Tibetan
ངོན་པ་ལས་གསུངས་སོ། ། ཉ༣ གཉིས་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཏ༡ ཉན་རང་གི་ཁྱད་པར་(༢༤༤བ)དང༌། ཏ༢ རང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གོ། ། ཏ༡ དང་པོ་ནི། རང་རྒྱལ་མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐར། ། བསེ་རུ་བསྐལ་བརྒྱས་ཆེ་ཆུང་ཟབ་པར་སྐྱེ། ། ཉན་རང་གཉིས་ཐེག་དམན་ཙམ་དུ་མཚུངས་ཀྱང༌། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཆེ་སྟེ། རྒྱུ་ནི། མཛོད་ལས། མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐར། ། བསེ་རུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས། ། ཞེས་པ་ལྟར་རོ། ། འབྲས་བུ་ལ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ཅན་ང་རྒྱལ་ཆེ་བས་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སློབ་དཔོན་དང་འགྲན་ཟླ་མེད་པར་རང་གཅིག་པུ་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་འདོད་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤས་ཆུང་བས་འདུ་འཛི་ལ་མི་དགའ་བར་དབེན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ། སྙིང་རྗེ་ཤས་ཆུང་བས་གཞན་དོན་ལ་མི་སྤྲོ་བ་སེམས་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པ། ཉན་ཐོས་ལས་ཤེས་རབ་ཟབ་པས་གཞན་གྱིས་བསྟན་མ་དགོས་པར་རང་གིས་ཤེས་ནས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་བདེན་བཞི་མི་རྟག་པ་སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་སྟེང་དུ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འཇུག་ལྡོག་དང༌། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཀྱི་སྟེང་དུ་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། བདག་མེད་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་རིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། ཉ༢ གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ལ་དྲུག་སྟེ། ཏ༡ སྒྲ་དོན་ངེས་ཚིག ། ཏ༢ གང་ལ་འཇུག་སྒོ། ཏ༣ བསྲུང་བྱའི་སྡོམ་པ། ཏ༤ རྟོགས་བྱའི་ལྟ་བ། ཏ༥ ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ། ཏ༦ རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། ། ཏ༡ དང་པོ་ནི། སྒྲ་དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་མིན་རང་བྱང་ཆུབ། ། རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་པའི་སྒྲ་དོན་ནི། སློབ་དཔོན་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་བྱང་ཆུབ་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ན་རང་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། ། ཡང་དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྟེན་འབྲེལ་ཤེས་པའི་ཡེ་(༢༤༥ན)ཤེས་རྟོགས་པས་རྐྱེན་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའང་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས་འབྱུང་ངོ༌། ། ཏ༢ གཉིས་པ་ལ། ཐ༡ གང་ལ་འཇུག་སྒོ་སྤྱིར་བསྟན། ཐ༢ སྒོམ་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ནི། འཇུག་སྒོ་ཕྱི་ཡི་རྒྱུ་འབྲས་དཔེར་བྱས་ནས། ། ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་ལུགས་ལྡོག་སྟེ། ། རང
Chinese
如前所述。 \t\t\tཉ༣ 第二，关于缘觉乘，有两点：ཏ༡ 声闻和缘觉的差别（244b），以及 ཏ༢ 缘觉的建立。 \t\t\tཏ༡ 第一，是： \t\t\t捷行缘觉三有解脱， \t\t\t犀牛独觉百劫深广而生。 \t\t\t声闻与缘觉二者，虽同属小乘，然在因与果方面有巨大差别。 \t\t\t其因，如《俱舍论》所说： \t\t\t捷行者三有得解脱， \t\t\t犀牛独觉百劫而修行。 \t\t\t如是。 \t\t\t就果位上的种性差别而言：缘觉种性者，由于我慢较大，在佛陀和声闻都缺席的世间，他们希望独自一人证悟菩提，无师自通，也无竞争对手。由于其烦恼本性上较少，不喜欢喧嚣，追求寂静。由于其慈悲心较少，不热衷于利他，安住于狭隘的心境。由于其智慧比声闻更深广，无需他人教导，能自己通达并证悟菩提。 \t\t\t在道上的差别：在四圣谛十六行相（如无常等）的基础上，他们通达十二缘起的流转与还灭，以及在人无我的基础上，证悟所取（执著对象）无自性。因此，是透过一与半份无我的方式，其证悟层次有所不同。 \t\t\tཉ༢ 第二，关于缘觉的建立，有六点：ཏ༡ 名词释义；ཏ༢ 进入的门径；ཏ༣ 所守护的戒律；ཏ༤ 所证悟的见地；ཏ༥ 所获得的果位；ཏ༦ 详细分类。 \t\t\tཏ༡ 第一，是： \t\t\t词义：不仗他人，自证菩提。 \t\t\t缘觉（Pratyekabuddha）这个词的含义是：不依赖其他导师，仅凭自身的智慧力，亲自证悟菩提，故称为“自证菩提”。 \t\t\t此外，通过任何所缘境的因缘，通达缘起（rthen 'brel shes pa）的智慧（ye shes），从而证悟，因此也称为“缘觉”（rkyen rtogs pa），此说法出自《无尽慧所说经》的注释。 \t\t\tཏ༢ 第二，有：ཐ༡ 概括性地阐述进入的门径；ཐ༢ 详细解释修持的方式。 \t\t\tཐ༡ 第一，是： \t\t\t入门之径，外因果喻， \t\t\t内缘起顺逆，自
English
As stated previously. \t\t\tཉ༣ Second, regarding the Pratyekabuddha Vehicle, there are two (parts): ཏ༡ the distinctions of Śrāvaka and Pratyekabuddha (244b), and ཏ༢ the explanation of the Pratyekabuddha. \t\t\tཏ༡ The first is: \t\t\tThe swift Pratyekabuddha is liberated in three existences, \t\t\tThe rhinoceros-like (Pratyekabuddha) arises profoundly in minor and major for a hundred eons. \t\t\tAlthough both Śrāvaka and Pratyekabuddha are similar in being of the Hīnayāna, there are great distinctions in terms of cause and effect. \t\t\tThe cause, as stated in the Abhidharmakośa: \t\t\tThe swift one is liberated in three existences, \t\t\tThe rhinoceros-like cultivates for a hundred eons. \t\t\tJust like that. \t\t\tRegarding the distinctions of lineage in terms of fruit: Those of the Pratyekabuddha lineage, due to their greater pride, in worlds devoid of Buddhas and Śrāvakas, desire to actualize enlightenment by themselves, without a teacher or rival. Because their afflictions are naturally less, they dislike crowds and seek solitude. Because their compassion is less, they are not inclined to benefit others, remaining in a small-minded state. Because their wisdom is more profound than that of the Śrāvakas, they actualize enlightenment by understanding it themselves without needing to be taught by others. \t\t\tRegarding the distinctions of the path: In addition to the sixteen aspects of the Four Noble Truths (such as impermanence), they understand the forward and reverse sequences of the twelve links of dependent origination, and, based on the non-self of persons, they realize the inherent non-existence of apprehended objects. Therefore, it is said that there are distinctions in their level of realization through one and a half types of selflessness. \t\t\tཉ༢ Second, regarding the explanation of the Pratyekabuddha, there are six (points): ཏ༡ The definitive meaning of the term; ཏ༢ The entrance portal; ཏ༣ The precepts to be guarded; ཏ༤ The view to be realized; ཏ༥ The fruit to be attained; ཏ༦ Detailed classification. \t\t\tཏ༡ The first is: \t\t\tMeaning of the term: Not relying on others, self-enlightened. \t\t\tThe meaning of the term Pratyekabuddha is: without relying on other teachers, one actualizes enlightenment by the power of one's own wisdom, hence it is called "self-enlightened." \t\t\tFurthermore, by means of any suitable object of observation, one realizes the wisdom of understanding dependent origination, and thus is also called "condition-realizer," which appears in the commentary to the Sūtra taught by Akṣayamati (Inexhaustible Intelligence). \t\t\tཏ༢ Second, there are: ཐ༡ A general presentation of the entrance portal; ཐ༢ A specific explanation of the method of meditation. \t\t\tཐ༡ The first is: \t\t\tThe entrance portal: taking external cause and effect as an example, \t\t\tThen (understanding) the internal dependent origination in forward and reverse order, self-
Tibetan
་རྒྱལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། དེའང་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་རྒྱུའི་རྟེན་འབྲེལ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ནམ་མཁའ་དང་དུས་སོ། ། འབྲས་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ། རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའོ། ། དེའང་རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་རྣམས་འབྱུང་བའི་ལུགས་འབྱུང་དང༌། རྒྱུ་ལྡོག་ན་འབྲས་བུ་རྣམས་ལྡོག་པའི་ལུགས་ལྡོག་དཔེར་བྱས་ནས། ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་ཀེང་རུས་ལ་བརྟགས་ཏེ། ཀེང་རུས་འདི་རྒ་ཤི་ལས་བྱུང༌། དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་འཁོར་བའི་རྩ་བ་མ་རིག་པའི་བར་དུ་རྟོགས་ཏེ་ལུགས་འབྱུང་དང༌། མ་རིག་པ་ལྡོག་པས་འདུ་བྱེད་ལྡོག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་ལྡོག་པས་ཏེ། ལུགས་ལྡོག་གི་རྟེན་འབྲེལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐ༢ གཉིས་པ་[སྒོམ་་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་་བཤད་པ་]ནི། དེ་ཡང་འཁོར་འདས་འབྱུང་ལྡོག་ཕྲུག་གཉིས་ལྡན། ། རྟེན་འབྲེལ་དེའང་། འཁོར་འདས་ཀྱི་འབྱུང་ལྡོག་ཕྲུགས་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བསྒོམ་པ་སྟེ། དང་པོ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། ཞེས་པ་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུགས་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་(༢༤༥བ)གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ལུགས་ལྡོག་ནི་རིམ་པ་ལྡོག་པ་སྟེ། རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལས་འབྱུང༌། སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་ལས། སྲིད་པ་ལེན་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ནས། འདུ་བྱེད་མ་རིག་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པའི་བར་ཡིན་ཞིང༌། དེ་དག་ཀྱང་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་ཆ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་མ་གཏོགས་དོན་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་པར་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ནི། ཡས་རིམ་གྱིས་མ་རིག་པ་འགག་ན་འདུ་བྱེད་དགག །འདུ་བྱེད་འགག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགག་ཅེས་པ་ནས། སྐྱེ་བ་འགག་ན་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་འགག་ཅེས་པ་དང༌། ལུགས་ལྡོག་ནི་སྐྱེ་བ་འགག་ན་རྒ་ཤི་འགག །སྲིད་པ་འགག་ན་སྐྱེ་བ་འགག་ཅེས་པ་ནས། མ་རིག་པ་འགག་ན་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་པའི་བར་ཏེ། རིམ་པ་ཙམ་
Chinese
证入之门是透过十二缘起之门而入。此外，在内外二者中，外缘起有因缘起：地、水、火、空、时。结果缘起有：根、茎、枝、叶、花、果。此外，以因存在则果生起的顺生之理，以及因止息则果止息的逆止之理为喻。内缘起则是透过观察骨骸（尸体），此骨骸乃由老死而来。如此次第地领悟到轮回之根源——无明，这是顺生。从无明止息，行止息，直至老死止息。从而理解了逆止的缘起。 第二部分[具体阐释禅修之法]： 此外，具备轮回与涅槃的顺生与逆止二种相。 此外，缘起即是观修轮回与涅槃二者之顺生与逆止双重面向。 首先，与依烦恼而入轮回之理相应，即是其次第： 经中说：“无明缘行，行缘识，……”直至“生缘老死、忧、悲、苦、恼、扰。”“如是，纯大苦聚集生。”（245b）如是说。逆止则是次第颠倒，即“老死等由生而来，生由有而来，有由取而来，”直至“行由无明而来。”这些也只是在次第上分为两部分，其实际意义在于对轮回的因果生起信心是相同的。 第二，与依清净而入涅槃之理相应，即是： 顺生次第，即“无明灭则行灭，行灭则识灭，”直至“生灭则老死等灭，” 逆止则是“生灭则老死灭，有灭则生灭，”直至“无明灭则行灭。” 仅仅是次第。
English
The door to entry is through the twelve links of dependent origination. Moreover, regarding the outer dependent origination of both outer and inner, there are causal dependent originations: earth, water, fire, space, and time. Regarding resultant dependent origination, there are: root, trunk, branch, leaf, flower, and fruit. Furthermore, taking as an example the forward process where if there is a cause, the results arise, and the reverse process where if the cause ceases, the results cease. As for inner dependent origination, it is by examining skeletons (corpses). This skeleton arises from old age and death. In that way, gradually understanding up to ignorance, the root of cyclic existence, this is the forward process. By the cessation of ignorance, formations cease, up to old age and death ceasing. Thus, the reverse process of dependent origination is understood. Second part [Specifically explaining the meditation method]: Furthermore, it possesses the two aspects of arising and ceasing of samsara and nirvana. Furthermore, that dependent origination is to meditate on it as possessing the two pairs of arising and ceasing of cyclic existence and nirvana. First, corresponding to the manner of entering cyclic existence by the power of all defilements, it is the sequence as it is: In the sutra it says: "Conditioned by ignorance are formations; conditioned by formations is consciousness," and so forth, up to: "Conditioned by birth are old age and death, sorrow, lamentation, suffering, mental displeasure, and perturbation." "Thus, this great mass of suffering alone arises." (245b) This is how it is taught. The reverse process is the reverse sequence: "Old age and death, etc., arise from birth; birth arises from becoming; becoming arises from grasping," and so forth, up to "formations arise from ignorance." These are merely divided into two parts by sequence, but their actual meaning is identical in generating conviction in the cause and effect of cyclic existence. Second, corresponding to the manner of entering nirvana by the power of purification, it is: The forward sequence is: "If ignorance ceases, formations cease; if formations cease, consciousness ceases," and so forth, up to "if birth ceases, old age and death, etc., cease." The reverse process is: "If birth ceases, old age and death cease; if becoming ceases, birth ceases," and so forth, up to "if ignorance ceases, formations cease." Merely the sequence.