Tibetan
ཟིན་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལེགས་སྤྱད་ཙམ་དུ་འགྱུར་ལ། ཤེས་རབ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ན་སྦྱིན་སོགས་ཀུན་(༦༤བ)ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གསུམ་པ་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་བསྡུ་དངོས་བཞི་སོགས་སྤྱད། ། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱིས་རང་རྒྱུད་སྨིན་ནས་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་། སྦྱིན་པ། སྙན་སྨྲ། དོན་མཐུན། དོན་སྤྱོད་བཞི་སྟེ། གདུལ་བྱ་འཁོར་དུ་མ་འདུས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་པོ། འཁོར་དུ་འདུས་ནས་སྙན་པར་སྨྲ་བའི་གཏམ་གྱིས་བློ་རིམ་གྱིས་དྲངས་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་དོན་གཉེར་གྱི་མོས་འདུན་དང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་དུ་འཇུག་པ་གཉིས་པ། བྱིས་པ་ཁ་ཟས་འཇམ་རྩུབ་ཀྱིས་རིམ་པར་གསོ་བ་ལྟར་ཆོས་གཅིག་གིས་བློ་རིས་ཐ་དད་སྨིན་པར་མི་ནུས་པས་གདུལ་བྱའི་བློ་དང་འཚམས་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་དུ་འཇུག་པ་གསུམ་པ། སེམས་ཅན་དེ་དག་དམ་པའི་ཆོས་དང་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རང་ཡང་དོན་དེ་ལ་མཐུན་པར་སློབ་པ་བཞི་པའོ། ། སོགས་ཁོངས་ནས་གོང་སྨོས་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་འགལ་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དང་དུ་བླང་བར་བྱའོ། ། ཆ༣ གསུམ་པ་སྨོན་འཇུག་གི་བསླབ་བྱ་གཉིས་པོ་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བའི་ཚུལ་བཤད་པས་འཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་སེམས་དང་བསླབ་པ་བསྲུང༌། ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་དེ་དག་དུས་རྟག་ཏུ་སྲུང་སེམས་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང༌། རང་རྒྱུད་ལ་ཉེས་པ་བྱུང་མ་བྱུང་རྟོག་པའི་ཤེས་བཞིན་དང༌། འཇུག་ལྡོག་གི་གནས་ལ་གཟོབ་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བག་ཡོད་དང་གསུམ་བསྟེན་པས་སེམས་བསྲུང་བར་བྱ་ཞིང༌། བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་སྐྱེས་པ་དང༌། དེའི་བསླབ་པ་སློབ་པ་གཉིས་ཀའང་བསྲུང་དག་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་སེམས་དེ་ཉིད་མི་ཉམས་པར་སྲུང་བ་ནི། སྨོན་འཇུག་གི་རང་བཞིན་ལ་སེམས་(༦༥ན)གནས་པ་སྟེ། མཐུན་ཕྱོགས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གནས་སོ། ། སེམས་དེའི་དྲི་མ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི། ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་བསླབ་བྱའོ། ། དགེ་བ་སྤེལ་བའི་ཐབས་ནི། བདག་གི་བདེ་བ་དང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བརྗེ་བ་ལ་སྤེལ་མར་སྦྱོང་སྟེ། མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་བསླབ་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་སྤང་བླང་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་བཟུང་བ། དགོས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཆོང་རྒྱུག་སོགས་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ། སྨྲ་བ་མང་པོ་དང་རྩུབ་པ་དང་རྣོན་པོ་སྟེ་ངག་གི་སྤྱོད་པ། རྙེད་བཀུར་ལ་ཞེན་པ་དང་གཉིད་རྨུགས་ལ་ཆགས་པ་སོགས་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ་སྒོ་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་མ་དག་པ་གསུམ་པོ་སྤོང་ཞིང༌། ལུས་ཀྱིས་ཞི་དལ་འཛུམ་བག །ངག་གིས་སྨྲ་བ་ཉུང་ཞིང་འཇམ་པ། ཡིད་ཀྱིས་མ་ཆགས་པ་དང་དད་པ་སོགས་གསུམ་ལ་བསླབ་པ་ནི་བསླབ་པ་དག་པར་བྱེད་པ། ཡེ་ཤེས་དང་ཤེས་རབ་དང་བསྔོ་བ་གསུམ་གྱིས་བསླབ་པ་སྤེལ་བའོ། ། གཞན་ཡང་། ཕལ་པོ་ཆེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་སེམས་བསྐྱེད་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་གི་ཚུལ་གྱིས་བློ་སྦྱོང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་དང་བསླབ་པ་བསྲུང་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་བསླབ་བཏུས་ལས། བདག་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། ། དུས་གསུམ་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བཏང་བ་དང༌། ། དེ་བསྲུང་དག་པ་སྤེལ་བའོ། ། ཞེས་པས་གཞི་གསུམ་བཏང་བ་དང༌། བསྲུང་བ་དང༌། དག་པ་དང༌། སྤེལ་བ་བཞིས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མཐའ་དག་བསྡུས་པར་བཤད་ཅིང༌། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཚུལ་ཀྱང་ལས་དང་པོ་བས་བསྲུང་བ། མོས་སྤྱོད་པས་དག་པ། མ་དག་ས་བདུན་ལ་གནས་པས་བཏང་བ། དག་པ་ས་གསུམ་ལ་གནས་པས་སྤེལ་བ་གཙོ་བོ་སྒྲུབ་པར་བཤད་པ་སོགས་ཀྱང་ཁོང་དུ་(༦༥བ)ཆུད་པར་བྱའོ། ། ཅ༦ དྲུག་པ་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་ལྔ། ཆ༡ རྒྱུ། ཆ༢ ངོ་བོ། ཆ༣ དབྱེ་བ། ཆ༤ ཆོ་ག ། ཆ༥ རང་བཞིན་ངོས་བཟུང་བའོ། ། ཆ༡ དང་པོ་ནི། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་རྒྱུ། ། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི། སྤྱིར་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྔོན་དུ་སོང་བ་དང༌། ཁྱད་པར་མཉམ་མེད་དྭགས་པོས། ལུང་དང༌། སྒྲུབ་པ་དང༌། རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལུང་གི་ཆོས་ལ་ཐོས་བསམ། རྟོགས་པའི་ཆོས་ལ་སྒྲུབ་པ། གཉིས་ཀའི་གྲུབ་འབྲས་སམ་བླ་སློབ་མཚན་ལྡན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་འགྲིགས་པའི་བྱིན་རླབས་ལས་རང་གི་སྙིང་དབུས་སུ་སད་པའི་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ལ། ཐམས་ཅད་དུའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་སྤྱད་པ་ནི་དེའི་རྒྱུའོ།། ཆ༢ གཉིས་པ་[ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་]ནི། ངོ་བོ་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ། ངོ་བོ་ནི། བྱང་འཕགས་ཀྱི་མཉམ་གཞག་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཉམ་བརྗེ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་བསྐྱེད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མཉམ་མེད་དྭགས་པོས། འོ་ན། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཇི་ཙམ་ཞིག་སྙམ་ན། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་གསལ་ལ་མི་གཡོ་བ་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཆ༣ གསུམ་པ་[དབྱེ་བ་ངོས་བཟུང་བ་]ནི། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་དང་པོའི་ས་ལ་སོགས། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་དབྱེར་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དབྱེ་བ་མང་སྟེ། དང་པོའི་སའི་རྟོགས་པ་དང༌། སོགས་ཁོངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུའོ། ། ཆ༤ བཞི་པ་[ཆོ་ག་ངོས་བཟུང་བ་]ནི། ཆོ་གས་སྐྱེ་དང་མི་སྐྱེ་བཞེད་སྲོལ་གཉིས། ། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཉིད་ཆོས་རྗེས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུད་དང་མདོའི་ལུང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆོ་གས་སྐྱེ་བར་བཞེད་དེ། རྒྱུད་ལས་བཤད་པ་དེ་ཆོ་གས་སྐྱེ་ན་མདོ་ལས་བཤད་པ་དེའང་སྐྱེ་སྟེ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་(༦༦ན)ཆོག་བཞིན། སྔགས་སུ་དོན་དམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡོད་ལ་དེའི་ཐ་སྙད་མ་བཤད་པའང་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བ་རྡོ་རྗེའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་དོན་དམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་རྣམ་པ་ལམ་བྱེད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་མཐུན་ཙམ་ལས་དངོས་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཐ་སྙད་མི་འཐོབ་ཅེ་ན། འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ལའང་དེ་དང་མཚུངས་པ་སོགས་ཀྱི་དགོངས་པས་ཕྱག་ལེན་དུ་མཛད་དེ། དཔེར་ན། སོ་ཐར་སྡོམ་རྐྱང་ཙམ་ཕྱིས་ངེས་འབྱུང་གིས་ཟིན་ན་སྡོམ་པ་མཚན་ཉིད་པར་འགྱུར་བར་བཞེད་པ་དང༌། བྱང་སྡོམ་ཡང་ཐོག་མར་སེམས་དགེ་བའི་ངོ་བོ་ཙམ་སྐྱེས་པ་དེ་ཚོགས་ལམ་དངོས་ལ་ཞུགས་པ་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་རིལ་གྱིས་སྡོམ་པའི་ངོ་བོར་འགྲོ་བས་སྨོན་འཇུག་མཚན་ཉིད་པར་འགྱུར་བར་བཞེད་པ་དང༌། འདིར་ཆོ་གའི་སྟོབས་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བློ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུན་ཕྱིས་དགེ་རྩ་སྨིན་པས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ཆ་མཚུངས་པའོ། ། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེའི་ཆོ་གས་མི་སྐྱེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་ན་བརྡ་བྱུང་དུ་འགྱུར་བས་མི་འཐད། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། དམ
Chinese
如果执着，则仅成为世间的善行；如果智慧随行，则布施等一切(64b)亦名为出世间之波罗蜜多。 第三，宣说利他之戒律。 依止摄受众生四事等。 应当以集摄善法使自相续成熟后，修习利他戒的四种摄事。 即：布施、爱语、利行、同事四种。为了摄受尚未聚集到眷属中的所化众生，首先以财物布施使其欢喜，是第一。 聚集到眷属中后，以爱语渐渐引导心识，宣说正法，使其对修习正法生起希求的意愿和欢喜心，是第二。 如同养育孩童，以粗细食物次第滋养，单一佛法无法使心性各异者成熟，因此使其修习与所化众生根机相应的佛法，是第三。 为了引导那些众生进入正法和善行，自己也随顺此义而修学，是第四。 等等，通过实践上述利他事业的十一种对治法，应当欣然接受。 第三章，第三，宣说如何守护愿行二种学处，以此总结行心。 忆念、正知、守护心与学处。 应当依止不忘守护之心，即如前所说之法，恒时守护不忘之忆念；以及观察自相续是否产生过失之正知；以及谨慎于取舍之处，努力精勤之不放逸，此三者来守护心。特别地，对于已生起的珍宝菩提心，以及其学处——学习两者，也应以守护、清净、增长三种方法努力精进。 其中，守护心不退失，即心安住于愿行之自性(65a)上，这是同分所应学之处。 清净心之垢染，即遣除一切恶行，是舍弃不顺缘分之学处。 增长善法之方法，即交替修习自乐与他苦之交换...
English
If held (to worldly concerns), it becomes merely a worldly good deed; if wisdom is accompanied, then generosity and all other (64b) are called transcendent perfections (paramitas) beyond the world. Third, explaining the morality of working for the benefit of others. Practice the four means of attracting sentient beings, etc. One should ripen one's own continuum through gathering virtuous Dharma, and then practice the four means of attraction for the morality of working for the benefit of sentient beings. Namely: generosity, kind speech, beneficial action, and acting in accord. In order to gather disciples who have not yet assembled into the retinue, first, one pleases them with material generosity; this is the first. Having gathered into the retinue, gradually guide their minds with kind speech, teach the sacred Dharma, and cause them to generate an earnest aspiration and enthusiasm for its practice; this is the second. Just as a child is gradually nurtured with soft and coarse foods, a single Dharma cannot ripen those with different inclinations, therefore, one leads them to practice Dharma that is appropriate for the minds of the disciples; this is the third. In order to lead those sentient beings to the sacred Dharma and virtuous conduct, one oneself also studies in accord with that purpose; this is the fourth. And so forth, from among those, one should willingly undertake by way of accomplishing the aforementioned eleven counteracting factors for the benefit of sentient beings. Chapter 3, Third, explaining the method of how to guard the two trainings of aspiration (bodhicitta) and engagement (bodhicitta), thereby concluding the engagement. Mindfulness and introspection, guard the mind and trainings. One should guard the mind by relying on three: mindfulness, which is the non-forgetfulness of the mind to constantly guard the methods as explained; introspection, which discerns whether faults have arisen in one's own continuum or not; and conscientiousness, which diligently applies oneself to carefully guarding the points of engagement and disengagement. Specifically, with regard to the arisen precious bodhicitta and its trainings—learning both—one should also diligently exert effort in the three methods of guarding, purifying, and increasing. Among these, guarding the mind itself from degenerating is to keep the mind abiding in the nature of aspiration and engagement (65a), which is the point of congenial training. Purifying the defilements of that mind is to avert all misconduct, which is the training of abandoning uncongenial factors. The method for increasing virtue is to alternately practice the exchange of one's own happiness for others' suffering...
Chinese
于是，这是顺缘的教诫。 同样，对于遮止和实修的方面，需要以大精进进行断舍和取舍，这便是受持学处。舍弃无谓的跳跃奔跑等身体行为；舍弃言语过多、粗暴、尖锐等口业；舍弃执着利养恭敬、贪恋睡眠昏沉等意业，即舍弃身、语、意三门不清净的三种造作。身体要安详舒缓、面带微笑；言语要少而柔和；意要不贪执、具信心等，以此三种来修学，就是使学处清净。通过智慧、般若和回向这三者，能增广学处。 此外，根据《华严经·入法界品》（或《大方广佛华严经·入法界品》）中所说的，通过四十一发心的方式来修心等，也应精进地护持自心和学处。 此外，在《学处总集》(Śikṣāsamuccaya) 中说： 我的身与受用， 三世所生诸善， 施与一切有情， 守护、清净、增广。 因此，通过施与、守护、清净、增广这四者，解释了菩萨的全部戒律都被摄集。又解释了如何实修，初行者主要通过守护，信行者主要通过清净，住于不清净七地（一至七地）的菩萨主要通过施与，住于清净三地（八至十地）的菩萨主要通过增广，等等都应领会。(65b) 第六，解释究竟菩提心发起的方式，有五：一、因；二、自性；三、分类；四、仪轨；五、认定其自性。 一、第一（因）： 究竟菩提行，浩瀚之因。 究竟菩提心生起的因，一般来说，是先行修习世俗菩提心。 特别是无与伦比的达波（达波拉杰，Gampopa）所说：“通过教言、实修和证悟的殊胜而生起。”正如所说，对于经教的法进行闻思，对于证悟的法进行实修。通过这两者所成就的果，或者具相上师与弟子缘起和合所产生的加持，从自己内心深处所唤醒的殊胜证悟而生起。无论何时，修持浩瀚的菩提行，就是它的因。 二、第二（自性）
English
Thus, these are the instructions for favorable conditions. Similarly, regarding the aspects of abandonment and accomplishment, one must diligently abandon and adopt [practices]. This is the upholding of precepts. One should abandon the three impure actions of the three gates: physical actions such as meaningless jumping and running; verbal actions such as excessive, harsh, and sharp speech; and mental actions such as attachment to gain and honor, and craving for sleep and dullness. The body should be peaceful, relaxed, and smiling; speech should be few and gentle; and the mind should train in non-attachment, faith, and so on. This is to purify the precepts. Through wisdom, prajna (insight), and dedication, the precepts are expanded. Furthermore, as taught in the Gandavyuha Sutra (The Sutra on the Fully Purified Sphere of Activity for the Multitude, a section of the Avatamsaka Sutra), one should also diligently strive to guard one's mind and precepts through practices such as training the mind in the manner of the forty-one bodhicittas (mind-risings). Furthermore, in the Śikṣāsamuccaya (Compendium of Trainings) it is said: My body and possessions, And the virtues created in the three times, Are given to all sentient beings; These are protected, purified, and expanded. By these (giving, protecting, purifying, and expanding), it is explained that all the Bodhisattva vows are encompassed. Moreover, it is explained how to accomplish this: beginners mainly practice protection; those of fervent practice mainly purify; those dwelling on the seven impure grounds (the first to seventh bhumis) mainly give; and those dwelling on the three pure grounds (the eighth to tenth bhumis) mainly expand. All these should also be comprehended. (65b) Section 6: Explaining the manner of generating ultimate bodhicitta (bodhi-mind), there are five: 1. Cause; 2. Nature; 3. Divisions; 4. Ritual; 5. Identifying its nature. 1. First (Cause): The cause of vast ultimate bodhi practice. The cause for the arising of ultimate bodhicitta is, generally, that conventional bodhicitta has preceded it. In particular, as said by the peerless Dagpo (Dagpo Lhaje, Gampopa): "It arises through the distinctions of scripture, practice, and realization." As stated, one engages in hearing and contemplating the Dharma of scripture, and in practicing the Dharma of realization. It arises through the distinctions of realization awakened in one's heart from the blessings generated by the harmonious interdependent origination of the results of both, or of a qualified lama and disciple. And at all times, the practice of vast bodhicitta conduct is its cause. 2. Second (Nature)