Tibetan
ཐོགས་མེད་ཞེས་པ་སོགས་ཚིག་རྐང་དྲུག་སྟེ། དེ་ཡང་དུག་ལྔ་ལ་སོགས་རེ་དོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་སྙེམས་བྱེད་ཀྱི་བདུད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པོ་སྙེམས་བྱེད་ལས་གྲོལ་ན་རིགས་དྲུག་ལས་ཐར་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྟོགས་པ་ནི། ཞེ་སྡང་རང་སར་གྲོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་རྐང་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐོག་བཅས་སྙེམས་བྱེད་དུ་འདུས་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར། རྣམ་རྟོག་གཞི་མེད་དུ་ཤེས་པས། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་རང་སར་གྲོལ་ཞིང༌། རིགས་དྲུག་གི་སྡུག་བསྔལ་རང་སར་དག་ནས། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱས་ པར་ཕྱེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་བྱས་ནས་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང༌། སྙེམས་བྱེད་ཡིན་པས། དེ་གཞི་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་བོ། དེ་བཞིན་དུ། འདོད་ཆགས་དང༌། ཡི་དྭགས། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། དུད་འགྲོ། ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང༌། ཕྲག་དོག་དང༌། ལྷ་མི། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། ལྷ་མ་ཡིན། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟེ། གོང་མ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྙེམས་བྱེད་རང་སར་གྲོལ་བས། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་དཔེའི་སྒོ་ནས་ཉམས་ང་མེད་པ་ནི། །དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས། གདམས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་བདུད་ཡིན་པས། དེ་གཅོད་པར་བྱེད་པ། དཔེར་ན་གངས་ཁྲོད་ན་གནས་པའི་སེང་གེ་བཞིན་དུ། ཞུམ་པ་དང་བག་ཚ་བ་མེད་པར། སྙེམས་བྱེད་བཤིག་ཅིང་བདེན་མེད་ཀྱི་ངང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པས། ཕྱི་ནང་གི་བར་ཆད་གང་ཡང་མི་འབྱུང་ལ། གལ་ཏེ་བྱུང་ཡང་ངེས་པར་རྩལ་སྦྱོངས་སུ་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་དྲན་རྟོག་དེ་བཅད་ནས་བསྒོམ་མམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཤར་བདེན་མེད་དུ་བཅད་པས། ཐེག་དམན་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འགྱུར་ན། ནད་གདོན་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྩ་བྲལ་དུ་གཅོད་པ་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཞེས་སོ། །བཞི་པ་རྟོགས་ཀྱང་མ་བཅད་ན་འཆིང་བ་ནི། རྟོགས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་པ་བདུན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དོན་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་ཀྱང༌། ལྟ་སྤྱོད་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཉམས་སུ་མ་བླངས་ན། དངོས་པོར་ འཛིན་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དཔེར་ན་མཚོན་དར་མེད་པ་དང་འདྲའོ། །ལྟ་སྤྱོད་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཉམས་སུ་བླངས་པས། བདུད་རྣམས་འཇོམས་པ་ནི། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོ་སྒྱུ་རྩལ་ཤེས་པས་དགྲ་དཔུང་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྡུད་པ་ལས། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་ཞིང༌། ཞེས་པ་ནས། བདེ་བར་སོང་ཞིང་ཕྱིར་ཡང་ཁྱིམ་དུ་འོང་བ་ལྟར། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་དཔེ་དང༌། དེ་བཞིན་དེ་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་ཡང༌། །སེམས་ཅན་ཁམས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ཆེར་བསྐྱེད་ཅིང༌། །བདུད་བཞི་དག་དང་ས་གཉིས་ལས་ཀྱང་རབ་འདས་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་སྙེམས་བྱེད་བཅད་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ནི། ཨེ་མ་ཧོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་འཛིན་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་དེ་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ལས། གང་དག་འདས་དང་གང་དག་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མགོན། རིགས་སྔགས་འདི་སླབ་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་བླ་མེད་འགྱུར། ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེན་མེད་དུ་བཞག་པར་བྱའོ། །དགའ་བྲོད་སྙེམས་བྱེད་དུ་འདུས་པ་ལ་གཉིས་ལས། ཐུན་མོང་དང༌། མཆོག་གོ །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། དངོས་གྲུབ་ལ་ཆགས་ན་བདུད་ཡིན་པ་ནི་དགའ་བྲོད་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་ལྔ་སྟེ། དེ་ཡང་དྲོད་རྟགས་དང༌། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཀ་བདུད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །མ་ཆགས་ན་རྒྱན་ཡིན་པ་ནི། ཆགས་མེད་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་དབེན་པའི་བདག་ཉིད་ལ། འགག་མེད་ཀྱི་རྩལ་འཆའ་བ་ནི་རྒྱན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྡུད་པ་ལས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དཔེ་དང༌། དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་སྟོང་གནས་ཤིང༌། །ཡེ་ཤེས་རྫུ་འཕྲུལ་ཕ་རོལ་སོན་ལ་ གནས་པ་མེད། །འགྲོ་བ་དག་ལ་བྱ་བ་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་སྟོན། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་སྐྱོ་བ་མེད་ཅིང་དུབ་པ་མེད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་མཆོག་ལ་གཉིས་ཏེ། བྲོད་པ་བདུད་དུ་བསྟན་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཏེ། །དེ་ཡང་སྐུ་གསུམ་རང་ཆས་སུ་གནས་པ་ལ། གཞན་དུ་རེ་དོགས་དང་བཅས་པ་ནི། བདུད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཤེས་ན་སྙེམས་བྱེད་མེད་པ་ནི། འཁོར་བ་རང་གྲོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྐང་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ཡང་འཁོར་འདས་རང་སར་གྲོལ་བར་ཤེས་ཤིང༌། དྲན་རྟོག་བདེན་མེད་དུ་གྲོལ་བ་ལས། གཉེན་པོ་གཞན་གྱིས་བསྒོམ་རྒྱུ་མེད་པས་སྙེམས་བྱེད་ཆོད་ཅིག་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བདུད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཞིབ་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདུད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་
Chinese
“无碍”等六句偈。也就是说，贪嗔痴慢疑等五毒以及由此产生的希望和恐惧，都是使人骄慢的魔。如此说。如果二者从骄慢中解脱，就能从六道中解脱，证悟五种智慧。如“嗔恨自解脱”等二十二句偈。也就是如前所说，在一切都汇集于骄慢的境况中，认识到分别念毫无根据，五种烦恼就能自解脱，六道众生的痛苦也能自清净，五种烦恼就能转为五种智慧。如果详细分析，以烦恼嗔恨为因，感受地狱的痛苦，因为是骄慢，所以依靠认识到它毫无根据，就能获得如镜般的智慧。同样，贪欲和饿鬼，以及三种辨别智慧；愚痴和畜生，以及三种法界智慧；嫉妒和人天，以及三种成所作智；我慢和非天，以及三种平等性智。如前所述进行结合。因此，骄慢自解脱，就是般若波罗蜜多。如此说。第三，从比喻的角度来说，没有怯懦。也就是从“那也是”等十三句偈来说，这是特殊的教诲。因为一切分别念都是魔，所以要断除它。例如像住在雪山中的狮子一样，没有畏惧和羞怯，摧毁骄慢，安住在无实性的状态中，内外的一切障碍都不会产生。即使产生了，也一定会转为锻炼的机会，因为这是自己的神通。那么，断除念头之后，是修习吗？不是这样的，无论出现什么，都断除其真实性，就能压倒小乘等，更不用说疾病和邪魔了。因此，这种从根源上断除的方法特别殊胜。如此说。第四，即使领悟却不加以断除，也是一种束缚。如“领悟”等七句偈。也就是说，人们即使像前面所说的那样，领悟到事物的无实性，如果不将见解和行为结合起来修习，就和执着事物没有区别。例如就像没有旗帜的武器一样。
English
The six verses beginning with "Unobstructed." That is to say, the five poisons such as greed, hatred, delusion, pride, and envy, and the hopes and fears that arise from them, are all demons of arrogance. So it is said. If both are liberated from arrogance, they can be liberated from the six realms and realize the five wisdoms. Such as the twenty-two verses beginning with "Hatred is self-liberated." That is, as mentioned earlier, in the situation where everything converges on arrogance, recognizing that discrimination has no basis, the five afflictions can be self-liberated, the suffering of the six realms can be purified, and the five afflictions can be transformed into the five wisdoms. If analyzed in detail, taking affliction and hatred as the cause, experiencing the suffering of hell, because it is arrogance, relying on recognizing that it has no basis, one can obtain mirror-like wisdom. Similarly, greed and hungry ghosts, and the three discriminating wisdoms; delusion and animals, and the three dharmadhatu wisdoms; jealousy and humans and gods, and the three accomplishing wisdoms; pride and asuras, and the three equality wisdoms. Combine as described above. Therefore, self-liberation from arrogance is the Prajnaparamita. So it is said. Third, from the perspective of metaphor, there is no cowardice. That is, from the thirteen verses beginning with "That is also," this is a special teaching. Because all discriminations are demons, they must be cut off. For example, like a lion living in the snowy mountains, without fear or shyness, destroy arrogance and abide in the state of non-reality, and no internal or external obstacles will arise. Even if they arise, they will surely turn into opportunities for training, because this is one's own magical power. So, after cutting off thoughts, is it practice? It is not like that, no matter what arises, cut off its reality, and you can overwhelm the Hinayana and so on, let alone diseases and demons. Therefore, this method of cutting off from the root is particularly excellent. So it is said. Fourth, even if one understands but does not cut it off, it is a bondage. Such as the seven verses beginning with "Understanding." That is to say, even if people understand the non-reality of things as mentioned above, if they do not practice the union of view and action, there is no difference from clinging to things. For example, it is like a weapon without a flag.
Chinese
以见行双运的方式修持，降伏魔众，譬如勇士精通技艺而战胜敌军。如《摄颂》所说：譬如智者具足一切功德，乃至安乐逝去又返回家中一样。如是彼时菩萨亦是智者，于一切有情界中生起大悲心，超越四魔与二地。如是宣说。第五，断除骄慢而成佛，唉玛火！等三句。即是说，如果证悟远离一切执着，就能成佛。如《波罗蜜多摄颂》所说：无论逝者，无论十方世界之怙主，此咒语是无上医王。如是宣说。一切都应视为无实。欢喜与骄慢合而为一，分为共同与殊胜两种。初者又分为二：如果执着于成就，就是魔，即欢喜等五句。也就是执着于暖相和暂时的果报，那就是魔。如果不执着，就是庄严，即无执着等两句。也就是在远离能取所取的自性上，具有无碍的妙力，那就是庄严。如《摄颂》所说：神通之譬喻，如是菩萨安住于空性，不住于智慧神通彼岸，为众生示现无量事业，于无数劫中无有疲厌。如是宣说。二者殊胜又分为二：显现欢喜为魔，即三身等两句。也就是在三身自性安住的基础上，如果还有其他的希望和疑虑，那就是魔。如是说。如果了知此理，就没有骄慢，即轮回自解脱等八句。也就是了知轮涅自解脱，从念头分别于无实中解脱，无需其他对治，因此断除骄慢。此外，关于魔的种种相状，在《波罗蜜多》的魔之品中有详细阐述。
English
By practicing the union of view and conduct, one subdues the maras, just as a brave warrior defeats the enemy army with skill. As it is said in the Compendium: For example, a wise person is endowed with all virtues, and so on, just as one goes to bliss and returns home again. Likewise, at that time, the Bodhisattva is also wise, generating great compassion in all sentient realms, surpassing the four maras and the two grounds. Thus it is said. Fifth, cutting off pride and becoming a Buddha is Emaho! and so on, three lines. That is, if one realizes the absence of all clinging, one becomes a Buddha. As it is said in the Compendium of the Perfection of Wisdom: Whether the departed, whether the lords of the ten directions, this mantra is the supreme king of medicine. Thus it is said. Everything should be regarded as unreal. Joy and pride are combined into two, common and supreme. The first is divided into two: if one clings to accomplishment, it is a mara, that is, joy and so on, five lines. That is, clinging to the signs of warmth and temporary results, that is the mara. If one does not cling, it is an ornament, that is, non-clinging and so on, two lines. That is, in the nature of being devoid of the two, grasper and grasped, having unobstructed power is an ornament. As it is said in the Compendium: The example of magical power, likewise, the wise Bodhisattva abides in emptiness, not abiding in the other shore of wisdom and magical power, showing limitless activities to beings, without weariness or fatigue for countless eons. Thus it is said. The second, supreme, is divided into two: showing joy as a mara, that is, the three bodies and so on, two lines. That is, based on the abiding in the nature of the three bodies, if there are other hopes and doubts, that is a mara. Thus it is said. If one knows this, there is no pride, that is, samsara is self-liberated and so on, eight lines. That is, knowing that samsara and nirvana are self-liberated, liberating from thoughts and concepts in unreality, without the need to cultivate other antidotes, therefore cut off pride. Furthermore, the various aspects of the mara are described in detail in the chapter on the mara in the Perfection of Wisdom.