Tibetan
༢ གཉིས་པ་[གསོ་རིག་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་བཤད་པ་]ལ་གཉིས། ད༡ རྒྱུད་བཞིའི་ལུས་མདོར་བསྟན། ད༢ གསོ་བའི་ཚུལ་བཞི་རྒྱས་པར་(༡༥༣བ)བཤད་པའོ། ། ད༡ དང་པོ་ལ་བཞི། ན༡ རྩ་རྒྱུད། ན༢ བཤད་རྒྱུད། ན༣ མན་ངག ། ན༤ ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་མདོར་བསྟན་པའོ། ། ན༡ དང་པོ་ནི། རྩ་བ་གནས་ལུགས་ངོས་འཛིན་གསོ་བ་སྟེ། ། རྩ་བ་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ། གནས་ལུགས་ནད་གཞི། ངོས་འཛིན་རྟགས། གསོ་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་རྩ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། རྣམ་པར་མ་གྱུར་པ་ལུས་ཆུ་ལྟ་བུ་དང༌། རྣམ་པར་གྱུར་པ་ནད་ཆབ་རོམ་ལྟ་བུའི་སྡོང་པོ་གཉིས། ལུས་ཀྱི་ཡལ་ག །ནད་དང་། ལུས་ཟུང་དྲི་མ་གསུམ། ནད་ལ་སྲོག་འཛིན་སོགས་རླུང་ལྔ། འཇུ་གྱིད་སོགས་མཁྲིས་པ་ལྔ། སྟེན་བྱེད་སོགས་བད་ཀན་ལྔ། ཤ་ཁྲག་ཚིལ་རུས་རྐང་དང་ཁུ་བ་སྟེ་དྭངས་མ་བདུན། བཤང་གཅི་རྡུལ་བའི་དྲི་མ་གསུམ་སྟེ་ལོ་འདབ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ། ནད་ཀྱི་ཡལ་ག་རྒྱུ་རྐྱེན་འཇུག་སྒོ་རྟེན་གནས་རྒྱུ་ལམ་ལྡང་དུས་འབྲས་བུ་ལྡོག་རྒྱུ་མདོར་སྒྲིལ་བཅས་དགུ། རྒྱུ་དུག་གསུམ། རྐྱེན་དུས་གདོན་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་བཞི། ཤ་པགས་རྩ་རུས་དོན་སྣོད་དེ་འཇུག་སྒོ་དྲུག །གནས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ། ལུས་ཟུང་དྲི་མ་དབང་པོ་དོན་སྣོད་ལྔ་པོ་སོ་སོར་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་རྒྱུ་བའི་ལམ་བཅོ་ལྔ། ན་སོ་གསུམ། ཡུལ་གསུམ། དུས་གསུམ་སྟེ་ལྡང་དུས་དགུ། འཚོ་བ་གསུམ་ཟད་པ་སོགས་འབྲས་བུ་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ནད་དགུ། རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་ཞི་མ་ཞི་གཉིས་གཉིས་བཞི་རུ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་བཅུ་གཉིས། དེ་དག་མདོ་དོན་དྲིལ་བ་ཚ་གྲང་གཉིས་སུ་འདུས་པ་སྟེ་ལོ་འདབ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ། གཉིས་པ་ལ། ལྟ་རེག་དྲི་བའི་སྡོང་པོ་གསུམ། ལྟ་བའི་ཡལ་ག་ལྕེ་དང་ཆུ་ལ་ལྟ་བ་གཉིས། དེ་རེ་རེ་ལ་ནད་གསུམ་གྱིས་དབྱེ་བས་ལོ་འདབ་དྲུག །རེག་པའི་ཡལ་ག་ནད་གསུམ་དང་ལོ་འདབ་དེ་མཚུངས་གསུམ། དྲི་བའི་ཡལ་ག་སློང་རྐྱེན་ན་ལུགས་གོམས་པའི་སྒོ་ནས་དྲི་བ་གསུམ། ཡང་ལ་རྩུབ་པ། རྣོ་ཞིང་ཚ་བ། ལྕི་ལ་སྣུམ་པའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་རིམ་བཞིན་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་སློང་བ་སོགས་དྲི་བའི་དབྱེ་བས་ལོ་འདབ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ། གསུམ་པ་ལ། ཟས་(༡༥༤ན)སྤྱོད་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་སྡོང་པོ་བཞི། ཟས་ཀྱི་ཡལ་ག་ཟས་གསུམ་སྐོམ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །རླུང་ཟས་བཅུ་བཞི། མཁྲིས་ཟས་བཅུ་གཉིས། བད་ཀན་ཟས་སྐོམ་དགུ་སྟེ་ལོ་འདབ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ། སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཡལ་ག་རང་རང་དང་སྦྱར་བའི་གཉེན་པོ་གསུམ། རེ་རེ་ལ་
Chinese
二、[实际讲解医学的体例]有两部分：一、简述《四部医典》的结构；二、详细讲解四种治疗方法（153b）。 \t\t\t一、第一部分有四：一、根本续；二、论说续；三、诀窍续；四、后续部的结构简述。 \t\t\t一、第一部分是： \t\t\t根本是诊断、识别和治疗。 \t\t\t在根本心部续中，有疾病的基础（即所依）、诊断的特征（即能依）、以及治疗方法的根本三者。 \t\t\t第一部分，有“未变坏的身体如水”和“已变坏的疾病如冰”这两种树干。身体的枝干：疾病、身体的精华（体素）和污垢（排出物）三种。疾病方面，有持命等五种风，消化等五种胆汁，持物等五种痰。肉、血、脂肪、骨、髓和精液，这七种精华；大便、小便、汗垢这三种污垢，共二十五片树叶。疾病的枝干有九个方面：因、缘、进入之门、所依之处、经脉、发病时间、结果、转变之因、以及总括。因是三种毒（贪、嗔、痴）；缘是时、魔、饮食和行为这四种。肉、皮肤、血管、骨骼、脏腑，这是六种进入之门。所依之处是身体的上、下、中部三处。身体的精华、污垢、感官、脏腑这五者，分别有风、胆汁、痰运行的十五条经脉。年龄三期，地方三类，时间三时，合为九种发病时间。生命力耗尽等，九种结果为致命疾病。风、胆汁、痰的平静与不平静，这两种情况各有两种，变为四种，其转变之因有十二种。这些的要点总括起来，归结为热和寒两种，共六十三片树叶。 \t\t\t第二部分，有观察、触摸、询问这三种诊断的树干。观察的枝干有观察舌头和观察小便这两种。每一种又根据三类疾病分为六片树叶。触摸的枝干是根据三种疾病，同样有三片树叶。询问的枝干是通过诱发原因、病程和习惯这三方面进行询问。通过询问，轻而粗糙、尖锐而热、重而油腻的饮食和行为，分别诱发风、胆汁、痰等，这样的询问分类有二十九片树叶。 \t\t\t第三部分，有饮食、行为、药物、外治疗法这四种治疗的树干。饮食的枝干有三种食物和三种饮品，共六种。风症食物十四种，胆汁症食物十二种，痰症饮食九种，共三十五片树叶。行为的枝干有针对各自情况的三个对治方法。每一种都...
English
2. [Actual Explanation of the Principles of Medicine] has two parts: 1. A brief presentation of the structure of the Four Tantras; 2. A detailed explanation of the four methods of treatment (153b). \t\t\t1. The first part has four: 1. The Root Tantra; 2. The Explanatory Tantra; 3. The Instruction Tantra; 4. A brief presentation of the structure of the Subsequent Tantra. \t\t\t1. The first is: \t\t\tThe root is the diagnosis, identification, and treatment. \t\t\tIn the Root Tantra of the Mind, there are the three roots: the basis of illness (i.e., the object of reliance), the characteristics of diagnosis (i.e., the subject of reliance), and the methods of treatment. \t\t\tFirstly, there are two trunks: “the unaltered body like water” and “the altered disease like ice.” The branches of the body: disease, body constituents, and excretions, three types. Regarding diseases, there are five types of wind (Vata) such as the life-holding wind, five types of bile (Pitta) such as the digestive bile, and five types of phlegm (Kapha) such as the supporting phlegm. Flesh, blood, fat, bone, marrow, and semen, these seven constituents; feces, urine, and sweat, these three excretions, totaling twenty-five leaves. The branches of disease have nine aspects: cause, condition, entry points, location of reliance, channels, time of onset, results, causes of reversal, and a summary. The causes are the three poisons (desire, hatred, ignorance); the conditions are time, spirits, diet, and conduct, these four. Flesh, skin, channels (vessels), bones, solid organs, and hollow organs, these are the six entry points. The location of reliance is the upper, lower, and middle parts of the body, three places. The body constituents, excretions, sense organs, solid organs, and hollow organs, these five, each have fifteen channels through which wind, bile, and phlegm circulate. Three ages, three regions, three times, making nine times of onset. Depletion of the three vital essences, etc., are nine fatal diseases as results. The twelve causes of reversal are: wind, bile, and phlegm, each having two states (calm and agitated), which combine into four. The essence of these, when summarized, converges into two: hot and cold, totaling sixty-three leaves. \t\t\tSecondly, there are three trunks of diagnosis: observation, palpation, and interrogation. The branches of observation are two: observing the tongue and observing the urine. Each of these is further divided into three types of diseases, making six leaves. The branches of palpation correspond to three diseases, similarly yielding three leaves. The branches of interrogation are based on asking about the precipitating causes, the course of the illness, and habits, three aspects. Through interrogation, by asking about light and rough, sharp and hot, heavy and oily food and conduct, which respectively cause wind, bile, and phlegm, etc., these categories of interrogation amount to twenty-nine leaves. \t\t\tThirdly, there are four trunks of treatment: diet, conduct, medicine, and external therapies. The branches of diet consist of three types of food and three types of drink, totaling six. Fourteen types of food for wind disorders, twelve types of food for bile disorders, nine types of food and drink for phlegm disorders, totaling thirty-five leaves. The branches of conduct have three antidotes corresponding to their respective conditions. Each one...
Tibetan
གནས་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་དབྱེ་བའི་ལོ་འདབ་དྲུག །སྨན་གྱི་ཡལ་ག་རླུང་སྨན་སོགས་གསུམ་ལ་རོ་ནུས་གཉིས་གཉིས་དབྱེ་བས་དྲུག །རླུང་ལ་ཁུ་བ་དང་སྨན་མར། མཁྲིས་པར་ཐང་དང་ཅུར་ནི་ས། བད་ཀན་ལ་རིལ་བུ་ཏྲེས་སམ་སྟེ་ཞི་བྱེད་དྲུག །རླུང་འཇམ་རྩི། མཁྲིས་པ་བཤལ། བད་ཀན་སྐྱུགས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྤྱོད་བྱེད་གསུམ་བཅས་དྲིལ་བས་བཅོ་ལྔ། རླུང་ལ་རོ་མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་གསུམ། ནུས་པ་སྣུམ་ལྕི་འཇམ་པ་གསུམ་སོགས་གཞན་གཉིས་ལའང་དེ་བཞིན་སྦྱར་བས་བཅོ་བརྒྱད། ཁུ་བ་གསུམ། སྨན་མར་ལྔ། ཐང་དང་ཕྱེ་མ་བཞི་བཞི། རིལ་བུ་གཉིས། ཏྲེས་སམ་ལྔ། སྦྱོང་བྱེད་སྔ་མ་ལ་གསུམ། བར་མ་ལ་བཞི། ཕྱི་མ་ལ་གཉིས་ཏེ་དྲིལ་བས་དགུ། སྔ་ཕྱི་བསྡམས་པས་ལོ་འདབ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ། དཔྱད་ཀྱི་ཡལ་ག་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གྱི་དཔྱད་གསུམ། སྔ་མ་ལ་བཀུ་མཉེ་དང་ཧོར་གྱི་མེ་བཙའ་གཉིས། བར་མ་ལ་རྡུལ་དབྱུང་གཏར་ག་ཆུའི་འཁྲུལ་འཁོར། ཕྱི་མ་ལ་དུག་དང་མེ་བཙའ་བཅས་ལོ་འདབ་བདུན་ཏེ། མདོར་ན། གསོ་ཡུལ་ནད་གཞི་ལ་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད། ངོས་བཟུང་བརྟག་པ་ལ་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད། གསོ་བྱེད་གཉེན་པོའི་ཐབས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་གསོ་བ་རིག་པའི་དོན་མ་ལུས་པ་གཏན་ལ་དབབ་ནས་མྱ་ངན་མེད་པའི་ལྗོན་ཤིང་གི་དཔེ་དང་སྦྱར་བར་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ལེགས་པར་ཤེས་ཤིང་ལག་ཏུ་བླངས་པས་ནད་མེད་པ་དང་ཚེ་རིང་བ་གཉིས་མེ་ཏོག་ཆོས་དང་ནོར་དང་བདེ་བས་འབྱོར་པ་འབྲས་བུའི་མཐུན་དཔེར་སྦྱོར་བ་ནི། རྒྱུད་ཉིད་ལས། རྩ་བ་གསུམ་ལས་(༡༥༤བ)འདྲིལ་བའི་སྡོང་བུ་དགུ། ། གྱེས་པའི་ཡལ་ག་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་ཏེ། ། ལོ་འདབ་ཉིས་བརྒྱ་རྩ་བཞིར་རྒྱས་པ་ཡིན། ། གསལ་བའི་མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་ལྔ་རུ་སྨིན། ། འདི་དག་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྡོམ་དུ་བཤད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། ། ན༢ གཉིས་པ་[བཤད་རྒྱུད་]ནི། གསོ་བྱ་གསོ་བྱེད་གསོ་ཚུལ་གསོ་བས་བཤད། ། བཤད་པ་སྐུ་ཡི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་བྱ་གསོ་རིག་ཐམས་ཅད་ཚུལ་བཞིར་དྲིལ་བ་ནི་འོག་ཏུ་ཅུང་ཟད་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། ན༣ གསུམ་པ་[མན་ངག་]ནི། ལུས་དང་བྱིས་པ་མོ་ནད་གདོན་མཚོན་དུག ། རྒས་པ་རོ་ཙའི་མན་ངག་ཡན་ལག་བརྒྱད། ། མན་ངག་ཡོན་ཏན་རྒྱུད་ལེའུ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ལུས་ཀྱི་བཅོས་ལེའུ་བདུན། བྱིས་པ་དང་མོ་ནད་ལ་གསུམ་གསུམ། གདོན་དང་མཚོན་རྨ་ལ་ལྔ་ལྔ། དུག་ལ་གསུམ། རྒས་པ་གསོ་བའི་ཐབས་བཅུད་ལེན་ལ་གཅིག
Chinese
根据病位和治疗方法的不同，分为六片叶子。 药物的枝干，如风药等三种，根据味和效能各分为两种，共六种。 风病用汤剂和药酥。 胆病用汤剂和散剂。 痰病用丸剂和特萨姆（散剂），共六种平息剂。 风病用柔和的疗法，胆病用泻法，痰病用吐法，这三种治疗方法合计为十五种。 风病有甜、酸、咸三种味。 效能有油、重、柔和三种。同样适用于其他两种（胆和痰），共十八种。 汤剂三种，药酥五种，汤剂和散剂各四种，丸剂两种，特萨姆五种。 泻药，初级有三种，中级有四种，高级有两种，合计九种。 前后相加，共有五十片叶子。 诊断的枝干，有风、胆、痰三种诊断。 对于前者（风），有两种：按摩和蒙式火灸。 对于中间（胆），有排毒放血疗法和水疗法（水轮）。 对于后者（痰），有毒药和火灸，共七片叶子。 简而言之： 所治疗的疾病有八十八种。 识别诊断的方法有三十八种。 在九十八种对治方法中，所有医学的意义都被确立，并被比喻为“无忧树”。 通过很好地了解并实践这些，无病和长寿这两种，就像花朵；法、财、乐的获得，则被比喻为果实。 《续部》中说： 从三根中（154b）汇聚出九棵树干， 分支出四十七个枝条， 生长出二百零四片叶子， 盛开的鲜花结出五种成熟的果实。 这些都被阐述为根本续的概要。 2. 第二部分【论述续】是： 它阐述了所治疗的病症、治疗方法以及治疗方式。 论述续中关于身续所阐述的所有医学，都归结为四种原则，这将在下面稍作阐述。 3. 第三部分【口诀】是： 身体、儿童、妇科病、鬼魅、刀伤、中毒。 衰老、壮阳的八种口诀分支。 口诀功德续共有九十二品，其中： 身体治疗七品。 儿童病和妇科病各三品。 鬼魅病和刀伤各五品。 中毒三品。 治疗衰老的方法——精髓提炼（长寿方）一品。
English
There are six leaves/branches differentiated by location and mode of conduct. The branches of medicine, such as wind medicine, etc., are three, each divided into two tastes and potencies, making six. For wind, there are decoctions and medicinal butters. For bile, there are decoctions and powders. For phlegm, there are pills and *tre-sam* (powders), making six pacifying agents. Wind is treated with gentle applications, bile with purging, phlegm with vomiting; these three modes of application, when combined, make fifteen. For wind, there are three tastes: sweet, sour, salty. For potencies, there are three: oily, heavy, smooth. Applying these similarly to the other two (bile and phlegm) makes eighteen. There are three decoctions, five medicinal butters, four decoctions and four powders, two pills, and five *tre-sam*. For purgatives, there are three for the initial stage, four for the middle stage, and two for the final stage, totaling nine. Combining the initial and final, there are a total of fifty leaves/branches. The branches of diagnosis are three diagnoses for wind, bile, and phlegm. For the former (wind), there are two: massage and Mongolian moxibustion. For the middle (bile), there are purification bloodletting and water therapy (lit. "water machine"). For the latter (phlegm), there are poisons and moxibustion, totaling seven leaves/branches. In brief: There are eighty-eight types of diseases to be treated. There are thirty-eight methods of identification and diagnosis. Within the ninety-eight methods of antidote treatment, all the meanings of medical science are established and likened to the example of the Sorrowless Tree. By thoroughly understanding and applying these, the two (freedom from disease and longevity) are like flowers, and the attainment of Dharma, wealth, and happiness are likened to the fruits. From the Tantra itself: From the three roots (154b) gather nine trunks, Branching out into forty-seven branches, Flourishing into two hundred and four leaves, With bright flowers ripening into five fruits. These are explained as the summary of the Root Tantra. Thus it is stated. 2. The second [Explanation Tantra] is: It explains what is to be treated, what treats, and how to treat. The explanation of all medical science taught in the Tantra of the Body is summarized into four principles, which will be expounded upon briefly below. 3. The third [Oral Instruction] is: Body, children, women's diseases, evil spirits, weapons, poisons. Old age and aphrodisiacs, the eight branches of oral instruction. From the Oral Instruction Tantra of Qualities, which has ninety-two chapters: Seven chapters on body treatment. Three chapters each for children's diseases and women's diseases. Five chapters each for evil spirits and weapon wounds. Three chapters for poisons. One chapter for methods of treating old age, elixir (bcud len).