Tibetan
ར་བྱུང་བས་སྨན་པའི་ཚང་བརྡོལ་ཏེ་བརྒྱུད་འཛིན་གྲངས་དང་ཚད་མེད་ཀྱང་གཙོ་བོ་རྫ་སྨན་ལེབ་པོ། བྱང་སྨན་དཔལ་ལེ་སོགས་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུ་གཅིག་གི་ནང་ནས་གདམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སུམ་སྟོན་ཡེ་ཤེས་གཟུངས་ལ་རྒྱུད་བཞི་སྙིང་ཐིག་ཆ་ལག་དང་བཅས་པའི་བཀའ་བབས། གཡུ་ཐོག་འབུམ་སེང༌། བི་ཇི་ལེགས་ལྡན་མགོན་པོ། བྲང་ཏི་དཔལ་ལྡན་མཚོ་བྱེད་སོགས་སྔ་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་(༢༡༨ན)འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་དུ་མ་བྱུང༌། ཁྱད་པར་ཕྱིས་སུ་བྱང་པ་ཡབ་རིགས་ལྡན་ཆེན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་བཟང༌། སྲས་མིའི་ཉི་མ། ལྷ་བཙུན་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་བཟང༌། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱུད་འགྲེལ་ཁོག་དབུབ་ལྷན་ཐབས་དུ་མ་མཛད་དེ་བྱང་ལུགས་ཞེས་པའི་སྲོལ་གཏོད། ཡང་ཟུར་མཁར་ཁུ་བོ་མཉམ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ལ་གཡུ་ཐོག་པས་དངོས་སུ་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལྟར་རྒྱུད་བཞི་དག་ཐེར། བླ་སྒྲུབ་ཁ་སྐོང༌། བྱེ་བ་རིང་བསྲེལ་སོགས་སྨན་གཞུང་མང་པོ་མཛད། སློབ་མ་བྱིན་རླབས་ཞུགས་པ་བརྒྱད་སོགས་དུ་མའི་ནང་ནས། གསོ་རིག་ལ་མན་ངག །ཕྲིན་ལས། ལག་ལེན། བཤད་པ་མཐར་ཕྱིན་བཞི་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལས། ཀོང་སྨན་རྐྱེན་པ་བླ་རྟ་ཚེ་དབང༌། མཚོ་སྨད་མཁན་ཆེན། བྱར་པོ་པཎ་ཆེན་སོགས་མཁས་པ་མང་པོས་ཡིག་ཆ་རྒྱ་ཆེར་མཛད། ཁྱད་པར་ཨ་བོ་ཆོས་རྗེའི་དབོན་ཟུར་མཁར་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོའམ་ཀརྨ་ལེགས་བཤད་འཚོལ་ལ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་ཐུགས་བརྩོན་ཆེན་པོས་གསོ་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་འཆད་སྤེལ་དང༌། མེས་པོའི་ཞལ་ལུང་སོགས་ཡིག་ཆ་མང་པོ་མཛད། དེ་དག་གི་རྒྱུན་ལ་ཟུར་ལུགས་ཞེས་གྲགས། བྱང་ཟུར་གྱི་རིང་སྲོལ་འཛིན་པ་བར་མ་ཆད་དུ་བྱུང་བའི་ནང༌། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་གྲགས་ཆེ་བ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་རྒྱུད་འགྲེལ་བཻ་ཌཱུར་སྔོན་པོ། ལྷན་ཐབས་དུས་མིན་འཆི་ཞགས་གཅོད་པའི་རལ་གྲི་སོགས་མཛད་ཅིང་ལུགས་སྲོལ་གཙོ་བོ་བྱང་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས། ད་ལྟའི་བར་དུ་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ཕྲིན་ལས་ཆེ། སྨན་གྱི་སློབ་གྲྭའང་བཙུགས། ཡང་ཀུན་གཟིགས་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཉིད་གསོ་བ་རིག་པ་ལ་སྔོན་སྦྱངས་སད་པ་ལྟ་བུས་ཀློང་བརྡོལ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་མཁས་པར་གྱུར་ཅིང༌། ཟུར་མཁར་ཕྱི་མའི་སློབ་བརྒྱུད་དབོན་ཚང་ཡེ་ཤེས་དང༌། འཕགས་ཡུལ་ནུབ་ཕྱོགས་ཕྲེང་གིའི་སྨན་པ་ཨེ་ཏྲོ་སེ། རྒྱ་ནག་གི་སྨན་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལས་བཤད་རྒྱུན་དང་དཀའ་གནད་འདྲི་མོལ་(༢༡༨བ)གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་སྨན་གྱི་བླ་མ་གཉིས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། སློབ་མ་མཁས་པ་མང་དུ་བྱོན་ཅིང་ད་ལྟའི་བར་དུ་བཤད་པ་དང་ལག་ལེན་གྱི་རྒྱུན་མ་ཉམས་པས་བརྒྱུད་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་སྨན་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པས་མཚོན། མདོར་ན་དེ་དག་གིས་གསོ་བ་རིག་པའི་བསྟན་པ་གསལ་བས་བོད་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཉེར་འཚོར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆ༢ གཉིས་པ་རིག་གནས་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་སྨོས་པ་ལ་བཞི། ཇ༡ རྩིས། ཇ༢ སྙན་དངགས། ཇ༣ སྡེབ་སྦྱོར། ཇ༤ མངོན་བརྗོད་ཀྱི་ཞར་བྱུང་ཟློས་གར་བཅས་སྨོས་པའོ། ། ཇ༡ དང་པོ་ལ་གསུམ། ཉ༡ སྐར་རྩིས། ཉ༢ གཡུལ་རྒྱལ། ཉ༣ འབྱུང་རྩིས་སོ། ། ཉ༡ དང་པོ་ནི། སྐར་རྩིས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་མང༌། ། གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་གྱི་འགྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་དང་བཟང་ངན་གྱི་འབྲས་བུ་ལུང་སྟོན་པའི་རྩིས་ནི་དྲང་སྲོང་རྔ་བོང་དང་གརྒ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་རྒྱུན་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་དེའི་བསྟན་བཅོས་སྨྲ་བ་མང་ངོ༌། ། འོན་ཀྱང་རིགས་ལྡན་དགུ་པ་རྒྱ་མཚོ་རྣམ་རྒྱལ་སེང་གེའི་ཁྲིར་འཁོད་པ་ན་རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་མ་ཁའི་ཡུལ་དུ་ཀླ་ཀློའི་སྟོན་པ་བདུན་པ་མུན་ཅན་སྦྲང་རྩིའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་གྲུབ་མཐའི་རྩིས་སྦས་ནས་བྱེད་པའི་རྩིས་བསྟན་པས་གཟའ་སྐར་སོགས་མི་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ན། རིགས་ལྡན་རྒྱལ་དཀས་བསྡུས་རྒྱུད་ཀྱི་དངོས་བསྟན་བྱེད་རྩིས་ཕྱག་བཞེས་སུ་མཛད་ནས་རྩིས་གཞི་ཟུག །དེ་འོག་མེ་ཡོས་ལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འཕགས་ཡུལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་བྱུང་བས་ཕྱི་རོལ་པའི་བྱེད་གྲུབ་གཉིས་ཀ་ཉམས་པར་ལུང་བསྟན་པའི་དོན་ཐོག་ཏུ་བབས་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྩིས་འགོ་ཚུགས། ཀླ་ཀློ་ཞུགས་ནས་འདིའི་བར་བསྡམས་པས་མེ་མཁའ་རྒྱ་མཚོའི་ལོར་གྲགས་ཤིང༌། མེ་ཡོས་དེ་ནི་རབ་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྟོན་པས་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་དང་དུས་འཁོར་གྱི། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལེར་གསུངས་ལ་བུ་དོལ་དང༌། ། ཁྱད་པར་རང་བྱུང་རྒྱལ་བས་རྩིས་བསྡུས་མཛད། ། བདག་ཅག་(༢༡༩ན)གི་སྟོན་པས་ཕལ་པོ་ཆེར་རྔུལ་རྩིས་སུ་གྲགས་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེ་རོལ་པར་རྩིས་ལ་སྦྱངས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གྲངས་དང་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་གསུངས་པ་སོགས་མདོ་དང༌། རྒྱུད་རྒྱལ་མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོ་གཙོར་གྱུར་གསུང་རབ་ཕལ་ཆེར་རྣམས་དང༌། ཁྱད་པར་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལེར་གསལ་བར་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལག་ལེན་ཅི་རིགས་པ་བཏབ། བོད་དུ་བུ་སྟོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང༌། ཀུན་མཁྱེན་
Chinese
由此，医家源流兴盛，传承者虽不可胜数，然其中主要者如匝曼列波（Rza-sman Leb-po）、绛曼贝勒（Byang-sman dPal-le）等十一大名医，其完整教诫，连同《四部医典》精髓及其附属部分，皆传授予松敦益西尊（Sum-ston Ye-shes Gzung）。玉妥·本增（gYu-thog 'Bum-seng）、必吉·列丹贡布（Bi-ji Legs-ldan mGon-po）、章第·贝丹措杰（Brang-ti dPal-ldan mTsho-byed）等，先后对《医典》作注者甚众（218a）。尤其后来，绛巴（Byang-pa）的先祖仁丹钦波·朗杰扎桑（Rigs-ldan Chen-po rNam-rgyal Grags-bzang）、其子米尼玛（Mi'i Nyi-ma）、拉尊·扎西贝桑（Lha-btsun bKra-shis dPal-bzang）以及索南·益西嘉参（bSod-nams Ye-shes rGyal-mtshan）等人，撰写了许多《医典》的注释、提纲和辅助方法，开创了名为“绛派”（བྱང་ལུགས་）的传统。再者，如玉妥巴（gYu-thog-pa）亲授予孜喀·库沃·念尼多杰（Zur-mkhar Khu-bo mNyam-nyid rDo-rje）一般，他修订了《四部医典》，补充了上师仪轨，撰写了《千万舍利》（Bye-ba Ring-bsrel）等诸多医学论著。在他的众多弟子中，包括八位获得加持者，从医疗学出现四大传承——口诀、事业、实践和圆满论述的延续中，工曼·杰巴·拉达·策旺（Kong-sman rKyin-pa bLa-rta Tshes-dbang）、措麦堪钦（mTsho-smad mKhan-chen）、加波班禅（Byar-po Pan-chen）等众多学者，广编典籍。特别是阿沃曲杰（A-bo Chos-rje）的外甥孜喀·洛追嘉波（Zur-mkhar Blo-gros rGyal-po），亦称噶玛·列协措（Karma Legs-bshad 'Tshol），如杰·米觉多杰（rJe Mi-bskyod rDo-rje）所预言，他以极大的精进讲授并弘扬医学理论，撰写了《祖先口诀》（Mes-po'i Zhal-lung）等诸多文献。他们的传承被称为“孜派”（ཟུར་ལུགས་）。在绛孜（Byang-Zur）两派传承不绝的世代中，后期最著名的是第司·桑结嘉措（sDe-srid Sangs-rgyas rGya-mtsho），他撰写了《四部医典蓝琉璃》（rGyud-'grel Bai-ḍur sNgon-po）注释，以及《斩断非时死索之利剑》（lHan-thabs Dus-min 'Chi-zhags gCod-pa'i Ral-gri）等辅助法，主要遵循了绛派（Byang-pa）的传统。直至今日，这些文献依然影响深远，且医学学校亦已建立。此外，遍知曲吉迥乃（Kun-gzigs Chos-kyi 'Byung-gnas）本人，犹如宿世习气觉醒般，通过自然领悟，在医学上变得尤为精通。从后期的孜喀（Zur-mkhar）弟子传承中的温仓·益西（dBon-tshang Ye-shes），以及印度（འཕགས་ཡུལ་）西部佛棱吉（Phreng-gi）的医生艾特罗塞（Etros），还有来自中国（རྒྱ་ནག་）的贤明医生那里，通过对他们的传承和难点进行探讨（218b），确立了医理，从而获得了“第二医王”的称号。众多贤哲弟子也随之涌现。
English
From this, the lineage of physicians flourished, and though the number of lineage holders is immeasurable, among the eleven most famous, such as Rza-sman Leb-po and Byang-sman dPal-le, the complete instructions, including the Four Medical Tantras (rGyud-bzhi) and the Heart Essence (sNying-thig) with their supplementary parts, were bestowed upon Sum-ston Ye-shes Gzung. Yu-thog 'Bum-seng, Bi-ji Legs-ldan mGon-po, Brang-ti dPal-ldan mTsho-byed, and others, both early and later, composed many commentaries on the Tantras. Especially later, the Byang-pa patriarch Rigs-ldan Chen-po rNam-rgyal Grags-bzang, his son Mi'i Nyi-ma, Lha-btsun bKra-shis dPal-bzang, and bSod-nams Ye-shes rGyal-mtshan, composed numerous commentaries on the Tantras, outlines, and supplementary methods, thereby establishing the tradition known as the Jang-luk. Furthermore, just as Yu-thog-pa personally conferred blessings/authorization upon Zur-mkhar Khu-bo mNyam-nyid rDo-rje, he revised the Four Tantras, supplemented the Guru Sadhana, composed Bye-ba Ring-bsrel, and created many other medical treatises. Among his many disciples, including the eight who received blessings, from the continuous lineage where the four aspects of medical science emerged – oral instructions, ritual actions, practical application, and complete explanation – many scholars, such as Kong-sman rKyin-pa bLa-rta Tshes-dbang, mTsho-smad mKhan-chen, and Byar-po Pan-chen, extensively compiled texts. In particular, A-bo Chos-rje's nephew, Zur-mkhar Blo-gros rGyal-po, also known as Karma Legs-bshad 'Tshol, as prophesied by rJe Mi-bskyod rDo-rje, diligently taught and propagated medical theories, and composed many texts such as the "Oral Instructions of the Ancestors." Their lineage became known as the Zur-luk. Among the uninterrupted succession of Jang-Zur lineage holders, later, the renowned Desi Sangye Gyatso composed "Blue Beryl," a commentary on the Tantras, and "The Razor that Cuts the Rope of Untimely Death," a supplementary method, and mainly followed the Jang-pa tradition. To this day, these texts have had great influence, and medical schools were also established. Moreover, the Omniscient Chos-kyi 'Byung-gnas himself, as if awakening to prior training in medicine, became exceptionally skilled through spontaneous realization. From dBon-tshang Ye-shes, a disciple from the later Zur-mkhar lineage, and the physician Etros from Phreng-gi in western India, as well as learned physicians from China, through discussions and inquiries about their traditions and difficult points, he established medical principles and thereby attained the title of the second medical guru. Many learned disciples also emerged.
Chinese
并且至今讲授和实践的传承没有衰败，因此其传承者也比其他医生更为卓越，众所周知。总之，他们阐明了医方明（医学）的教法，使整个藏区都得到了利益。 第二章：第二，次要明处的起源，分四。第一，历算。第二，诗学。第三，词韵学。第四，随附于词藻学的戏剧。 第一项（历算）有三。第一，星算。第二，胜战（卜算）。第三，元素算。 第一项（星算）是： 星算多由仙人所作。 依据行星和星宿的运行，预示时间分类以及吉凶结果的历算，是由仙人广额（Dronacharya）和迦伽（Garga）等所作的传统，在“外道”中，宣说其论典者甚多。 然而，当第九代具种王（Kalki）胜海狮子（Jnanagarbha Simha）登上王位时，在印度西部（Western India）的马卡（Makha）地方，第七代蛮族（Mleccha）导师黑蜜智慧（Mun-can Sbrang-rtsi'i Blo-gros）传授了一种隐藏宗派（Grub-mtha'i Rtsis）的历算，导致人们无法理解行星和星宿等。于是，具种王白胜（Kalki Gyal-dka）便采用了《摄续》（Bsdus Rgyud）中明确宣说的“作业历算”（Byed-rtsis），并以此作为历算的基础。此后，在火兔年（1027年），时轮（Kalachakra）在圣地（印度）广为流传，预言外道（外教）的“作业”和“宗派”两种（历算）都将衰败的意义得以实现，由此开始了纯净的历算。从蛮族（Mleccha）进入（藏地）至今，经过“火空海”（330年）的限制，被称为“火空海之年”，且要知道火兔年也是“绕迥”（Rab-byung）历法的第一年。 导师（佛陀）在经续中，以及时轮（Kalachakra）的 《世界品》（'Jig-rten Khams Le）中所说，布顿（Bu-ston）和 特别是第三世噶玛巴·让炯多杰（Rangjung Dorje）做了历算总集。 我们的导师（佛陀）在《华严经》（Phal-po-che）中，以“汗水历算”（Rngul-rtsis）而闻名，以及在《广大游戏经》（Rgya-che Rol-pa）中，展示了学习历算的方式，由此阐述了数论和历算之学，以及在《空行海根本续》（Mkha'-'gro Rgya-mtsho Gtso-gyur）等大多数经典和续部中，特别是《吉祥时轮》（Dpal Dus-kyi 'Khor-lo）的《世界品》（'Jig-rten Khams Le）中明确宣说的基础上，智者们进行了各种实践。在（西）藏地，布顿一切智（Bu-ston Rinchen Drub）和贡钦（Kun-mkhyen）...
English
Moreover, the tradition of teaching and practice has not declined to this day, and thus its lineage holders are widely renowned as being exceptionally superior to other physicians. In short, they elucidated the teachings of the science of healing, thereby benefiting the entire land of Tibet. Chapter 2: Second, the origins of the minor sciences, stated in four parts. First, astrology/calculation. Second, poetics. Third, metrics. Fourth, drama, as an offshoot of lexicon/rhetoric. The first (astrology/calculation) has three parts. First, stellar astrology. Second, victorious battle (divination). Third, elemental astrology. The first (stellar astrology) is: Stellar astrology was mostly created by sages. The calculation that predicts the classification of time and the auspicious and inauspicious results, based on the movements of planets and constellations, is a tradition created by sages such as Dronacharya and Garga. Among the "outsiders" (non-Buddhists), there are many who expound on its treatises. However, when the ninth Kalki, Jnanagarbha Simha, ascended the throne, in the region of Makha (Western India), the seventh Mleccha (barbarian) teacher, Dark Honey Wisdom (Mun-can Sbrang-rtsi'i Blo-gros), taught a sectarian (Grub-mtha'i Rtsis) system of calculation by concealing it, which led to a lack of understanding of planets and constellations. At that time, Kalki Gyal-dka (White Victorious) adopted the "Action Calculation" (Byed-rtsis) explicitly taught in the "Condensed Tantra" (Bsdus Rgyud) as the basis for calculation. Thereafter, in the Fire Rabbit year (1027 CE), the Kalachakra (Wheel of Time) became widely known in the Noble Land (India), fulfilling the prophecy that both the "action" and "sectarian" calculations of the "outsiders" would decline. Thus, a perfectly pure system of calculation began. From the entry of the Mleccha until now, the period was restrained for "fire, sky, ocean" years (330 years), and it should also be known that this Fire Rabbit year is the first year of the Rab-byung (sixty-year cycle) calendar. The Teacher (Buddha), in the sutras and tantras, and in the Kalachakra's "World Chapter" ('Jig-rten Khams Le) taught, Bu-ston and Especially the 3rd Karmapa, Rangjung Dorje, summarized the calculations. Our Teacher (Buddha), in the "Flower Adornment Sutra" (Phal-po-che), was famous for "sweat calculation" (Rngul-rtsis), and in the "Lalitavistara Sutra" (Rgya-che Rol-pa), showed the way of learning calculation. From this, the science of numbers and calculation was expounded in sutras and most tantras, primarily in the "Ocean of Dakinis Root Tantra" (Mkha'-'gro Rgya-mtsho Gtso-gyur), and especially clearly taught in the "World Chapter" ('Jig-rten Khams Le) of the glorious "Kalachakra" (Dpal Dus-kyi 'Khor-lo). Based on this, scholars engaged in various practices. In Tibet, Buton Rinchen Drub (Bu-ston Thams-cad Mkhyen-pa) and Kunkhyen...