfortable, first clean the tongue with a tongue scraper, then apply a spoonful of pepper powder to relieve it. If the uvula droops, pull a tuft of hair from the top of the head upwards from the vortex and tie it so that it does not fall back down. For dry mouth, tongue, and throat, use brick tea gargle from the 'Outer Tantra'. For aphonia and hot, dry throat, take Four Flavor White Radish Soup from the 'Outer Tantra', or take One Flavor Tibetan Caraway Soup. Take Four Flavor Lychee Soup or Six Flavor Lychee Soup, rinse with eight-year-old urine. For most cases, Fifteen Flavor or Ten Flavor Licorice Soup is effective. For patients with severe sore throat and inflammation, take Nine Flavor Blue Bird Soup. Taking Lychee Blue Bird Soup, Marmot Licorice Soup is also effective. In addition, for throat and esophageal discomfort caused by phlegm and blood, in addition to taking Three Flavor Ambrosia Pill, add Gangtokpa and Red Monkshood.
Chinese
诊断精深。第七味红花由擦崩塘（地名）敬献，值得赞扬，红花是西藏的好药材。拉隆堪布的第八味红花效果很好。唇部和肺部疾病，从内部切开取血。唇部生癣，涂抹红檀香和婆娑迦的粉末。内部，像早期的石女一样敷冰也有好处。另外，大多数唇病，涂抹嫩芽树的汁液。如果这不起作用，就切开那木水脉、虫脉和背脉。寒气导致嘴唇干裂，在头顶涂抹酥油有帮助。 关于治疗瘿瘤的方法，虽然赞扬《合集》中记载的方法简便而深刻，但治疗囊状瘿等比较困难。第八味肉药在下半月的二十一到二十九日服用。腺体的药物，长期服用可以根除瘿瘤，效果也很深。第六味岩盐可以消除瘿瘤，第九味豆蔻可以根除，值得赞扬。在瘿瘤边缘用艾灸绕圈施灸。如果因此缩小，就逐渐增加艾灸的次数，向内施灸，但必须仔细检查是否适宜。头部等处长出像赘肉一样的东西，用线扎紧根部，稍微留一点，从尖端用针刺破，切开并刺穿，涂抹灭疣药治疗。另外，对于瘿瘤等赘肉，从根部去除的诀窍是：对于已经长了两三年的老瘿瘤，用热针烧灼并切开，然后治疗伤口，之后也可以像前面说的那样进行根除性艾灸。或者用针彻底切开，排出内部的脓血和水浆等。两种方法都要注意不要损伤肉和疾病的表面。之后用清水洗净，然后涂抹一般的伤药，特别是涂抹加入食盐的藏红花和熊胆混合的水。用丝线将肉垫和伤口缝合。外部涂抹 芝麻油团。十天左右注意饮食起居。另外，用针刺穿耳朵内的瘿瘤血管，然后戴上铅耳环，或者将用姜黄浸泡过的铅块挂在脖子上，可以治疗。不要睡午觉。减少饮食等很重要。总之，通过上述的心脏疾病治疗方法，心脏寄生虫等需要按照《曼 গ্যা德》的记载进行治疗。总之，肺病、血瘀、感冒等疾病的后期会影响到肺部，所以首先用二十五味主药和十五味檀香来消除热症。对于肺气肿、肺泡松弛等，使用甘露起死回生药。
English
The diagnosis is profound. The seventh red safflower offered by Tsarbongtang (place name) is praised, and red safflower is considered a good Tibetan medicine. The eighth red safflower of Lhalung Khenpo is very effective. For lip and lung diseases, blood is drawn by cutting internally. For lip eczema, apply red sandalwood and Vasa powder. Internally, applying ice like an early barren woman is also beneficial. In addition, for most lip diseases, apply the sap of seedling trees. If this does not work, cut the Namchu vein, insect vein, and back vein. If cold causes chapped lips, applying butter to the crown of the head helps. Regarding the treatment of goiters, although the methods recorded in the 'Compendium' are praised for being simple and profound, treating cystic goiters is more difficult. The eighth meat medicine should be taken from the twenty-first to the twenty-ninth day of the second half of the month. Glandular medications, long-term use can eradicate goiters, and the effect is also profound. The sixth rock salt can eliminate goiters, and the ninth cardamom can eradicate them, which is commendable. Apply moxibustion in a circle around the edge of the goiter. If it shrinks as a result, gradually increase the number of moxibustion sessions and apply moxibustion inwards, but it must be carefully checked whether it is suitable. If something like excess flesh grows on the head, tie the root with a thread, leave a little bit, pierce it from the tip with a needle, cut it open and pierce it, and apply wart-removing medicine for treatment. In addition, for goiters and other excess flesh, the trick to removing them from the root is: for old goiters that have been growing for two or three years, burn and cut them with a hot needle, and then treat the wound, and then you can also perform radical moxibustion as mentioned above. Or cut it thoroughly with a needle and drain the internal pus, blood, and serous fluid. In both methods, it is important to be careful not to damage the flesh and the surface of the disease. After that, wash it clean with water, and then apply general wound medicine, especially apply water mixed with saffron and bear bile with salt added. Sew the flesh pad and the wound together with silk thread. Apply a sesame oil ball externally. Pay attention to diet and daily life for about ten days. In addition, piercing the goiter blood vessel in the ear with a needle and then wearing a lead earring, or hanging a lead block soaked in turmeric around the neck, can treat it. Do not take a nap. Reducing diet and so on is very important. In short, through the above-mentioned treatments for heart disease, heart parasites, etc., need to be treated according to the records of the 'Man গ্যাд'. In short, lung diseases, blood stasis, colds, and other diseases in the later stages will affect the lungs, so first use twenty-five main medicines and fifteen sandalwood to eliminate fever. For pulmonary emphysema, alveolar relaxation, etc., use nectar to revive the dead.