Tibetan
སེང་གེས་མཛད་པའི་འཆི་མེད་མཛོད་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱ་འགྲེལ་རྣམ་བཤད་བདུད་རྩི། ཚིག་གི་ཟླ་བ་གཉིས་ནི་པཱ་ཎི་པའི་ལུགས་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲུབ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཅིང༌། རྒྱ་དཔེ་ཀུན་མཁྱེན་རྗེའི་ཕྱག་ཏུ་འབྱོར། སུ་བྷུ་ཏིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་འདོད་འཇོ་ནི་ཙནྡྲ་པའི་ལུགས་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲུབ་སྦྱར་བ་ཡིན། དེ་སོགས་འགའ་ཞིག་མཆིས་པའི་ནང་ནས་ཕྱི་མ་འདོད་འཇོ་ནི་ཡང་ལོ་དང་ཞ་ལུ་སོགས་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་མ་འགྱུར་བས་ཀུན་མཁྱེན་རྗེས་རྩ་བ་ལ་འགྱུར་བཅོས། འགྲེལ་པ་རྫོགས་པར་གསར་འགྱུར་དུ་མཛད་ཅིང༌། དེའི་མིང་དོན་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་མཛོད་འགྲེལ་སྒོ་བརྒྱ་འབྱེད་པའི་ལྡེའུ་མིག་ཅེས་བྱ་བའང་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་རིག་གནས་ཆུང་བ་བཞིའི་གཞུང་ཚང་ལ། ཟློས་གར་ནི་བོད་དུ་ཉེ་བར་མི་མཁོ་བས་དེའི་བསྟན་བཅོས་དངོས་མ་འགྱུར། བོད་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མཱིའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་དང༌། དཔལ་དགའ་བའི་ལྷའི་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་དག་དེའི་ཕྱོགས་སུ་འདྲེན་ནོ། ། ཆ༣ གསུམ་པ་འཕྲོས་དོན་སྨོས་པ་ལའང་གཉིས། ཇ༡ རིག་གནས་ཆུང་བ་རྣམས་ལས་འཕྲོས་པ་དང༌། ཇ༢ སྤྱི་ལས་འཕྲོས་པའོ། ། ཇ༡ དང་པོ་ནི། ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་ས་པཎ་ཡན་ལ་མེད། ། གང་དེས་དོན་བསྡུས་བསྟན་བཅོས་རྣམ་གསུམ་མཛད། ། དེ་དག་ཤོང་དཔང་འཕགས་པའི་དྲིན་ལས་བྱུང༌། ། ཡོངས་རྫོགས་གསལ་མཛད་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་དོ། ། རིག་གནས་སྙན་དངགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་ཡན་ཆད་ལ་མེད་ཅིང༌། གང་དེས་ཀྱང་གཞུང་ཚང་མ་བོད་ཀྱིས་རྟོགས་དཀའ་བར་དགོངས་ནས་སྙན་དངགས་ལ་མཁས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ། (༢༢༢ན)སྡེབ་སྦྱོར་ལ་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ། མངོན་བརྗོད་ལ་ཚིག་གཏེར་ཏེ་རྒྱ་གཞུང་གི་དོན་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པ་གསུམ་མཛད་དོ། ། སྙན་དངགས་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་དེ་དག་ནི་ཤོང་ལོ་དང་དཔང་ལོས་ཐོག་མར་བསྒྱུར། དེའང་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་པནྜི་ཏ་ལཀྵྨཱི་ཀ་ར་དང་ཤོང་ལོ་ལ་བཀའ་བསྒོས་ཤིང་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་བའི་བཀའ་དྲིན་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ཕྱིས་བཤད་རྒྱུན་རིམ་གྱིས་ཉམས་ཤིང་བློ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པས་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པར་གྱུར་པ་ན། བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་གསོ་རིག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རིག་གནས་བཅུ་ཕྲག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དངོས་དང་བརྒྱུད་ནས་ཆེས་གསལ་བར་མཛད་པ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ཇ༢ གཉིས་པ་[སྤྱི་ལས་
Chinese
僧伽所著的《不死藏》极为殊胜，其印度释论《甘露阐释》和《词月》二者是遵循波你尼（Pāṇini）学派的声明（梵语语法）而作，印度的版本落到了遍智大师（Künkhyen Jé）手中。苏布提（Subhūti）所著的释论《如意摩尼》则是遵循旃陀罗（Candra）学派的声明而作。在这些作品中，后者《如意摩尼》由于仰罗（Yanglo）和夏鲁（Zhalu）等人未能如实翻译，因此遍智大师对根本颂进行了修订，并彻底地重新翻译了释论。他也著有《藏释百门开启之钥匙：名称和意义的精简》，这些著述涵盖了小四明的典籍。戏剧（Dramaturgy）在西藏并非急需，因此其论典未被实际翻译。早期的藏人将大师旃陀罗乔弥（Candragomin）的《世间皆乐剧》和吉祥天（Pal Gawé Lha）的《世间皆乐剧》归入此类。 第三章 论及引申之义，亦分两部分：第一，由小五明引申；第二，由总纲引申。 第一部分： 这些后期论著，在萨班之前尚无。 他为此意，著三部简明论。 此等皆因，雄（Shong）与班（Pang），法王（Phagpa）恩。 圆满明晰，佛法之日耀。 小五明中的诗学等在萨迦班钦（Sakya Paṇchen）之前尚未出现，他认为印度的全部论典对藏人来说难以理解，因此著有三部概括印度论典要义的著作：关于诗学的《智者入门》（snyan ngag la mkhas pa 'jug pa'i sgo）、（222页）关于韵律学的《花束》（sdeb sbyor la me tog chun po）、关于词汇学的《词语宝藏》（mngon brjod la tshig gter）。 这些诗学等论典最初由雄洛扎哇（Shong Lotsawa）和班洛扎哇（Pang Lotsawa）翻译。这也是由于怙主法王八思巴（Phagpa）敕令班智达拉克什米卡拉（Paṇḍita Lakṣmīkara）和雄洛扎哇（Shong Lotsawa），并提供了相应的便利条件，才得以出现。后来，当解说传承逐渐衰落，人们的智慧和精进不足，难以如实了知这些学问时，唯有遍智丹巴宁波（Künkhyen Tenpa'i Nyinjé）直接或间接地，极其清晰地阐明了以声明学和医方明为主的十明（大小五明）之全部内容。 第二部分[由总纲...
English
The "Immortality Treasury" (chi med mdzod) composed by Sengge is supremely excellent. Its Indian commentaries, "Elixir Explanation" (rnam bshad bdud rtsi) and "Lunar Words" (tshig gi zla ba), were composed according to the Sanskrit grammar tradition of Pāṇini. The Indian manuscript came into the hands of the Omniscient Master (Künkhyen Jé). Subhūti's commentary "Wish-Fulfilling Jewel" (dod jo) was composed according to the Sanskrit grammar tradition of Candra. Among these and other existing works, the latter, "Wish-Fulfilling Jewel," had not been accurately translated by Yanglo, Zhalu, and others, so the Omniscient Master revised the root text and completely retranslated the commentary. He also composed "Key to Opening a Hundred Doors of Treasury Commentary: A Summary of Names and Meanings." These works comprehensively cover the treatises of the four minor sciences. Dramaturgy (zlos gar) was not urgently needed in Tibet, so its actual treatises were not translated. Earlier Tibetans categorized Master Candragomin's "World-Delighting Play" and Pal Gawé Lha's "World-Delighting Play" under this field. Chapter 3, discussing the extended meaning, also has two parts: First, extensions from the minor sciences; Second, extensions from the general outline. First: The later ones were not present before Sakya Pandita. He composed three concise treatises on their meaning. These arose from the kindness of Shong, Pang, and Phagpa. The complete illuminator, the sun of the teachings. The minor sciences, such as poetics, etc., were not present prior to Sakya Paṇchen. He, considering that the complete Indian treatises were difficult for Tibetans to comprehend, composed three treatises summarizing the essence of the Indian texts: "Gateway for the Wise into Poetics" (snyan ngag la mkhas pa 'jug pa'i sgo), (page 222n) "Garland of Flowers" (sdeb sbyor la me tog chun po) on metrics, and "Treasury of Words" (mngon brjod la tshig gter) on lexicography. These treatises on poetics and others were first translated by Shong Lotsawa and Pang Lotsawa. This also came about through the kindness of the Protector Dharma King Phagpa, who instructed Paṇḍita Lakṣmīkara and Shong Lotsawa and provided conducive conditions. Later, when the lineage of explanation gradually declined and people's intelligence and diligence weakened, making it exceedingly rare to truly understand these subjects, it was solely the Omniscient Tenpa'i Nyinjé (Künkhyen Tenpa'i Nyinjé) who, directly and indirectly, made completely clear the entirety of the ten sciences, primarily grammar and medicine. Second [from the general...
Tibetan
འཕྲོས་པ་]ནི། འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་གཙོ་བོར་མི་མཛད་པས། ། དེ་གཞུང་རྐང་ཚུགས་རྒྱལ་བས་གསུངས་པ་མེད། ། ཡན་ལག་ཕྱིར་དུ་མཁས་རྣམས་རྒྱས་པར་མཛད། ། དེ་ལ་རིག་པའི་གནས་འདི་རྣམས་ཆོས་འཁོར་གསུམ་ལ་དངོས་སུ་མི་གཏོགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གདུལ་བྱ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་འགོད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཐེག་པ་གསུམ་དང་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་གྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་བཅོས་གཙོ་བོར་བསྟན་པར་མི་མཛད་པས་རིག་པའི་གནས་དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་རྐང་ཚུགས་པར་རྒྱལ་བས་གསུངས་པ་ནི་མེད་དོ། ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་མཁྱེན་པའམ་མི་གཟིགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་དང་དེས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ན་རྒྱུ་དང་དཔེ་དང་ངོ་བོ་ངེས་ཚིག་སུས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་དོན་བཀའ་སྩལ་ཏེ་འདུལ་བར་མཛད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ལ། གསུང་རབ་ཕལ་ཆེར་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་གནས་པས་དེའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲ་ལེགས་པར་ཤེས་དགོས་པས་མཚོན། འདི་(༢༢༢བ)དག་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་ཡན་ལག་མི་ཤེས་སུ་མི་རུང་བ་ཡིན་པས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། ། ཅ༣ གསུམ་པ་ཞར་བྱུང་ཡུལ་གཞན་དུ་དམ་ཆོས་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལ་ལྔ། ཆ༡ ཤམྦྷ་ལ། ཆ༢ རྒྱ་ཡུལ། ཆ༣ ལི་ཡུལ། ཆ༤ འགྲོ་ལྡིང༌། ཆ༥ གླིང་ཕྲན་གཞན་དག་ཏུ་བྱུང་ཚུལ་ལོ། ། ཆ༡ དང་པོ་ནི། ཤམྦྷ་ལ་རུ་ཆོས་རྒྱལ་རིགས་ལྡན་གྱིས། ། བླ་མེད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྟག་ཏུ་བསྐོར། ། ཡུལ་ཆེན་གོ་དྲུག་ཐེག་ཆེན་གསང་སྔགས་སྤྱོད། ། ཡུལ་ཆེན་ལྔ་པ་བྱང་ཕྱོགས་ཤམྦྷ་ལ་ན་གསང་བའི་བདག་པོ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་སྤྱིར་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་ཆེན་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་པ་མཛད། གྲོང་བྱེ་བ་ཕྲག་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་གི་སྐྱེ་བོ་སྐལ་ལྡན་རྣམས་ལ་དབང་བསྐུར་ཞིང་རྒྱུད་བཤད། ཀ་ལཱ་པའི་གྲོང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་མ་ལ་ཡའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བཞེངས། སྲས་ལྷ་དབང་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་དབང་བསྐུར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་པ་མཛད་དེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ལ་བསྟན། ལྷ
Chinese
[续]： \t\t\t世间论著不作为主要（教授）， \t\t\t因此其根本（的建立）佛陀未曾说。 \t\t\t（但）为（其）支分（的需要），智者们（对其）进行了广述。 \t\t\t其中，这些五明（或十明）处（学问）不直接隶属于三转法轮。因为诸佛主要以宣说三乘和四部续的次第，来开展将所化众生安置于解脱和一切智的佛行事业，转动与世间法不相符的奇妙殊胜法轮，而不以宣说世间论著为主要（事业），因此这些五明（或十明）处的（学问）的根本教义，佛陀并未曾宣说。 \t\t\t然而，由于诸佛无所不知、无所不见，因此在需要度化众生时，他们会宣说并调伏那些无人能知的因、喻、本体、决定词等义理，这是佛陀的特德。且由于大部分经典都以梵语（Sanskrit）存在，为了不错谬地理解其意义，必须精通声明（Grammar）等。这些（222b）也是不可不知的所知支分，因此智者们（对其）进行了极其广泛的阐述。 \t\t\t三、附带说明他方国土正法的缘起，分五：一、香巴拉，二、汉地，三、于阗（Khotan），四、阿栈，五、其他岛屿的缘起。 \t\t\t一、首先（讲）： \t\t\t在香巴拉，法王种姓（Rigden）恒常转动 \t\t\t无上（密）法LUN。 \t\t\t九十六个大国（都）行持大乘密宗。 \t\t\t在北方的第五大国香巴拉，秘密主（Vajrapani）善月（Chandrabhadra）总摄一切续部，尤其撰写了《时轮根本续》的六万颂大疏。他为九十六亿（或千万）个城市的具缘众生灌顶并宣讲续部。在迦罗波（Kalapa）城南方的玛拉雅（Malaya）园林中，建立了圆满的《时轮》身语意大坛城。他为王子天自在狮子（Devendra Singha）灌顶，使其在法座上说法。菩萨金刚藏（Vajragarbha）撰写了《喜金刚》的注释，并为诸佛子宣讲。神
English
[Continuation]: \t\t\tAs worldly treatises are not primarily taught, \t\t\tTheir foundational principles were not expounded by the Buddha. \t\t\tHowever, for their auxiliary (aspects), the wise extensively elaborated upon them. \t\t\tAmong these, these fields of knowledge (Vidyasthanas) are not directly included in the Three Turnings of the Wheel of Dharma. Because the Buddhas' main activity is to establish sentient beings in liberation and omniscience by teaching the stages of the Three Vehicles and the Four Classes of Tantra, thereby turning a wondrous and extraordinary Dharma wheel that is incompatible with worldly concerns, they do not primarily teach worldly treatises. Therefore, the foundational principles of these fields of knowledge were not taught by the Victorious Ones. \t\t\tNevertheless, because the Buddhas know and see everything without exception, when the occasion arises to tame beings, they expound and subdue them by teaching meanings concerning causes, examples, essences, and definitive terms that no one else can understand; this is a special characteristic of the Buddhas. Furthermore, since most of the scriptures exist in Sanskrit, to understand their meaning without error, one must master grammar, among other things. These (222b) are also indispensable branches of knowledge, and thus the wise have extensively elaborated upon them. \t\t\tThree: Incidentally, expounding on the origination of the sacred Dharma in other lands, which has five parts: 1. Shambhala, 2. China, 3. Khotan, 4. Agrodin, 5. The origination in other continents (or islands). \t\t\tOne: Firstly: \t\t\tIn Shambhala, the Dharma Kings (Rigden) constantly turn \t\t\tThe unsurpassed Wheel of Dharma. \t\t\tNinety-six great kingdoms practice Mahayana Secret Mantra. \t\t\tIn Shambhala, the fifth great land in the north, the Lord of Secrets (Vajrapani), Chandrabhadra, generally condensed all tantras, and specifically composed the great commentary of sixty thousand verses on the root tantra of the Kalachakra. He bestowed empowerments and taught tantras to fortunate beings in ninety-six billion (or ten million) cities. In the Malaya pleasure grove, south of the city of Kalapa, he erected the great mandala of the complete body, speech, and mind of the Kalachakra. He empowered Prince Devendra Singha to teach the Dharma on the throne. Bodhisattva Vajragarbha composed a commentary on the Hevajra and taught it to the sons of the Victorious Ones. Divinities