Tibetan
ར་དང་ལྡེམ། ། (༡༥༡ན)སྙན་གསང་གཅོད་སྦྲེལ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཙནྡྲས། རིང་ཡང་མགོ་ལུས་མཚམས་པ་དང༌། ། ཐུང་ཡང་ཡན་ལག་རྫོགས་པའོ། ། བརྗིད་དང་ལྡན་ཡང་སྒེག་ཆགས་པ། ། སྙན་ཡང་རུས་པ་མ་ཤོར་དང༌། ། གྱོང་ཡང་སྐབས་སུ་ཁུགས་པ་དང༌། ། དིག་ཀྱང་ཚིག་གི་གོ་གསལ་དང༌། ། མགྲིན་པ་མང་ཡང་སྐད་ཅིག་དང༌། ། སྐད་ཅིག་ང་རོ་དུ་མས་བརྒྱན། ། མདོར་ན་བླུན་པོ་ཡིད་འཛིན་ཅིང༌། ། མཁས་པ་དགྱེས་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། ཡོན་ཏན་མཆོད་འོས་ཐམས་ཅད་མཉེས། ། ཡ་རབས་དང་འདྲེན་དམན་པ་མགུ། ། ཟིལ་ཆགས་མང་པོའི་དབུས་ན་བརྗིད། ། མཁས་པའི་ཡིད་འཕྲོག་ཀུན་གྱིས་བསྔགས། ། དགྲ་བགེགས་འབྱེར་ཞིང་དངོས་གྲུབ་འདུ། ། འདི་ལས་བདེན་འབྲས་འབྱུང་བར་ངེས། ། ཞེས་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། ། ན༢ གཉིས་པ་[ངག་བཟོ་ཕལ་པ་]ནི། ཕལ་པ་གླུ་དང་གླིང་བུ་གྲལ་འཕྲོས་སོགས། ། ངག་བཟོ་ཕལ་པ་ནི། དགའ་སྟོན་གྱི་སྐབས་ཁྲོམ་གྱི་དབུས་སུ་གླུ་གཞས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདོད་པ་དང་ནོར་གྱི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་ལུགས་གང་གིའང་དོན་དང་འབྲེལ་ཞིང་གདངས་སྙན་པའི་གླུ་ལེན་པ་ལ་སྦབ། ཁ་གཤགས་འགྱེད་པ་སོགས་ཀྱང་དོན་བཟང་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང༌། གླིང་བུ་པི་ཝང་རྫ་རྔ་དང༌། ། མཁར་རྔ་རྔ་ཟླུམ་རྔ་བོ་ཆེ། ། རྔ་ཕྲན་ཆ་ལང་ཀ་ན་ཌི། ། དུང་དང་རྒྱུད་མངས་ལ་སོགས་པ། ། ཇི་སྙེད་སིལ་སྙན་སྦྱོར་བཤད་པ། ། དེ་སྙེད་ལ་ནི་མཁས་པར་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྣམ་པར་རྩེ་བའི་རོལ་མོའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང༌། འབེལ་གཏམ་མམ་གྲལ་འཕྲོས་སྐད་ཆེ་ལ་སྒྲ་དག་པ། དོན་བཟང་ལ་ཚིག་གི་སྐྱོན་གྱིས་མ་བསླད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། ། ད༣ གསུམ་པ་ཡིད་བཟོ་ལ་གཉིས། ན༡ མཆོག་དང༌། ན༢ ཕལ་པའོ། ། ན༡ དང་པོ་ནི། ཡིད་བཟོ་མཆོག་ནི་ལེགས་གསུངས་ཐོས་བསམ་སྒོམ། ། ཡིད་ཀྱི་བཟོ་གནས་སུ་གྱུར་པ་མཆོག་གམ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི། (༡༥༡བ)ལེགས་པར་གསུངས་པའི་བཀའ་དང༌། དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ། དང་པོ་ཐོས་པས་བླང་དོར་གྱི་མིག་ཕྱེད་པ། བར་དུ་ལེགས་པར་བསམ་པས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ། ཐ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྒོམ་པས་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་གཏན་ལ་ཕེབ་པ་རྣམས་སོ། ། ན༢ གཉིས་པ་[ཡིད་བཟོ་ཕལ་པ་]ནི། ཕལ་པ་རིག་གནས་བཅོ་བརྒྱད་སྒྲ་ཚད་སོགས། ། ས་གཞི་རིན་ཆེན་ལྗོན་ཤིང་རྟ་གླང་གཏེར། ། ཕོ་མོ་བརྟག་པ་བརྒྱད་དང་ཐུན་མོང་དུ། ། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སྒྱུ་རྩལ་དྲུག་ཅུ་བཞི། ། སྡེ་བཞི་ལ་སོགས་རྣམ་གྲངས་ཅི་སྙེད་དོ། ། ཡིད་བཟོ་ཕལ་པ་ནི། མཛོད་ཀྱི་རང་འགྲེལ་དུ། རོལ་མོ་འཁྲིག་ཐབས་འཚོ་ཚིས་གྲངས་དང་སྒྲ། ། གསོ་སྤྱད་ཆོས་ལུགས་བཟོ་འཕངས་གཏན་ཚིགས་དང༌། ། རྣལ་འབྱོར་ཐོས་པ་དྲན་པ་སྐར་མའི་སྤྱད། ། རྩིས་མིག་འཁྲུལ་འཁོར་སྔོན་རབས་སྔོན་བྱུང་རིགས། ། འདི་དག་རིག་པའི་གནས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན། ། ཅེས་བཤད་པ་རྣམས་དང༌། གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྒྲ་དང་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང༌། བརྟག་པ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་ལས། ས་གཞི་དང་ཆུ་བརྟག་པ་ནི། སློབ་དཔོན་དུ་ཧ་རས་བྱས་པའི་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་པ་ནི། པཎྜི་ཏ་མ་ཧཱ་ཨོ་ཥ་དྷིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། དེ་ལས་འཕྲོས་ནས་བོད་དུ་བྱས་པ་དཔྱད་དོན་པད་དཀར་ཆུན་པོ་སོགས་སྔ་ཕྱི་དུ་མར་བྱུང་བ་རྣམས་དང༌། མིའི་ནོར་བུ་གསང་སྔགས་ནང་གི་ལྷུང་བཟེད་ཀ་པཱ་ལའང་དེར་གཏོགས་པས་དེའི་ཚུལ་རྒྱུད་ཆེན་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་སོགས་ལས་གསལ་བར་གསུངས་པ་ལྟར་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། རྒྱུར་བ་མ་རི་ཐོད་མཁར། སྒེར་རྒྱུད་དུར་ཁྲོད་ཐོད་ནག །ལུང་ལྷ་མོ་གནས་མཁར་སོགས་ལ་བརྟེན་པའི་མན་ངག་གཏེར་མའི་ཕྱོགས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་རྣམས་དང༌། ལྗོན་ཤིང་དང་གླང་པོ་བརྟག་པ་ནི། བོད་དུ་མ་འགྱུར་ལ། (༡༥༢ན) ས་འོག་གི་གཏེར་བརྟག་པའང་། རྒྱུད་སྡེ་འགའ་ཞིག་ལས་ཕྱོགས་མཚོན་གསུངས་པ་ཙམ་ལས་རྒྱ་གཞུང་ཁུངས་ཐུབ་མ་འགྱུར། རྟ་བརྟག་པ་ནི། དྲང་སྲོང་གིས་བྱས་པའི་ཤ་ལི་ཧོ་ཏྲ་དང༌། གྲུ་གུ་སེང་མདོ་འོད་ཆེན་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་མེ་ལོང་སྐོར་གསུམ་དང༌། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་ལ་སོགས་པ་རྗེ་བློན་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་སོ་སོ་བ་རྣམས་དང༌། མི་དཔྱད་ཐོར་བུ་དང་ཁྱད་པར་རྒྱུད་སྡེ་ལས་བཤད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཕོ་མོ་བརྟག་པ། གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་མཁའ་འགྲོ་བརྟག་འབུམ་ལས་བཤད་པའི་བུད་མེད་བརྟག་པ་བཅས་བརྒྱད་དང༌། ཤེས་རབ་སྡོང་བུར། མི་ཡི་ཆོས་ལུགས་ལེགས་སྤྱད་ན། ། ལྷ་ཡུལ་འགྲོ་བ་ཐག་མི་རིང༌། ། ལྷ་དང་མི་ཡི་ཐེམ་སྐས་ལ། ། འཛེགས་ན་ཐར་པ་གམ་ན་ཡོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། གཙུག་ལག་
Chinese
色与雅。 \t\t\t(151a) 具有谐美、隐秘、断绝、联结等十二种。 \t\t\t即如是。彼等亦由旃陀罗（所说）： \t\t\t长亦头身相合， \t\t\t短亦支分圆满。 \t\t\t虽具庄严亦显妩媚， \t\t\t虽悦耳亦不失骨干， \t\t\t虽坚硬亦适时柔顺， \t\t\t虽迟缓亦言词清晰， \t\t\t虽多音声亦能瞬发， \t\t\t瞬发之声多种庄严。 \t\t\t简言之，愚者亦能记忆， \t\t\t智者亦能生喜。 \t\t\t所有具德应供者皆悦， \t\t\t高尚者为之吸引，卑下者亦感满足。 \t\t\t于众多魅力之中显庄严， \t\t\t夺智者心，为一切所赞。 \t\t\t敌魔遣除，悉地聚集， \t\t\t从此真实果必生。 \t\t\t如是所说之具足相，应如是而行。 \t\t\t第二，[一般言语造作]： \t\t\t一般而言，歌、笛、座中谈话等。 \t\t\t一般言语造作，是指在庆典场合，在众人之中，想要唱歌跳舞的表演，以及财富等各种话题，无论何种方式，都与意义相关联，且能唱出优美动听的歌曲。口才辩论等也应意义良好且无障碍。 \t\t\t笛子、琵琶、陶鼓， \t\t\t铜锣、圆鼓、大鼓， \t\t\t小鼓、钹、卡纳迪（一种乐器）， \t\t\t海螺、弦乐器等。 \t\t\t如是所述所有乐器， \t\t\t应精通此等。 \t\t\t如所说，各种娱乐性的乐器表演，以及清晰洪亮、发音纯正、意义良好且无词语过失的座中谈话等。 \t\t\t第三，意造作有二：一、殊胜；二、一般。 \t\t\t第一，殊胜意造作： \t\t\t殊胜意造作，是指听闻、思惟、修习善说。 \t\t\t成为意造作之处的殊胜或特别之处是：(151b)善说的教言，以及解释其密意的特别殊胜的论典，首先通过听闻开启取舍之眼，其次通过善加思惟断除疑虑，最后如法修习，证得实相之义。 \t\t\t第二，[一般意造作]： \t\t\t一般而言，十八明处...
English
Appearance and grace. \t\t\t(151a) The twelve of pleasantness, secrecy, distinctness, and connection. \t\t\tThus it is said. Those too by Candrā: \t\t\tThough long, head and body are joined, \t\t\tThough short, limbs are complete. \t\t\tThough endowed with grandeur, it is charming, \t\t\tThough pleasant to hear, it does not lose its backbone, \t\t\tThough rigid, it bends when appropriate, \t\t\tThough halting, the words' meaning is clear, \t\t\tThough of diverse vocalizations, it is instantaneous, \t\t\tInstantaneous sounds are adorned with many tones. \t\t\tIn short, the foolish can remember it, \t\t\tThe wise generate delight from it. \t\t\tAll virtuous ones worthy of reverence are pleased, \t\t\tThe noble are drawn, the inferior are satisfied. \t\t\tIt shines amidst many charms, \t\t\tCaptivates the minds of the wise, praised by all. \t\t\tFoes and obstacles are dispelled, siddhis gather, \t\t\tFrom this, the fruit of truth is certain to arise. \t\t\tIt should be made to possess the characteristics thus described. \t\t\tSecond, [Common Verbal Composition]: \t\t\tCommonly, songs, flutes, casual conversations, etc. \t\t\tCommon verbal composition refers to situations during festivities, in the midst of a crowd, when one desires to perform songs and dances, and topics such as wealth and so forth, in any manner, are related to the meaning and entail singing beautiful and melodious songs. Debates and discussions should also have good meaning and be unhindered. \t\t\tFlutes, lutes (piwang), clay drums, \t\t\tGongs, round drums, great drums, \t\t\tSmall drums, cymbals (chalang), ka naḍi, \t\t\tConch shells, stringed instruments, and so forth. \t\t\tAs many melodious compositions are explained, \t\t\tOne should be skilled in all of them. \t\t\tAs stated, all forms of playful musical compositions, as well as clear and distinct, well-meaning and faultless casual conversations or table talk, and so forth. \t\t\tThird, mental composition has two (types): First, supreme; Second, common. \t\t\tFirst, the supreme: \t\t\tSupreme mental composition is hearing, contemplating, and meditating on the excellent teachings. \t\t\tThat which becomes the supreme or distinguished object of mental composition is: (151b) The excellently spoken teachings and the exceptionally profound treatises that explain their profound meaning. First, through hearing, the eye of what to adopt and what to reject is opened. Second, through excellent contemplation, doubts and misconceptions are resolved. Finally, through proper meditation, the meaning of reality is firmly established. \t\t\tSecond, [Common Mental Composition]: \t\t\tCommonly, the eighteen sciences...
Chinese
声律度量等。 大地、珍宝、树木、马、象、伏藏。 男女八种观察共通用， 如法典籍六十四种技艺， 以及四部等无量种类。 至于普通的创作，在《阿毗达磨俱舍论》的自释中说： 乐器、性交之法、生计、算术、声律， 医术、宗教、工艺、度量、逻辑， 瑜伽、闻思、忆念、星宿之学， 历算、幻术、历史、前世之类， 这些是十八种大知识领域。 以上所说的，以及前面提及的声律、量度等，从著名的八种观察中： 大地和水的观察，如同阿阇梨杜哈拉（Duhara）所造的《十万白黑花三部续》等。 珍宝的观察，如同班智达玛哈奥沙迪（Mahauṣadhi）所造的论著，以及由此延伸在（西藏）中后期出现了《白莲宝鬘》（Padkar Chunpo）等许多著作，密宗内部使用的颅碗（Kapala）也属于此，其方法在《大续集》等中有明确阐述，如同（西藏）的学者们的文献，以及依赖于Rgyur ba ma ri thod mkhar、Sger rgyud dur khrod thod nag、Lung lha mo gnas mkhar等伏藏密诀中出现的。 至于树木和象的观察，在（西藏）中没有翻译过来。(152na) 地底伏藏的观察，也只是一些续部中有所提及，但没有可靠的汉文典籍翻译过来。 马的观察，如同仙人沙利霍特拉（Śālihotra）所著，以及突厥（Drugugu）僧人明光（Seng mdo 'od chen）所译的《三镜论》，以及赤松德赞（Trisong Detsen）等十三位君臣各自所著的论著。 零散的人类观察，以及尤其在续部中阐述的瑜伽男女观察， 以及宁玛派密宗《空行观察十万颂》中阐述的女性观察，总共八种。 在《智慧之树》中： 若能善行人类之法度， 趋往天界路程非遥远。 神与凡人之登高阶梯， 若能攀登解脱在眼前。 如是所说，（关于）学问。
English
Grammar, metrics, etc. Earth, precious gems, trees, horses, elephants, treasures. The eight types of examinations (male and female) are common, And the sixty-four arts from the shastras (treatises on tradition), Along with the four classes and countless other varieties. Regarding common compositions, in the auto-commentary of the Abhidharmakośa, it is stated: Music, sexual techniques, livelihood, arithmetic, grammar, Medicine, religion, craftsmanship, measurement, logic, Yoga, hearing, remembering, astrology, Calculation, illusion, history, past lives and such, These are the eighteen great fields of knowledge. These are what were explained, and from what was mentioned above, such as grammar and metrics, among the famous eight examinations: The examination of earth and water is like the "Hundred Thousand White, Black, and Variegated Tantras" and other works composed by Acharya Duhara. The examination of precious gems, like the treatises composed by Pandita Mahauṣadhi, and numerous later works that emerged in Tibet (like the "White Lotus Garland" - Padkar Chunpo). The skull cup (Kapala) used within esoteric tantra also belongs to this category, and its methods are clearly explained in great tantric compilations, as well as in the writings of Tibetan scholars, and from the instructions found in the hidden treasures (terma) such as Rgyur ba ma ri thod mkhar, Sger rgyud dur khrod thod nag, and Lung lha mo gnas mkhar. As for the examination of trees and elephants, it was not translated into Tibet. (152na) The examination of underground treasures is also merely indicated in some tantras, but reliable Chinese scriptures were not translated. The examination of horses, like the "Śālihotra" composed by the sage, and the "Three Mirror Treatises" translated by the Drukpa monk Seng mdo 'od chen (Bright Light), as well as the individual treatises composed by King Trisong Detsen and his thirteen ministers. Scattered human examinations, and specifically the examination of male and female yogis as explained in the tantras, And the examination of women as explained in the Nyingma Secret Mantra's "Hundred Thousand Dakini Examinations," making up the eight (examinations). In "The Wisdom Tree": If human dharma is practiced well, The journey to the divine realm is not far. Upon the staircase of gods and humans, If ascended, liberation is close at hand. As stated thus, (regarding) learning/scholarship.