Tibetan
ས་པོ་དེ་ཉིད་དང་དེའི་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་ཞིང༌། དེས་བསྐུལ་བར་བྱ་བའི་(༡༠༨ན)ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་གཞན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་དངོས་སུ་འབྲེལ་མ་འབྲེལ་ཇི་ལྟར་ཡང་རུང་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་ནི་དུས་འདས་པ་དང༌། བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་དུས་མ་འོངས་པ་དང༌། བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་ནི་དུས་ད་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་བྱེད་པའི་ལས་དང་བྱ་བའི་ལས་ཞེས་ལས་ཀྱི་ཚིག་ལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའང་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཏུ་འདུས་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་བྱེད་པའི་ལས་ནི་དུས་ད་ལྟ་བ་དང༌། བྱ་བའི་ལས་ནི་དུས་མ་འོངས་པར་འདུ་ཞིང་། བདག་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་དངོས་སུ་འབྲེལ་བའི་བྱེད་པ་བདག་དང་བྱ་བ་གཞན་ཡིན་པར་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་རོ། ། དེས་ན། དུས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ནི་བྱེད་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་ངག་གི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཅིང༌། བདག་གཞན་གྱི་དབྱེ་བས་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཀྱང༌། བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་སྒྲ་རྣམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བདག་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་ཟུར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་བདག་གི་དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི། སྒྲུབ་པ་པོ། སྟོན་པ་པོ། སྒྲུབ་བྱེད། སྟོན་བྱེད་ལྟ་བུ། དེའི་བྱེད་པའི་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། སྟོན་པར་བྱེད་པ། སྒྲུབ་བོ། སྟོན་ནོ་ལྟ་བུ། བྱ་བའི་ཡུལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི། སྒྲུབ་པར་བྱ་བ། བསྟན་པར་བྱ་བ། བསྒྲུབ་བྱ། བསྟན་བྱ་ལྟ་བུ། དེའི་བྱ་བའི་ཚིག་ནི། བསྒྲུབ་པར་བྱ། བསྟན་པར་བྱ། བསྒྲུབ་བོ། བསྟན་ནོ་ལྟ་བུ་དང༌། དེར་མ་འདུས་པ་དུས་གསུམ་ལས། འདས་པའི་སྒྲ་ནི། བསྒྲུབས། བསྟན། གྲུབ་ལྟ་བུ། ད་ལྟ་བའི་སྒྲ་ནི། སྒྲུབ་བཞིན་པ། སྟོན་བཞིན་པ། འགྲུབ་པར་བྱེད་པ། འཆད་པར་བྱེད་ལྟ་བུ། མ་འོངས་པའི་སྒྲ་ནི། འགྲུབ་པར་འགྱུར། འཆད་པར་འགྱུར། འགྲུབ་བོ། འཆད་དོ། འགྲུབ་པར་བྱ། འཆད་པར་བྱ་ལྟ་བུ་མང་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་ལྕགས་གསེར་དུ་བསྒྱུར་ལྟ་བུ། བྱེད་པ་པོ་དང་དངོས་སུ་འབྲེལ་བ་དང༌། ལྕགས་གསེར་དུ་གྱུར་ལྟ་བུ། བྱེད་པ་པོ་དང་དངོས་སུ་མ་འབྲེལ་(༡༠༨བ)བའོ། ། ཉ༦ དྲུག་པ་[བཀླག་ཐབས་]ནི། ཐོག་མར་ང་རོ་ཕྱིས་ནས་སྦྱོར་ཀློག་སྦྱང༌། ། གནས་དང་བྱེད་རྩོལ་རང་མཐུན་དབྱུང་ཞིང་བརྗོད། ། བྱང་ནས་གང་ལ་གང་གིས་ཇི་ལྟ་བུར། ། ཅི་ལྟར་འཇུག་སོགས་ཐུ་མིའི་གཞུང་བཟང་བསླབ། ། བརྗོད་པའི་ཕྱི་མོ་སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་སོ། ། བསླབ་ཚུལ་གྱི་གོ་རིམ་ཡང་ཐོག་མར་ང་རོ་ལ་སྦྱང་བར་བྱ་སྟེ། ང་རོ་ཞེས་པ་སྒྲ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་ཡི་གེ་རྐྱང་པ་རྣམས་རང་རང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་མཐུན་པ་དང༌། དབྱངས་ལྡན་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོའི་ང་རོ་དབྱུང་ཚུལ་བཅས་ཡི་གེ་རེ་རེ་ནས་ཀློག་པའི་སྒྲ་གདངས་ལ་སྦྱང་བར་བྱ་ཞིང༌། དེ་ལ་གོམས་ནས་སྔོན་རྗེས་མིང་གཞི་གསུམ་ཚེགས་བར་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཀློག་ཚུལ་སྦྱང༌། དེ་དག་ཀྱང་གོང་སྨོས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་རིགས་འགྲེས་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་གནས་བྱེད་པ། ཕྱི་ནང་གི་རྩོལ་བ་རང་རང་དང་མཐུན་པར་དབྱུང་ཞིང་བརྗོད་དེ། ཞིབ་པར་རྗེ་བཙུན་བསོད་ནམས་རྩེ་མོའི་གསུང་རབ་སོགས་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཀློག་ལེགས་པར་བྱང་ནས་སྔོན་རྗེས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྣམས་ཡུལ་གང་ལ་འཇུག །འཇུག་པོ་གང་གིས་འཇུག །ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཇུག །དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་བཞག་ཞིབ་མོ་ཐུ་མི་སཾ་བྷོ་ཊའི་གཞུང་བཟང་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། གཞུང་འདི་ནི་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདིར་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱི་མོའམ་རྩ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་གི་བློས་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཉ༧ བདུན་པ་[འཇུག་པའི་གནས་བརྒྱད་བཤད་པ་]ནི། ཀུན་ཀྱང་ཟིན་པའི་སྒྲ་དང་ཡུལ་གྱི་སྐད། ། ངོ་བོའི་མིང་དང་མཚོན་བྱེད་མཚན་མ་སྟེ། ། གོ་བྱེད་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཤེས་བརྗོད་འཇུག ། ཚིག་དོན་གནས་བརྒྱད་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་བློ། ། དོན་དམིགས་སྒྲ་བྱུང་མཐུན་སྣང་ཐུན་མོང་གྲགས། ། མངོན་ཞེན་རིམ་པའི་ཆོས་ལྔ་ལྡན་པར་སྐྱེ། ། ཡི་གེས་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཀུན་ཀྱང་འཇུག་པའི་གནས་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པ་(༡༠༩ན)ཡིན་ཏེ། བརྒྱད་ནི། སྒྲ་དང་སྐད། མིང་དང་མཚན་མ། བརྡ་དང་ཐ་སྙད། ཚིག་དང་དོན་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་སྒྲ་ནི། འདིར་ཟིན་པའི་སྒྲ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་ཅིང་ལུང་སྟོན་པའོ། ། སྐད་ནི། འཕགས་བོད་རྒྱ་ནག་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་ཡུལ་གྱི་བརྡ་གོ་བར་བྱེད་པའོ། ། མིང་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དྭགས། ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཡི་གེ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང༌། བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེའི་མཐའ་ཅན། བུམ་པ། སེང་གེ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དེས་དོན་ལ་བློ་གཞོལ་བར་བྱེད་པས་ནཱ་མ་སྟེ་མིང་ཞེས་བྱ་ལ། དོན་དེ་མཚོན་པར་བྱེད
Chinese
其自身及其作用，称为“自”（主事）；被其所激发之（１０８页正面）对象及其作用，则称为“他”（受事）。 同样，无论与他者（行为主体）是否直接相关，已完成之行为是过去时；将要完成之行为是未来时；正在进行之行为是现在时。此外，动词分为“能动之词”（བྱེད་པའི་ལས་）和“所动之词”（བྱ་བའི་ལས་），此二分法亦包含于上述区分之中。依三时而言，“能动之词”属于现在时；“所动之词”则属于未来时。而依自他而言，与他者（行为主体）直接相关之行为是自（主事），所作之对象是他（受事），正如同前述。 因此，三时之区分涵盖了所有与“能动之词”相关的言语组合；尽管自他之区分未涵盖如此之广，但为了归纳行为主体和行为对象之词语，自他之区分是独立存在的。 其中，行为主体“自”的名词有：成就者、示教者、成就之具、示教之具等。 阐明其行为之动词有：正在成就、正在示教、成就、示教等。 行为对象“他”的名词有：待成就者、待示教者、所成就、所示教等。 其行为之动词有：将成就、将示教、被成就、被示教等。 未包含于上述，三时中：过去时之词语有：已成就、已示教、已完成等。 现在时之词语有：正在成就、正在示教、正在使之完成、正在解释等。 未来时之词语有：将完成、将解释、将完成、将解释、应完成、应解释等诸多。 例如，“铁被转变为金”者，是与行为主体直接相关的；“铁变成了金”者，是不与行为主体直接相关的（１０８页背面）。 第六 [读诵方法]： 首先除去元音，然后练习拼读。 根据发音部位、发力、气动，发出并读诵。 从所谙熟的，什么是、由什么、如何； 如何运用等等，（如）吞米（文法）。
English
The agent itself and its action are called "self"; the object of action to be stimulated by it (108a) and its action are called "other." Similarly, whether directly related or unrelated to another agent, an action already performed is the past tense; an action that will be performed is the future tense; and an action being performed is the present tense. Furthermore, the two divisions of verbs, "agentive verb" (byed pa'i las) and "patientive verb" (bya ba'i las), are also included in these divisions. According to the three tenses, the agentive verb belongs to the present tense, and the patientive verb belongs to the future tense. And in terms of self and other, the action directly related to another agent is the self (subject), and the object of action is the other (object), as just explained. Therefore, the division of the three tenses encompasses all verbal constructions related to active verbs. Although the division of self and other does not encompass as much, the division of self and other arose separately in order to categorize the words for the agent and the object of action. Among these, the nouns for the agent (self) are: accomplish-er, teacher, means of accomplishing, means of teaching, and so on. The verbs that clarify its (the agent's) action are: is accomplishing, is teaching, accomplishes, teaches, and so on. The nouns for the object of action (other) are: that which is to be accomplished, that which is to be taught, the object of accomplishment, the object of teaching, and so on. Its verbs of action are: will be accomplished, will be taught, is accomplished, is taught, and so on. Not included therein, from the three tenses: the words for past tense are: accomplished, taught, completed, and so on. The words for present tense are: is accomplishing, is teaching, is causing to be completed, is explaining, and so on. The words for future tense are: will be completed, will be explained, will be completed, will be explained, should be completed, should be explained, and many others. For example, "iron was transformed into gold" (lcags gser du bsgyur) is directly related to an agent. And "iron became gold" (lcags gser du gyur) is not directly related to an agent (108b). Sixth [Reading Methods]: First, after removing the vowel, practice compound reading. Generate and utter the corresponding place, effort, and articulation. From what is known, what, by what, how; How to apply, etc., (like) Thumi (grammar).
Chinese
……的善论。言语的起源是佛陀的事业。 学习方法的次第，首先要训练发音。所谓发音，是指声音本身，因此要练习各个独立字母各自符合其发音部位，以及带有元音的字母各自的发音方式，从而训练每个字母的读音。熟练之后，要练习前加字、后加字、基字三者连缀为一的读法。这些也是参照上述梵文（Lekhsbyar）的归类，各自发出其发音部位，内外功用各自相应地发出并念诵。详细内容可从圣者索南泽莫（Sonam Tsemo）的著作等中了解。 读诵熟练之后，前加字、后加字的作用，应用于何处？由何者施加作用？如何施加作用？为何施加作用？等等详细的阐述，应学习吞弥·桑布扎（Thonmi Sambhota）的善论《三十颂》和《正字法》。这部论典是雪域（西藏）所有言语的起源或根本，是佛陀事业的成就，并非仅仅是凡夫以智慧考察的结果。 27. 第七部分 [阐述施用之八处]： 凡所领受之声与地之语， 本性之名与表诠之相， 了知之表与俗谛之称， 言义八处声义混执心， 缘义声生共现共名誉， 现前次第五法具足生。 文字表示意义的一切，都依赖于施用之八处 (109a)。这八处是：声与语、名与标、约与俗、词与义。 其中，“声”在此处是指有情众生所发之声，并能阐明、教授。 “语”是指印度、西藏、中国等地各自地域中使人理解的约定俗成之语。 “名”是指事物本质的固有称谓，在阿毗达摩（Chos mngon pa）的体系中是字母聚合的自性，在语法（Brda sprod pa）的体系中是带有格（rnam dbye）结尾的词，如“瓶子”、“狮子”等，通过言说使心趋向于意义，故称“那玛（梵文天城体：नाम，梵文罗马拟音：nāma），即名”。它表示该意义……
English
...of the good treatise. The origin of speech is the activity of the Buddhas. Regarding the order of learning methods, one should first train in pronunciation. Pronunciation here refers to the sound itself, therefore one should practice the individual letters in accordance with their respective places of articulation, and also the vowels with their respective ways of pronunciation, thereby training in the sound and tone of each letter as it is read. After becoming proficient in this, one should practice the reading method of combining prefixes, suffixes, and root letters into one syllable. These, too, are based on the above-mentioned Sanskrit (Lekhsbyar) classifications, producing their respective places of articulation, and articulating and reciting them with their internal and external efforts in accordance with each. The details can be understood from the works of the Venerable Sonam Tsemo (rje btsun bsod nams rtse mo'i gsung rab), etc. After becoming skilled in reading, the detailed explanations of where the prefixes and suffixes are applied, by whom they are applied, how they are applied, and for what purpose they are applied, etc., should be studied from Thonmi Sambhota's (Thumi Sambhota) excellent treatises, the "Thirty Verses" (Sum cu pa) and the "Treatise on the Application of Gender Signs" (Rtags kyi 'jug pa). This treatise, in this snowy land (Tibet), is the origin or root from which all speech arises, established as the activity of the Buddhas. It is not merely a scrutiny by an individual's intellect. 27. The Seventh [Explanation of the Eight Places of Application]: All sounds that are grasped and local languages, The name of the essence and the designating mark, Conventions that convey understanding and common terms, know and speak to apply, The eight places of word and meaning, the mind grasping the mingled sound and meaning, The object-focused, sound-arising, common appearance, widely renowned, Are born endowed with the five Dharmas of progressive manifest attachment. All instances where letters are used to convey meaning rely on the eight places of application (109a). These eight are: sound and language, name and sign, convention and usage, word and meaning. Among these, "sound" here refers to the sound produced by sentient beings, which explains and teaches. "Language" refers to the conventional language of one's own region, such as India, Tibet, China, etc., which facilitates understanding. "Name" refers to the inherent designation of an essence, which, according to the Abhidharma (Chos mngon pa) system, is the self-nature of aggregated letters, and according to the grammatical (Brda sprod pa) system, is a word ending in a case (rnam dbye). For example, "pot," "lion," etc., are called "Nama (Sanskrit Devanagari: नाम, Sanskrit Romanization: nāma), meaning 'name'". It represents that meaning…