Tibetan
མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང༌། ། མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས། ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བས་མ་བསྒྲིབས་པའང་ཡིན་ལ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའང་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ནམ་ལྡོག་ན། འཁོར་བར་གནས་ཀྱི་བར་དུ་འཇུག་ལ། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ན་ལྡོག་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུན་འབབ་ཆུ་བོ་བཞིན། ། དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ན་དེ་ལྡོག་གོ། ། ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡང་སངས་རྒྱས་པ་ན་གནས་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡོག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ནི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གྱུར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །(༢༥༢བ) བཞི་པ་བྱེད་པོ་དབང་ཕྱུག་སོགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་པུ། བདག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ལ། ཀུན་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་རེ་རེ་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ། ། ཕ༢ གཉིས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་གསུམ། བ༡ གདགས་གཞི་གཞན་དབང༌། བ༢ གདགས་བྱ་ཀུན་བརྟགས། བ༣ ཁྱབ་བྱེད་ཡོངས་གྲུབ་བོ། ། མ༡ དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་དེ་བྱུང་གཞན་གྱི་དབང༌། ། ཡང་དག་མིན་རྟོག་བག་ཆགས་དབང་ལས་སྐྱེས། ། སྐད་ཅིག་མི་སྡོད་སྔ་མས་དབང་དུ་སྒྱུར། ། མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་དབྱེར་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་དབང་ནི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྣང་བའི་གཟུང་ཆའི་རྣམ་པ་དང༌། འཛིན་ཆའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་བག་ཆགས་ས་བོན་གྱི་རིགས་འདྲ་སྔ་མའི་དབང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང༌། རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་དང༌། རང་གི་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་ཅིང་ཕྱི་མའང་སྔ་མས་དབང་དུ་སྒྱུར་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བཅས་གསུམ་ཀ་གཞན་དབང་ཡིན་ནོ། ། མདོར་ན། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གདགས་གཞིར་གྱུར་ཅིང་ཀུན་གཞིའི་ཆ་ཡིན་པ། ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོ
Chinese
无始时之法界， 是诸法之所依。 因其存在，故一切众生， 将证得涅槃。 如是所说，遍计一切烦恼法之习气，依种子完全执持，而成为一切烦恼法生起之因。其遍一切而不为所染，非善非不善，故亦属无记。 第三，何时转依？其于轮回中存续，直至阿罗汉果位证得时方得转依。 彼如持续奔流之河， 证得阿罗汉果位时，即转依。 如是所说。又，成佛时，以转依之方式而转依，如所说： 凡是阿赖耶识， 彼即转成大圆镜智。 如是所说。(252b) 第四，与自在天等造作者不同之差别：自在天等被认为是万物之唯一造作者，并执持常住之我等。而阿赖耶识则于每一有情各别存在，被认为是抉择自性之缘起刹那自性，故其殊胜。 第二，其体相有三：1. 所诠能依他起，2. 所诠遍计所执，3. 遍摄圆成实。 第一： 三自性中依他起， 非真妄想习气生。 刹那不住前摄后， 三自性中有差别：第一，从阿赖耶识自身所生之依他起，是作为蕴、界、处诸法显现之所取分相，以及作为能取分相显现之非真实遍计妄想。因为其由自身相似习气种子之势力而生，故为因；因为其自性建立后，于第二刹那即不住，故为自性；因为其生起后续相似之法，且后续者亦为前者所摄，故为果。此三皆为依他起。 总之，依他起是遍计所执之所依，亦是阿赖耶识之一部分，是虚妄分别。
English
The timeless expanse, Is the abode of all phenomena. Because of its existence, all beings, Will attain nirvana. As it is said, based on the imprints of all afflictive phenomena, endowed with the complete retention of seeds, it becomes the cause for the arising of all afflictive phenomena. Being all-pervasive, it is also undefiled, and not established as either virtuous or non-virtuous, hence it is also indeterminate. Third, when does it reverse? It continues as long as one dwells in samsara, and reverses when arhatship is attained. It is like a continuously flowing river, When arhatship is attained, it reverses. Thus it is explained. Furthermore, upon becoming a Buddha, it reverses through the mode of transformation of basis, as it is said: What is the alaya-vijñāna, That becomes the Mirror-like Wisdom. Thus it is taught. (252b) Fourth, the special distinction from a creator like Ishvara and so forth: Ishvara and the like are believed to be the sole creator of everything, and they posit an eternal self (ātman) and so forth. However, the alaya-vijñāna exists for each individual sentient being, and it is taught to be of the nature of dependent arising, momentary, and discerning its own essence. Therefore, it is superior (or distinct). Second, its characteristics (natures) have three parts: 1. The designated basis is the Dependent Nature, 2. The designated object is the Imagined Nature, 3. The pervasive operator is the Perfected Nature. First: From the three natures, the dependent arises, Unreal conceptualization born from imprints' sway. Instant it stays not, prior masters later way. From the division into three natures: First, the Dependent Nature, which arises from the alaya-vijñāna itself, refers to the forms of the apprehended object (grāhya-bhāga) appearing as the phenomena of aggregates, elements, and sense sources, and the forms of the apprehending subject (grāhaka-bhāga) appearing as unreal conceptualization. Because it arises from the power of previous similar types of its own imprints (seeds), it is the cause; because its own essence does not endure for a second moment after being established, it is the nature; because it produces subsequent similar types, and the subsequent ones are also subjugated by the previous ones, it is the result. Therefore, all three (cause, nature/essence, result) are the Dependent Nature. In short, the Dependent Nature is the designated basis of the Imagined Nature and a part of the alaya-vijñāna, it is unreal conceptualization.
Tibetan
ག་ཁམས་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་པ་ངོ་བོ་རྫས་སུ་གྲུབ་ཅིང་འཁྲུལ་ངོར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའོ། ། བ༢ གཉིས་པ་[གདགས་བྱ་ཀུན་བཏགས་བཤད་པ་]ནི། གདགས་གཞི་རྫས་ཡོད་དེ་སྟེང་ཕྱིན་ཅི་ལོག ། བདག་དང་བདག་གིར་བ་སོགས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས། ། ཀུན་བརྟགས་ནི། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར། གདགས་གཞི་གཞན་དབང་རྫས་ཡོད་དེ་སྟེང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེས་གང་ཟག་དང་(༢༥༣ན)ཆོས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་རྫས་གང་དུའང་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྐྲ་ཤད་ལྟར་བློ་འཁྲུལ་བའི་གཟུང་བྱ་འབའ་ཞིག་པ། གང་ལ་དམིགས་ན་ཐར་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་ཅིང་བརྟགས་པའི་ཆ་ཅི་ཡང་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུའོ། ། བ༣ གསུམ་པ་[ཁྱབ་བྱེད་ཡོངས་གྲུབ་བཤད་པ་]ནི། བཏགས་ཡོད་དགག་བྱས་སྟོང་པའི་འདུས་མ་བྱས། ། གཉིས་སྟོང་ཤེས་པ་མི་རྟོག་དོན་དམ་ཡོད། ། ཡོངས་གྲུབ་ནི། བཏགས་ཡོད་ཀྱི་དགག་བྱ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་འདུས་མ་བྱས། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའང་ཀུན་བརྟགས་ནི། བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དབང་ནི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་སྟེ། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་གྲུབ་ནི། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་མདོ་ལས་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་བསྟན་པའོ། ། སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དབང་ངོ༌། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་གྲུབ་བོ། ། དེ་དག་ལ་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་དབྱེ་བསྡུ་སྣ་ཚོགས་གསུངས་ཀྱང་། བོད་ཕལ་ཆེར་ལ་གྲགས་ཆེ་བ། ཀུན་བརྟགས་ལ། མཚན་ཉིད་ཆད་པའི་ཀུན་བརྟགས་ནི། དོན་ལ་མ་གྲུབ་ཀྱང་རྟོག་པས་བཏགས་པ་བདག་ལྟ་དང་རྫས་གྲུབ་ལྟ་བུ། རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ནི། རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་དོན་སྤྱི་རྣམས་དང་རྟོག་མེད་དབང་ཤེས་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་ལྟ་བུ། གཞན་དབང་ལ། མ་དག་གཞན་དབང་ནི། བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་(༢༥༣བ)སེམས་བྱུང་གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་སྣང་བ། དག་པའི་
Chinese
具三界特征的唯识，其自性是实有成立的，且在错乱显现中由因缘而生。 第二部分：[宣说所遍计]。 遍计所依是实有的，但在其上却是颠倒的。 我与我所等一切皆是遍计。 遍计所执，如同刚解释的，是在作为遍计所依的实有的他依自性上，由那能遍计的意识，颠倒地增益人与(253a)法，从而遍计了我、我所、名言、理由等。究竟上任何实质都不存在，却显现为如毛发般，是错乱心识的唯一所取境。执著此者，则成为解脱的违品，且没有任何可言说的部分，犹如兔角。 第三部分：[宣说周遍圆成]。 遍计所执（之所遮），空性的无为法。 离二取空性之识，无分别，是胜义有。 圆成实，是空无遍计所执（之所遮）的无为法；是离能取所取二取空性的心识，无分别，不异于那清净的所缘境而圆成。 此外，遍计所执是仅名言上的存在，因为它非实有。 他依自性是实有，因为它具有作用。 圆成实是胜义有，因为它是非分别智的所缘。 因此，经中宣说“不存在”的各种方式，所指的便是遍计所执。 经中以幻、梦、海市蜃楼等所宣说者，便是他依自性。 经中宣说无分别与无为法，所指的便是圆成实。 尽管诸论师对此有各种分类与归纳，但在藏地广为流传的（是以下分类）： 关于遍计所执，缺乏自相的遍计所执是：虽非实有，却被分别心所安立的我执和实有执等。 名言遍计所执是：呈现在分别心前的普遍意义，以及无分别的感官识中能所二取的显现等。 关于他依自性：不净的他依自性是：由于习气的作用，三界的识与(253b)心所，无二现二。 清净的
English
The mere consciousness, characterized by the three realms, its nature is substantially established, and in the deluded appearance, it arises from causes and conditions. Part 2: [Explanation of the thoroughly imputed]. The basis of imputation is substantially existent, but upon it, there is perversion. Self and mine, etc., are all thoroughly imputed. The thoroughly imputed, as just explained, is that upon the substantially existent dependent nature, which is the basis of imputation, that apprehending mental consciousness wrongly superimposes person and (253a) phenomena, thus thoroughly imputing self, mine, names, reasons, and so forth. Ultimately, while not substantially existent in any way, it appears like falling hairs, being merely an apprehended object of the deluded mind. If one apprehends this, it becomes an opposing factor to liberation, and having no imputed aspect whatsoever, it is like a rabbit's horn. Part 3: [Explanation of the thoroughly established, which is the pervasive definer]. The uncompounded (nature) that is empty of the negated imputed existent. The consciousness empty of duality, non-conceptual, ultimately existent. The thoroughly established is the uncompounded that is empty of the thoroughly imputed, which is the object of negation of the imputed existent; it is the non-conceptual consciousness empty of the duality of apprehended object and apprehending subject, thoroughly established as not other than that pure object of apprehension. Furthermore, the thoroughly imputed is merely nominally existent, because it is not substantially established. The dependent nature is substantially existent, because it is functionally effective. The thoroughly established is ultimately existent, because it is the object of non-conceptual wisdom. Therefore, in the sutras, those teachings that present various aspects of non-existence refer to the thoroughly imputed. Those that teach about illusion, dream, mirage, and so forth, refer to the dependent nature. Those that teach about non-conceptual (wisdom) and the uncompounded refer to the thoroughly established. Although the masters have taught various classifications and summaries regarding these, what is largely well-known in Tibet is: Regarding the thoroughly imputed: the thoroughly imputed that lacks characteristics is that which, though not established in reality, is imputed by thought, such as the view of self and substantial establishment. The nominal thoroughly imputed is: conceptual universals appearing to thought, and like the dual appearance of apprehended object and apprehending subject to non-conceptual sensory consciousness. Regarding the dependent nature: the impure dependent nature is: due to the power of latent imprints, the minds and (253b) mental factors of the three realms appearing as duality from non-duality. The pure