Tibetan
་ངེས་ངེས་པ་ཅན་བཞིས་ལུས་འཇིག་པའི་ལྟས་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ་ནང་གསེས་དུ་མ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གྲངས་བདུན་གྱིས་གང་གསོ་བ་ལུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། ། ཕ༢ གཉིས་པ་[ནད་]ནི། ནད་ལ་དུག་(༡༥༦ན)གསུམ་ཉེས་གསུམ་ཉེ་རིང་རྒྱུ། ། སྐྱེ་མཆེད་གསོག་ལྡངས་སློང་རྐྱེན་སྐྱེད་བྱེད་དེ། ། ལམ་དྲུག་ཞུགས་པའི་མཚན་ཉིད་འཕེལ་ཟད་འཁྲུགས། ། རྒྱུ་དང་རྟེན་དང་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ། ། གང་གསོ་བ་ནད་ལ། རིང་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་དུག་གསུམ་དང་། ཉེ་བའི་རྒྱུ་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཉེས་པ་གསུམ་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ། དུས་དབང་པོ་སྤྱོད་ལམ་དམན་ལྷག་ལོག་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྐྱེན། རྒྱུ་ངོ་བོ་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསོག་ལྡང་བཞི་གསུམ་བྱེད་པ་གསོག་ལྡང་གི་རྐྱེན། ཐུན་མོང་ཁྱད་པར་སློང་བའི་རྐྱེན་ཏེ་ནད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གསུམ། ཉེས་གསུམ་རང་གནས་འཕང་བྱའི་ཡུལ་ལ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་བཞིས་འཕངས་པ་འཇུག་སྒོའི་ལམ་དྲུག་ཏུ་ཞུགས་ནས་རང་གནས་སུ་རྟེན་པ་ནད་འཇུག་ཚུལ། ཞུགས་ནས་ནང་ལུས་ཟུང་དྲི་མ་གསུམ་པོ་ལྡང་ཚད་ལས་འཕེལ་བ་དང་ཟད་པ་དང་ཕན་ཚུན་འཁྲུགས་པ་གསུམ་པོ་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། སྔོན་གྱི་ལས། ཚེ་འདིའི་ཉེས་པ། དེ་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་གསུམ། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་བྱིས་པ་རྒས་པ་ཀུན་ཁྱབ་ཐུན་མོང་སྟེ་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བ་ལྔ། ཕྱི་མ་ལ་ཉེས་པ་གཙོ་བོ་རིགས་དང་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསུམ། ནང་གསེས་དང་བཅས་པ་གནོད་བྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་རྐྱང་པ་ལྡན་འདུས་འདྲེས་པའི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ནད་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་ལྔ་ཡི་སྒོ་ནས་གསོ་བྱ་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། པ༢ གཉིས་པ་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། སྤྱོད་ལམ་རྒྱུན་སྤྱོད་དུས་སྤྱོད་གནས་སྐབས་ཏེ། ། ཟས་ཚུལ་བསྡམ་དང་ཟས་ཚོད་རན་པར་བཟའ། ། སྨན་ལ་རོ་ནུས་ཞུ་རྗེས་སྦྱོར་བའི་ཐབས། ། འཇམ་རྩུབ་དྲག་དཔྱད་དེ་ཡི་ཆ་བྱད་བཅས། ། ནད་གསོ་བྱེད་གཉེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མར་གལ་ཆེ་བ་བྱ་བ་སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་ལ། ཚེ་རྐྱང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་སྐྱེད་པ། དུས་དྲུག་ཏུ་གསོག་ལྡང་གི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པའི་དུས་སྤྱོད།(༡༥༦བ) ནད་མི་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེས་པ་ཞི་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་སྟེ་གསུམ། འཚོ་བ་ཟས་ལ། བཟའ་བྱའི་ཟས་དང་བཏུང་བྱའི་སྐོམ་གྱི་ཚུལ་ལམ་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པར་བྱ་བ། ལུས་ལ་མི་འཕྲོད་པ་བསྡམ་པར་བྱ་བ། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བ་གསུམ། སྦྱོར་བ་སྨན་ལ་རོ་དྲུག་ནུས་པ་བརྒྱད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་བདུན་ཞུ་རྗེས་གསུམ་རྣམས་ནད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་གཉེན་པོར་སྤྲད་པའི་རོ་བསྡེབས་སྦྱོར་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་རྐྱང་པ་དྲུག་བཅས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ནི་སོ་སོར་འཕེལ་ཟད་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གཉེན་པོར་སྦྱར་ཞིང༌། ནུས་པར་སྦྱོར་བ་ཞི་སྦྱོང་གཉིས་ནད་རིགས་སྤྱིའི་གཉེན་པོར་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང༌། ཆ་བྱད་དཔྱད་ལ། འཇམ་པོའི་དཔྱད་དུག་ལུམ་བྱུགས་པ། རྩུབ་པའི་དཔྱད་གཏར་སྲེག་དབུག་པ། དྲག་པོའི་དཔྱད་འདྲལ་གཅོད་འདྲུད་དང་འབྱིན་པ་བཞི། དེ་དག་གི་ཆ་བྱད་ཟུག་རྔུ་བརྟག་པའི་དཔྱད་ཁབ་མགོ་སོགས་བཅུ་བཞི། ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་སེང་གེ་ཁ་སོགས་སྐམ་པའང་རིགས་དྲུག །ཤ་འདྲལ་ཁྲག་དབྱུང་བྱེའུའི་སྒྲོ་འདྲ་སོགས་བཙག་བུའི་སྡེ་དྲུག །བཙག་དབུགས་འདྲེན་དཔྱད་སྦུགས་ཐུར་སྨྱུ་གུ་ལ་སོགས་ཐུར་མ་དགུ། གཅེའུ་རྔབས་ར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆ་བྱད་ཕྲན་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་གྱུར་བའི་ནད་ཀྱི་རིགས་སྙིང་རྗེས་གསོ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། ། པ༣ གསུམ་པ་[གསོ་ཐབས་བཤད་པ་]ལ་གཉིས། ཕ༡ ནད་མེད་གནས་ཤིང་འཚོ་བ་དང༌། ཕ༢ ན་བ་བསོ་བར་བྱ་བའོ། ། ཕ༡ དང་པོ་ནི། ནད་མེད་བདེར་གནས་རྒས་པའི་ནད་ལས་བསྲིང༌། ། རྣམ་པར་མ་གྱུར་པ་ནད་མེད་ཀྱི་ཐ་མལ་གྱི་ལུས་པོ་མི་ན་བར་གནས་པ་དང་རིང་དུ་འཚོ་ཞིང་བདེ་བར་གནས་པའི་ཐབས་མཆོག་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྤང་བ་ལ་བསླབ། ལོ་ཟླ་མང་དུ་འདས་པས་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་འགྲིབས་ཏེ། རྟེན་སྙིང་ནས་རྒས་པས་ཚེ་ཟད་པར་ཉེ་བ་ལ་བཅུད་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་ཚེ་བསྲིང་བར་བྱའོ། ། ཕ༢ གཉིས་པ་[ན་བ་བསོ་བར་བྱ་བ་]ནི། ན་བ་རྒྱུ་དང་(༡༥༧ན)མཚན་ཉིད་ཕན་གནོད་བསྟེན། ། ངན་གཡོ་སྐྱོན་དང་སྤང་བླང་མུ་བཞིས་བརྟག ། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཁྱད་པར་ཚུལ་གྱིས་གསོ། ། ཐུན་མོང་ཁྱད་པར་གསོ་བའི་ཐབས་ལྡན་བྱ། ། ན་བ་གསོ་བའི་ཐོག་མར་ངོས་བཟུང་རྟགས་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས། དེའང་སློང་བྱེད་རྒྱུ། མཚན་ཉིད་རྟགས། ཕན་གནོད་གོམས་པ་བསྟན་པ་གསུམ་གྱིས་ཉེས་པ་དངོས་སུ་བརྟག །ངན་གཡོ་སྐྱོན་ཏེ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་ཤེས་པའི་གྲགས་པ་མི་ཕོག་པར་བརྟག །ན་བ་ཐམས་ཅད་འཚོ་བ་མ་ཡིན་ཅིང་ཐམས་ཅད་འཆི་བའང་མ་ཡིན་པས་གསོ་སླ་བ་དང་གསོ་དཀའ་བ་དང་
Chinese
通过四种确定的征兆，确立身体坏灭之相，其中包含诸多细分，以七种分类，应精通所滋养身体的状况。 \t\t\tF2 第二[病]。 \t\t\t病有三毒、三过远近因。 \t\t\t生起、积聚、发作、引发为致病之因。 \t\t\t进入六（病理）途径的特征是增、减、乱。 \t\t\t通过因、依、相进行区分。 \t\t\t论所滋养之病：远因是无明所生之三毒，近因是其所生之三过，此为病之因。时、根、行为之不足、过剩、错误，是生起之缘。通过因、自性、时，进行四种积聚和三种发作，此为积聚与发作之缘。共通与特殊引发之缘，是三种致病之缘。三过被四种引发之缘推动，至其自处所当行之处，进入六种入口之道，并安住于自处，此为病之进入方式。进入后，体内三类（生命）要素和垢物，超出正常量而增益、减损，或相互紊乱，此三者是病之特征。前世业、此生之过患、二者混合所生，此为因之三种区分。男性、女性、孩童、老年、普遍共通，此为依止之五种区分。在后者中，主要之过患按种类和处所分为三种。加上其细分，在二十五种所害之处，以单一、联合、混合之种类形式，其区分无数，此为病之区分。故通过五种分类，应善加理解所治疗疾病之特征。 \t\t\tP2 第二，解说治疗之法。 \t\t\t行为：日常行为、季节行为、临时行为。 \t\t\t饮食：节制饮食，适量进食。 \t\t\t药物：味、效、消化后味，以及配伍之法。 \t\t\t柔和、粗厉、强力之疗法，及其器械。 \t\t\t在治疗疾病的对治法中，首先最重要的行为（活动）方面： \t\t\t凡夫长寿者与圣者恒常实践的。 \t\t\t六时中依循积聚与发作之对治的季节行为。 \t\t\t使病不生，已生则平息的临时行为，此为三种。 \t\t\t关于维持生命的饮食： \t\t\t所食之食与所饮之饮的方式或种类...
English
Through the four definite certainties, the signs of the body's impermanence are established; with many subdivisions and seven categories, one should become skilled in the nature of the body that is to be cared for. \t\t\tF2 Second [Disease]. \t\t\tFor disease, the three poisons and three faults (doshas) are proximal and distal causes. \t\t\tThe sense bases (ayatana), accumulation, exacerbation, and precipitating conditions are the generating causes. \t\t\tThe characteristics upon entering the six (pathological) pathways are increase, decrease, and disturbance. \t\t\tThey are differentiated by cause, basis, and form. \t\t\tRegarding the disease to be cared for: The remote cause is the three poisons arising from ignorance, and the proximal cause is the three faults (doshas) generated by them; these are the causes of disease. Deficient, excessive, or wrong conduct regarding time, senses, and activities are the conditions for generation. Through cause, nature, and time, the four accumulations and three exacerbations occur, and these are the conditions for accumulation and exacerbation. Common and specific precipitating conditions constitute the three generating conditions for disease. The three faults, propelled by the four propelling conditions to their respective spheres, enter the six pathways of entry and settle in their own locations—this is the manner of disease entry. After entering, the three internal bodily constituents and waste products (or the three humors) either increase beyond their normal level, decrease, or mutually disturb each other; these three are the characteristics of disease. Past karma, faults of this life, and those arising from the mixture of these two are the three divisions of causes. Male, female, child, elderly, and universally pervasive/common are the five divisions of bases (for disease). Among the latter, the primary faults are differentiated by type and location, forming three divisions. With subdivisions, the twenty-five afflictions are differentiated into countless types based on single, combined, or mixed forms; these are the divisions of disease. Thus, through five categories, one should thoroughly understand the characteristics of the disease to be treated. \t\t\tP2 Second, explaining the method of treatment. \t\t\tConduct: daily conduct, seasonal conduct, and temporary conduct. \t\t\tDiet: moderation of food, and eating in appropriate measure. \t\t\tMedicine: taste, potency, post-digestive taste, and methods of application. \t\t\tGentle, harsh, and strong therapies, together with their instruments. \t\t\tFirstly, regarding the conduct (activities) that are most important among the remedies for treating disease: \t\t\tThat which is continually performed by ordinary long-lived beings and noble ones. \t\t\tSeasonal conduct, which involves employing remedies for accumulation and exacerbation during the six seasons. \t\t\tTemporary conduct, which prevents disease from arising and pacifies existing disease; these are the three. \t\t\tRegarding sustenance, which is food: \t\t\tThe manner or type of food to be eaten and drink to be drunk...
Chinese
应知数量。当禁绝身体不适之物。饮食适量，此为三者。配制药物，具备六味、八效所生之十七种功德，以及三种消化后，将其作为病因之对治，配伍制剂五十七种，以及单方六种，共六十三种，分别用于对治七十四种增减病症。应用药力，平息与清除两种（方法），应精通此为普遍病症对治之法。器械疗法，有轻柔疗法如熏毒、敷药，粗犷疗法如放血、烧灼、穿刺，猛烈疗法如割、切、引、拔四种。其器械有探查刺痛之针头等十四种。取出刺痛之狮子口钳等六种钳类。割肉放血之鸟羽状等六种引流器。插入引流之探管、笔等九种探子。以及如肠套叠、喇叭筒等各种微小器械。应以慈悲心努力治疗各种变异之疾病。 第三，[阐述治疗方法]分为二：一、无病安住，得以存活；二、治疗疾病。 第一，即： 无病安住，延缓衰老之病。 未变异、无病的平常身体，住于无病，并长久存活、安乐住世之最佳方法，应学习避免疾病之因缘。岁月流逝，身体精力的力量衰退，从根本上衰老，寿命将尽之时，应以滋补的配方增强体力，延长寿命。 第二，[治疗疾病]即： 疾病起因、特征、利害关系，应依止。 奸诈、过失、取舍四边，以之观察。 普遍、特殊、特异方式，以之治疗。 共同、特殊治疗方法，应具备。 在治疗疾病之初，必须精通于识别症状。其诱发原因、特征症状、利害习性所示三者，以之直接观察过患。应通过策略观察，以避免因奸诈、过失而导致不了解（病情）的名声。并非所有疾病都能治愈，也并非所有疾病都会死亡，因此有易治和难治之分，以及
English
To be known: one should avoid what is incompatible with the body, and eat appropriate amounts of food—these are three. In terms of compounded medicines, seventeen qualities arise from the six tastes and eight potencies, along with three post-digestive effects. These are applied as antidotes to the causes of illness. There are fifty-seven compounded preparations and six single preparations, totaling sixty-three, which are respectively applied as antidotes to the seventy-four types of increase and decrease (disorders). One should be skilled in the methods of applying the two types of potent application—pacifying and purging—as general antidotes for all kinds of illnesses. As for instrumental therapies, there are gentle therapies like fumigation, applying ointments; rough therapies like bloodletting, cauterization, and piercing; and fierce therapies like cutting, incising, pulling, and extracting—four types. The instruments for these include fourteen types such as needle heads for investigating pain. For extracting foreign bodies, there are six types of forceps such as lion's mouth forceps. For cutting flesh and letting blood, there are six types of drainage instruments such as bird's feather-like tools. For inserting and draining, there are nine types of probes such as tube-probes and pen-probes. There are also various minor instruments like those for intussusception and funnel-shaped tools. Through these, one should diligently and compassionately treat various kinds of transformed diseases. Third, [Explanation of Treatment Methods] has two parts: 1. Remaining without illness and living; 2. Curing the sick. First, that is: To abide happily without illness, prolonging life and delaying the illnesses of old age. The supreme method for a normal, un-transformed, illness-free body to remain without sickness and to live long and happily is to learn to abandon the causes and conditions of illness. When many years and months have passed, and the strength of the bodily constituents declines, and one grows old from the core, nearing the end of life, one should enhance strength and prolong life through revitalizing preparations. Second, [Curing the Sick] involves: For illnesses, causes, characteristics, benefits, and harms, one should rely. Deceit, faults, and the four extremes of acceptance and rejection, by these one should examine. General, specific, and particular methods, by these one should cure. Common and special treatment methods, one should possess. At the beginning of treating illnesses, one must be skilled in identifying the symptoms. The three aspects to directly observe faults are: precipitating causes, characteristic symptoms, and demonstrated beneficial/harmful habits. One should examine strategically to avoid gaining a reputation for incompetence due to deceit or fault. Not all illnesses are curable, nor do all illnesses lead to death; thus, there are easy-to-treat and difficult-to-treat ones, and