Tibetan
གི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་ལའང་བདུན་ཏེ། ཐ་མའི་ཐ་མ་དང༌། ཐ་མའི་འབྲིང་དང༌། ཐ་མའི་རབ་དང༌། ཐ་མའི་མཆོག་དང༌། ཐ་མའི་ཕུལ་དང༌། ཐ་མའི་རྩེ་མོ་དང༌། །ཐ་མའི་རྩེ་ཟིན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། དབང་པོ་ཐ་མ། འབྲིང༌། རབ་རྣམས་གྲོལ་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། ཐ་མ་སྲིད་པ་བར་དོར་འཕྲོ་མཐུད་དེ། །རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་དུ་དབུགས་ཆེན་འབྱིན། །དབང་པོ་ཐ་མའི་ཐ་མར་གྱུར་པ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པས་མངོན་སུམ་གྱི་སྒོ་མཐོང་ཡང་ཉམས་ལེན་འཕྲོ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ་གྲོལ་ཚད་ཀྱི་གདིང་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས། ཆོས་ཉིད་བར་དོ་ཤར་ཡང་ངོས་མ་ཟིན་པར་སྲིད་པའི་བར་དོ་རྨི་ལམ་གྱི་འཁྲུལ་ངོ་ཙམ་དུ་ཤར་བ་ལ། ཆོས་ཉིད་བདེན་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་མཐོང་ཞིང་གསུང་ཐོས། དབང་བསྐུར་བ་དང་ལུང་ནོད་དབུགས་དབྱུང་བ་ཐོབ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ་གདོད་མའི་གྲོལ་སར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་ཤར་ལས། བདེན་པ་མཐོང་བའི་སེམས་ཅན་ནི། །རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་ཀྱང༌། །ཕྱོགས་བཅུ་སྤྲུལ་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ། །གནས་པ་མཐར་ཕྱིན་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཡང་དེ་ལས། དབང་པོ་ཐ་མའི་ཐ་མ་ནི་ཞག་ཉི་ཤུ་གནས་ནས་དེ་ནས་ཡང་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྣང་བར་ལམ་བྱུང་ནས་མ་དག་པ་འཁོར་བའི་སྒོར་ལམ་བྱུང་སྟེ་ཕྱོགས་བཅུ་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་སུ་གནས་ནས་བར་དོ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཞིང་དེ་དག་རང་བཞིན་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་དང་རྣམ་པ་འདྲ་རུང་དུ་སྣང་སྟེ། ཕྱོགས་བཞི་ཞི་བས་བསྐོར་བའི་དབུས་སྟེང་གི་ཆར་རང་རང་གི་མདུན་ནས་བལྟས་པ་ན་ཁོ་བོའི་ཞིང་ཡོད་པ་ནི་སྟོན་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བྱིན་རླབས་ལས་རང་ཤར་བའོ། །དེ་དག་ལས་རང་གི་རིགས་དང་སྨོན་ལམ་དང་མཐུན་པའི་ཞིང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་རྒྱུད་སྨིན་ནས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་མི་མཇེད་བརྩེགས་པ་ལ་ཁྲོ་བོའི་ཞིང་མཐོང་དུས་དེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྦྱངས་ཏེ་ཀ་དག་གི་ས་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྲིང་རྣམས་ཐིམ་པ་བཞི་ལྡན་ཆོས་ཉིད་ལ། །ཤར་ལུགས་བརྒྱད་དང་རྗེས་དྲན་མངོན་པར་ཤེས། །གཟུངས་དང་ཏིང་འཛིན་འབྱུང་ཚེ་དབང་པོའི་རིམ། །ཉི་ཤུ་དང་མཐུན་ཐིམ་ལུགས་བརྒྱད་ཀྱིས་གྲོལ། །དབང་པོ་དང་བརྩོན་འགྲུས་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་ཚེ་འདིར་གདོད་མའི་གྲོལ་སར་མ་སྙོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐིམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བར་དོ་ལ། ཤར་ལུགས་བརྒྱད་དང་རྗེས་དྲན་དྲུག་མངོན་ཤེས་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ། ཚུལ་གསུམ་གྱི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་དྲན་པས་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལས་དབང་རིམ་ཉི་ཤུའི་བྱེ་བྲག་དང་མཐུན་པར་བསམ་གཏན་གྱི་ཞག་གྲངས་སུ་བཅད་པ་ལ་ཐིམ་ལུགས་བརྒྱད་ཀྱིས་གྲོལ་ཞིང་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཐིམ་པ་བཞི་ནི། ཐོག་མར་ནམ་མཁའ་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ་པས་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་གྱི་སྣང་བ་འཆར་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་འོད་དུ་འབར། འོད་ གསལ་ཟུང་འཇུག་ལ་ཐིམ་པས། རིག་པ་འོད་དང་འོད་རིག་པ་ལ་འཇུག་ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐིམ་པས། ཕུང་པོ་བདག་འཛིན། འབྱུང་བ་གདོས་བཅས། ཉོན་མོངས་ཕྲ་རགས་ལས་གྲོལ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་བཞི་སྦྱོར་གྱི་སྣང་བ་འཆར། ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་ལ་ཐིམ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་རང་ངོ་ལ་འདུས་ཏེ་འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཤར་ལུགས་བརྒྱད་དུ་འཆར་བ་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དེ་ནས་རང་གི་ཤེས་པ་སྟེང་གི་འོད་ལ་ཐིམ་པས་ཤར་ལུགས་བརྒྱད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེའི་ཚེ་འོག་གི་ལོངས་སྐུ་ཁྲོ་བོའི་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཤར་ལུགས་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཐུགས་རྗེ་ལྟར་ཤར་བས་འཁོར་འདས་རྒྱ་མ་ཆད། འོད་ལྟར་ཤར་བས་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནང་ན་གསལ། སྐུ་ལྟར་ཤར་བས་ཤེས་བྱའི་ཁ་ཕྱིར་མ་ཤོར། ཡེ་ཤེས་ལྟར་ཤར་བས་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཟང་ཐལ། གཉིས་མེད་ལྟར་ཤར་བས་རང་གི་ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས། མཐའ་གྲོལ་ལྟར་ཤར་བས་མཐའ་གང་ལའང་མི་གནས། མ་དག་པ་འཁོར་བའི་སྒོ་ལྟར་ཤར་བས་སྲིད་པའི་བྱུང་ཁུངས་མ་འགག་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ལྟར་ཤར་བས་ཆོས་ཉིད་དུ་འབྲེལ་བའོ། །དེའི་ཚེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དཔག་ཆེན་གྱི་མདའ་ལྟ་བུའི་ཐབས་མཆོག་ཏུ་དྲན་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །སྣང་བ་འདིའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞི་འབྱུང་བའི་རྗེས་དྲན་དྲུག་ནི། སྔ་མ་ལས། །དེའི་ཚེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་ཀྱང་འཆར་ཏེ་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་དེ་ཉིད་དུ་ཡི་དམ་ལྷའི་ཞལ་མཐོང་བ་དང༌། ལམ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་བར་མ་དོའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་དང༌། སྐྱེ་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་དབང་པོ་ཐ་མ་རྣམས་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་སུ་དབུགས་འབྱིན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཞག་ལྔར་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པ་དང༌། བླ་མའི་ མན་ངག་རྗེས་སུ་དྲན་པས་རང་གི་སྣང་བ་རྣམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་དང༌། ལྟ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སྔར་འདྲིས་པའི་མི་ཕྱིས་ཕྲད་པ་ཙམ་གྱིས་ངོ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སོ། །མངོན་ཤེས་དྲུག་ནི། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟར་ཤར་བའི་ཚེ་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འཆར་ཏེ། ཞེས་གསུངས་པས། དབང་པོ་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ལ་དབང་བ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཕྲག་དྲུག་རྣམས་འཆར་རོ། །འདི་དག་གི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། །མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དེའི་ཚེ་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་ལ་དུས་གཅིག་ལ་འཆར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འཆར་བས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བར་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང༌། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤར་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པ་གཏན་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གྲོལ་བ་གནད་ཀྱི་མན་ངག་གསུམ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་རང་སྣང་དུ་ཤེས་པ་མ་པང་དུ་བུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའི་གདམས་པ་དང༌། རྗེས་ཐོག་དེར་དར་གཅིག་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་གཏན་ལས་མི་གཡོ་བ་གསེར་གྱི་ཐུར་མ་ལྟ་བུའི་གདམས་ངག་དང༌། གནས་ཐོག་གི་རང་ས་ཀ་དག་ལ་གྲོལ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དཔག་ཆེན་གྱི་མདལ་ལྟ་བུའི་མན་ངག་དྲན་པ་ལས། དབང་པོ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་སྐད་ཅིག་གསུམ་དང༌། རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་བསམ་གཏན་གྱི་ཞག་གཅིག་ནས། ཐ་མའི་འབྲིང་ཞག་བཅུ་དགུ་ལ་གྲོལ་ཞིང་སྤྲུལ་པ་འགྱེད་པའི་མཐར་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་ཤེལ་འོད་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ལྟར་ཀ་དག་གི་ནང་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བརྒྱད་ནི། རང་ཤར་ལས། ཀྱེ་གྲོགས་པོ་དག་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་རང་གི་དེ་ཉིད་སྟོབས་སུ་གྱུར་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཚེ། ཐིམ་ལུགས་བརྒྱད་ངོ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའང་ཐུགས་རྗེ་ཐུགས་རྗེ་ལ་ཐིམ་པ་ནི་དཔེར་ན་ཉི་མ་ནུབ་པའི་ཟེར་ལྟ་བུའོ། །ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐིམ་པ་ནི་དཔེར་ན་མ་པང་དུ་བུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའོ། །འོད་འོད་ལ་ཐིམ་པ་ནི་དཔེར་ན་འཇའ་ཚོན་ནམ་མཁའ་ལ་ཡལ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྐུ་སྐུ་ལ་ཐིམ་པ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པའི་སྐུ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་མེད་གཉིས
Chinese
的差别。下等也有七种，即下之下等，下之中等，下之上等，下之最胜等，下之殊胜等，下之顶峰等，下之登峰造极等。如是所说。第二有三种，即根器下等、中等、上等获得解脱之理。第一，下等在有情中阴延续，于自性化身刹土中大呼气。根器下之下等之人，因精进力弱，虽现见本面，然因修持未竟，不具解脱之把握者，当法性中阴显现时，未能认识，于有情中阴如梦之迷乱般显现。以法性真谛之加持，延续业力，于自性化身刹土，如极乐世界等处受生。得见如来之面容，听闻其教诲，获得灌顶、传承及开示，从一切烦恼之束缚中解脱，于原始解脱之地证得菩提。如《自显现》所云： 见真谛之有情，虽未生证悟于相续，然于十方化身刹土中，安住终将得解脱。 又如彼中所云： 根器下之下等者，住二十日后，复于任运自成之显现中生道，复于不净轮回之门中生道，于十方化身刹土中安住，无中阴而真实成佛。 如是。彼等刹土虽似自性报身刹土，然显现各异。于四方寂静围绕之中央上方，从各自前方观看，彼等之刹土乃是导师普贤王如来金刚持之加持而自显现者。彼等之中，于与自己根器及愿力相符之刹土中受生，于彼处相续成熟，于前方虚空中，当见及堆积之弥勒刹土及忿怒尊之刹土时，以此加持，净除一切所知障，于原始清净之地现前证得菩提。第二，中等融入四具，于法性中，显现八种方式及忆念现前。当生起陀罗尼及三摩地时，根器之次第，与二十相符，以八种融入方式而
English
are the distinctions. There are also seven types of lower ones: the lowest of the lower, the medium of the lower, the superior of the lower, the supreme of the lower, the excellent of the lower, the peak of the lower, and the ultimate of the lower. As it is said. Secondly, there are three ways in which the lower, medium, and superior faculties are liberated. Firstly, the lowest continues in the bardo of existence, exhaling a great breath in the realm of the self-existing Nirmanakaya. Those who are the lowest of the lower faculties, due to their weak diligence, although they see the gate of direct perception, they become those whose practice is incomplete and do not possess the confidence of liberation. Although the bardo of reality dawns, they do not recognize it, and the bardo of existence appears as a mere delusion of a dream. Through the blessing of the truth of reality, they continue the remainder of their karma and take birth in the realms of the self-existing Nirmanakaya, such as the Land of Utter Bliss. They see the faces of the Tathagatas and hear their voices. Having received empowerment, transmission, and instruction, they are completely liberated from all the bonds of affliction and awaken to enlightenment in the original place of liberation. As it says in Rangshar: Sentient beings who see the truth, even if realization has not arisen in their minds, will abide in the ten directions of the Nirmanakaya realms and ultimately be liberated. And again, from there: The lowest of the lower faculties will remain for twenty days, and then again a path will arise in the spontaneously accomplished appearance, and then a path will arise in the gate of impure samsara, and they will abide in the ten directions of the Nirmanakaya realms and perfectly attain enlightenment without a bardo. So it is. Although those realms appear to be similar to the self-existing Sambhogakaya realms, they appear in different ways. In the center above, surrounded by peace on all four sides, when viewed from each of their fronts, the realm of those beings is self-arisen from the blessing of the teacher Kuntuzangpo Vajradhara. Among them, in whichever realm they are born that is in accordance with their own lineage and aspirations, their minds will mature there, and in the sky in front of them, when they see the stacked realms of the Tushita heaven and the realms of the wrathful deities, through that blessing, all obscurations of knowledge will be purified, and they will manifestly awaken to enlightenment in the ground of original purity. Secondly, the medium ones dissolve into the fourfold completeness, in reality, the eight ways of arising and recollection are manifested. When dharanis and samadhis arise, the order of the faculties is in accordance with twenty, and with eight ways of dissolving,
Chinese
解脱。根器和精进中等，此生未能证得原始解脱之士，处于具有四种消融的法性中阴时，八种显现方式和六种随念，以及现量、陀罗尼和三摩地等生起之时，忆念三种方式的窍诀，从二十一种根器中，与二十种根器的差别相应，划分为禅定之日，通过八种消融方式而解脱，最终获得圆满。其中四种消融是：首先，融入虚空光明，显现法性光明的景象，并燃起五种智慧之光。融入光明双运，觉性融入光，光融入觉性，融入双运智慧。由此，蕴、我执、有碍之物和粗细烦恼得以解脱，显现四合一智慧的景象。融入任运成就智慧，所有智慧的景象都融入自性之中，轮回与涅槃的一切景象都显现为八种显现方式。如《日月和合经》所说：之后，自己的觉性融入上方的光明，体验八种显现方式。那时，也能见到下方的报身忿怒尊的景象。八种显现方式是什么呢？如慈悲般显现，轮回与涅槃不断绝；如光明般显现，一切景象在内明澈；如身般显现，所知的门不向外打开；如智慧般显现，一切景象通彻透明；如无二般显现，自己的觉性安住于一境；如解脱边般显现，不执着于任何边；如不净轮回之门般显现，生命的来源不停止；如清净智慧之门般显现，与法性相连。那时，应当忆念如不退转的大箭般的殊胜方便。如是说。在此景象之时，出现十四种功德的六种随念是：如前所说：那时，也会显现六种随念，即随念本尊，当下即可见到本尊的容颜；随念道，即可掌控中阴的法性；随念生处，即可将最后的根器呼入自性化身的刹土；随念禅定，即可安住于禅定五日；随念上师的窍诀
English
Liberation. Those with middling faculties and diligence who have not attained primordial liberation in this life, when in the bardo of dharmata endowed with the four dissolutions, at the time when the eight ways of dawning and the six recollections, as well as direct perception, dharani, and samadhi arise, by recalling the instructions of the three ways, from the twenty-one faculties, in accordance with the distinctions of the twenty faculties, dividing into the number of days of meditation, one is liberated by the eight ways of dissolution and becomes ultimately perfected. The four dissolutions are: First, by dissolving into the clear light of space, the appearance of the clear light of dharmata dawns and blazes as the light of the five wisdoms. By dissolving into the union of clear light, awareness enters into light and light enters into awareness, by dissolving into the wisdom of union, the aggregates, self-grasping, substantial elements, and subtle and coarse afflictions are liberated, and the appearance of the fourfold union of wisdom dawns. By dissolving into spontaneously present wisdom, all the appearances of wisdom gather into their own nature, and all the appearances of samsara and nirvana dawn as the eight ways of dawning. As it says in "The Union of Sun and Moon": "Then, by dissolving one's own consciousness into the light above, one experiences the eight ways of dawning." At that time, the appearances of the wrathful forms of the sambhogakaya below will also be seen. What are the eight ways of dawning? Dawning like compassion, samsara and nirvana are not cut off. Dawning like light, all appearances are clear within. Dawning like form, the door of knowable objects does not open outward. Dawning like wisdom, all appearances are transparent. Dawning like non-duality, one's own consciousness abides in one-pointedness. Dawning like the liberation of extremes, one does not abide in any extreme. Dawning like the impure door of samsara, the source of existence does not cease. Dawning like the pure door of wisdom, one is connected to dharmata. At that time, one should remember the supreme means like the great arrow of non-return. So it is said. At the time of this appearance, the six recollections in which fourteen qualities arise are: As before: At that time, six recollections will also dawn, namely, by recollecting the deity, one will see the face of the yidam deity at that very moment; by recollecting the paths, one will gain control over the dharmata of the bardo; by recollecting the place of birth, one will exhale the last faculties into the pure land of the nirmanakaya; by recollecting the meditations, one will abide in meditation for five days; by recollecting the guru's instructions