Tibetan
གསོ་རུང་བ་ཙམ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་སྤང་བླང་མུ་བཞིའི་སྒོ་ནས་བརྟག ། རྟོགས་ནས་ཇི་ལྟར་གསོ་བར་བྱེད་པ་ལ། གསོ་ཚུལ། གསོ་ཐབས་གཉིས། དང་པོ་ལ་གསུམ། ཉེས་གསུམ་གསོག་དུས་ཞི་བྱེད་དང་ལྡང་དུས་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱིས་བཅོས་ཤིང་ཞི་བའི་སྐབས་སུ་མི་འཁྲུགས་པར་བྱ་བ་སྤྱིའི་གསོ་ཚུལ། མ་ཞུར་བཅས་པ་དང་རྐྱང་པ་དང་གཞན་དབང་ཅན་གསུམ་གང་མཚམས་སུ་བཅོས་པ་བྱེ་བྲག་གི་གསོ་ཚུལ། མ་རྟོགས་དོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སད་མདའ་བཏང་བ། ངོས་ཟིན་ངེས་པ་རྙེད་ནས་སྨན་དཔྱད་དངོས་སུ་སྦྱོར་བ། གཉེན་པོའི་ཐོག་ཏུ་མི་འབབས་པ་ལ་ནད་ལམ་དུ་གཟུད་པ། སྔར་བཅོས་དམན་ལྷག་ལོག་པ་ལ་གཉེན་པོ་བསྒྱུར་བ། ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆེན་གྱི་ནད་ལ་གཉེན་པོ་རྩ་ལ་སྤུགས་པ། ནད་སྟོབས་ཆུང་ངུའི་རིགས་ལ་གཉེན་པོ་ཆ་ཡིས་བསྐྱེད་པ། ཉེས་གསུམ་རྐྱང་པའི་ནད་ལ་གཉེན་པོ་གཞན་གནོད་མེད་པ། ལྡན་པ་དང་འདུས་པའི་ནད་ལ་འདུ་བ་ཆ་སྙོམས་སུ་བཅོས་པ། ཐམས་ཅད་ལའང་བཅོས་བྱ་འཆོས་བྱེད་འཚམས་ཤིང་མ་ནོར་བ་སྟེ་ཁྱད་པར་གྱི་གསོ་ཚུལ་དགུ་ཡིས་ནད་རྣམས་གསོ་བར་བྱ་ཞིང༌། ཐུན་མོང་གསོ་ཡུལ་ཅུང་ཟད་སོགས་བརྟག་པར་བྱ་བ་དང༌། ཚོ་ཆེས་སོགས་ཉམས་དམད་པའི་ཐབས་གཉིས། ཁྱད་པར་ཚ་བ་བསིལ། (༡༥༧བ)གྲང་བ་དྲོད། རླུང་སྣུམ་དྲོ་སོགས་ཉེས་གསུམ་སོ་སོར་གསོ་བའི་ཐབས་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། ། པ༤ བཞི་པ་[གསོ་མཁན་]ནི། སྨན་པ་རྒྱུ་དྲུག་མཆོག་གྱུར་ལས་ལ་མཁས། ། རང་གཞན་འཕྲལ་ཡུན་བདེ་ལེགས་འབྲས་བུར་སྤྱོད། ། གསོ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྨན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེ་བ་བློ་བརྟན་པ་བློ་གཟེག་པ་སྟེ་བློ་དང་ལྡན་པ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེར་ལྡན་པ་བསམ་པ་དཀར་བ། བློ་བཞག་དྲུག་གཟུང་བྱ་གཉིས་ཤེས་པ་གསུམ་སྟེ་དམ་ཚིག་དང་ལྡན་པ། ལག་པ་བཟོ་ངག་ཚིག་སྙན་རིག་པ་བཀྲ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་བཟོ་བ། བདག་དོན་བསླབ་སྦྱོང་དང་གཞན་དོན་གསོ་དཔྱད་ལ་ལེ་ལོ་མེད་པས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ། དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལྡན་ཅིང་ཐུན་མོང་གི་ཀུན་སྤྱོད་ལེགས་པ་སོགས་མི་ཆོས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་སོ། ། དེའང་རིགས་བརྒྱུད་མེད་ཅིང་མཐོང་གོམས་ཆུང་བ་སོགས་ཐ་མའི་སྐྱོན་བཅུ་གཉིས་སྤངས་ཤིང་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པ། ཐུན་མོང་སྒོ་གསུམ་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་ལས་དང་ཁྱད་པར་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་ཚད་དང་ལྡན་པར་འབྲེལ་བས་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་འཕྲལ་དང་ཡུན་དུ་བདེ་
Chinese
应治疗之与应舍弃之，即从取舍四边之门而观察。 了解后如何进行治疗，有治疗方式和治疗方法两种。 第一种有三：三害积聚时以息法调和，发作时以净法治疗，在调和之际不使其紊乱，这是通行的治疗方式。对症治疗未消化者、单一病症者和他控病症三者，这是特殊的治疗方式。对未明了、有疑问者施以试探，确诊后实际应用医疗诊断。对于不响应对治者，引导其进入病程（以明确病因）。对于先前治疗不足、过量或错误者，更改对治法。对于力量极大的病症，将对治法导向病根。对于力量微小的病症，按比例增加对治法。对于单一三害病症，采用不对其他造成损害的对治法。对于伴随和混合病症，治疗其聚结以使其平衡。所有情况下，被治者与施治者都应适宜无误，即以此九种特殊治疗方式来治疗各种病症。并应略微观察共同治疗部位等。以及减轻过剩等病症的两种方法。特别是针对热症以凉法，(157b)寒症以温法，风症以油润温和法等，应具备各自治疗三害的方法。 第四章【治疗者】是： 医师具六殊胜因，精通事业。 自他即时长远皆享安乐果。 进行治疗工作的医师所具的特质，亦即具备六种原因：拥有大智慧、坚定之智、明辨之智，从而具足智慧。具足慈悲心，心意纯洁。理解六种心境、两种所执、三种知识，从而具足誓言。手艺精巧，言语悦耳，见识明晰，从而仪态端庄。为自利之学习与修习，以及为他利之医疗诊治，勤奋不懈怠。具备圣者特质，并且行为举止良好等，精通人道（伦理）者。 此外，应摒弃无血缘传承、经验匮乏等十二种劣弊，并具足各种殊胜功德。精通共通的身、语、意三门医疗诊治之事业，以及特别精通见、修、行之事业。如此所说的这些方式，如所阐述般，通过具足标准和关联，自他两者将立即和长远地获得安乐。
English
What is treatable and what should be abandoned, meaning to examine through the four limits of abandonment and acceptance. After understanding, how to treat. There are two aspects: the ways of treatment and the means of treatment. The first has three: the general way of treatment is to pacify when the three humors accumulate, to purge when they flare up, and to prevent disturbance when they are pacified. The specific way of treatment is to treat conditions involving undigested substances, single conditions, and dependent conditions as appropriate. For those with misunderstanding and doubt, apply probing measures. After gaining definite recognition/diagnosis, actually apply medical treatment. For that which does not respond to the antidote, guide it into the path of illness (to clarify its nature). For previously treated conditions that are deficient, excessive, or mistaken, change the antidote. For very strong diseases, apply the antidote to the root (of the disease). For minor types of diseases, increase the antidote proportionately. For diseases of a single humor, apply an antidote that does not harm others. For concomitant and compound diseases, treat their accumulation to bring balance. In all cases, the treated and the treating should be appropriate and without error. Thus, diseases should be healed by these nine special methods of treatment. And one should examine common treatment sites, etc., and the two methods for reducing excess, etc. Specifically, for heat, cool; (157b) for cold, warm; for wind, use oily and warm (treatments), etc. One should possess these methods for treating the three humors individually. Chapter 4: [The Physician] A physician, possessing the six excellent causes, skilled in action, Benefits oneself and others, immediately and in the long term, enjoying happy and auspicious results. The definition of a physician who performs the work of healing is possessing six causes: possessing great intelligence, a firm mind, and a discerning mind, thus endowed with wisdom. Possessing loving-kindness and compassion, having a pure intention. Understanding the six mental applications, the two graspable objects, and the three knowledges, thus possessing commitments/vows. Having skillful hands, pleasant speech, and clear understanding, thus possessing a good demeanor. Diligent in work, without laziness in self-benefit (study and practice) and in other's benefit (medical treatment). Possessing the qualities of a noble person, having good common conduct, etc., skilled in human dharma (ethics). Furthermore, abandoning the twelve inferior faults such as lacking lineage and having little experience, and possessing excellent qualities. Skilled in the common work of the three gates (body, speech, mind) of medical treatment, and especially skilled in the work of view, meditation, and conduct. Such qualities, as explained, by possessing measure and connection, oneself and others will both be happy immediately and in the long term...
Tibetan
ལེགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉ༢ གཉིས་པ་རིག་གནས་ཆུང་བ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། ཏ༡ མཚམས་སྦྱར་བ་དང༌། ཏ༢ དངོས་སོ། ། ཏ༡ དང་པོ་ནི། རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔ་རུ་གྲགས་པ་ལས། ། རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔར་གྲགས་པ་འདི་ལ་བཞེད་ཚུལ་འགའ་ཞིག་སྣང་ཡང༌། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་སྙན་པར་དངགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། མིང་གཅིག་དོན་དུ་མར་འཇུག་པ་དང༌། དོན་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། ལྕི་བ་དང་ཡང་བའི་ཡི་གེ་བསྒྱུར་བ་དང་སྤེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡེབ་པའི་བསྟན་(༡༥༨ན)བཅོས་དང༌། མདོ་འཛིན་པ་དང༌། བཞད་གད་དང༌། སྐད་དུ་མ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བས་འགྲོ་བ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང༌། གྲངས་ཀྱི་རིག་པས་གཞལ་ཏེ་ངོ་མཚར་བར་སྟོན་པ་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱང་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཕྱིས་ནས་ཆབ་གཅིག་བཞེད་པར་སྣང་བ་ལས། ཞེས་མཚམས་སྦྱར་བའོ། ། ཏ༢ གཉིས་པ་[དངོས་བཤད་པ་]ལ་ལྔ། ཐ༡ སྐར་རྩིས། ཐ༢ སྙན་དངགས། ཐ༣ སྡེབ་སྦྱོར། ཐ༤ མངོན་བརྗོད། ཐ༥ ཟློས་གར་རོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ལ་བཞི། ད༡ སྤྱིའི་དོན། ད༢ ནང་གི་ངེས་པ། ད༣ ཕྱི་རོལ་གྱི་བརྩི་བའི་གཞི། ད༤ ཇི་ལྟར་བརྩི་བའི་ཚུལ་བཤད་པའོ། ། ད༡ དང་པོ་ནི། ཀུན་རྫོབ་བླང་དོར་སྟོན་པའི་སྐར་རྩིས་ནི། ། དེ་ཉིད་སྟོང་པ་རགས་སྣང་བརྩི་བའི་གཞི། ། རྟེན་འབྲེལ་གྲངས་ཀྱི་རིག་པ་བརྩི་བའི་ཚུལ། ། དེའང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གྲངས་དང་གནས་ཚུལ་ལ་མི་རྨོངས་པས་བླང་དོར་མ་འཆུག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དགོས་པའོ། ། དགོས་པ་དེ་ལྡན་གྱི་སྐར་རྩིས་ཞེས་གྲགས་པ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་ལུགས་གཉིས་ལས་འདིར་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ནི་ཆེས་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ན་ཐོག་མར་ནང་གི་ངེས་པ་ཤེས་པ་གལ་ཆེ་བས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོང་པ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་གནས་ལུགས་དེ། འཁྲུལ་ཚུལ་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ནམ་ཕྱི་ནང་སོགས་གཉིས་ཆོས་དང༌། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའམ་ཉི་ཟླ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་མཚོན་གསུམ་ཆོས་སོགས་རགས་སྣང་མཐའ་ཡས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྣང་ཆ་ཙམ་ནི་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བྱ
Chinese
将受用善果。 2. 第二，阐释小五明，分两部分：1. 概论，2. 正文。 1. 第一，概论： 从所称的五种小五明中， 对于这五种所称的小五明，虽然存在一些不同的观点， 但如《现起续》中所说：菩萨为了摄受有情，应当学习为他人作的诗歌论著，以及一词多义的论著，和一义多名的论著，以及通过改变和扩展轻重音节来编排偈颂的韵律论著（158页），还有包含纲要、笑话、以及将多种语言翻译成其他语言而令众生欢喜的戏剧论著，以及通过数理之学衡量并展示奇妙的历算论著，这些都应当学习。因为那位菩萨渴望证得无上正等正觉。正如所说，此后似乎普遍接受此观点，故为概论。 2. 第二，[正文阐述]有五：1. 历算，2. 诗学，3. 韵律学，4. 辞藻学（同义词学），5. 戏剧学。 1. 第一（历算）有四：1. 总体意义，2. 内在决定，3. 外在推算的基础，4. 如何推算的方法。 1. 第一（总体意义）是： 宣示世俗取舍的历算， 其空性本身是推算粗相的基础。 缘起数理之学是推算之法。 其目的在于，不为世俗的数字和情况所迷惑，从而正确地指示取舍，这是历算的目的。 这种具有目的的历算，在内外两种体系中，此处的阐述是依循《续之王》中所说的，这具有极大的必要性和功用。因此，首先了解内在的决定至关重要。那远离戏论的空性实相，由于无明所染的错乱方式，导致了诸如境与识（或内与外）等二元法，以及脉、气、明点或日月罗睺所象征的三法等，将无尽的粗相增益为仅仅是显现，这些是凡夫所要推算的……
English
One will experience the fruits of virtue. 2. Second, the explanation of the minor sciences has two parts: 1. Introduction, and 2. Actual Content. 1. First, the introduction: From the five renowned minor sciences, Although there are various views regarding these five renowned minor sciences, As stated in the 'Abhidharma Tantra': Bodhisattvas, in order to gather sentient beings, should study treatises on poetics for others, and treatises on homonyms (one word, multiple meanings), and treatises on synonyms (one meaning, multiple words), and treatises on prosody (158b), which compose verses by changing and expanding light and heavy syllables, and treatises on dramaturgy, which delight beings by including summaries, humor, and translations into various other languages, and treatises on astrology/computation, which measure by the science of numbers and display wonders. All these should be studied, because that Bodhisattva desires to attain unsurpassed, perfect, complete enlightenment. As stated, it appears that this (view) was later commonly accepted, hence this is the introduction. 2. Second, [the actual content] has five parts: 1. Astrology/Computation, 2. Poetics, 3. Prosody, 4. Lexicography (Synonymics), 5. Dramaturgy. 1. The first (Astrology/Computation) has four parts: 1. General Meaning, 2. Inner Certainty, 3. External Basis of Calculation, 4. Explanation of How to Calculate. 1. The first (General Meaning) is: Astrology/Computation, which indicates adoption and rejection in conventional truth, The emptiness itself is the basis for calculating coarse appearances. The science of numbers of dependent origination is the method of calculation. Its purpose is to instruct correctly on what to adopt and what to reject, by not being ignorant of conventional numbers and circumstances. This renowned astrology/computation, possessing that purpose, has two systems: outer and inner. Here, following what is taught in the King of Tantras is of utmost necessity and utility. Therefore, it is important to first understand the inner certainty. That very reality of emptiness, free from elaboration, due to the corrupting influence of ignorance, which causes delusion, leads to dualistic phenomena such as object and subject or outer and inner, and triple phenomena symbolized by channels, winds, and drops, or sun, moon, and Rahu, and other innumerable coarse appearances that are superimposed – these mere appearances are what ordinary beings calculate...