Tibetan
་རྟོག་རྟོག་མེད། ། འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་རང་རིག་གཞན་རིག་སྟེ། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་བཅས་སོ། བློ། རིག་པ། ཤེས་པ་རྣམས་དོན་གཅིག་ཡིན་ལ། དབྱེ་ན། ཚད་མ། ཚད་མིན། རྟོག་པ། རྟོག་མེད། འཁྲུལ། མ་འཁྲུལ། རང་རིག །གཞན་རིག །སེམས། སེམས་བྱུང་བཅས་བཅུའོ། ། དེ་ལ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་ཡུལ་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་བློ། ཚད་མིན་བློའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་ཡུལ་གསར་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་བློ། རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་གི་སྣང་ཡུལ་ཡིན་ན་སྤྱི་མཚན་ཡིན་དགོས་པ། རྟོག་མེད་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཤེས་པ་གང་ཞིག །རང་གི་སྣང་ཡུལ་ཡིན་ན་རང་མཚན་དང་གཞི་མ་གྲུབ་གང་(༡༡༧ན)རུང་ཡིན་དགོས་པ། འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ། མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས་རིག་པའི་ཤེས་པ། རང་རིག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། འཛིན་པའི་རྣམ་ཤེས། གཞན་རིག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། གཟུང་བའི་རྣམ་ཤེས། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཡུལ་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཡུལ་ཙམ་རིག་པ། དབྱེ་ན། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བརྒྱད། སེམས་བྱུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རིག་པ། དབྱེ་ན། ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། ། སྔ་མ་རྣམས་ལའང་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། ། མངོན་སུམ་ལ། ། དབང་ཡིད་རང་རིག་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་བཞི། ། དངོས་སྟོབས་གྲགས་པ་ཡིད་ཆེས་རྗེས་དཔག་སོགས། ། དབྱེ་སྒོ་མང་ཞིང་ཚད་འབྲས་ཞར་ལས་རྟོགས། ། ཚད་མ་ལ་གྲངས་ངེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང༌། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་གཉིས། མངོན་སུམ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ནི། རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་གང་ཞིག །རང་ཡུལ་གསར་དུ་རྟོགས་པ། འདི་མངོན་སུམ་བཞི་ཀ་ལ་འགྲེའོ། ། མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ། དབྱེ་ན། དབང་པོའི། ཡིད་ཀྱི། རང་རིག །རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་དང་བཞིའོ། ། དང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་གི་བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཞན་རིག་གི་ཤེས་པ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་པ། དབྱེ་ན། གཟུང་འཛིན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་སོགས་ལྔ། གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་གི་བདག་རྐྱེན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཞན་རིག་གི་ཤེས་པ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ། དབྱེ་ན། གཟུང་འཛིན་ཡིད་ཀྱི་མངོན་
Chinese
、概念、非概念。 \t\t\t错乱与无错乱、自证与他证， \t\t\t心与心所，皆包含在内。 \t\t\t“心”（བློ）、“识”（རིག་པ）、“了知”（ཤེས་པ་）这些都是同一个意思， \t\t\t分类而言，有：量、非量、概念、非概念、错乱、无错乱、自证、他证、心、心所，共计十种。 \t\t\t其中，量的定义是：新证得其境的“心”。 \t\t\t非量心的定义是：非新证得其境的“心”。 \t\t\t概念的定义是：如果其显现境是，则必须是共相。 \t\t\t无概念识的定义是：任何识，如果其显现境是，则必须是自相或未成立的所依（117b）之一。 \t\t\t错乱识的定义是：执非彼为彼的识。 \t\t\t无错乱识的定义是：了知境之实相的识。 \t\t\t自证的定义是：执持的识（了别识）。 \t\t\t他证的定义是：被执持的识（所取识）。 \t\t\t心的定义是：在境与境之差别二者之中，仅了知境。 \t\t\t分类而言，有：六识聚或八识聚。 \t\t\t心所的定义是：了知境之差别。 \t\t\t分类而言，有：五十一种。 \t\t\t虽然前述各项也包含许多内部细分，但此处未加详述。 \t\t\t关于现量： \t\t\t根、意、自证、瑜伽四现量。 \t\t\t实力、名言、比量等。 \t\t\t分类门类众多，量果从中自然了知。 \t\t\t如果从数量确定的角度对量进行分类，则有：现量和比量两种。 \t\t\t现量的定义是：任何无分别、无错乱，并且新证得其境的（识）。这适用于所有四种现量。 \t\t\t现量的定义是：无分别、无错乱的识。分类而言，有：根、意、自证、瑜伽现量，这四种。 \t\t\t第一种（根现量）的定义是：由其亲近因——物质根识直接产生，且是无分别、无错乱的他证识。分类而言，有：所取能取根现量等五种。 \t\t\t第二种（意现量）的定义是：由其亲近因——意根直接产生，且是无分别、无错乱的他证识。分类而言，有：所取能取意现量
English
conceptual, non-conceptual. \t\t\tErroneous and non-erroneous, self-cognizing and other-cognizing, \t\t\tMind and mental factors, are all included. \t\t\tIntellect (བློ), awareness (རིག་པ), and consciousness (ཤེས་པ་) are synonymous in meaning. \t\t\tCategorized, there are: valid cognition, invalid cognition, conceptual, non-conceptual, erroneous, non-erroneous, self-cognizing, other-cognizing, mind, and mental factors, totaling ten. \t\t\tAmong these, the definition of valid cognition is: an intellect that newly apprehends its object. \t\t\tThe definition of invalid cognition is: an intellect that does not newly apprehend its object. \t\t\tThe definition of conceptual cognition is: if it is its appearing object, it must be a universal. \t\t\tThe definition of non-conceptual cognition is: any cognition which, if it is its appearing object, must be either a particular or an unestablished base (117b). \t\t\tThe definition of erroneous cognition is: cognition that apprehends something as what it is not. \t\t\tThe definition of non-erroneous cognition is: cognition that apprehends the true nature of the object. \t\t\tThe definition of self-cognizing is: the apprehending consciousness. \t\t\tThe definition of other-cognizing is: the apprehended consciousness. \t\t\tThe definition of mind is: among the object and its characteristics, it cognizes merely the object. \t\t\tCategorized, there are: six or eight collections of consciousness. \t\t\tThe definition of mental factors is: cognizing the characteristics of the object. \t\t\tCategorized, there are: fifty-one. \t\t\tAlthough the former also possess many internal subdivisions, they are not elaborated here. \t\t\tRegarding direct perception: \t\t\tSense, mental, self-cognizing, yogic direct perception are the four. \t\t\tInferred through the power of facts, well-known, reliable inference, etc. \t\t\tThere are many avenues of classification, and the result of valid cognition is understood incidentally. \t\t\tIf valid cognition is classified by definitive number, there are two: direct valid cognition and inferential valid cognition. \t\t\tThe definition of direct valid cognition is: that which is non-conceptual and non-erroneous, and which newly apprehends its object. This applies to all four direct perceptions. \t\t\tThe definition of direct perception is: non-conceptual and non-erroneous consciousness. Categorized, there are: sense, mental, self-cognizing, and yogic direct perception, these four. \t\t\tThe definition of the first (sense direct perception) is: non-conceptual and non-erroneous other-cognizing consciousness directly produced from its dominant condition, the physical sense faculty. Categorized, there are: apprehending-apprehender sense direct perception, etc., five. \t\t\tThe definition of the second (mental direct perception) is: non-conceptual and non-erroneous other-cognizing consciousness directly produced from its dominant condition, the mental faculty. Categorized, there are: apprehending-apprehender mental direct perception
Tibetan
སུམ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཁ་ནང་ཁོ་ནར་ཕྱོགས་པའི་འཛིན་རྣམ་ཤེས་པ་ཀུན་གྱི་སྟེང་ན་ཡོད་པ། བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་རྟོག་(༡༡༧བ)བྲལ་མ་འཁྲུལ་པ། དབྱེ་ན། ཉན་ཐོས་རང་རྒྱལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་དང་གསུམ། དཔེ་རིམ་བཞིན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་དང༌། རང་རྒྱལ་གྱི་མཐོང་ལམ་ལྟ་བུའོ། ། རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཡུལ་ལྐོག་གྱུར་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་བློ། དབྱེ་ན། གསུམ་ལས། དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ནི། བྱས་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་བློ་ལྟ་བུ། གྲགས་པའི་རྗེས་དཔག་ནི། རྟོགས་ཡུལ་ན་ཡོད་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས། རི་བོང་ཅན་ཟླ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་རུང་དུ་རྟོག་པའི་རྗེས་དཔག་ལྟ་བུ། ཡིད་ཆེས་རྗེས་དཔག་ནི། དཔྱད་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་སོགས་ཀྱི་ལུང་རང་གི་བསྟན་བྱའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བར་རྟོགས་པའི་བློ་ལྟ་བུའོ། ། སོགས་ཁོངས་ནས། རང་ལས་ངེས་དང༌། གཞན་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མའི་དབྱེ་བ་སོགས་ཀྱང་འདི་ལས་འཕྲོས་པས་མཚོན་དབྱེ་སྒོ་མང་ཞིང༌། ཚད་འབྲས་ཀྱང་འདི་དག་གི་ཞར་བྱུང་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་བར་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་རྣམ་གཞག་མང་ཡང་། མདོར་ན། རྣམ་འཇོག་གི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་བྱེད་དེ། དཔེར་ན། སྔོ་འཛིན་མ་འཁྲུལ་བ་མཚན་གཞི། ཤེས་པ་ཡུལ་དོན་དང་འདྲ་བར་སྐྱེས་པ་མཚན་ཉིད། གཟུགས་དོན་རྟོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྦྱར་རུང་བ་ཚད་འབྲས་སོ། ། རྗེས་དཔག་ལ། སྒྲ་མི་རྟག་པ་གཞལ་བྱ། སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་རྟགས་ལས་སྒྲ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་ཤར་ནས་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ལ་གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་ཚད་མ། སྒྲ་མི་རྟག་པར་དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འབྲས་བུའོ། ། པ༣ གསུམ་པ་[རྟོགས་བྱེད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་]ནི། རྟོགས་བྱེད་འགལ་འབྲེལ་དགག་སྒྲུབ་སྤྱི་བྱེ་བྲག ། གཅིག་དང་ཐ་དད་སེལ་འཇུག་སྒྲུབ་འཇུག་གཞན། ། མཚན་མཚོན་རྫས་ལྡོག་རྗེས་དཔག་རྣམ་གཉིས་སོ། ། ཡུལ་ལམ་ཤེས་བྱ་དེ་རྟོགས་པར་(༡༡༨ན)བྱེད་པའི་ཐབས་ལ། འགལ་བ། འབྲེལ་བ། དགག་པ། སྒྲུབ་པ། སྤྱི། བྱེ་བྲག །གཅིག་དང་། ཐ་དད། སེལ་འཇུག་དང༌། སྒྲུབ་འཇུག །གཞན་སེལ། མཚན་ཉིད་དང་། མཚོ
Chinese
三等五。 第三（识）的定义是：只专注于内在的执著性意识，存在于所有（意识）之上。 第四（识）的定义是：由修习真实义之力所产生的圣者无分别、无颠倒的智慧（117b）。分类则有：声闻、独觉、大乘瑜伽现量三种。例如，声闻的见道，以及独觉的见道等。 比量（推理量）的定义是：依靠具足三相的因，新认识到自身所缘的隐蔽境（事物）的智慧。 分类则有：三种。 事势比量（现势比量）是：例如，依靠“所作性”的因，认识到“声音是无常”的智慧。 譬喻比量（周遍比量）是：依靠所证境中存在的因，例如，通过“有兔”一词，认为“月亮”是可言说的比量。 信许比量（圣言量）是：依靠经过三观察而清净的圣教，例如，认识到“布施能获得受用”等圣教，在自身所表示的意义上是真实不虚的智慧。 在“等”的范畴中，由此引申出“自证”、“他证”等量（识）的多种分类；量果（量之结果）也应从此等（量）的伴随品中去认识，这是所说的。 虽然对此有多种安立，但简而言之，是根据安立之因来安立的成果。例如，“执蓝色”且无颠倒，是所诠释的基础；“识与境相符而生”，是其定义；“能安立形色义的言说”，是量果。 对于比量：声音是所量。从具足三相的、能证实声音无常的因中，心中生起声音无常的影像，并且对声音无常有新认识而不颠倒的智慧，是为量。直接认识到声音无常，是比量之果。 （118a）第三[详细阐述认识方式]是： 认识方式分为：相违、相属、遮遣、成立、总相、别相、 一与他、遣除与引生、他遣、所相与能相、实与反体、两种比量等。
English
Three and so forth, five. Third (consciousness)'s definition is: The apprehending consciousnesses focused solely internally, existing above all (consciousnesses). Fourth (consciousness)'s definition is: The stainless, non-erroneous wisdom (117b) of the Noble Ones, arisen from the power of meditating on the true meaning. In terms of classification: there are three: the directly perceived yogic perception of Shravakas, Pratyekabuddhas, and Mahayana practitioners. For example, like the Path of Seeing of the Shravakas, and the Path of Seeing of the Pratyekabuddhas. Inferential valid cognition's (inference's) definition is: A mind that newly understands its own hidden object (referent) by relying on a reason endowed with the three modes. In terms of classification: it has three types. Inference by the power of facts is: For example, a mind that understands sound to be impermanent by relying on the reason 'being a product'. Inference by convention is: For example, an inference that understands 'moon' to be conventionally expressible by the word 'rabbit-bearer', relying on a reason existing in the object of comprehension. Inference by belief (reliable scripture) is: For example, a mind that understands that scriptures like 'giving leads to prosperity', based on scripture purified by the three analyses, are not deceptive regarding their own indicated meaning. Within the scope of 'etc.', the classifications of valid cognition, such as 'self-certain' and 'other-certain', are also derived from this, indicating many divisions. And the result of valid cognition is also said to be understood from the concomitants of these (valid cognitions). Although there are many presentations on this, in short, it refers to the result of a presentation made in reliance on the cause of the presentation. For example, 'the non-mistaken apprehension of blue' is the basis of illustration; 'a consciousness arising in conformity with the object's meaning' is the definition; 'the conventional expression that can be applied to understanding the meaning of form' is the result of valid cognition. Regarding inference: Sound is the object to be known. From the reason endowed with the three modes, which proves sound to be impermanent, an image of impermanent sound arises, and a consciousness that is newly non-deceptive regarding impermanent sound is valid cognition. The direct understanding of sound as impermanent is the result of inference. (118a) Third [Elaborated explanation of the means of understanding] is: The means of understanding are: Contradiction, connection, negation, affirmation, general, particular, One and many, exclusion and inclusion, other-exclusion, defined and defining, substance and isolate, two types of inference.