Tibetan
། དེང་སང་མཛོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་གཙོ་བོར་དར་བ་ནི་ནཱ་རོ་པའི་སློབ་མ་པཎྜི་ཏ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱ་ན་བོད་དུ་བྱོན་ནས་ཁམས་ཀྱི་འདན་ཀློང་ཐང་དུ་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པ་མཛད་པའི་ཚེ་མཁས་བཙུན་མང་དུ་འདུས་པས་མངོན་པ་འོག་མའི་བསྟན་པ་གཞི་བཞེངས་སུ་བཏང༌། དེའི་སློབ་མ་གཡས་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་གྲགས་སོགས་ཀྱིས་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་དུ་སྤེལ། བྲང་ཏི་དར་མ་སྙིང་པོ་ལ་མངོན་པ་གོང་འོག་གཉིས་ཀའི་བཤད་སྲོལ་གྱི་བཀའ་བབས། དེའི་སློབ་མ་རོག་ཆོས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་གོ་བོ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས། ཕྱི་མའི་སློབ་མ་འབན་དཀོན་མཆོག་རྡོ་རྗེ། དེའི་སློབ་མ་ཐོག་གར་གནམ་ལྡེའམ་ཐོ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། མཆིམས་བརྩོན་སེང་གེས་ནག་འཇམ་དུ་གྲགས་པའི་ཊཱིཀ་མཛད་ཅིང་བོད་ཊཱིཀ་གི་ཐོག་མ་བྱུང༌། དེ་ནས་མཆིམས་ནམ་མཁའ་གྲགས་དང་བསམ་གཏན་བཟང་པོ། བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ། རེད་མདའ་བ་བརྒྱུད་འཛིན་དང་བཅས་པ་སོགས་མཁས་པ་དུ་མས་འགྲེལ་ཊཱིཀ་མཛད་ཅིང་སྤེལ་ལོ། ། ཤཱཀ་ཤྲཱིས་ས་པཎ་ལ་གསུངས་ཉེ་བརྒྱུད་བཅས། ། ཁྱད་འཕགས་སྨྲ་བའི་ལྗགས་རིང་གཡོ་བར་མཛད། ། པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱིས་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་ལ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པ་གནང་ཞིང༌། (༡༤༤བ)ས་པཎ་གྱིས་མནལ་ལམ་དུ་དབྱིག་གཉེན་ལས་ཟླ་གཅིག་བར་དུ་གསན་པའི་ཐུགས་ཉམས་བྱུང་བས་ཉེ་བརྒྱུད་དུ་གྱུར་པ་བཅས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བཤད་སྲོལ་གྱི་སྨྲ་བའི་ལྗགས་རིང་དུ་གཡོ་བར་མཛད་དོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་བྱའི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ལ་གསེར་མདོག་པཎ་ཆེན་གྱིས་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་མངོན་པ་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་འཁོར་བཅས་དང༌། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་མངོན་པ་དེ་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ནས་འཆད། བོད་བྱིངས་རྣམས་ནི། མཛོད་ལས། ཆོས་མངོན་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྗེས་འབྲང་བཅས། ། དེ་ཐོབ་བྱ་ཕྱིར་གང་དང་བསྟན་བཅོས་གང༌། ། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་དང༌། བརྡར་བཏགས་པའོ། ། དང་པོ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཕུང་པོ་ལྔའི་འཁོར་དང་བཅས་པའོ། ། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། བསྟན་བཅོས་སོ། ། དང་པོ་ནི། ཐོས་བསམ་བསྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བྱུང་དང་སྐྱེས་ཐོབ་ཤེས་རབ་ཟག་བཅས་རྣམས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། དེའི་དོན་འཆད་པ་མཛོད་ཀྱི་
Chinese
现今《俱舍论》主要盛行的讲解传承是，那若巴的弟子班智达斯姆惹提智（Smṛtijñāna）来到西藏，在康区（Kham）的丹隆塘（Dan Longtang）讲解《俱舍论》时，众多学者和僧侣聚集，从而奠定了下部阿毗达磨（Abhidharma）的教法。他的弟子右钦波·喜饶扎（Gya Chenpo Sherab Drak）等人在卫藏（Ü-Tsang）和康区（Kham）三地弘扬。朗智·达玛宁波（Drangti Dharma Nyingpo）获得了上、下两部阿毗达磨（Abhidharma）讲解传统的传承。他的弟子是洛·却吉尊珠（Rok Chökyi Tsöndrü）和果沃·益西炯乃（Gowo Yeshe Jungne）。后者的弟子是班·贡却多杰（Ben Könchog Dorje）。他的弟子托嘎·南德（Thokgar Namdé）或托·衮嘎多杰（Tho Künkhyen Dorje）等人广为弘扬。钦·尊珠森格（Chim Tsöndrü Sengge）撰写了被称为《黑注释》（Nag-jam）的批注，这是藏文批注的开端。之后，钦·南喀扎（Chim Namkha Drak）、桑丹桑波（Samten Zangpo）、琼丹·日惹（Chöden Rigral）、热达瓦（Redawa）及其传承弟子等众多学者撰写并弘扬了许多批注。 释迦室利（Śākyaśrī）对萨班（Sa-Paṇ）说，连同近传； 殊胜言说之长舌，令其摇动。 班禅释迦室利（Paṇchen Śākyaśrī）向萨迦班智达（Sakya Paṇchen）讲解了《俱舍论》，（144b）萨班在梦中从世亲（Vasubandhu）那里听闻了一个月，生起了这种殊胜的体验，因此成为近传，从而令殊胜讲解传统的言说长舌得以摇动。 如此，对于所要解释的法——阿毗达磨（Abhidharma），色摩多班禅（Gser-mdog Paṇchen）将其概括为两部分来阐释：一是所表之义的阿毗达磨（Abhidharma），即增上慧学及其眷属；二是能表之词的阿毗达磨（Abhidharma），即阐释此义的经教。 一般藏人（如此认为）：《俱舍论》中说： 法、阿毗达磨（Abhidharma），无垢之智慧，随其行者； 为获得彼，何者，何等论典？ 所说的意思（是）：胜义的法、阿毗达磨（Abhidharma）和假立的（阿毗达磨）。 第一种是：能够辨析诸法自相和共相的无漏智慧，以及五蕴的眷属。 第二种分为两种：有漏智慧和论典。 第一种是：闻、思、修三慧，串习所生（世间）智慧和与生俱来（世间）的智慧，这些都是有漏的。 第二种是：《阿毗达磨七论》等论典。 解释其意义的《俱舍论》的...
English
Currently, the main prevalent commentary tradition of the Abhidharma-kośa is that when Paṇḍita Smṛtijñāna, a disciple of Nāropa, came to Tibet and gave explanations of the Abhidharma-kośa in Dan Longtang (丹隆塘) in Kham (康区), many scholars and monastics gathered, thus establishing the teachings of the lower Abhidharma. His disciples, including Gya Chenpo Sherab Drak (右钦波·喜饶扎), spread it throughout the three regions of Ü-Tsang (卫藏) and Kham (康区). Drangti Dharma Nyingpo (朗智·达玛宁波) received the lineage of both the upper and lower Abhidharma commentary traditions. His disciples were Rok Chökyi Tsöndrü (洛·却吉尊珠) and Gowo Yeshe Jungne (果沃·益西炯乃). The latter's disciple was Ben Könchog Dorje (班·贡却多杰). His disciples, including Thokgar Namdé (托嘎·南德) or Tho Künkhyen Dorje (托·衮嘎多杰), widely propagated it. Chim Tsöndrü Sengge (钦·尊珠森格) composed the commentary known as “Nag-jam” (《黑注释》), which was the first Tibetan commentary. Thereafter, many scholars, including Chim Namkha Drak (钦·南喀扎), Samten Zangpo (桑丹桑波), Chöden Rigral (琼丹·日惹), Redawa (热达瓦), and his lineage holders, composed and propagated numerous commentaries. Śākyaśrī spoke to Sa-Paṇ, including the close lineage; Causing the distinguished long tongue of discourse to sway. Paṇchen Śākyaśrī (班禅释迦室利) gave explanations of the Abhidharma-kośa to Sakya Paṇchen (萨迦班智达). (144b) Sa-Paṇ (萨班) had the extraordinary experience of hearing from Vasubandhu (世亲) in a dream for one month, thus becoming a close lineage, and thereby causing the distinguished long tongue of the commentary tradition's discourse to sway. In this way, regarding the Dharma to be explained, the Abhidharma, Gser-mdog Paṇchen (色摩多班禅) explains it by summarizing it into two parts: firstly, the Abhidharma of the expressed meaning, which is the higher training in wisdom with its retinue; and secondly, the Abhidharma of the expressing words, which is the scripture that teaches that meaning. For most Tibetans: In the Abhidharma-kośa, it says: Dharma, Abhidharma, undefiled wisdom, accompanied by its followers; For the sake of attaining that, what is it, and what treatise is it? The meaning stated is: the ultimate Dharma, Abhidharma, and the conventionally designated (Abhidharma). The first is: the undefiled wisdom that distinguishes the specific and general characteristics of phenomena, accompanied by the retinue of the five aggregates. The second has two parts: defiled wisdom and treatises. The first is: the wisdom born from hearing, contemplation, and meditation, the wisdom arisen from application, and innate wisdom, all of which are defiled. The second is: treatises such as the Seven Treatises of Abhidharma. Explaining its meaning, the Abhidharma-kośa's...
Tibetan
བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང༌། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། ། ཞེས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཅི་རིགས་པར་འདུ་ཞིང༌། གོ་རིམ་གྱི་འབྲེལ་ཡང་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གནས་དང་པོར་ཕུང་ཁམས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་བསྟན་ཅིང༌། ཁམས་བསྟན་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ཞེས་བསྒྲགས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་དག་ལ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཅིང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བསྟན་པ་གནས་གཉིས་པ་དང༌། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་སོགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ཁམས་དང་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་ཅན་སེམས་ཅན་(༡༤༥ན)སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་རྟེན་འབྲེལ་བཅས་དང༌། སྣོད་གྲུབ་ཚུལ་སོགས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་གནས་གསུམ་པ་དང༌། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་པོ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པས་ལས་བསྟན་པ་གནས་བཞི་པ་དང༌། ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པས་བསྐྱེད་ནུས་ཀྱི་དེ་མེད་པར་མ་ཡིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་གནས་ལྔ་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམ་པར་བྱང་བའང་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ལམ་རྫོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལམ་དང་ལམ་སྒྲུབ་པ་པོའི་གང་ཟག་ཀྱང་བསྟན་པ་གནས་དྲུག་པ་དང༌། ལམ་ལ་ཞུགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པའང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་པས་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པ་གནས་བདུན་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་ན་བསམ་གཏན་དང༌། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་བཅས་སྙོམས་འཇུག་བསྟན་པ་གནས་བརྒྱད་པ་སྟེ། གང་ཟག་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་པ་གནས་དགུ་པ་ནི་གནས་བརྒྱད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞར་ལས་འོངས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གནས་དེ་དག་ཆོས་དྲུག་གིས་འཆད་དེ། གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང༌། ། དེ་བཞིན་རབ་དབྱེ་བསྡུ་བ་དང༌། ། སྒྲུབ་བྱེད་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། ། ཆོས་ནི་དྲུག་ཏུ་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། ། ཞེས་སོ། ། དེ་ལ་གྲངས་ནི། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། ། ཞེས་དང༌། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང༌། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ། ། སོགས་སོ། ། མཚན་ཉིད་ནི། ཚོར་བ་མྱོང་བའོ་འདུ་ཤེས་ནི། ། མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། སོགས་སོ། ། རབ
Chinese
论典所诠释的主体安立亦。 有漏无漏诸法， 所谓，一切烦恼之侧面与、清净之侧面二者如其所应摄集。次第之关联亦有漏与无漏所摄之彼等法亦蕴、界、处所摄之故，于第一处宣说蕴、界等之安立。因宣说界者居多故，宣名为《界藏》之住处。 亦复如是，于一切烦恼与清净者，从根之门而入且缘故，宣说根之住处为第二处；界与众生、生处等所分之界与根之自性，烦恼具足有情（145页上）生起之次第，具足缘起与；器世间形成方式等器情世间之宣说为第三处；器情之无边差别亦非有他造者之故，由业所产生故，宣说业之住处为第四处；业亦烦恼具足者能产生之，非无彼故，宣说随眠之住处为第五处；彼烦恼之清净亦修不净等次第道圆满所依故，宣说道与道修行者之补特伽罗亦为第六处；入道者能摧毁烦恼亦由智慧所作故，宣说智慧与彼之功德诸住处为第七处；诸智慧亦唯依禅定故，宣说禅定与彼自性之功德具足之等至住处为第八处；所谓补特伽罗安立之第九处，乃第八处此者之顺带而有故，如是宣说。 彼等住处由六法而解释： 数量以及自性之宣说， 如是差别摄集亦， 成立因相平等俱， 此法六者如是广宣。 如是。 其中，数量者： 有漏无漏诸法， 所谓，以及 彼等有为诸法亦， 色等五蕴。 等等。 自性者： 受者领纳之，想者乃 执取相之自性。 等等。 差
English
Also, the establishment of the subject matter of the treatise. All phenomena, defiled and undefiled, By what is said, they are appropriately gathered into the two aspects: the aspect of all defilements and the aspect of purification. The connection of the sequence is also that since those phenomena included by defiled and undefiled are also included by aggregates, elements, and sense bases, in the first chapter, the establishment of aggregates, elements, etc., is taught. Because the teaching of elements (dhātus) is predominant, it is proclaimed as the chapter on the Treasury of Elements. Similarly, because one enters and focuses on defilements and purifications through the faculties, the teaching of the faculties is the second chapter; the elements and faculties, being the nature of elements and faculties divided by realms, destinies, birthplaces, and so on, the sequence of arising of sentient beings (p. 145, top) endowed with defilements, along with dependent origination, and; the teaching of the world of container and contained, such as the manner in which the container is formed, is the third chapter; and since the infinite varieties of the container and contained are not created by another agent, but are produced by karma, the teaching of karma is the fourth chapter; and karma can be produced by those endowed with defilements, and it is not without them, therefore the teaching of latent defilements (anusaya) is the fifth chapter; and the purification of those defilements also depends on the completion of the path, through stages such as meditating on impurity, therefore the teaching of the path and the persons who practice the path is the sixth chapter; and entering the path and overcoming defilements is also done by wisdom, therefore the teaching of wisdom and its qualities is the seventh chapter; and since all wisdom relies solely on meditation, the teaching of meditation and the meditative attainments (samāpatti) endowed with its intrinsic qualities is the eighth chapter; it is said that the ninth chapter, called "Establishing the Person," comes as an adjunct to this very eighth chapter. Those chapters are explained by six topics: Number and characteristics are taught, Likewise, excellent distinction and compilation, Establishing proofs and being equally endowed, These six topics are thoroughly proclaimed. Thus. Among those, the number is: All phenomena, defiled and undefiled, It is said, and And those compounded phenomena also, The five aggregates, such as form. And so on. The characteristic is: Feeling is experiencing, perception is The nature of apprehending signs. And so on. Distinc-