Tibetan
་ཕམ་པས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། ། འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་འཐོབ་མི་འགྱུར། ། དེ་བས་གཞན་དག་ཚར་བཅད་རྗེས་སུ་བཟུང་ཕྱིར་དང༌། ། བདག་ཉིད་ཀུན་ཤེས་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཇ༢ གཉིས་པ་རིག་གནས་དངོས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། ཉ༡ རིག་ལམ་ཆེ་བ་དང༌། ཉ༢ ཆུང་བའོ། ། ཉ༡ དང་པོ་ལ་བཞི། ཏ༡ སྒྲ། ཏ༢ ཚད་མ། ཏ༣ བཟོ། ཏ༤ གསོ་བ་རིག་པའོ། ། ཏ༡ དང་པོ་ལ་གསུམ། ཐ༡ མདོར་བསྟན། ཐ༢ རྒྱས་བཤད། ཐ༣ དོན་བསྡུའོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ནི། (༡༡༠བ) ཚིག་གི་འཁྲུལ་པ་སེལ་བྱེད་བརྡ་སྤྲོད་ནི། ། རང་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྣམ་འགྱུར་གསུམ་དུ་འདུ། ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་འཁྲུལ་པ་ཚར་གཅོད་ཅིང་སེལ་བར་བྱེད་པ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་རིག་པ་ནི། རང་བཞིན་དང༌། རྐྱེན་དང༌། རྣམ་འགྱུར་གསུམ་དུ་འདུའོ། ། ཐ༢ གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ད༡ རང་བཞིན། ད༢ རྐྱེན། ད༣ རྣམ་འགྱུར་རྣམས་སོ་སོར་བཤད་པའོ། ། ད༡ དེའི་དང་པོ་ལའང་གཉིས། ན༡ བྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན། ན༢ མིང་གི་རང་བཞིན་ནོ། ། ན༡ དང་པོ་ནི། རང་བཞིན་བྱིངས་ལ་དྲུག་སྟེ་བཀླགས་མ་བཀླགས། ། གཉིས་ལྡན་མིང་རྐྱེན་གཉིས་ཀའི་བྱིངས་རྣམས་ཏེ། ། བསྡུ་ན་ལས་བཅས་ལས་མེད་གཉིས་སུ་འདུ། ། རྐྱེན་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལའང་། དངོས་དང་། བཏགས་པ་བ་གཉིས་ལས། ཁམས་སམ་བྱིངས་ནི་སྒྲའི་བསྒྲུབ་གཞི་དངོས་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་ནང་གསེས་སུ་དབྱེ་ན་དྲུག་ཡོད་དེ། བྱིངས་མདོ་ལེའུ་དགུའི་ནང་དུ་བསྟན་པའི། བྷུ་ཡོད་པ་ལའོ། །ཙི་ཏཱི་སེམས་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །ཞེས་སོགས་ནི་ཡོངས་སུ་བཀླགས་པའི་བྱིངས། ཨ་དོ་ལ་ཡ་ཏི་ལ་སོགས་པ་མདོ་འགྲེལ་གང་དུའང་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཉེར་སྤྱོད་ལ་གྲགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་བཀླགས་པའི་བྱིངས། ཛུ་དང་སྐ་ལ་སོགས་པ་མདོ་དང་རྒྱ་འགྲེལ་གྱི་ཟུར་ནས་ཐོན་ཅིང་བྱིངས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་མ་བཀླགས་པ་ནི་མདོའི་བྱིངས་སམ་གཉིས་ཀ་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ་བཀླགས་ཤིང་མ་བཀླགས་པའི་བྱིངས། སནྲ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡ་ཀྲའི་རྐྱེན་སྦྱོར་བའི་ཡུལ་ཀཎྜཱུ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་པོ་རྣམས་ནི་མིང་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཀཎྜཱུ་ལུས་གཡའ་བའི་སྐད་དོན་ཡིན་ལ། བྱིངས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སླར་ཡ་ཀྲའི་རྐྱེན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་བྱིངས། བྱིངས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སནྲ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བཅུ་གཉིས་གང་རུང་སྦྱར་བས།
Chinese
败者曰： 若不勤习五明处， 即便圣者亦难证遍知。 是故为摧伏他宗摄受众生， 亦为自求一切智，当勤习之。 如是说。 二、实际阐释明处分为二：一、大五明；二、小五明。 一、大五明有四：一、声明；二、因明；三、工巧明；四、医方明。 一、第一个（声明）有三：一、略说；二、广释；三、结义。 一、第一个（略说）是： (110b) 遣除语失明示文法者， 自性、词缀、语变三聚之。 遣除并消除表达语句中错误之声明学，即是自性、词缀、语变三者聚合。 二、第二个（广释）有三：一、自性；二、词缀；三、语变，分别阐释。 一、第一个（自性）也有二：一、词根自性；二、名词自性。 一、第一个（词根自性）是： 自性词根有六种，已读、未读， 二者兼具、名、词缀、二者之词根。 总括而言，分为有动作和无动作两种。 作为由词缀等所构成的基础即是自性，其又分为：实际与假立两种。 界或词根是声学（声明）中实际的构成基础。将其细分则有六种：在《词根经》九品中所示的： “布”（བྷུ་，भू，bhū，存在）表示存在；“吉他”（ཙི་ཏཱི་，चित्ती，cittī，思虑）表示思虑。诸如此类，是完全已读的词根。 “阿度拉亚蒂”（ཨ་དོ་ལ་ཡ་ཏི་，अदोलयति，adolayati，摇摆）等，在任何经论注释中都未曾出现，而是在世间日常使用中流传的，是完全未读的词根。 “茹”（ཛུ་，जु，ju，捆绑）和“伽”（སྐ་，क，ka，快乐）等，是从经论和印度注释的边缘所衍生的，但并未被包含在词根集中，是经部词根，或者说兼具二者，既已读又未读的词根。 “散拉”（སནྲ་，सन्न，sannra，聚集）等，是附带ya-kra（yā-kṛt）词缀（后缀）所用的二十种，如“干度”（ཀཎྜཱུ་，कण्डू，kaṇḍū，发痒）等，既是名词，如“干度”是身体发痒的词义；也是词根，因为其后续仍可附加ya-kra词缀，故为名词词根。将任何词根与“散拉”等十二种词缀中的任一种结合时，
English
Thus, it is said by the vanquished: If one is not diligent in the five abodes of knowledge, Even the supreme noble ones will not attain omniscience. Therefore, for the sake of subduing others and bringing them under guidance, And for oneself to know all, one should diligently strive in them. J2. Second, the actual explanation of the Abodes of Knowledge is twofold: K1. The Greater Abodes of Knowledge, and K2. The Lesser Abodes of Knowledge. K1. The first (Greater Abodes) has four: T1. Phonetics/Grammar (Sabda-vidyā); T2. Logic/Epistemology (Pramāṇa-vidyā); T3. Arts and Crafts (Śilpa-karma-vidyā); T4. Medicine (Cikitsā-vidyā). T1. The first (Phonetics/Grammar) has three: Th1. Brief Exposition; Th2. Extensive Explanation; Th3. Concluding Meaning. Th1. The first (Brief Exposition) is: (110b) Grammar, which removes verbal errors, Comprises three: root, suffix, and inflection. The science of grammar, which eradicates and removes errors in expressive speech, comprises three: root (nature), suffix/particle, and inflection. Th2. The second (Extensive Explanation) has three: D1. Root, D2. Suffix, D3. Inflection, each explained separately. D1. The first of these (Root) also has two: N1. Verbal Root (Dhatu), N2. Nominal Root (Pratipadika). N1. The first (Verbal Root) is: The verbal roots are of six types: read and unread, Those possessing both, nominal roots, and roots of both. In summary, they comprise two: with action and without action. The basis upon which something is constructed by suffixes, etc., is the root (nature). Of these, there are two: actual and metaphorical. "Dhatu" or root is the actual basis of formation in grammar. Internally, these are divided into six types. As taught in the nine chapters of the Dhatu-sutra: “bhū” (བྷུ་，भू，bhū，to exist) signifies 'to be/exist'. “cittī” (ཙི་ཏཱི་，चित्ती，cittī，to think) signifies 'to think'. These and similar are the fully 'read' (canonical) verbal roots. “adolayati” (ཨ་དོ་ལ་ཡ་ཏི་，अदोलयति，adolayati，to swing) and others that are not found in any sutra or commentary but are known in worldly usage, are the fully 'unread' (non-canonical) verbal roots. “ju” (ཛུ་，जु，ju，to bind) and “ka” (སྐ་，क，ka，joy) and others that appear in the margins of sutras and Indian commentaries but are not enumerated in the main collection of verbal roots, are 'sutra roots' or roots that are 'both read and unread', possessing both characteristics. The twenty types, such as “sanra” (སནྲ་，सन्न，sannra，gathered) and others, to which the 'ya-kra' suffixes are applied, like “kaṇḍū” (ཀཎྜཱུ་，कण्डू，kaṇḍū，itch), are also nouns, as "kaṇḍū" literally means 'body itch'. They are also roots (dhatu), and since the 'ya-kra' suffixes can be further applied, they are nominal roots. When any verbal root is combined with any of the twelve suffixes such as "sanra" etc.,
Tibetan
དེའི་མཐའ་ཡང་བྱིངས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བྱིངས། ཡོངས་སུ་བཀླགས་པའི་བྱིངས་ལས་མིང་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རམ། མིང་རྣམས་ལས་ཀྱང་བྱིངས་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཀྭི་པྲ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཕྱིས་པའི་མཐའ་རྣམས་མིང་དང་རྐྱེན་(༡༡༡ན)མཐའ་གཉིས་ཀའང་ཡིན་ལ། སླར་ཀུན་བཤད་ཀྱི་སྒྲུབ་པའང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱིངས་སུའང་འགྱུར་བས་རྐྱེན་དང་མིང་གི་བྱིངས་རྣམས་ཏེ་དེ་ལྟར་དྲུག་གོ། ། དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན། ལས་བཅས། ལས་མེད་གཉིས་སུ་འདུ་སྟེ། དེའང་པུཉྫ་རཱ་ཛར། རྟོག་པ་ཤེས་པ་མཐོང་ཐོས་ཚེ། ། བཟའ་བ་དང་ནི་འཁྲིག་པ་དང༌། ། བྱེད་པ་འཚོང་བ་འཛིན་དང་རྐུ། ། སྦྱིན་པ་མཆོད་པ་འདོད་དང་རེག ། དུང་པ་བསྟོད་པ་ཆགས་དང་བཟོད། ། གསོ་བ་སེམས་པ་འགྲོ་འགོག་སོགས། ། སྨྲ་བ་གསོད་པ་ལ་སོགས་ལས། ། བརྗོད་པས་ལས་དང་བཅས་པར་ཤེས། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བྱིངས་གང་ཞིག་རྟོག་པ་དང་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ། བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལས་བཅས་ཡིན་ལ། མཚོ་ལྡན་མའི་རབ་བྱེད་ལས། ངོ་ཚ་ཡོད་དང་གནས་མེལ་ཚེ། ། འཕེལ་ཟད་འཇིགས་དང་འཚོ་དང་འཆི། ། ཉལ་བ་རྩེད་མོ་འོད་གསལ་དོན། ། བྱིངས་ཚོགས་དེ་རྣམས་ལས་མེད་བཤད། ། ཅེས་པས་ཤཱི་དྲ་ཉལ་བ་ལའོ། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་བྱིངས་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ་སོགས་མི་དགོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་གྲུབ་པས་ལས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་མ་སྦྱངས་པ་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། བྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ཁོ་ནས་དོན་མི་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། བྷཱུ་ཡོད་པ་ལའོ། །ཞེས་པས་ཡོད་པའི་ཁམས་ཙམ་ལས་གང་ཡང་མི་སྟོན། རྐྱེན་སྦྱར་བ་ནི། སྔོན་རྗེས་ཀྱི་འཇུག་པ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཀ་ལ་སྔོན་འཇུག་བ་དང་རྗེས་འཇུག་འ་སྦྱར་བས་བཀའ་ཞེས་གསུང་རབ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྟོན་པ་སྟེ། བྷཱུ་ལ་རྐྱེན་ཨཙྲ་སྦྱར་བས་བྷ་བ་གྲུབ་པ་སྲིད་པ་ལ་འཇུག །གྷ་ཉྲ་སྦྱར་བས་བྷཱ་བ་གྲུབ་པ་དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་བྱིངས་ལས་མིང་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན། རྣམ་འགྱུར་ནི། བོད་སྐད་(༡༡༡བ)ལ་ཡ་ར་ལ་འདོགས་གཟུགས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་བྱིངས་བྷཱུ་ལ། རྐྱེན་ཨཙྲ་སྦྱར་བས་གཟུགས་གཞན། བྷ་བ་ཞེས་པར་
Chinese
其末端亦转变为词根者，是为后缀之词根。 或因从完全诵读之词根中，可形成名词；或因从名词中，亦可形成词根，故“ཀྭི་པྲ་”(kvipra)等后缀去除后之末端，既是名词，亦是后缀 (111a) 两者皆是。 复因“俱说”之成立亦可应用，故就此而言，亦可转变为词根，因此有后缀之词根与名词之词根，如是共有六种。 若将其归纳，则归摄为“与业相连”和“无业相连”两类。 此亦如“པུཉྫ་རཱ་ཛ་” (Puñjarāja) 所说： 思维、了知、见闻时， 食用与交媾， 作为、贩卖、执取与盗窃， 布施、供养、欲求与触碰， 深爱、赞颂、贪著与忍耐， 救护、思虑、行止等， 言说、杀害等诸业， 通过言说可知其与业相连。 如是所说，任何词根，如“思维”、“了知”、“见闻”等，其具有行动，且该行动之对象需要使用第二格（业格），故其与行动相关者，即是“与业相连”。 在“མཚོ་ལྡན་མའི་རབ་བྱེད་”(Tsho Ldan Ma'i rab byed) 中： 有愧与安住时， 增减、恐惧、生存与死亡， 睡眠、嬉戏、光明义， 此等词根群被称为“无业相连”。 如“ཤཱི་དྲ་”(shī dra) 为睡眠之义， 如是之词根，无需业格等，其本质上便能成就行动，故称为“无业相连”。 在此，为未学过语法的（人）举例说明：所谓“词根”(byings)，就像藏文的字母“ཀ”(ka) 等，仅凭其自身并不能表达意义。比如，“བྷཱུ་”(bhū) 意为“存在”，仅表达“存在”之语素，不表达任何其他。 附加上“后缀”(rkyen)，就像附加上前缀和后缀一样。例如，在“ཀ”(ka) 上附加上前置字母“བ་”(ba) 和后置字母“འ་”(a)，形成“བཀའ་”(bka')，表示“圣言”等意义。又如，在“བྷཱུ་”(bhū) 上附加上后缀“ཨཙྲ་”(acṛ)，形成“བྷ་བ་”(bhava)，用于表示“存在”。附加上“གྷ་ཉྲ་”(ghaṇr) 后，形成“བྷཱ་བ་”(bhāva)，用于表示“事物”，即从词根中形成了名词。 至于“变化”(rnam 'gyur)，就像藏语中“ཡ་ར་ལ་”(ya ra la) 的字形发生变化一样。在这里，词根“བྷཱུ་”(bhū) 附加上后缀“ཨཙྲ་”(acṛ) 后，也变成了另一种形式，即“བྷ་བ་”(bhava)。
English
Its end, which also transforms into a root, is the root of the suffix. Or, because from a fully recited root, a noun can be formed; or, because from nouns, a root can also be formed, therefore, the endings after the removal of suffixes like "kvipra" are both nouns and suffixes (111a). Furthermore, because the establishment of "kun bshad" (universal explanation/commentary) also applies, from that perspective, it can also transform into a root. Thus, there are roots of suffixes and roots of nouns, making a total of six. When these are categorized, they are gathered into two: "action-related" (las bcas) and "non-action-related" (las med). This is also as stated by Puñjarāja: When conceiving, knowing, seeing, hearing, Eating and intercourse, Doing, selling, grasping and stealing, Giving, offering, desiring and touching, Loving, praising, clinging and enduring, Nourishing, thinking, going, stopping, etc., Speaking, killing, and other actions, By expression, they are known to be action-related. As stated thus, any root, such as conceiving, knowing, seeing, hearing, etc., which possesses an action, and for the object of that action, the second case (accusative case) must be applied, therefore that which is accompanied by action is "action-related." From Tsho Ldan Ma'i rab byed (A Chapter by Tsho Ldan Ma): When there is shame and abiding, Increase, decrease, fear, living and dying, Sleeping, playing, meaning of luminosity, These groups of roots are explained as "non-action-related." Such as "shī dra" for sleeping, Roots like these do not require an accusative case etc., as their actions arise inherently by their very nature, thus they are called "non-action-related." Here, to illustrate for those unfamiliar with grammar: a "root" (byings) is like the Tibetan letter "ཀ" (ka) etc., which by itself does not express meaning. For example, "bhū" means "to be" or "existence," and only expresses the basic stem of "existence," not anything else. Adding a "suffix" (rkyen) is like adding prefixes and suffixes. For instance, by adding the prefix "བ་" (ba) and the suffix "འ་" (a) to "ཀ" (ka), it forms "བཀའ་" (bka'), which expresses meanings such as "sacred speech." Similarly, by adding the suffix "acṛ" to "bhū," it forms "bhava," which is used for "existence." By adding "ghaṇr," it forms "bhāva," which is used for "being" or "thing," meaning a noun is formed from a root. As for "transformation" (rnam 'gyur), just as in the Tibetan language, "ཡ་ར་ལ་" (ya ra la) changes its form, here too, the root "bhū" when appended with the suffix "acṛ" transforms into another form, "bhava."