Tibetan
དེ་ཡང་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་རླབས་ཅན་སྟོན་པ་དང༌། ལམ་རྣམ་རྟོག་གཅོད་པའི་སྤྱོད་པ་གཉིས་ལས། གང་ལྟར་ཡང་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི། བརྟུལ་ཤུགས་ཆེ་ཡང་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཁྲོ་བོའི་འབག་ལྟ་བུ། སྤྱོད་པ་ལ་འཛིན་ཆགས་མེད་པ་ཆུ་ལ་ཉ་འཕྱོ་བ་ལྟ་བུ་དང༌། ཉོན་མོངས་རྗེས་མེད་པ་རླུང་རི་རྩིབས་འགྲིམ་པ་ལྟ་བུར་སྤྱད་པས། བརྟུལ་ཤུགས་ཀྱི་བར་ཆད་འདུལ་ཞིང༌། ཞེ་འདོད་མེད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། སྡུད་པ་ལས། དེ་ཡི་ཚེ་ན་བདུད་ནི་ཟུག་རྔུ་ལྡན་པར་འགྱུར། །མྱ་ངན་ཉམ་ཐག་སྡུག་བསྔལ་ཡིད་མི་བདེ་ཉམས་ཆུད། །ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཡིད་ནུར་གྱུར་ཞེས། །འཇིགས་པ་བསྟན་ཕྱིར་ཕྱོགས་རྣམས་བསྲེག་ཅིང་སྐར་མདའ་གཏོང༌། །གང་ཚེ་མཁས་པ་དེ་དག་བསམ་པ་དྲན་ལྡན་ཞིང༌། །ཉིན་མཚན་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་མཆོག་དོན་བལྟ། །དེ་ཚེ་ལུས་སེམས་དག་ནི་མཁའ་འགྲོའི་བྱ་ལྟར་རྒྱུ། །ནག་པོའི་རྩ་ལག་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །སྤྱོད་པ་ཀློང་དུ་གྱུར་པས་ཐམས་ཅད་གྲོགས་སུ་བསྟན་པ་ནི། རང་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་རྐང་བཅུ་གཅིག་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་དུ་གྱུར་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཀྱང༌། སྙེམས་བྱེད་བར་ཆད་མེད་པར་རང་བྱུང་དུ་སྤྱོད་དགོས་པ་ཅིག་ཡིན་ཏེ། གཟུང་འཛིན་དང་བཅས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཛིན་བཅས་ཀྱིས་བརྟགས་པས་འཁྲུལ་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང༌། རང་གི་འཁྲུལ་རྟོག་ཡིན་ཞིང༌། ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་གིས་མངོན་ཞེན་དུ་བལྟས་པའོ། ། དེ་ན་བཟང་ངན་ཐམས་ཅད་རང་གིས་འཛིན་པ་ཡིན་པས། རང་སྣང་རང་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གྱིས་ཨ་འབྲས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་ན། ཡུལ་སྣང་འབྲེལ་མེད་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱ་གར་གྱི་དུག་སྦྲུལ་བོད་ལ་མི་གནོད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་འབྲས་བུ་ལ་གཉིས་ལས། དོན་རྟོགས་པས་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པ་ནི། འབྲས་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་དགུ་སྟེ། དེ་ཡང་བདག་མེད་མངོན་གྱུར་དུ་མཐོང་ཞིང༌། སྙེམས་བྱེད་རང་སར་གྲོལ་བ་ལས། དོན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་དེ། ཆོས་ཅན་ཆོས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང༌། སེམས་ནི་སེམས་མ་མཆིས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའོ།
Chinese
再者，通达无我之士，为利有情而示现殊胜行持，以及断除歧途妄念之行持，无论如何，行持之差别在于：虽具强大威慑力，然内心无有烦恼，犹如忿怒尊之面具；行持中无有执着，犹如鱼儿游于水中；烦恼无迹可寻，犹如风穿行于山脊之间。如是行持，能调伏威慑力之障碍，且无有贪欲，是为般若波罗蜜多。如是说： 《摄颂》云：“彼时魔众心怀刺痛，忧伤憔悴，痛苦不堪，心绪不宁，意志消沉。菩萨如何令我等心烦意乱？为示恐怖，焚烧四方，抛掷流星。何时智者心怀正念，日夜观照般若波罗蜜多之殊胜义理？彼时身心如空行母之鸟般翱翔，黑方势力无从寻觅破绽。” 行持融入法界，示现一切皆为助伴，即“自己”等十一句偈颂。如前所说，趋入无我之行持，需无有骄慢与障碍，自然而然地行持，而非执着于能取所取。以执着而观察，与错乱无异。梦中虽感受痛苦，然乃自身之错觉；天神等亦为自心之显现。 是故，一切善恶皆由自心执着，自现之境反成自身之害，因以能取所取之心，视之为阿梨树之果实。若能了悟其无实，则外境之显现亦无法造成损害，犹如印度之毒蛇无法伤害藏地之人。 第五，关于果，分二：通达实义则无须刻意成就果，即“果”等九句偈颂。亦即，现见无我，骄慢于自性中解脱，除此之外，无需刻意成就佛果，因其了悟诸法乃法性自生之智慧。如是说：心非心，心之自性乃光明。
English
Furthermore, those who have realized selflessness, in order to benefit sentient beings, demonstrate magnificent conduct, as well as conduct that cuts off misconceptions on the path. In any case, the distinctions in conduct are: although possessing great power, yet without afflictions in the mind, like the mask of a wrathful deity; conduct without attachment, like a fish swimming in water; afflictions leaving no trace, like wind passing through mountain ridges. By practicing in this way, the obstacles of power are subdued, and without desire, it is the perfection of wisdom. It is said: The Compendium states: "At that time, the demons will be full of thorns, afflicted with misery, suffering, unhappy, and dispirited. How can this Bodhisattva disturb our minds? To show fear, they burn the directions and throw meteors. When those wise ones are mindful and contemplate day and night the supreme meaning of the Perfection of Wisdom, then their body and mind roam like birds of the dakinis. How can the forces of darkness find a flaw?" By conduct becoming vast, showing that all are helpers, that is, the eleven verses beginning with "oneself." As explained above, those practices that have become the meaning of selflessness must be practiced spontaneously, without pride and obstacles, and not with grasping and fixation. Furthermore, examining with grasping is no different from delusion. Although suffering is experienced in a dream, it is one's own delusion, and gods and so on are also seen as one's own obsession. Therefore, since all good and bad are grasped by oneself, one's own appearances harm oneself, because grasping and fixation are regarded as myrobalan fruit. If one realizes that it is without truth, then the appearance of objects cannot harm, just as an Indian poisonous snake does not harm Tibetans. Fifth, regarding the result, there are two aspects: realizing the meaning, there is no need to achieve the result, that is, the nine verses beginning with "result." That is, seeing selflessness manifest, and pride being liberated in its own place, there is no need to achieve Buddhahood other than that, because one realizes that phenomena are the wisdom of self-originated nature. Thus it is said: Mind is not mind; the nature of mind is clear light.
Tibetan
།ཅེས་པ་དང༌། སེམས་མེད་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །ཅེས་འཕགས་པ་ལས་བཤད་པས། སེམས་བདེན་མེད་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། དེ་རྟོགས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གྱིས་དབེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རྩི་མར་བཟང་པོ་མཐོང་ཟིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ། མར་ཞེས་བརྗོད་པས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཕྱིས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པར་བློའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པ་བཞིན། བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་ལ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་མཛད་པ་དང་ཕྲིན་ལས་གཞན་ནས་བཙལ་དུ་མེད་པའོ། །བདག་སངས་རྒྱས་སུ་ངེས་པ་ནི། སྙེམས་གྲོལ་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་བཞི་སྟེ། དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རྟོགས་པས་བདུད་བཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལས་རྒྱལ་ཞིང་རང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡན་ཆོད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་པའི་བོགས་འདོན་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་དཔེ་དང་བྲལ་བ་ལ་ལྔ་ལས། རིག་པ་འཁྲུལ་པ་ནི། མ་རིག་པ་ཡེ་ཤེས། །མ་ བྱས་པ་གཞི། མི་བྱེད་པ་ལམ། མ་གྲུབ་པ་འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། རང་བཞིན་འཁྲུལ་པ་ནི། རིག་མེད་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་རྐང་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་གཟུང་ཡུལ་དུ་མ་གྲུབ་པ་དེ། སྣང་བ་ཙམ་ལ་ངེས་པར་ཞེན་པའི་བློས། རིག་བྱ་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པས། གཟུང་འཛིན་དུ་གྱུར་པ་ནི་འཁྲུལ་པའོ་ཞེས་པའོ། །གྲུབ་མཐའ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འཁྲུལ་པ་ནི། དབྱེར་མེད་ཅིག་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཚིག་རྐང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་ཐ་དད་དུ་མེད་ཀྱང༌། རིག་མ་རིག་ལ་བརྟེན་ནས། སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུང་འཛིན་མ་རིག་པ་འཁྲུལ་བ་ནི། ཆུ་དང་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཅེས་པས། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པས་རྐྱེན་བྱས་ཤིང༌། སེམས་ཅན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རང་གིས་དེ་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་དང༌། ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱི་རོལ་པ། ལྟ་བ་ལོག་པ་དཔག་མེད་ལས་ཀྱང༌། མདོར་བསྡུས་པས་ཆད་པ་བ། སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱང་མེད་ཅིང༌། ཕྱི་མའང་མེད་པར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱང་འཁྲུལ་ལ། བདག་རྟག་པ་དང༌། གཅིག་པུ་རང་དབང་ཅན། འགྱུར་མེད་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་དང༌། ཉན་ཐོས་པས་གཟུང་བ་རྡུལ་ཕྲན་དང༌། འཛིན་པ་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དང༌། རང་རྒྱལ་གཟུང་བ་མེད་ཅིང་འཛིན་པ་དོན་དམ་དུ་སྨྲ་བ་ད
Chinese
如是说，无心即是无有变异，无有分别。如圣者所说，心无有真，自性光明。证悟此即成佛，远离能取所取之自性者，除此之外无有可成办之佛，譬如已见上好酥油之人，说“酥油”时，白色等相无需后补，于心中成立一般。现量证悟二种无我之人，身与智慧、事业与利生，无需从他处寻觅。我 निश्चित成佛者，乃“息灭骄慢”等四句。彼亦如前所说，以证悟故，战胜四魔与八万四千烦恼，且自得寂静。如是宣说，至此已宣说完结见道之行持及其增上。第三总义，离譬喻者有五，即：迷乱之识，无明是智慧，无 作者是基，无作者是道，无成就者是果。初者有二，自性迷乱者，乃“无明”等二句。彼亦是法性未成办为所取境者，以定执于唯是显现之识，于能知所知等作种种分别，成为能取所取，是为迷乱。就宗派而论之迷乱者，乃“于无别一”等二十二句。彼亦是无我之义虽无有差别，然依于明与无明，有佛与有情生起。彼亦是能取所取无明迷乱者，如水与金与虚空一般。俱生之无明作缘，迷乱为有情。彼亦是自未证悟彼性而生。颠倒分别之外道，由无量之邪见，总而言之，即是断见者。亦无有前后之因果，亦执无有来世者，亦是迷乱。我执常恒，独一自在，不变等之见解等。声闻乘所取之极微，与执取刹那无分，于胜义谛中承许。独觉乘无有能取，然说执取为胜义谛
English
Thus it is said, 'No-mind is that which is without change, without discrimination.' As the Noble One said, the mind is without truth, its nature is luminosity. By realizing this, one becomes a Buddha. Other than that which is devoid of grasping and being grasped, there is no other Buddha to be accomplished. For example, for a person who has already seen good ghee, when one says 'ghee,' there is no need to add white and other qualities later; it is established in the mind. For a person who has directly realized the two aspects of selflessness, there is no need to seek body, wisdom, activities, and enlightened activity from elsewhere. That I am certain to become a Buddha is the four lines beginning with 'cessation of pride.' By realizing this, as explained above, one overcomes the four maras and the eighty-four thousand afflictions, and becomes peaceful. Thus it was taught, and up to this point, the practice of the path of seeing, along with its enhancement, has been explained. The third general meaning, that which is without examples, has five aspects: the delusion of awareness, ignorance is wisdom, non- -action is the ground, non-action is the path, and non-accomplishment is the result. The first has two aspects: the delusion of nature, which is the two lines beginning with 'ignorance.' That is, the suchness of phenomena, which has not been established as an object of grasping, is regarded as various things such as knowable and knowing by a mind that is fixed on mere appearance, and becomes grasping and being grasped, which is delusion. The delusion in relation to philosophical tenets is the twenty-two lines beginning with 'in one without distinction.' Although there is no difference in the meaning of selflessness, Buddhas and sentient beings arise depending on knowledge and ignorance. That is, the delusion of grasping and being grasped, ignorance, is like water, gold, and space. Co-emergent ignorance causes the delusion of sentient beings. That is, it arises from not realizing that very nature oneself. Outsiders who have inverted views, from immeasurable wrong views, in short, are nihilists. They also do not have cause and effect in the past and future, and also grasp that there is no future life, which is also delusion. Views such as the self is permanent, one, independent, unchanging, etc. are also delusions. The Hearers consider the atom to be the object of grasping, and the momentary indivisible to be ultimately true. The Solitary Realizers do not have grasping, but say that grasping is ultimately true.