Tibetan
ད་པ་དེ་དག་གི་དགོས་པ་ནི། རྨོངས་པ་གསུམ་གྱིས་རིལ་པོར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང༌། གདུལ་བྱའི་དབང་པོ་གསུམ་དང༌། མོས་པ་གསུམ་ལ་དགོངས་པ་བྱེ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདོད་དེ། དེ་ལ་རྨོངས་པ་གསུམ་ནི། སེམས་བྱུང་དང༌། (༡༨༣བ)གཟུགས་དང༌། གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀས་རིལ་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་པས་རྨོངས་པའོ། ། དབང་པོ་གསུམ་ནི། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང༌། འབྲིང་དང༌། རྟུལ་པོའོ། ། མོས་པའམ་འདོད་པ་གསུམ་ནི། ཚིག་བསྡུས་པ་དང༌། འབྲིང་དང༌། རྒྱས་པ་འདོད་པའོ། ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ནི། ཁ་ཅིག་བདག་ཡོད་པ་ལས་ཐམས་ཅད་བྱུང་བར་ལྟ་བ་དང༌། ཁ་ཅིག་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་ཆད་པར་ལྟ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གནས་ལ་རྨོངས་པ་བསལ་བའི་སླད་དུ་སྟེ། མདོར་ན། ཤེས་བྱའི་གནས་ལུགས་ལ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་དེ་དག་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ། ། ཆ༣ གསུམ་པ་རྣམ་བཞག་དངོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཇ༡ ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་བཞག ། ཇ༢ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འཁོར་ལོ་ཐ་མའི་ལུགས་སྲིད་པ་ཉེར་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གཞག ། ཇ༣ ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་ཕྱོགས་བསྡུས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་བཞག་བཤད་པའོ། ། ཇ༡ དང་པོ་ལ་གཉིས། ཉ༡ སོ་སོའི་དབྱེ་བ་མངོན་པ་གོང་མའི་ལུགས་གཙོ་བོར་བཤད་པ། ཉ༢ དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་མངོན་པ་འོག་མ་ལྟར་བཤད་པའོ། ། ཉ༡ དང་པོ་ལ་གསུམ། ཏ༡ ཕུང་པོ། ཏ༢ ཁམས། ཏ༣ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དེའང་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མང་ཞིང་བརྗོད་བྱ་རྒྱ་ཆེ་བས་དེའི་ལུགས་ལྟར་བཤད་པ་ལ། ཏ༡ དང་པོ་ཕུང་པོའི་རྣམ་གཞག་ལའང་གསུམ། ཐ༡ ངོ་བོ་དང༌། ཐ༢ དབྱེ་བ། ཐ༣ ལྡན་ཚུལ་བཤད་པའོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ནི། ཕུང་པོ་འདུས་པ་སྟེ། ། ཞེས་ཕུང་པོའི་སྒྲ་དོན་ནི། ལེགས་སྦྱར་ལ་སྐནྡྷ་སྟེ། ཕུང་པོའི་སྒྲ་ནི། རཱ་ཤི་སྟེ་ཚོགས་པའམ་སྤུངས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པས། རིགས་མཐུན་གྱི་ཆོས་དུ་མ་སྤུངས་པ་ལས་སམ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐ༢ གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས། ད༡ མདོར་བསྟན། ད༢ རྒྱས་བཤད་དོ། ། ད༡ དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཚོར་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ལྔ། ། ཞེས་སོ། །(༡༨༤ན) ད༢ གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་ལྔ། ན༡ གཟུགས། ན༢ ཚོར་བ། ན༣ འདུ་ཤེས། ན༤ འདུ་བྱེད། ན༥ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། ། ན༡ དང་པོ་གཟུགས་ལ་གཉིས། པ༡ ངོ་བོ། པ༢ དབྱེ་བའོ། ། པ༡ དང་པོ་ནི། གཟུགས་སུ་རུང་བ། ཞེས་པ་སྟེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག །གཟུགས་སུ་ཡོད་ཅིང་གཟུགས་སུ་རུང་བས། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་གཟུགས་སུ་རུང་ཞེ་ན། ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང༌། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ། ཀུན་བཏུས་ལས། རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་སྤྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་ཕྲད་པས་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ལག་པས་མེ་ཏོག་ལ་རེག་པས་དེའི་ཆོས་ཉམས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཡིད་ཡུལ་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆར་བའོ། ། པ༢ གཉིས་པ་དེའི་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཕ༡ རྒྱུའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། ཕ༢ འབྲས་བུའི་གཟུགས་དེ་རྒྱུར་གྱུར་པ། ཕ༣ ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་སོ། ། ཕ༡ དང་པོ་ནི། རྒྱུ་གཟུགས་འབྱུང་བ་བཞི། ། སྲ་གཤེར་དྲོད་གཡོ། ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུའི་གཟུགས་ནི། འབྱུང་བ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ། ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་ས་སོགས་གྲགས་མོད་ཀྱང༌། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་རྣམས་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྲ་ཞིང་འཐས་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནི་ས། བརླན་ཞིང་གཤེར་ལ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆུ། ཚ་ཞིང་སྲེག་ལ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མེ། ཡང་ཞིང་གཡོ་ལ་བསྐྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི་རླུང་ངོ༌། ། ཕ༢ གཉིས་པ་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ནི་གཉིས། བ༡ དབང་པོ་ལྔ་དང་། བ༢ དོན་ལྔའོ། ། བ༡ དང་པོ་ནི། རྒྱུར་བྱས་འབྲས་བུའི་གཟུགས། ། རྣམ་ཤེས་རྟེན་གྱུར་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ། ། འབྲས་བུའི་གཟུགས་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞིག །དེའི་ཁྱད་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནམ་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ནང་གི་གཟུགས་(༡༨༤བ)དང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནམ་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ནང་གི་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། མིག་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་གའང་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་གི་རང་གི་ས་བོན་གྱི་ཆ་ལས་སྐྱེས་པའོ།། དང་བའི་དོན་ནི། མེ་ལོང་དང་བ་དང༌། གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་ལྟར། དབང་པོ་དང་བ་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འཆར་བའོ། ། བ༢ གཉིས་པ་[དོན་ལྔ་]ནི།
Chinese
那么，这些（教法的）必要性是：作为三类愚痴执著于总体的众生的对治，以及（佛陀）考虑到了所调伏的众生的三类根器和三类意乐，这是说一切有部所主张的。 其中，三类愚痴是：由于执著心所、色法以及心所和色法两者皆为总体的自性而生起的愚痴。 三类根器是：利根、中根、钝根。 三类意乐或欲求是：喜欢简略的言辞、中等的言辞、广大的言辞。 缘起的法，是为了遣除某些人认为一切都由“我”存在而生起，以及某些人认为无因生起（执著断边）而对缘起之义愚痴的缘故。总而言之，这些（教法）是为了对治对所知实相愚痴而次第宣说的。 第三，广说实有施设，分为三部分：第一，共通乘的宗义，即蕴、界、处的施设。第二，不共的、末法期的宗义，即二十五有等施设。第三，大乘与小乘结合的缘起施设的宣说。 第一个（即共通乘的宗义）又分两部分：第一，主要宣说各自的差别，依据上乘阿毗达磨的宗义。第二，总结它们的意义，依据下乘阿毗达磨的宗义宣说。 第一个（即上乘阿毗达磨的宗义）又分三部分：一、蕴；二、界；三、处的施设。 并且，在大乘不共的《阿毗达磨集论》中，名相种类繁多，所诠广博，因此依照其宗义宣说： 第一个，蕴的施设，又分三部分：一、其自性；二、其分类；三、其具足方式的宣说。 第一，是： “蕴是聚合。” “蕴”字的意义是，在梵语中是 Skandha，而“蕴”字（Skandha）的意思是 Rāśi，即“聚集”或“堆积”之义。因此，从众多同类法堆积而成，或者所有这些（法）的差别聚集在一起，故称为“蕴”。 第二，分类，又分两部分：一、略说；二、广说。 第一，是： “色、受、想、行、识五。” 第二，广说，有五部分：一、色；二、受；三、想；四、行；五、识。
English
So, the necessity of these (teachings) is: as an antidote for those sentient beings who, due to three types of ignorance, grasp at wholes, and (the Buddha) considered the three faculties and three inclinations of those to be disciplined. This is asserted by the Vaibhāṣikas. Among these, the three types of ignorance are: the ignorance arising from grasping at mental factors, form, and both mental factors and form as the nature of wholes. The three faculties are: sharp, medium, and dull faculties. The three inclinations or desires are: desiring concise words, medium words, and extensive words. The Dharma of dependent origination is for the purpose of dispelling the ignorance regarding dependent origination in some who hold the view that everything arises from the existence of a self, and in others who assert that things arise without cause (a nihilistic view). In short, these (teachings) were successively taught as an antidote to ignorance concerning the reality of knowable objects. Third, the extensive explanation of actual classifications has three parts: 1. The common vehicle's system of classifying aggregates, elements, and sense bases. 2. The uncommon system of the final turning of the wheel, classifying the twenty-five existences and so forth. 3. The explanation of the classification of dependent origination, combining the Great and Small Vehicles. The first (i.e., the common vehicle's system) has two parts: 1. Primarily explaining their individual distinctions according to the system of the higher Abhidharma. 2. Summarizing their meanings according to the system of the lower Abhidharma. The first (i.e., the system of the higher Abhidharma) has three parts: 1. Aggregates. 2. Elements. 3. Sense bases. Moreover, in the uncommon Mahayana Abhidharma-samuccaya, there are many synonyms and extensive topics, so it is explained according to its system as follows: The first, the classification of aggregates, also has three parts: 1. Their nature. 2. Their divisions. 3. The explanation of how they are possessed. First, it is: “Aggregates are accumulations.” The meaning of the word “aggregate” (phung po) is Skandha in Sanskrit. The word “aggregate” (Skandha) refers to Rāśi, meaning “gathering” or “piling up.” Therefore, it is called “aggregate” because many homogeneous phenomena accumulate, or because all the distinctions of these (phenomena) gather together. Second, divisions, has two parts: 1. Brief presentation. 2. Extensive explanation. First, it is: “Form, feeling, perception, volitional formations, and consciousness, these five.” Second, the extensive explanation has five parts: 1. Form. 2. Feeling. 3. Perception. 4. Volitional formations. 5. Consciousness.
Chinese
蕴。 一、首先，色（蕴）有两方面：1、本质；2、分类。 1、首先是： “可变坏的色”。 经典中说：“诸比丘，由于色是存在的，且是可变坏的，因此称之为近取色蕴。” 那么，什么是可变坏的呢？就像所说的，手触碰（聚集）并感受时，是可变坏的。 《集论》中说：“因触而有色，因境用而有色。” 意指，有形之物接触后会变得与之前不同，例如手触碰花朵使其性质受损，以及意境中显现出色的形象。 2、其次，其分类有三种：1、作为因的色——四大种；2、作为果的色——由彼四大种所生；3、法处所摄色。 1、首先是： “作为因的四大种：坚、湿、暖、动。” 意即，作为因的色是地、水、火、风四大种。 那么，它们是怎样的呢？在世俗的说法中，颜色和形状通常被称为地等（四大），但依据教义智者们的本意，其作用是：坚硬、坚固、有执持作用的，是地；潮湿、润滑、有聚合作用的，是水；温暖、燃烧、有成熟作用的，是火；轻盈、动摇、有推动作用的，是风。 2、其次，作为果的色有两种：1、五根；2、五境。 1、首先是： “由（四大）为因而生的果色，是识之所依止的眼等五根。” 所谓果色，是由四大种作为因而生起，并且其特殊之处在于，它是作为眼识之所依止或增上缘的内在澄净之色（184b）。 同样地，耳、鼻、舌、身识之所依止或增上缘的内在澄净之色，即眼等五根，都是从阿赖耶识（根本识）中自身的种子部分生起的。 “澄净”的含义是，如同镜子澄净，并且依靠色而显现影像一样，澄净的根（五根）依靠色、声等（五境），而显现出与之相应的认知。 2、其次是[五境]：
English
Aggregate. First, form (rupa) has two aspects: 1. Its essence; 2. Its classifications. 1. First, its essence: "That which is amenable to change." As it is said in the Sutra: "Monks, because form exists and is amenable to change, it is therefore called the aggregate of form subject to clinging." What then is amenable to change? As it is stated: "It is that which can be touched and felt by the aggregation of the hand." In the *Compendium of Abhidharma* (Abhidharmasamuccaya) it is said: "That which exists as form through touch, and that which exists as form through the experience of objects." This means that when a material object is encountered, it changes from its previous state, like a flower whose quality is diminished by the touch of a hand, and also the appearance of the image of form in the mental sphere. 2. Second, its classifications are three: 1. Causal form — the four great elements; 2. Resultant form — that which originates from those causes; 3. Form pertaining to the Dharma-ayatana (sphere of phenomena). 1. First: "Causal form — the four elements: solidity, fluidity, heat, mobility." This means that causal form refers to the four elements: earth, water, fire, and wind. How then are these to be understood? In conventional worldly discourse, colors and shapes are commonly referred to as earth, etc., but according to the intention of the wise ones in the treatises, their functions are: that which is solid, firm, and has the function of holding is earth; that which is moist, fluid, and has the function of gathering is water; that which is hot, burning, and has the function of maturing is fire; that which is light, moving, and has the function of propelling is wind. 2. Second, resultant form is of two types: 1. The five sense faculties; 2. The five sense objects. 1. First: "Resultant form, which arises from the causes (the great elements), is the five sense faculties such as the eye, which are the basis for consciousness." Resultant form is that which arises from the four great elements as causes, and its particular characteristic is that it is the inner lucid form (184b) that serves as the basis or dominant condition for eye consciousness. Similarly, the inner lucid form that serves as the basis or dominant condition for ear, nose, tongue, and body consciousness—that is, all five sense faculties such as the eye—arise from the aspect of their own seeds on the *alaya-vijnana* (storehouse consciousness). The meaning of "lucid" is that, just as a mirror is clear and reflections appear based on form, so too, the lucid sense faculties (the five roots), relying on forms, sounds, etc. (the five objects), give rise to corresponding cognitions that appear as those objects. 2. Second, [the five objects] are: