Tibetan
ཙ༣ གསུམ་པ་[སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་པ་]ནི། སྣ་ཚོགས་སྣང་ཡང་ངོ་བོ་གཉིས་མེད་སྨྲ། ། ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དཀར་དམར་སོགས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་པས་ན་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་དུ་མར་སྣང་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཆ་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་བདེན་པས་གཉིས་མེད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་རང་འགྲེལ་ལས། གང་དག་ནོར་བུ་གཟི་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་སྣ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་བླངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། ། བ༢ གཉིས་པ་རྣམ་རྫུན་པ་ལའང་གཉིས། མ༡ འདོད་པ་སྤྱིར་བཤད་པ། མ༢ བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། མ༡ དང་པོ་ནི། རྣམ་རྫུན་སྣང་བ་མིག་གི་རབ་རིབ་བཞིན། ། མེད་པ་གསལ་སྣང་མི་བདེན་རྫུན་པ་སྟེ། ། གཉིས་སྟོང་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་བདེན་པར་འདོད། ། སེམས་ཙམ་རྣམ་རྫུན་པ་རྣམས་ནི། དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མིག་བཙིར་བས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛག་པ་ལྟར་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་མེད་པ་གསལ་སྣང་དོན་ལ་མི་བདེན་རྫུན་པ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཤེས་པར་བདེན་པ་ཡིན་ན། གཟུགས་སོགས་ཡུལ་རིག་པར་འགྱུར་བ་ལས་མི་རིག་པའི་ཕྱིར། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གི་ཤེས་པ་རང་རིག་རང་གསལ་ཤེལ་གོང་གཡའ་དག་པ་ལྟ་བུ་དོན་གྱིས་ཁ་མ་བསྒྱུར་ཞིང་སྣང་བའི་དྲི་མས་མ་གོས་པ་དེ་ཉིད་གཅིག་པུ་བདེན་པར་འདོད་དེ། མདོར་ན། ཤེས་པ་ནི། ཤེལ་(༢༥༦བ)གོང་དག་པ་ལྟར་སྣང་བའི་དྲི་མས་མ་གོས་ཤིང༌། སྣང་བ་ནི། སྐྲ་ཤད་འཛག་པ་ལྟར་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་རྫུན་པར་འདོད་པ་མིང་ཡང་རྣམ་མེད་པའམ་རྣམ་རྫུན་པར་གྲགས་སོ། ། མ༢ གཉིས་པ་[བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་]ནི། སྣང་བས་ཤེས་ངོར་གོས་དང་མ་གོས་དང༌། ། སངས་རྒྱས་ས་ན་གཉིས་སྣང་ཡོད་མེད་ཀྱི། ། འདོད་པས་དྲི་བཅས་དྲི་མེད་གཉིས་སུ་དབྱེ། ། རྣམ་ཤེས་འདི་རྣམས་བདེ་སྡུག་སོགས་ཀྱི་འཛིན་རྣམ་དེ་ཉིད་དུ་དོན་ལ་གནས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་མཐུས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བས་རྣམ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་རྫུན་པ་དེས་གོས་པར་སྨྲ་བས་རྣམ་རྫུན་དྲི་བཅས་པ་དང༌། དོན་དམ་པར་ཕྱིའི་རྣམ་པས་གོས་པ་མེད་པར་རྣམ་ཤེས་འདི་དག་གི་ངོ་བོ་ཤེལ་གོང་དག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་སོ་སྐྱེས་རྟོགས་མི་ནུས་པར་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནས་མཁྱེན་པར་སྨྲ་བས་རྣམ་རྫུན་དྲི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཡང་དཀར་དམར་དུ་སྣང་བ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡོད་ཀྱང་། འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྫུན་པ་ལ་རྫུན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དོན་དང་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་གཉིས་སྣང་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང༌། དཀར་དམར་དུ་སྣང་བ་འདི་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་བདེན་ན་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཤེས་པ་དོན་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་གཉིས་སྣང་མེད་པར་འདོད་པས་དྲི་བཅས་དང་དྲི་མེད་གཉིས་སུ་དབྱེ་བར་བཤད་དོ། ། མདོར་ན། སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་པ་རྣམས་ནི་སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་ལ་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནང་ཤེས་པའི་རྫས་སུ་བདེན་པར་འདོད་ཅིང༌། རྣམ་རྫུན་པ་རྣམས་ནི་སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་ལ་དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནང་སེམས་ཀྱི་རྫས་སུ་མི་བདེན་གྱི་བརྫུན་པའམ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པར་ལཀྵ་མཱི་(༢༥༧ན)སོགས་མཁས་པ་མང་པོས་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཙམ་དེ་གཉིས་ཀའང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ལས་གྲོལ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཆ་མེད་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་འདོད་པས་རྣམ་རིག་པའམ་སེམས་ཙམ་པ་ཞེས་བྱ་དགོས་ཀྱི། དོན་སྣང་སེམས་སུ་འདོད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དེར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་པ་ལ་ཁྱབ་ཆེས་ཤིང་རྣམ་རྫུན་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པས་གསུངས་སོ། ། གཉིས་ཀའང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རང་རིག་རང་གསལ་དོན་དམ་པ་ཉིད་གཉིས་སྣང་གི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པས་འཕགས་ཆོས་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཡང་དེ་ཉིད་གཉིས་སྣང་དང་བྲལ་བ་ཙམ་དུ་འདོད་དོ། ། བོད་ལས་ཀྱིས་འདི་དག་ཏུ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་གསུང་ལུང་དུ་དྲངས་པ་ནི། དེས་ཡེ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་དང༌། འདིར་རྣམ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་སྨྲ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བའང་འབྱེད་པར་འཁྱོག་པོར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཟད་དོ། ། ཕ༢ གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་ལ་གཉིས། བ༡ དེ་དག་བཞེད་པ་པོའི་སློབ་དཔོན། བ༢ དེ་འགོག་ཚུལ་ལོ། ། བ༡ དང་པོ་ནི། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ལྔ་བརྒྱ་སོགས་ཀྱི་སྲོལ། ། བོད་རྣམས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་མ་གཏོགས་པའི་བྱམས་ཆོས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་བསྟན་ཟེར། ཁ་ཅིག་གིས་རྒྱུད་བླ་མ་དབུ་མའི་དོན་དུ་གནས་པར་འདོད། བཀའ་འཁོར་ལོ་ཐ་མའང་སེམས་ཙམ་འབའ་ཞིག་པ་ལས་དབུ་མ་མི་བསྟན་པར་འདོད། ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་དང་དེ་དག་གི་གཞུང་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཡིན་ཅིང་རྣམ་
Chinese
第三 [多相无二]： 诸相虽显现，本体说无二。 以唯识自性一性，显现为白、红等，是故虽显现为多种多样的诸相，然一切皆于无分识之体性中为真，故许其为无二。 如《中观自释》云：“有些论师宣称，唯识如摩尼宝般，摄取多样性之自性。” 第二，虚妄相论者亦有二：1) 总说宗义。2) 差别分类。 第一 [总说宗义]： 虚妄之显现，如目翳花视， 无有而明现，不实是虚妄。 许离二空识，唯一是真谛。 唯识虚妄相论者认为：一切白、黑等显现，如揉眼见二月，或如患目翳者见空花（发丝），是无而现的明现，实则不真、是虚妄，如梦幻般。若真实为识，则应能认识色等境，而非不能认识。故许离所取能取二者之识，是自证自明、如明净水晶球般，义理上未被转化，且未被显现之垢染所染者，唯此为真。 总之，识如明净水晶球（256b）般，未被显现之垢染所染。 而显现，则如空花（发丝）般，是无而现的虚妄，故亦名“无相”或“虚妄相”。 第二 [差别分类]： 以相染心体，亦或不染， 于佛地是否，存有二现。 依此二宗义，分有垢无垢。 这些识，虽然实际上安住于苦乐等的执持相上，但由于无明的力量，显现为外在所取之相，故宣称识之自性被此虚妄相所染，此即“虚妄相有垢者”。然而，另有论师宣称，究竟而言，无外相之垢染，这些识之自性如明净水晶球般。但凡夫不能证悟此，唯有佛能彻知。故称“虚妄相无垢者”。并且，此白、红之显现，于佛地亦存有，然非迷乱...
English
3. Third [Manifold Non-Duality]: Though various appearances arise, their essence is declared non-dual. Since consciousness alone appears as white, red, and so forth, though manifold appearances arise, all are truly non-dual in the essence of partless consciousness, and thus it is asserted to be non-dual. As it appears in the *Madhyamaka Svavrtti* (Root Verses of the Middle Way with Auto-Commentary): “Some assert that consciousness alone, like a wish-fulfilling jewel, takes on manifold forms.” 2. Second, regarding the Apparentists (Rnam Rdzun Pa), there are also two: 1) General explanation of their tenets. 2) Specific differentiation. 1. First [General explanation of their tenets]: False appearances are like blurry vision, Non-existent yet clearly appearing, untrue, and false. They assert that consciousness alone, empty of duality, is true. The Mind-Only Apparentists (Rnam Rdzun Pa) hold that all appearances, such as white and black, are like seeing two moons when squeezing the eyes, or like falling hairs appearing to someone with blurry vision—non-existent yet clearly appearing, unreal and false in essence, like dreams or illusions. Because if they were truly consciousness, then one would perceive objects like forms, but one does not perceive them. Therefore, they assert that consciousness alone, which is empty of the duality of grasped and grasper, self-aware, self-illuminating, like a pure crystal ball, fundamentally unturned and undefiled by the stains of appearances, is true. In short, consciousness is undefiled by the stains of appearances, like a pure crystal ball (256b). Appearances, on the other hand, are held to be false, appearing though non-existent, like falling hairs. Hence, they are also known as “Aspectless” (Rnam Med Pa) or “Apparentists” (Rnam Rdzun Pa). 2. Second [Specific differentiation]: Whether appearances stain the mind or not, And whether dual appearances exist at the Buddha-ground. Based on these tenets, they are differentiated into 'stained' and 'unstained'. These consciousnesses, though in reality abiding as grasping aspects of pleasure, suffering, etc., due to the power of ignorance, appear as external apprehended aspects. They assert that the very nature of consciousness is stained by these false appearances, hence they are called the 'Stained Apparentists' (Rnam Rdzun Dri Bcas Pa). However, others assert that ultimately, there is no defilement by external appearances, and the nature of these consciousnesses is like a pure crystal ball. But ordinary beings cannot realize this; only Buddhas know it. Therefore, they are called the 'Unstained Apparentists' (Rnam Rdzun Dri Med Pa). Furthermore, these appearances of white and red exist at the Buddha-ground, but are not mistaken...
Chinese
成为。因为对虚假之事，了知其为虚假。 \t\t\t因此，（有宗派）认为在佛地存在二元显现，声称境与识不可言说为一或异。若此显现为白红者，其识之自性实有，则佛亦当见此显现，然佛不见，故此非实。 \t\t\t因此，（有宗派）认为识在无涉于境的情况下显现，在佛地无二元显现，并以此区分有垢与无垢二者。 \t\t\t简而言之，唯识宗的相真实派认为，五根识所显现的一切外境，皆是内在识的实体，真实不虚。而相虚假派则认为，五根识所显现的一切境，并非是内在心识的实体，而是虚假或假立而有的。这正如拉克什米（Lakshmi，257n）等许多智者所解释的那样，应当了知。 \t\t\t这两种唯识宗派都认为，脱离能取所取二元的、无分刹那刹那的心识是胜义谛（究竟真实）。因此，（他们）应被称为“唯识师”或“唯心师”。若仅将“认为境显现为心”者称为此，则对经部宗过于宽泛，且无法涵盖相虚假派，此乃过失。噶玛•钦列（Karma Trinley）如是说。 \t\t\t这二者也都认为，无能取所取二元的自证自明之识，作为胜义谛，被二元显现的障碍所遮蔽，故即使证得圣法时，也仅是脱离二元显现而已。 \t\t\t藏地论师（Karma Trinley）在此处引用世亲菩萨的教言，是说世亲承认真智实有，而此处言识实有，故将此二者作区分，实为歪曲言论之过失。 \t\t\t第二，附带解释有二：一，这些宗派的宗主（阿阇梨）；二，批驳这些宗派的方式。 \t\t\t一，第一点是： \t\t\t往昔五百位阿阇梨等的传统。 \t\t\t藏地学者异口同声地说，除了《现观庄严论》之外，弥勒菩萨的其他所有教法都宣说了唯识宗。 \t\t\t有些人认为《宝性论》阐明了中观的义理。他们还认为，末次法轮仅宣说了唯识宗，而未宣说中观。 \t\t\t创立乘轨的无著菩萨兄弟以及他们所有的论典都是唯识宗，且相
English
becomes. Because one realizes the false as false. \t\t\tTherefore, (some schools) assert that in the Buddha-bhumi (Buddha-stage) there is dualistic appearance, claiming that object and consciousness cannot be described as identical or different. If this appearance of white and red were truly the nature of consciousness, then Buddhas would also perceive this appearance, but they do not, therefore it is not real. \t\t\tTherefore, (some schools) assert that consciousness appears without being related to an object, and there is no dualistic appearance in the Buddha-bhumi, and based on this, it is explained that defiled and undefiled (consciousness) are distinguished into two. \t\t\tIn short, the Cittamatra (Mind-Only) sect, specifically the Aparinishpanna-satya-vadin (Truly Apparent Aspect School), asserts that all external objects appearing to the five sense consciousnesses are truly existent as the substance of internal consciousness. Whereas the Aparinishpanna-mrisha-vadin (Falsely Apparent Aspect School) asserts that all objects appearing to the five sense consciousnesses are not truly existent as the substance of the inner mind, but are false or nominally existent. This should be understood as explained by many scholars like Lakshmi (257n). \t\t\tBoth of these Cittamatra (Mind-Only) schools assert that consciousness, free from the duality of grasped and grasper, indivisible, moment-by-moment, is the ultimate truth. Therefore, they should be called "Vijnanavadin" (Consciousness-only proponents) or "Cittamatrin" (Mind-only proponents). If only those who assert "the appearance of objects as mind" are considered as such, it would be overly broad for the Sautrantika school and would fail to include the Aparinishpanna-mrisha-vadin, which is a fault. Thus said Karma Trinley. \t\t\tBoth also assert that the self-aware, self-luminous consciousness, free from the duality of grasped and grasper, which is the ultimate truth, is obscured by the veils of dualistic appearance. Therefore, even when attaining the Noble Dharma, it is merely considered as being free from dualistic appearance. \t\t\tThe Tibetan scholar (Karma Trinley) here cites the words of Master Vasubandhu. This means that Vasubandhu affirmed the true existence of wisdom (jnana), and here, asserting the true existence of consciousness (vijnana) and making a distinction between the two is merely a fault of distorted speech. \t\t\tSecond, as a supplementary explanation, there are two points: 1. The masters (Acharyas) who hold these tenets. 2. The method of refuting them. \t\t\t1. The first point is: \t\t\tThe tradition of the five hundred ancient masters and so on. \t\t\tTibetans unanimously state that all other Maitreya Dharma teachings, apart from the *Abhisamayalankara* (Ornament of Clear Realization), expound Cittamatra (Mind-Only). \t\t\tSome assert that the *Uttaratantra* (Sublime Continuum) contains the meaning of Madhyamaka (Middle Way). They also assert that the final turning of the Dharma wheel expounded only Cittamatra and did not expound Madhyamaka. \t\t\tThe brothers Asanga (Thogmed) who founded the charioteer tradition, and all of their treatises, are Cittamatra, and the aspect...