Tibetan
་མོངས། ། གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་བཅོམ་བའི་སྤངས་པ་དང༌། ། སྤོང་ཐོབ་ནུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་འོ། ། དེའང་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ལས་ཉོན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ངོ་བོ། འབྱུང་འགྱུར་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལས་ཉོན་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་ངོ་བོ། གཉེན་པོ་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱ་ཀུན་འབྱུང་བཅོམ་པའི་སྤངས་པ་ནི་འགོག་བདེན་གྱི་ངོ་བོ། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བར་ནུས་ཤིང་འགོག་པ་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལམ་བདེན་གྱི་ངོ་བོའོ། ། དེའི་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབྲས་མ་ལུས་པ་བསྡུས་ཤིང༌། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་མ་ལུས་པ་བསྡུས་སོ། ། ན༢ གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་ནི། བསྟན་དང་མི་མཐུན་མེད་པ་མཚན་ཉིད་དོན། ། བསྡུ་བ་ལས། བསྟན་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཅན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད། སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་བྱེད་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད། དེ་བཞིན་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དག་པ་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པ་འགོག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད། ཐར་པར་བགྲོད་པའི་འཇུག་ངོགས་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པ་ལམ་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ན༣ གསུམ་པ་གྲངས་དང་གོ་རིམ་ངེས་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཕྲུགས་གྲངས་དང་གོ་རིམ་ངེས། ། ཤེས་བྱ་སྤང་བྱ་ཐོབ་བྱ་བསྟེན་པར་བྱ། ། བདེན་པ་བཞིར་བྱས་པ་ལ་(༢༢༤བ)འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་གཉིས་སུ་ངེས་ཤིང༌། དེ་རེ་རེར་རྒྱུ་འབྲས་ཕྲུགས་རེར་ཡོད་པས་གཉིས་ཕྲུགས་སུ་ངེས་ཏེ། འཁོར་བ་ལའང་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གཉིས། མྱང་འདས་ལའང་འབྲས་བུ་འགོག་པ་དང་རྒྱུ་ལམ་བདེན་གཉིས་སུ་ངེས་པས་ན་བདེན་པ་བཞིར་གྲངས་ངེས་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་བདེན་བཞིར་བསྡུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་དུའང་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གོ་རིམ་ནི། ཡུལ་ཅན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པར་ཡུལ་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། བདེན་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་རྟོགས་རིམ། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ཡང་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་ནད་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་སྤང་བར་བྱ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བའི་འགོག་པ་ནི་ནད་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་འདྲ་བར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང༌། དེའི་ཐབས་སུ་ལམ་ཟག་མེད་སྒོམ་པ་ནི་སྨན་བཟང་པོ་དང་འདྲ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ནད་ནི་ཤེས་བྱ་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྤང་བྱ་ལ། ། བདེར་གནས་ཐོབ་བྱ་སྨན་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ལྟར། ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ལམ། ། ཤེས་བྱ་སྤང་བྱ་རིག་པར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ། ན༤ བཞི་པ་ངེས་ཚིག་ནི། རང་རང་ངོ་བོར་མི་བསླུ་བདེན་པར་བརྗོད། ། ཐུན་མོང་དུ་རང་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་བདེན་ཞིང་མི་བསླུ་བར་གནས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བར་མཐོང་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློ་སྐྱེ་བས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཁྱད་པར་དུ་སོ་སོའི་ངེས་ཚིག་ནི། མཛོད་འགྲེལ་ལས། གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་(༢༢༥ན)གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །ཕུང་པོ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ། །བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ལམ་མོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། ། ད༢ གཉིས་པ་བདེན་པ་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ་བཞི་ལས། ན༡ ཤེས་བྱ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ། ན༢ སྤང་བྱ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ། ན༣ ཐོབ་བྱ་འགོག་པའི་བདེན་པ། ན༤ བསྟེན་བྱ་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། ། ན༡ དང་པོ་ལ་གཉིས། པ༡ རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ། པ༢ ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བསྡུའོ། ། དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་ས་དགུ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་གནས། ། དེར་སྐྱེས་འགྲོ་བ་སྡུག་བདེན་རང་བཞིན་ཏེ། ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ཁམས་བསམ་གཏན་བཞིས་ཕྱེ་བས་ས་བཞི། གཟུགས་མེད་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་བཞིས་ཕྱེ་བས་ས་བཞི། འདོད་ཁམས་ས་མཚུངས་གཅིག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པོར་སེམས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་གང་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང༌། གཡོ་བ་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེར་སྐྱེས་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །
Chinese
烦恼。 \t\t\t对治所断摧毁之断除， \t\t\t以及能断除、能证得的智慧自性。 \t\t\t此外，由前世业烦恼所生的近取蕴之相续，是苦谛的自性。成为未来近取蕴之因的业烦恼，是集谛的自性。对治道所断集谛被摧毁的断除，是灭谛的自性。圣者们能够断除集谛、能够证得灭谛的智慧，是道谛的自性。 \t\t\t其中前二者涵摄了轮回中一切烦恼的因果，后二者涵摄了涅槃中一切清净的因果。 \t\t\t二、第二，特征是： \t\t\t与所诠不相违的特征意义。 \t\t\t如《摄论》所说：“具有与所诠不相违之特征的意义。”集谛所生的有漏蕴果，与所诠相符，是苦谛的特征。产生苦之近取蕴的因，与所诠相符，是集谛的特征。真如远离客尘垢染，与所诠相符，是灭谛的特征。趋向解脱的入门途径，与所诠相符，是道谛的特征。 \t\t\t三、第三，数量与次第的确定是： \t\t\t因果成双，数量与次第确定。 \t\t\t应知、应断、应证、应修。 \t\t\t四圣谛之中，轮回与涅槃二者是确定的，每一者都有一对因果，因此是两对确定的：轮回中有果苦谛和因集谛二者，涅槃中有果灭谛和因道谛二者，因此四谛的数量是确定的。然而，并非所有应知法都包含在四谛之中，因为虚空、非择灭、不清净的真如，以及究竟清净的世间界等等，这四种情况并未包含在其中任何一种。 \t\t\t至于次第，则是依照有境现观的次第，来阐释所境四谛的： \t\t\t《俱舍论》中说： \t\t\t诸谛如何现观
English
afflictions. \t\t\tThe abandonment of that which is to be abandoned, destroyed by the antidote, \t\t\tand the nature of wisdom capable of abandoning and attaining. \t\t\tFurthermore, the continuum of the aggregates of appropriation produced by the karma and afflictions of previous lives, is the nature of the Truth of Suffering. The karma and afflictions that become the cause of future aggregates of appropriation, are the nature of the Truth of Origin. The abandonment of the Truth of Origin, which is to be abandoned by the antidote path, is the nature of the Truth of Cessation. The wisdom of the Noble Ones, capable of abandoning the origin and capable of attaining cessation, is the nature of the Truth of the Path. \t\t\tOf these, the first two encompass all the causes and effects of cyclic existence (samsara) that are wholly defiled, and the latter two encompass all the causes and effects of nirvana that are completely purified. \t\t\t2. Second, the characteristics are: \t\t\tThe meaning of characteristics that are not contrary to what is taught. \t\t\tAs stated in the *Abhidharmasamuccaya* (Compendium of Abhidharma): "Having the meaning of characteristics that are not contrary to what is taught." The conditioned aggregates, the results produced by the Truth of Origin, correspond to what is taught, and are the characteristics of the Truth of Suffering. The cause that produces the aggregates of appropriation for suffering, corresponds to what is taught, and is the characteristics of the Truth of Origin. The suchness (tathata) purified from adventitious defilements, corresponds to what is taught, and is the characteristics of the Truth of Cessation. The entry path leading to liberation, corresponds to what is taught, and is the characteristics of the Truth of the Path. \t\t\t3. Third, the certainty of number and order is: \t\t\tCause and effect are paired, number and order are certain. \t\t\tTo be known, to be abandoned, to be attained, to be cultivated. \t\t\tAmong the Four Noble Truths, cyclic existence (samsara) and nirvana are definite as two, and each of these has a pair of cause and effect, thus there are two definite pairs: In cyclic existence, there are the Truth of Suffering (the effect) and the Truth of Origin (the cause) as two; in nirvana, there are the Truth of Cessation (the effect) and the Truth of the Path (the cause) as two, thus the number of the Four Truths is definite. However, not all knowable phenomena are encompassed within the Four Truths, because space, non-analytic cessation, impure suchness, and the utterly purified mundane realm, etc., these four categories are not included in any of them. \t\t\tAs for the order, it is taught according to the order of subjective direct realization of the four objective truths: \t\t\tIn the *Abhidharmakosha*: \t\t\tHow the truths are directly realized
Chinese
次第。 如此。 此外，轮回苦蕴应被知为如同疾病；其因，业和烦恼之集应被断除如同疾病之因；从一切痛苦中解脱之灭应被证得如同无病之乐；为达此目的，无漏之道（修习）应被依止如同良药，以求领悟。 《宝性论》云： 病当知，病因当断除， 安乐境当得，良药当依止。 如是苦，其因，其灭，以及其道， 当知，当断，当证，当依止。 如是所说。 第四，决定义： 各自本性不虚妄，真实宣说。 在共同层面上，各自的自性真实不虚地安住于四种形态，因此，如果如实地见到它们的本性，就会生起不颠倒的智慧，故称为“圣谛”。 特别是各自的决定义，如《俱舍论释》云：“因是损害之自性故，名为苦。”“以集起之方式故，名为集。”“因诸蕴灭尽故，名为灭。”“以通达之义故，名为道。”如是。 其次，分别解说四圣谛。其中有四：一、应知之苦谛；二、应断之集谛；三、应证之灭谛；四、应依之道谛。 第一部分有二：一、安立其自性；二、依体性而作分类摄集。 第一， 三界九地是众生受生之处。 生于其中之有情，其本性即是苦谛。 《显扬圣教论》云：“何谓苦谛？彼应由众生之生与生处而知。”此说。色界由四禅分为四地；无色界由四无色定（四空处）分为四地；欲界为一等同之地。三界中，由心所分的九地为器世间众生受生之处；生于彼动性情器世间的一切有情，都应被知为苦谛的自性。
English
Stages. Thus. Furthermore, the aggregate of suffering that is cyclic existence (samsara) should be known like a disease; its cause, the origin of karma and afflictions, should be abandoned like the cause of disease; the cessation, liberation from all suffering, should be attained like the happiness of being free from disease; and as a means to that, the cultivation of the undefiled path should be relied upon like excellent medicine, in order to realize it. From the *Uttaratantra* (or *The Sublime Continuum*), it is said: The disease is to be known, the cause of disease is to be abandoned, The state of happiness is to be attained, medicine is to be relied upon. Similarly, suffering, its cause, its cessation, and likewise the path, Are to be known, to be abandoned, to be understood, and to be relied upon. Thus it is taught. Fourth, the Definitive Meaning: Each one's nature is unerringly spoken as truth. Commonly, since each one's nature genuinely and unerringly abides in four aspects, when one perceives their nature as it is, an unerroneous wisdom arises, hence they are called “Noble Truths.” Specifically, the definitive meaning of each, as stated in the *Abhidharmakosha Commentary*: “Because it is of the nature of harm, it is suffering.” “By way of its arising, it is the origin.” “Because the aggregates cease, it is cessation.” “For the purpose of traversing, it is the path.” Thus. Second, concerning the explanation of each truth, there are four: 1. The Truth of Suffering, to be known; 2. The Truth of Origin, to be abandoned; 3. The Truth of Cessation, to be attained; 4. The Truth of the Path, to be relied upon. Regarding the first, there are two parts: 1. Establishing its nature, and 2. Classification and collection based on its essence. First (Establishing its nature): The three realms and nine grounds are the places where sentient beings are born. Sentient beings born therein are of the nature of the Truth of Suffering. From the *Abhidharma-samuccaya*, it is said: “What is the Truth of Suffering? It is to be known by the birth of sentient beings and their places of birth.” This means: The Form Realm (Rūpaloka) is divided by the four dhyānas into four grounds; the Formless Realm (Arūpaloka) is divided by the four immeasurables (or four concentrations) into four grounds; the Desire Realm (Kāmaloka) is one equivalent ground. These nine grounds, distinguished by mind within the three realms, are the places where sentient beings are born in the container world. All beings born in that moving, essential world are to be known as being of the nature of the Truth of Suffering.