Chinese
第八，有为与无为是：与生、灭、住三者相离。 第九，超越边际是：远离常断二边，指的是空性、缘起、中观之道这三者。 第十，无始无终是：轮回。 第十一，无舍弃是：一般来说，舍弃是指所应舍弃的，是过失的名称。没有舍弃，就是应取，是清净之法的名称。 第十二，自性是：诸法以世俗谛的自性为空，这本身就是自性，因为这是诸法的胜义谛自性。这与第四空性的空性所依之法在意义上没有差别，但是为了遮止执着于空性，以及执着于空性为自性，所以分别说明。 第十三，一切法是：所有有为法和无为法。 第十四，所谓的自相是：从色蕴等一直到一切种智之间的诸法，所有各自的自相。 第十五，所谓的不可得是：过去、现在、未来三时。如所说：现在不住，过去和未来不存在。应如是解释，不应解释为互相之间不存在，是不可得的意义。 第十六，所谓的无事物之自性是：事物以事物本身为空，也就是以其自身为空，称为无事物之自性空性。 如是宣说了有相的十六种差别后，归纳为无相的四种差别是：在广、中二部般若经中宣说了十六空性之后，再次，善现！事物以事物为空。非事物以非事物为空。自性以自性为空。他事物以他事物为空。如是宣说了四种空性。也就是说，如果归纳空性所依之法，可以归纳为世俗谛和胜义谛二者。世俗谛可以归纳为事物和非事物二者。胜义谛从体性的角度来说没有差别，但是从反体的角度来说
English
Eighth, conditioned and unconditioned are: being apart from the three: arising, ceasing, and abiding. Ninth, transcendence of extremes is: being apart from the two extremes of permanence and annihilation, referring to emptiness, dependent origination, and the Middle Way. Tenth, without beginning or end is: samsara. Eleventh, without abandonment is: generally, abandonment refers to what should be abandoned, which is the name of faults. The absence of that is what should be taken, which is the name of the pure dharmas. Twelfth, self-nature is: the fact that all dharmas are empty in terms of their conventional nature, that itself is self-nature, because it is the ultimate nature of all dharmas. Although there is no difference in meaning between this and the object of emptiness in the fourth emptiness, they are explained separately in order to prevent clinging to emptiness and clinging to emptiness as self-nature. Thirteenth, all dharmas are: all conditioned and unconditioned dharmas. Fourteenth, what is called own-characteristic is: all the own-characteristics of the dharmas from form onwards up to omniscience. Fifteenth, what is called non-apprehension is: the three times, past, present, and future. As it is said: This present does not abide, and the past and future do not exist. It should be explained in this way, and it should not be explained that the meaning of non-apprehension is that they do not exist in relation to each other. Sixteenth, what is called the nature of non-entity is: an entity being empty of entity itself, that is, being empty of itself, is called the emptiness of the nature of non-entity. Having thus explained the sixteen distinctions with elaboration, the summary into the four distinctions without elaboration is: After the sixteen emptinesses have been explained in the two Prajnaparamita sutras, the extensive and the medium, again, Subhuti! Entity is empty of entity. Non-entity is empty of non-entity. Self-nature is empty of self-nature. Other-entity is empty of other-entity. Thus, the four emptinesses are spoken of. That is to say, if we summarize the objects of emptiness, they can be summarized into the two truths, conventional and ultimate. The conventional truth can be summarized into entity and non-entity. The ultimate truth has no difference in terms of essence, but in terms of negation
Tibetan
རང་བཞིན་དང༌། གཞན་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་བསྟན། དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་ཤེས་བྱེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གསར་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་ནའང་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་དག་གི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་ནོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བྱ་ཞེ་ན། འཇུག་འགྲེལ་དུ་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་མ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་དེས་རྟོགས་བྱ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ནི་འཁོར་བ་ལས་མ་འདས་ལ། འདི་ནི་དེ་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་དབུ་མ་གཞན་སྟོང་གི་སྲོལ་ནི། དགག་གཞི་ཡོངས་གྲུབ་དགག་བྱ་བརྟགས་དང་གཞན། །དེ་ཡིས་སྟོང་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་རྣམས་སྨྲ། །དབྱེ་བ་བཅུ་བཞི་བསྡུ་ན་གཉིས་སུ་བཞེད། །དགག་གཞི་ཡོངས་གྲུབ་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་སྤྲོས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ། དགག་བྱ་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གཉིས། སྟོང་ཚུལ་དགག་བྱ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་དགག་གཞི་ལ་ སྟོང་བས་ཡོངས་གྲུབ་ཉིད་གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཅེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སྟེ་གཞན་སྟོང་གི་སྲོལ་འཛིན་པ་རྣམས་སྨྲའོ། །འདིར་གསེར་མདོག་པཎ་ཆེན་གྱིས། གང་སྟོང་པའི་གཞི་ནི་གཞན་དབང་སྟེ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མཐའ་དག་གོ །དགག་བྱ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དབྱེ་བས་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་རེ་རེ་ལའང་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྟོང་པའི་ཚུལ་ནི། དགག་བྱ་དེས་དགག་གཞི་དེ་གཞན་སྟོང་གི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་གྱི། རང་སྟོང་གི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དེ་ནི་དགག་གཞི་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་གྱི། དེའི་རང་གི་ངོ་བོར་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཞེ་ན། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་མྱོང་བ་རིག་ཅིང་གསལ་ཙམ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་འཆད་དོ། །སྤྱིར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བཤད་ནས་ཆོས་ཅན་གྱི་དབྱེ་བས་སྟོང་ཉིད་བཅུ་བཞིར་རྒྱས་པར་དབྱེ། དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་ན་གཉིས་སུ་འདུ་བར་བཞེད་དེ། བཅུ་བཞི་ནི། ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་སྟོང༌། །ཆེན་པོ་སྟོང་པ་སྟོང་པ་ཉིད། །དོན་དམ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །མཐའ་འདས་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་དང༌། །དོར་མེད་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད། །མཚན་ཉིད་ཆོས་རྣམས་སྟོང་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་སྟོང་པའི་གཞི་ནི། དབུས་མཐའ་ལས། ཟ་བ་པོ་དང་དེ་ཡི་ལུས། །གནས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །དེ་ཡང་གང་གིས་ཇི་ལྟར་མཐོང༌། །གང་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ལུས་པ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ དང༌། དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་ཁོག་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྟེན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །བཞི་པོ་དེའི་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྔ་དང་དྲུག་པའི་སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དྲུག་པོ་འདིའི་སྟོང་གཞིའི་ཆོས་ཅན་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བཞག་པ་ཡིན་ལ། སྟོང་ཉིད་ཕྱི་མ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོང་གཞིའི་ཆོས་ཅན་ནི་དགོས་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕན་པའི་ཕྱིར། །འཁོར་བ་སྟོང་པར་མི་བྱའི་ཕྱིར། །དགེ་བ་མི་ཟད་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རིགས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་བྱའི་ཕྱིར། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དག་བྱའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གིས་ནི་སྟོང་ཉིད་ཕྱི་མ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་བརྒྱད་པོ་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་དུ་གང་ཞིག་སྒྲུབ་ཅེ་ན། མཐར་ཐུག་གི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་གཉིས་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་གནས་སྐབས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་གཉིས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ནས་དགོས་པ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་དུ་དབུ་མའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དུ་འཁོར་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང༌། ལྷག་མེད་དུ་དགེ་བ་མི་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དགེ་
Chinese
自性和，他物，被称为二者。如此宣说的能知也是，世俗的诸法从原始以来就不曾存在过。由于不是没有它，而是智慧新造的缘故，空性被宣说为一切世俗的自性。即使如此，也由于不能成为具有世俗境的知识和言说的境的缘故，而被宣说为他物。那么，为什么要做他物呢？入行论释中说了三种理由，即法性世俗之物不是常有的，而这是常有的意义；世俗之物不是智慧所能证悟的，而这是它所能证悟的缘故；世俗没有超出轮回，而这是超出轮回的缘故，被称为他物。第三，中观他空的宗派是：所破依圆成，所破遍计与依他，以彼空性瑜伽行，十四差别摄为二。所破依圆成实性，是超越戏论之境的真如。所破是遍计所执和依他的两种自性。空的方式是，以那二者所破使所破依空，因此圆成实性是他空。瑜伽行者，即持有他空宗派者如是说。此处，金色班智达说：所空之基是他性，即具有能取所取二相的一切识。所破是遍计所执，即以能取和所取的差别分为二者。而且，在那每一个之上，也有以人为主和以法为主的能取所取二者。如何空的道理是：所破以他空的方式使所破依空，但不是以自空的方式，因为所破遍计所执的能取所取二者，是相对于所破依二相识二者的他性，而不是安立为它的自性。那么，二相识的自性是什么呢？就是无二的智慧，体验所知，仅仅是觉知和明了。如此解释。总的来说，能取所取无二的
English
Self-nature and, other-entity, are said to be two. The knower that demonstrates this is also, the conventional dharmas have never existed since the beginning. Because it is not without it, but wisdom newly creates it, emptiness is declared to be the self-nature of all conventionalities. Even so, it is declared to be other-entity because it cannot be the object of knowledge and speech that have conventional objects. Then, why should it be made other-entity? In the commentary on Entering the Middle Way, three reasons are given: the nature of conventional things is not permanent, but this is the meaning of being permanent; conventional things are not to be realized by wisdom, but this is what it is to be realized by; convention does not transcend samsara, but this is the reason why it transcends it, and it is called other-entity. Third, the tradition of Madhyamaka Other-Emptiness is: The basis of negation is the perfectly established, the object of negation is the imputed and the other, by that emptiness the Yogic practitioners say, the fourteen distinctions are summarized into two. The basis of negation is the perfectly established reality, the suchness that transcends the realm of elaboration. The objects of negation are the two characteristics of the imputed and the dependent. The way of emptiness is that the two objects of negation make the basis of negation empty, so the perfectly established reality is empty of other. The Yogic practitioners, that is, those who hold the tradition of Other-Emptiness, say so. Here, the Golden-Colored Great Scholar said: The basis of what is empty is other-powered, that is, all consciousnesses that have the appearance of duality of grasper and grasped. The object of negation is the imputed, that is, divided into two by the difference of grasper and grasped. Moreover, on each of those, there are also the two of grasper and grasped that are based on the person and based on the dharma. How is the way of emptiness? The object of negation makes the basis of negation empty in the way of other-emptiness, but not in the way of self-emptiness, because the two of grasper and grasped of the object of negation, the imputed, are the other-nature relative to the two of the basis of negation, the dualistic consciousness, but not established as its own nature. Then, what is the own nature of the dualistic consciousness? It is the non-dual wisdom, experiencing the knowable, just the knowing and clear. Thus it is explained. In general, the non-duality of grasper and grasped
Chinese
将智慧解释为法界，并通过有法之差别，详细区分为空性十四种。如果归纳这些意义，则认为可以归纳为两种。十四种是：内和外和内外空，大空性，空性本身，胜义、有为、无为，无边、无始无终，舍弃无有、自性空性，自相诸法空性。如此等等。对此，空性的基础是，从中边论中说：能食者和它的身体，以及所住的基础是空性。又是谁以何种方式看见？为了什么，那也是空性。这表明了没有遗漏地简要说明了空性。这些空性的基础有法是，内部的生处和外部的生处，以及这两者的处所身体，以及这些的所依容器世界，这四者是有法，是世俗谛。显现证悟这四者的空性的智慧，是第五和第六的空性基础有法，这是从胜义的角度说的。这六者的空性基础有法，是通过二谛的区分而安立的。后面的八种空性的空性基础有法，是从需要的角度安立的，如云：为了获得二善，为了恒常利益有情，为了不使轮回空虚，为了不尽善根，为了清净种姓，为了获得相好，为了清净佛法，菩萨行持。如是说。这些是确定了后面八种空性的空性基础有法，因为这八种有法是菩萨所行持的。如果问为了什么需要而行持什么呢？为了获得究竟的有为和无为的二善，而行持暂时的有为和无为的二善。这二者是有为和无为空性之有法。同样地结合，为了需要利益有情而行持中观之道，为了不舍弃有情而行持轮回，为了无余地不尽善根而行持法性的善
English
Wisdom is explained as the Dharmadhatu, and through the distinctions of the dharmas, the fourteen kinds of emptiness are extensively distinguished. If these meanings are summarized, it is considered that they can be summarized into two. The fourteen are: internal, external, and internal-external emptiness; great emptiness, the emptiness of emptiness itself; ultimate, conditioned, unconditioned; limitless, beginningless and endless; non-abandonment, self-nature emptiness; the emptiness of characteristic dharmas. And so on. Regarding this, the basis of emptiness is, from the Madhyantavibhāga: The eater and his body, and the basis of the place are emptiness. And also, who sees in what way? For what reason, that is also emptiness. This shows that emptiness is briefly explained without omission. The basis of these emptinesses, the dharmas, are the internal sense bases and the external sense bases, and the place of both of these, the body, and the container world that is the basis of these, these four are the dharmas, which are the conventional truth. The wisdom that directly realizes the emptiness of these four is the fifth and sixth emptiness basis dharmas, which is spoken of from the perspective of the ultimate truth. The emptiness basis dharmas of these six are established through the distinction of the two truths. The emptiness basis dharmas of the latter eight emptinesses are established from the perspective of need, as it is said: In order to obtain the two virtues, in order to constantly benefit sentient beings, in order not to make samsara empty, in order not to exhaust the roots of virtue, in order to purify the lineage, in order to obtain the marks and signs, in order to purify the Buddha's teachings, the Bodhisattva practices. So it is said. These are the emptiness basis dharmas of the latter eight emptinesses that have been identified, because these eight dharmas are practiced by the Bodhisattva. If one asks, for what need does one practice what? In order to obtain the ultimate conditioned and unconditioned two virtues, one practices the temporary conditioned and unconditioned two virtues. These two are the dharmas of conditioned and unconditioned emptiness. Similarly, combining, in order to need to benefit sentient beings, one practices the Middle Way, in order not to abandon sentient beings, one practices samsara, in order to inexhaustibly exhaust the roots of virtue, one practices the virtue of the nature of reality.