Tibetan
བཏགས་པ། བུམ་པ། ཀ་བ་ལྟ་བུ་དངོས་ལ་བཏགས་པའོ། ། སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ལྟ་བུ་སྔར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཕྱིས་ཞིག་ནས་མེད་པ་ནི། གཞན་འགྱུར་གྱི་དངོས་མེད། བུམ་པ་དང་ཀ་བའི་སྤྱི་ལྟ་བུ་དངོས་པོའི་དོན་སྤྱི་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་དངོས་མེད། རི་བོང་གི་རྭ་སོགས་སམ། བུམ་པ་མེད་པའི་སྤྱི་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་པའི་དངོས་མེད་དོ། ། ཏ༢ གཉིས་པ་[ལམ་]ནི། ཐུན་མོང་ཐུན་མོང་མིན། ། རྒྱལ་བའི་གནས་སུ་བགྲོད་བྱེད་ལམ་རྣམ་གསུམ། ། ཐུན་མོང་གི་ལམ་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཉན་རང་གི་ཐེག་པ། རྒྱལ་བ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སམ་དེའི་གོ་འཕང་དུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། ཏ༣ གསུམ་པ་[ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་]ནི། ཆོས་དབྱིངས་དོན་དམ་འདུས་མ་བྱས་གཅིག་པུ། ། ཤེས་བྱར་སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཞེས། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་གཞག་གོ། ། ཉན་ཐོས་པས་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་གྲངས་སམ་བཏགས་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ལ། འདིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དོན་ངེས་པའི་བདེན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་གཅིག་པུའམ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་བསྡུས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་གཞི་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་ཞེས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་དང་རྔ་བོ་ཆེ་སོགས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གོ། ། ཉ༢ གཉིས་པ་[མཚན་ཉིད་གང་ལ་འཇུག་པའི་གཞི་ཆོས་ལྔ་]ལ་གཉིས། ཏ༡ ཆོས་ལྔ་སོགས་མདོར་བསྟན། ཏ༢ གཉིས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ཏ༡ དང་པོ་ནི། གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་གཞི་ཆོས་ལྔ་དང༌། ། འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པ་ཡི། ། རྟེན་འབྲེལ་ལ་སོགས་ཐེག་ཆེན་བསྡུས་པ་སྟེ། ། འཁོར་ལོ་ཐ་མའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་སུ་ཤེས་བྱ་བསྡུ་བའི་གཞི་གཞན་ཡང་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཉིད་གང་ལ་འཇུག་པའི་གཞི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ཆོས་ལྔ་དང༌། དེ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་སོགས་རང་བཞིན་གསུམ་དང་(༢༠༦ན)དེའི་སྔ་མ་གཉིས་ལས་འཕྲོས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དང༌། སོགས་ཁོངས་ནས། བདག་མེད་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཤེས་བྱའི་དོན་བསྡུས་པ་སྟེ་རིམ་པར་འཆད་དོ་ཞེས་སོ། ། ཏ༢ གཉིས་པ་[གཉིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་]ལ་གཉིས། ཐ༡ ཆོས་ལྔ། ཐ༢ རང་བཞིན་གསུམ་བཤད་པའོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ལ་ལྔ། ད༡ རྒྱུ་མཚན། ད༢ མིང༌། ད
Chinese
遍计。如瓶、柱子等，是于实事上所遍计的。 如别别观察所灭（择灭），此前存在的实事，后来坏灭而无，这是他转变的无事。如瓶和柱子的共相，诸事物的总义，是依于事物而有的无事。如兔角等，或如无瓶的共相，是彼不成立的无事。 达二、第二[道]者： 共通、不共通， 趋至佛位之道分三种。 共通之道是天人与梵天的乘。不共通之道是声闻、独觉的乘。趋至世尊佛陀之位或其果位之道的，是大乘。共有三种道。 达三、第三[法界]者： 法界胜义，唯一无为。 所知能有二十五， 谓不退转法轮之安立。 如声闻乘者所说的三种无为，那是名言或遍计的无为。此处法界，决定义谛，是唯一或仅有的无为。如是，所知的一切法，总摄为二十五种，这些是基道之法，谓大涅槃和大击鼓等，是被称为不退转法轮的安立。 努二、第二[本性所入的五法]有二：达一、五法等略说。达二、二者广释。 达一、第一者： 此外，本性所入之五法， 以及由所入本性三者所衍生的， 缘起等，是总摄大乘。 谓在第三法轮的诸经部中，也宣说了其他总摄所知的基础。即本性所入的基础——因相（རྒྱུ་མཚན་）等五法，以及入此的本性——遍计（ཀུན་བརྟགས་）等三自性，（206那）以及由前二者所衍生的缘起，等等（ཁོངས་ནས），谓无我二等，是总摄大乘所知的义理，将次第阐述。 达二、第二[广释二者]有二：它一、五法。它二、三自性之阐释。 它一、第一者有五：德一、因相。德二、名。德
English
Imputation. Like a vase, a pillar, etc., these are imputations upon actual things. Like analytical cessation, where an entity previously existed and later ceased to exist, this is a non-existent due to alteration by another. Like the universals of a vase and a pillar, these general meanings of entities are non-existents dependent on entities. Like rabbit horns, etc., or the universal of the non-existence of a vase, these are impossible non-existents. Part Two: The second [Path] is: Common, uncommon, The path to the Victor's abode is of three types. The common path is the vehicle of gods and Brahmā. The uncommon path is the vehicle of the Śrāvakas and Pratyekabuddhas. The path that leads to the abode of the Victor, the Teacher Buddha, or to that rank, is the Mahāyāna path. Thus, there are three types of paths. Part Three: The third [Dharmadhātu] is: The Dharmadhātu, ultimate reality, is solely uncompounded. The knowable existence is said to be twenty-five, Which is the establishment of the wheel of irreversible turning. Like the three uncompounded entities explained by the Śrāvakas, these are nominal or imputed uncompounded entities. Here, the Dharmadhātu, the definite ultimate truth, is the sole or unique uncompounded entity. In this way, all knowable phenomena are summarized into twenty-five types, which are the phenomena of the ground and the path, referred to as the establishment of the wheel of irreversible Dharma, such as the Great Nirvāṇa and the Great Drum, etc. Nu Two: The second [Five Dharmas which are the basis for characteristics] has two parts: Part One, an abridged explanation of the Five Dharmas, etc. Part Two, an extensive explanation of the two. Part One is: Furthermore, the five dharmas which are the basis for characteristics, And dependent origination, etc., which are derived from the three characteristics of engagement, Summarize the Mahāyāna. That is, in the Sūtras of the Third Turning of the Wheel, other bases for summarizing the knowable were also taught. These are the five dharmas which are the basis for the engagement of characteristics, such as cause and condition (རྒྱུ་མཚན་), and the three natures which are the characteristics of engaging in them, such as the imputed nature (ཀུན་བརྟགས་) (206na), and dependent origination derived from the former two, and so forth (ཁོངས་ནས), such as the two kinds of selflessness, these summarize the meaning of the knowable in Mahāyāna, which will be explained in sequence. Part Two: The second [extensive explanation of the two] has two parts: Part One, the five dharmas. Part Two, the explanation of the three natures. Part One has five: First, cause and condition. Second, name. Third,
Tibetan
༣ རྣམ་པར་རྟོག་པ། ད༤ དེ་བཞིན་ཉིད། ད༥ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ད༡ དང་པོ་ནི། གནས་སམ་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལ། ། བག་ཆགས་ལྷན་སྐྱེས་བློར་སྣང་རང་བཞིན་དང༌། ། བཏགས་བདག་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་དབྱེ་སྒོ་མང༌། ། སྒྲ་དང་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་རྣམ་རྟོག་གིས་བརྗོད་པའི་གནས་སམ་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དཔེར་ན། བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་གཟུང་བྱ་བློ་ལ་ཤར་བའི་སྤྱི་དེའོ། ། དེ་ལ་ནང་གསེས་སུ། བག་ཆགས་སྣང་བརྙན་སྣ་ཚོགས་པའི་མཚན་མ་འཁོར་བར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བློར་སྣང་བ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན། གྲུབ་མཐའ་ལོག་པས་བཏགས་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྒྱུ་མཚན། ཡང་ན། རྟོགས་མ་རྟོགས། གསལ་མི་གསལ། མཚན་བཅས་མཚན་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་གཉིས་སོགས་དབྱེ་སྒོ་མང་ཞིང༌། གཞན་རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ལྔའི་དབྱེ་བའང་འཇུག་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བུམ་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་དེར་འཛིན་པའོ། ། མིང་གི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་གཟུང་བྱའི་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་ལྟ་བུའོ། ། རྣམ་རྟོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ལྟ་བུའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྟོག་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བཏགས་པའི་བཏགས་བྱ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ལམ་དུ་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྤྱི་དེ་ཡིན་ནོ། ། ད༢ གཉིས་པ་[མིང་]ནི། དེར་བཏགས་བླ་དྭགས་ཚིག་སྤྱི་མིང་ཡིན་ལ། ། དངོས་འབྲེལ་འདུས་པ་ཐ་(༢༠༦བ)དད་གྲགས་མ་གྲགས། ། མིང་གི་ངོ་བོ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བཏགས་པའི་བླ་དྭགས་ཚིག་སྤྱི་སྣང་བ་ནི་མིང་དུ་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན། བུམ་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་གཟུང་བྱ་དེ་ལས་བུམ་པ་ཞེས་པའི་མིང་འདོགས་ཤིང་། དེ་ཡང་རྣ་བར་ཚོར་བ་དེ་མ་ཡིན་པར་དེའི་སྒྲ་སྤྱི་ལ་སྣང་བ་དེའོ། ། འདི་ལ་དབྱེ་བ་བསྡུ་བ་ནས་བཞི་བཅུ་ཙམ་གསུངས་ཀྱང་། འདིར་དྲུག་ཏུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་མིང་ནི། བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་སྤྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུ། འབྲེལ་བའི་མིང་ནི། བུམ་པ་འདི་ནི་ཆེའོ། །བུམ་པ་འདི་ནི་ཆུང་ངོ་སྙམ་པའི་སྒྲ་སྤྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུ། འདུས་པའི་མིང་ནི། གསེར་བུམ་དང༌། དངུལ་བུམ་དང༌། ཟངས་བུམ་འདི་རྣམས་ནི་བུམ་པའོ་ཞེས་མང་པོ་གཅིག
Chinese
3. 遍计。4. 真如。5. 圆满正智。 1. 第一（因缘）： 处境或境域之共相是因缘， 习气俱生于心所显现之自性， 假立我相影像等分门诸多。 由音声和意识的动摇、分别念所表达的处境或境域之共相是因缘。例如，执着“这是瓶子”的分别念，其执取方式中，显现在心识上的所取共相就是它。 对此，进一步细分： 由各种习气所显现的表相，在轮回中俱生显现于心识者，是自性因缘。 例如，由邪见宗派所假立的执我，是影像因缘。 或者，有证悟、未证悟，明晰、不明晰，有相、无相的因缘，两两等等分门众多。 此外，因缘本身也有五法之分： 因缘之因缘：即是以“这是瓶子”的执取方式，执取该境域之共相。 名称之因缘：例如，执取方式所执持的境域之共相。 分别念之因缘：例如，心和心所。 真如之因缘：即是分别念所假立为真如的任何假立之境。 圆满正智之因缘：即是以执持道相的方式所显现的共相。 2. 第二[名称]： 彼所假立之名言总相为名称， 真实、关联、聚合、各异、闻名、不闻名。（206b） 名称之本体：在该因缘上所假立的、作为总相显现的词语，称为名称。例如，从执着“这是瓶子”的分别念所执持的对境中，安立“瓶子”这一名称。这并非耳中所闻，而是其声总相所显现者。 对此，从总集中虽说有约四十种分类，但在此处可归纳为六种： 实物名称：例如，显现为“瓶子”的声总相。 关联名称：例如，显现为“这瓶子很大”、“这瓶子很小”等声总相。 聚合名称：例如，“金瓶”、“银瓶”和“铜瓶”，这些众多物件统称为“瓶子”。
English
3. Conceptualization. 4. Suchness. 5. Perfect Primordial Wisdom. 1. The first (Reason/Sign – Basis for Conceptualization): The universal of a locus or object is the reason/sign, Natures appearing in the mind, innate due to imprints, Imputed self-images and so on, there are many categories of distinctions. The universal (general category) of a locus or object, expressed by the movement of sound and mind through conceptualization, is the reason/sign. For example, that universal appearing in the mind as the apprehended object by the conceptual grasping of “this is a pot.” Within that, as a sub-division: The various marks of imprinted appearances that spontaneously arise in the mind within cyclic existence are the reason/sign of inherent nature. For example, the grasping at a self imputed by erroneous philosophical tenets, this is the reason/sign of an image. Alternatively, reason/signs of realized and unrealized, clear and unclear, marked and unmarked, pairs of two, etc., there are many categories of distinctions. Furthermore, the five-fold division of dharmas also applies to the reason/sign itself: The reason/sign of reason/sign is: The grasping of that universal (general category) of the object by the mode of grasping “this is a pot.” The reason/sign of name is: Like the universal (general category) of the object apprehended by the mode of grasping. The reason/sign of conceptualization is: Like mind and mental factors. The reason/sign of suchness is: Whatever is the imputed object that conceptualization imputes as suchness. The reason/sign of perfect knowledge is: That universal (general category) of the mode of grasping that apprehends the path. 2. The second [Name]: The imputed superimposition, the general term, is a name. Real, related, composite, distinct, famous, not famous. (206b) The essence of a name is: The general term appearing as an imputed superimposition upon that reason/sign is called a name. For example, from that apprehended object by the conceptual mode of grasping “this is a pot,” the name “pot” is assigned. And that is not what is heard by the ear, but rather that which appears as the general sound. Although about forty divisions are taught from the summaries, here they are condensed into six: Name of a thing: For example, the general appearance of the sound “pot.” Name of relation: For example, the general appearance of the sound “this pot is large” or “this pot is small.” Name of composite: For example, “gold pot,” “silver pot,” and “copper pot”—these many are (called) “pot.”